Shloka 31
Adhyāya 64: Dāna-prakāra—Suvarṇa, Pānīya-dāna, Ghṛta-dāna, and Upakaraṇa-dāna
Utility Gifts
क्रोशन्त्यो यस्य वै राष्ट्रादू हयन्ते तरसा स्त्रिय: । क्रोशतां पतिपुत्राणां मृतोड्सौ न च जीवति
krośantyo yasya vai rāṣṭrād ūhayante tarasā striyaḥ | krośatāṃ pati-putrāṇāṃ mṛto 'sau na ca jīvati ||
ဘီရှ္မက မိန့်တော်မူသည်– မိမိနိုင်ငံအတွင်း၌ မိန်းမတို့ကို အော်ဟစ်ငိုကြွေးလျက် အင်အားဖြင့် ဆွဲခေါ်သွားကြပြီး၊ သူတို့၏ ခင်ပွန်းနှင့် သားတို့သည် ငိုယိုဝမ်းနည်းလျက် ကျန်ရစ်နေသော်—ထိုသူသည် စစ်မှန်သော မင်းမဟုတ်။ သူသည် သေသူနှင့် မခြား; အသက်ရှူနေသော်လည်း အမှန်တကယ် မရှင်သန်သကဲ့သို့ပင် ဖြစ်သည်၊ အကြောင်းမှာ အကာအကွယ်ပေးခြင်းဟူသော မင်း၏ အဓိကတာဝန်ကို ပျက်ကွက်ခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler’s legitimacy rests on protection: if women are abducted by force within his realm and families are left helpless, he has failed rājadharma. Such a ruler is condemned as ‘dead while living’ because his moral purpose as king has collapsed.
Bhīṣma, instructing on duties of kingship in the Anuśāsana Parva, gives a sharp ethical criterion: a kingdom where women are seized and their husbands and sons can only cry out reflects the ruler’s inability or unwillingness to protect; therefore he is unworthy of the title ‘king’.