Shloka 55
अध्याय ७४: अक्रोध–क्षमा–निवासनीति
Chapter 74: Non-anger, Forbearance, and the Ethics of Residence
अण्डानि बिश्रति स्वानि न भिन्दन्ति पिपीलिका: । न भरेथा: कथं नु त्वं धर्मज्ञ: सन् स्वमात्मजम्,“देखिये, आपका यह पुत्र स्वयं आपके पास आया है और प्रेमपूर्ण तिरछी चितवनसे आपकी ओर देखता हुआ आपकी गोदमें बैठनेके लिये उत्सुक है; फिर आप किसलिये इसका तिरस्कार करते हैं। चींटियाँ भी अपने अण्डोंका पालन ही करती हैं; उन्हें फोड़तीं नहीं। फिर आप धर्मज्ञ होकर भी अपने पुत्रका भरण-पोषण क्यों नहीं करते?
aṇḍāni biśrati svāni na bhindanti pipīlikāḥ | na bharethāḥ kathaṃ nu tvaṃ dharmajñaḥ san svam ātmajam ||
ဒုရှျန္တ မင်းက ဆို၏— «ပုရွက်ဆိတ်တို့တောင် မိမိ၏ ဥများကို စောင့်ရှောက်ပြုစုကြပြီး မဖျက်ဆီးကြ။ ထိုသို့ဖြစ်လျက် ဓမ္မကို သိသူဖြစ်သော သင်သည် မိမိသားကို မထောက်ပံ့ မပြုစုပျိုးထောင်ဘဲ မည်သို့နေနိုင်သနည်း?»
दुष्यन्त उवाच
Educational Q&A
A basic measure of dharma is the protection and nurturing of one’s dependents—especially one’s own child. The verse uses a simple natural analogy (ants protecting their eggs) to shame any refusal of parental responsibility and to frame care as an ethical minimum.
Duṣyanta speaks in a context where a child’s claim to paternal recognition and support is at stake. He argues that rejecting or neglecting one’s own son contradicts dharma, emphasizing that even small creatures instinctively protect their offspring.