Shloka 22
Brāhmaṇa-vandana: Criteria for Veneration, Disciplined Speech, and Protective Kingship (अनुशासनपर्व, अध्याय ८)
नारी तु पत्यभावे वै देवरं कुरुते पतिम् । पृथिवी ब्राह्मणालाभे क्षत्रियं कुरुते पतिम्
nārī tu patyabhāve vai devaraṃ kurute patim | pṛthivī brāhmaṇālābhe kṣatriyaṃ kurute patim |
ဘီရှ္မက မိန့်တော်မူသည်– «မိန်းမတစ်ဦးသည် ခင်ပွန်းမရှိလျှင် ခင်ပွန်း၏ ညီအငယ်ကို ခင်ပွန်းအဖြစ် လက်ခံနိုင်သကဲ့သို့၊ မြေကြီးသည် ပ္ရဟ္မဏကို မရရှိသော် က္ṣတ္ရိယကို မိမိ၏ အရှင်အဖြစ် လက်ခံသည်။ အဓိပ္ပါယ်မှာ အာဏာ၏ တရားဝင်မှုသည် အဆင့်လိုက်ရှိသည်—ဓမ္မကို ဦးဆောင်ညွှန်ပြသော အမြင့်ဆုံးအဆင့်ကို ဦးစားပေးသော်လည်း၊ မရှိသည့်အခါ လူမှုတည်ငြိမ်ရေးအတွက် ဒုတိယကာကွယ်သူ-အုပ်ချုပ်သူကို လက်ခံရသည်»။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma teaches a hierarchy of rightful leadership: ideally the Brāhmaṇa (as dharma-guiding authority) is foremost, but when that is unavailable, the Kṣatriya is accepted as ruler-protector to preserve order; the analogy illustrates pragmatic dharma—choosing the next-best legitimate support in a crisis.
In Bhīṣma’s instruction on dharma and governance, he uses a social analogy (a widow accepting the devara) to explain how the Earth/kingdom accepts a Kṣatriya’s sovereignty when a Brāhmaṇa is not present to lead—emphasizing continuity of protection and rule.