Shloka 10
धृतराष्ट्राश्रमगमनम् — The Pandavas’ Procession to Dhritarashtra’s Hermitage
अपनी महिमासे कभी च्युत न होनेवाले राजा पाण्डुको तुम मरुद्गणोंसे भी श्रेष्ठतम समझो। विदुर धर्मके अंश थे। राजा युधिष्ठिर भी धर्मके ही अंश हैं ।।
kalim duryodhanaṃ viddhi śakuniṃ dvāparaṃ tathā | duḥśāsanādīn viddhi tvaṃ rākṣasān śubhadarśane ||
ဗျာသက မိန့်တော်မူသည်– «မိမိ၏ ဂုဏ်သိက္ခာမှ မလျော့သော ပाण्डုဘုရင်ကို မာရုတ်အဖွဲ့တို့ထက်ပင် အထူးမြတ်သူဟု သိမှတ်လော့။ ဗိဒုရသည် ဓမ္မ၏ အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်၏၊ ဘုရင် ယုဓိဋ္ဌိရလည်း ဓမ္မ၏ အစိတ်အပိုင်းပင် ဖြစ်သည်။ ဒုရ്യೋಧနကို ကလိ၏ အရုပ်အဖြစ် သိမှတ်လော့၊ ရှကునိကို ဒွာပရ၏ အရုပ်အဖြစ်လည်း သိမှတ်လော့။ အမြင်မင်္ဂလာရှိသူမ၊ ဒုಃရှာသနနှင့် အခြားသူတို့ကို ရာက္ခသသဘောရှိသူများဟု နားလည်လော့»။
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse interprets key Kaurava figures as embodiments of destructive cosmic-moral forces (Kali, Dvāpara, rākṣasa-nature), teaching that adharma is not only personal vice but can appear as a larger pattern of moral degeneration that corrupts judgment, fuels cruelty, and precipitates catastrophe.
Vyāsa is explaining the deeper nature of the principal antagonists: Duryodhana is identified with Kali, Śakuni with Dvāpara, and Duḥśāsana and others as rākṣasa-like. This frames the past events of the Bhārata conflict as driven by forces of decline and violence, not merely human rivalry.