Shloka 2
युधिष्ठिरप्रश्नः—विश्वामित्रस्य ब्राह्मणत्वकौतूहलम् | Yudhiṣṭhira’s Inquiry on Viśvāmitra’s Attainment of Brāhmaṇya
इस प्रकार श्रीमह्याभारत अनुशासनपर्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें सुदर्शनका उपाख्यानविषयक दूसरा अध्याय पूरा हुआ,विश्वामित्रेण धर्मात्मन् ब्राह्मणत्वं नरर्षभ | श्रोतुमिच्छामि तत्त्वेन तन्मे ब्रूहि पितामह युधिष्ठिरने पूछा--महाराज! नरेश्वर! यदि अन्य तीन वर्णोके लिये ब्राह्मणत्व प्राप्त करना अत्यन्त कठिन है तो क्षत्रियकुलमें उत्पन्न महात्मा विश्वामित्रने कैसे ब्राह्मणत्व प्राप्त कर लिया? धर्मात्मन्! नरश्रेष्ठ पितामह! इस बातको मैं यथार्थरूपसे सुनना चाहता हूँ, आप मुझे बताइये
viśvāmitreṇa dharmātman brāhmaṇatvaṃ nararṣabha | śrotum icchāmi tattvena tan me brūhi pitāmaha ||
ယုဓိဋ္ဌိရက မေးသည်—“အို တရားသမား အဖိုးတော်၊ လူတို့အနက် အထူးမြတ်သူ—က္ෂတ္တရိယ မျိုးရိုး၌ မွေးဖွားသော မဟာစိတ်ရှိသူ ဗိශ්ဝာမိတ္တရသည်၊ အခြား သုံးဝဏ္ဏအတွက် အလွန်ခက်ခဲသည့် ဗြာဟ္မဏဖြစ်ခြင်းကို မည်သို့ အမှန်တကယ် ရရှိခဲ့သနည်း။ အကြောင်းအရာကို တိတိကျကျ ကြားလိုပါသည်—အဖိုးတော် ကျွန်ုပ်အား ပြောပြပါ။”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse frames a key Mahābhārata concern: whether spiritual and ethical excellence (brāhmaṇatva as a quality) can be attained through truth, discipline, and dharma rather than being fixed solely by birth. Yudhiṣṭhira seeks the ‘tattva’—the real principle behind Viśvāmitra’s rise.
In the Anuśāsana Parva dialogue, Yudhiṣṭhira questions Bhīṣma about Viśvāmitra: despite being born a Kṣatriya, he is renowned as a brāhmaṇa-rṣi. Yudhiṣṭhira asks Bhīṣma to explain how this transformation occurred and what it truly signifies.