Shloka 114
आचारप्रशंसा
Praise of Ācāra as the Basis of Longevity, Fame, and Prosperity
उद्दीपकाश्न गृध्राश्ष॒ कपोता भ्रमरास्तथा | निविशेयुर्यदा तत्र शान्तिमेव तदा55चरेत् । अमंगल्यानि चैतानि तथाक्रोशो महात्मनाम्
uddīpakāś ca gṛdhrāś ca kapotā bhramarās tathā | niviśeyur yadā tatra śāntim eva tadā caret || amaṅgalyāni caitāni tathākrośo mahātmanām ||
ဘီရှ္မက မိန့်ကြားသည်– «uddīpaka ဟူသောငှက်၊ ဂျစ်ငှက် (vulture) များ၊ တောခိုများနှင့် ပျားတို့ကဲ့သို့သော သတ္တဝါများသည် တစ်ခါတစ်ရံ အိမ်တွင်းသို့ ဝင်လာလျှင် ထိုအခါ ငြိမ်းချမ်းစေသော ပူဇော်ပွဲ (pacification rites) ကိုသာ ပြုလုပ်ရမည်။ အကြောင်းမှာ ထိုအရာတို့ကို မင်္ဂလာမရှိသော လက္ခဏာဟု ယူဆကြသဖြင့် ဖြစ်သည်။ ထို့အတူ မဟာစိတ်ရှိသူတို့ကို အပြစ်တင်ဆဲဆိုခြင်းသည် လူတစ်ဦးအပေါ် ကံဆိုးမှုကို ခေါ်ဆောင်လာသည်»။
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Two linked ethical cautions are given: (1) when inauspicious signs appear (here, certain creatures entering the home), one should respond with calming, corrective action—śānti—rather than panic or aggression; (2) more importantly, abusing or disparaging noble, great-souled people is itself a direct cause of one’s misfortune.
In Bhīṣma’s instruction on righteous conduct (Anuśāsana Parva), he lists traditional omens and prescribes the appropriate response: perform pacificatory measures if such signs occur. He then broadens the lesson to moral causality, warning that reviling the virtuous is also an inauspicious act that harms the doer.