Shloka 323
Pitṛ-śrāddha-haviḥ-phala-nirdeśa
Offerings for Ancestors and Their Stated Results
तमोघनायामपि वै निशायां विचरिष्यथ । बिलमें रहते समय तुम आहार न मिलनेके कारण अचेत और निष्प्राण होकर सूख जाओगे तो भी भूमि तुम्हें धारण किये रहेगी--वर्षाका जल मिलनेपर तुम पुन: जीवित हो उठोगे। घने अन्धकारसे भरी हुई रात्रिमें भी तुम विचरते रहोगे
tamoghanāyām api vai niśāyāṁ vicariṣyatha |
ဘိဿမက ပြောသည်– “အမှောင်ထူထပ်သော ညများတွင်ပင် သင်သည် လှည့်လည်သွားလာနေဦးမည်။ အစာမရသဖြင့် တွင်းထဲတွင် ပုန်းကွယ်နေရင်း သတိလစ်ကာ အသက်မဲ့သကဲ့သို့ ခြောက်သွေ့သွားလျှင်တောင် မြေကြီးသည် သင့်ကို ထမ်းဆောင်ထားမည်။ မိုးရာသီရေ ရောက်လာသောအခါ သင်သည် ပြန်လည် အသက်ဝင်လာမည်။ ထို့ကြောင့် အမှောင်ထူထပ်သော်လည်း သင်၏လမ်းကြောင်းကို ဆက်လက် လျှောက်လှမ်းမည်။”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse emphasizes endurance and continuity: even in conditions of extreme obscurity and hardship, one persists. Ethically, it points to steadfastness—remaining active and sustained despite deprivation and darkness.
Bhīṣma is describing a condition of survival and persistence: the addressed beings continue to move even in dense night-darkness, and even if they become inert from lack of food while hidden, they can revive when life-supporting conditions (like rain-water) return.