Shloka 100
Puṣkara-Śapatha Itihāsa (Agastya–Indra Dispute at the Tīrthas) | पुष्कर-शपथ-आख्यानम्
पशुसख उवाच पशून् रज्जामि दृष्टवाहं पशूनां च सदा सखा | गौणं पशुसखेत्येवं विद्धि मामग्निसम्भवे
Paśusakha uvāca: paśūn rajjāmi dṛṣṭavāhaṃ paśūnāṃ ca sadā sakhā | gauṇaṃ paśusakhety evaṃ viddhi mām agnisambhave ||
ပသုသခက ပြောသည်– «မီးမှ ပေါက်ဖွားသော ကෘတျယာမ၊ ငါသည် တိရစ္ဆာန်တို့ကို ပျော်ရွှင်စေပြီး အမြဲတမ်း သူတို့၏ မိတ်ဆွေကောင်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ငါ့နာမ ‘ပသုသခ’ သည် ဤဂုဏ်သတ္တိမှ ပေါက်ဖွားသော ဖော်ပြနာမဖြစ်ကြောင်း သိလော့»။
पशुसख उवाच
Educational Q&A
The verse highlights an ethical ideal: one’s identity and reputation should arise from benevolent conduct—here, kindness and companionship toward animals. The name ‘Paśusakha’ is presented as a gauṇa (attribute-based) epithet grounded in compassionate action.
A speaker named Paśusakha addresses a fire-born being (Kṛtyā), explaining why he is called ‘Paśusakha’: he continually pleases and befriends animals, and his name is derived from this defining trait.