Adhyaya 49
Āstīka’s Commission and Approach to Janamejaya’s Sarpa-satra (आस्तीक-प्रेषणं यज्ञप्रवेशोपक्रमश्च)
Upa-parva: Āstīkopākhyāna (Āstīka Episode) — Sarpa-satra Context
The chapter opens with Jaratkāru (Vāsuki’s sister) summoning her son Āstīka at Vāsuki’s request and stating that the decisive time has arrived for the purpose for which she was given in marriage. Āstīka asks for the factual cause; she recounts the nāgas’ origin under Kadru and the curse that condemns them to perish in Janamejaya’s serpent-sacrifice, a curse affirmed by Brahmā. The narrative recalls the gods’ petition and Brahmā’s resolution: a brahmin born of Jaratkāru and Jaratkāru will become the instrument of release. Jaratkāru then urges Āstīka to act, specifically to protect Vāsuki and his kin from the sacrificial fire. Āstīka consoles the distressed Vāsuki, vows truthful effort, and outlines a strategy: approach the consecrated king with auspicious speech so the rite’s procedure is satisfied while opening a space for intervention. He departs swiftly, reaches the radiant sacrificial arena filled with learned officiants, is halted by gatekeepers, and begins praising the sacrifice as a formal prelude to entry.
Chapter Arc: जनमेजय, पिता परीक्षित् के अंत का रहस्य जानने को व्याकुल होकर पूछता है—ऐसा धर्मात्मा राजा काल के वश कैसे आया? → सौति (उग्रश्रवा) के माध्यम से मंत्रियों का कथन आता है: परीक्षित् का रूप-गुण, सत्यवचन, दृढ़ पराक्रम और प्रजाप्रियता—सबका वर्णन होते हुए भी कथा शिकार-प्रसंग की ओर मुड़ती है, जहाँ राजधर्म और क्षणिक आवेग टकराने लगते हैं। → शिकार के थकान-तृष्णा से ग्रस्त राजा शमीक मुनि के आश्रम में पहुँचकर मौन-व्रती तपस्वी को अनादर करता है—और मुनि क्रोध न करके भी (सर्प-प्रसंग/अपमान-चिह्न) के साथ स्थिर रहता है; यही क्षण आगे के शाप और विनाश-श्रृंखला का बीज बनता है। → अध्याय का निष्कर्ष यह स्थापित करता है कि परीक्षित् मूलतः धर्ममय और गुणवान थे; पतन किसी स्थायी दुष्टता से नहीं, बल्कि परिस्थितिजन्य प्रमाद/अविवेक से आरम्भ हुआ—और मंत्रियों की वाणी से घटनाक्रम ‘यथावृत्त’ रूप में दर्ज हो जाता है। → मुनि ने कुछ कहा नहीं—पर यह मौन ही भयावह संकेत है: अब शाप किसके मुख से, किस रूप में प्रकट होगा, और राजा का अंत कैसे निश्चित होगा?
Shlokas
Verse 1
न 2ॉजजि:इ: एकोनपज्चाशत्तमो<ड्ध्याय: राजा परीक्षित्॒के धर्ममय आचार तथा उत्तम गुणोंका वर्णन
ရှောနကာက ပြောသည်— «ဟေ စူတ၏သားရေ၊ ထိုအချိန်တွင် ဘုရင် ဇနမေဇယက မိမိ၏ အမတ်တို့ကို မေးမြန်းခဲ့သည့်အရာ—အဖ ဘုရင် ပရိက္ခစ်၏ ကောင်းကင်သို့ သွားရာအကြောင်းကို—အသေးစိတ် ပြန်လည် ပြောကြားပါလော့»။
Verse 2
सौतिर्वाच शणु ब्रह्मन् यथापृच्छन्मन्त्रिणो नृपतिस्तदा । यथा चाख्यातवन्तस्ते निधनं तत् परीक्षित:
စောတိ (ဥဂ္ဂရရှရဝါ) က ပြောသည်— «ဟေ ဘြဟ္မန်၊ နားထောင်ပါ။ ထိုအချိန်တွင် ဘုရင်က အမတ်တို့ကို မေးမြန်းသမျှနှင့်၊ သူတို့က ပရိက္ခစ်၏ သေဆုံးခြင်းအကြောင်းကို မည်သို့ ဖော်ပြခဲ့သနည်း—အရာအားလုံးကို ငါ ပြောပြမည်»။
Verse 3
जनमेजय उवाच जानन्ति सम भवन्तस्तदू यथा वृत्तं पितुर्मम । आसीदू यथा स निधन गत: काले महायशा:
ဇနမေဇယ မင်းက ဆိုသည်– «သင်တို့သည် ငါ့အဖ၏ အကျင့်အကြံနှင့် ဘဝလမ်းကြောင်း အမှန်တကယ် မည်သို့ရှိခဲ့သည်ကို သေချာသိကြမည်။ ထို့ပြင် အချိန်ဆုံးကာလ ရောက်လာသောအခါ ဂုဏ်သတင်းကြီးသော ထိုမင်းသည် မည်သို့ အဆုံးသတ်သို့ ရောက်ခဲ့သည်ကိုလည်း ငါ့အား ပြောပြပါ»။
Verse 4
श्रुत्वा भवत्सकाशाद्ि पितुर्वत्तमशेषत: । कल्याणं प्रतिपत्स्यामि विपरीतं न जातुचित्,आपलोगोंसे अपने पिताके सम्बन्धमें सारा वृत्तान्त सुनकर ही मुझे शान्ति प्राप्त होगी; अन्यथा मैं कभी शान्त न रह सकूँगा
ဇနမေဇယ မင်းက ဆိုသည်– «သင်တို့ထံမှ ငါ့အဖနှင့် ပတ်သက်သမျှ အကြောင်းအရာကို မကျန်မလပ် အပြည့်အစုံ ကြားနာပြီးမှသာ ငါသည် စိတ်ငြိမ်းချမ်းမှုနှင့် ကောင်းကျိုးကို ရရှိမည်။ မဟုတ်လျှင် မည်သည့်အခါမျှ ငါသည် ဆန့်ကျင်ဘက်အခြေအနေမှ မလွတ်နိုင်၊ စိတ်မငြိမ်းနိုင်ပါ»။
Verse 5
सौतिर्वाच मन्त्रिणो5थाब्रुवन् वाक्यं पृष्टास्तेन महात्मना । सर्वे धर्मविद: प्राज्ञा राजानं जनमेजयम्
ဦဂ္ရရှရဝသ် (ဆောတိ) က ဆိုသည်– ထိုမဟာစိတ်ရှိသော မင်းက မေးမြန်းသော်၊ ဓမ္မကို သိမြင်၍ ပညာရှိသော အမတ်များအားလုံးသည် မင်းကြီး ဇနမေဇယ ထံသို့ ပြန်လည်ဖြေကြား하였다။
Verse 6
मन्त्रिण ऊचु. शृणु पार्थिव यद् ब्रूषे पितुस्तव महात्मन: । चरित॑ पार्थिवेन्द्रस्य यथा निष्ठां गतश्च॒ सः
အမတ်များက ဆိုသည်– «အို မင်းကြီး၊ သင်မေးမြန်းသည့်အရာကို နားထောင်ပါ။ သင်၏ မြတ်နိုးဖွယ် အဖတော်၊ အထွဋ်အမြတ် အရှင် ပါရီက္ခစ်၏ ဘဝဇာတ်ကြောင်းကို—သူ၏ အကျင့်အကြံ မည်သို့ရှိခဲ့သည်နှင့် မည်သို့ အဆုံးသတ်သို့ ရောက်ခဲ့သည်ကို—ကျွန်ုပ်တို့ ပြောပြမည်»။
Verse 7
धर्मात्मा च महात्मा च प्रजापाल: पिता तव | आसीदिह यथावृत्त: स महात्मा शृणुष्व तत्
အမတ်များက ဆိုသည်– «အို မင်းကြီး၊ သင်၏ အဖတော်သည် ဓမ္မစိတ်ရှိသူ၊ မဟာစိတ်ရှိသူ၊ ပြည်သူကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်သူ ဖြစ်၏။ ယခု နားထောင်ပါ—ထိုမြတ်သော မင်းသည် ဤလောက၌ မည်သို့ အကျင့်အကြံကို ထိန်းသိမ်း၍ သင့်လျော်သော ထုံးတမ်းအတိုင်း နေထိုင်ခဲ့သနည်း»။
Verse 8
चातुर्वर्ण्य स्वधर्मस्थं स कृत्वा पर्यरक्षत । धर्मतो धर्मविद् राजा धर्मो विग्रहवानिव
ဇနမေဇယက ပြော၏— ဝဏ္ဏလေးပါးကို မိမိမိမိ၏ သာသနာတရားနှင့် တာဝန်ဓမ္မ၌ ခိုင်မြဲစွာ တည်စေပြီး၊ ဓမ္မအတိုင်း ထိန်းသိမ်းကာကွယ်တော်မူ၏။ ထိုဘုရင် ပါရီက்ရှစ်သည် ဓမ္မကို သိသူသာမက၊ လူ့ရုပ်ဖြင့် ပေါ်ထွန်းလာသော ဓမ္မတော်ကိုယ်တိုင်ပင် ဖြစ်တော်မူ၏။
Verse 9
ररक्ष पृथिवीं देवीं श्रीमानतुलविक्रम: । देष्टारस्तस्य नैवासन् स च द्वेष्टि न कंचन
ဇနမေဇယက ပြော၏— သီရိသုခနှင့် ပြိုင်မရသော သတ္တိဗလရှိတော်မူ၍၊ ဒေဝီမြေကြီးကို ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းတော်မူ၏။ လောက၌ ထိုဘုရင်ကို မုန်းတီးသူ မရှိသကဲ့သို့၊ ဘုရင်တော်လည်း မည်သူ့ကိုမျှ မုန်းတီးခြင်း မရှိ—ထိုကြောင့် အာဏာနှင့် မေတ္တာကရုဏာ ပေါင်းစည်းသော အုပ်ချုပ်မှု ဖြစ်တော်မူ၏။
Verse 10
सम: सर्वेषु भूतेषु प्रजापतिरिवा भवत् । ब्राह्मणा: क्षत्रिया वैश्या: शूद्राश्वैव स्वकर्मसु
ဇနမေဇယက ပြော၏— ပရဇာပတိကဲ့သို့ သတ္တဝါအပေါင်းတို့အပေါ် တန်းတူညီမျှသော စိတ်ထားရှိတော်မူ၏။ ထိုဘုရင်၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ဗြာဟ္မဏ၊ က္ଷတ္တရိယ၊ ဝိုင်ရှျ၊ ရှူဒြ တို့သည် မိမိတို့အတွက် သတ်မှတ်ထားသော ကာရိယဓမ္မတို့၌ တက်ကြွစွာ နေထိုင်ကြ၏။
Verse 11
स्थिता: सुमनसो राजंस्तेन राज्ञा स्वधिष्ठिता: । विधवानाथविकलान् कृपणांश्व बभार स:
ဇနမေဇယက ပြော၏— အို ဘုရင်ကြီး၊ ထိုဘုရင်၏ ခိုင်မြဲကောင်းမွန်သော အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ပြည်သူတို့သည် တည်ငြိမ်၍ စိတ်ချမ်းသာနေကြ၏။ မုဆိုးမများ၊ မိဘမဲ့များ၊ မသန်စွမ်းသူများနှင့် ဆင်းရဲသူများကိုပါ ထောက်ပံ့ပြုစုတော်မူပြီး၊ ပရဇာပတိ ဘြဟ္မာကဲ့သို့ သတ္တဝါအပေါင်းတို့အပေါ် တန်းတူကရုဏာထားတော်မူ၏။
Verse 12
सुदर्श: सर्वभूतानामासीत् सोम इवापर: । तुष्टपुष्टजन: श्रीमान् सत्यवाग दृढविक्रम:
ဇနမေဇယက ပြော၏— သတ္တဝါအပေါင်းတို့အတွက် မြင်ရသည်မှာ ချမ်းသာနှစ်သက်ဖွယ်၊ ဒုတိယ လကဲ့သို့ ဖြစ်တော်မူ၏။ သူ၏ နိုင်ငံတွင် ပြည်သူတို့သည် စိတ်ချမ်းသာ၍ အာဟာရပြည့်ဝနေကြ၏။ သီရိရှိတော်မူ၍ အမှန်စကားပြောတော်မူကာ မလှုပ်မယှက်သော သတ္တိဗလကို ပိုင်ဆိုင်တော်မူ၏။
Verse 13
धनुर्वेदे तु शिष्यो5भून्रुप: शारद्वतस्य सः । गोविन्दस्य प्रियश्वञासीत् पिता ते जनमेजय,राजा परीक्षित् धरनुर्वेदमें कृपाचार्यके शिष्य थे। जनमेजय! तुम्हारे पिता भगवान् श्रीकृष्णके भी प्रिय थे
အို မင်းကြီး ဇနမေဇယာ၊ သင်၏ဖခင် မင်းပါရီက்ஷစ်သည် သားရဒ္ဝတ (ကೃပာ) ထံ၌ ဓနုရဝေဒ—မြားပစ်ပညာကို သင်ယူသော တပည့်ဖြစ်ခဲ့၏။ ထို့ပြင် ဂోవိန္ဒ (သီရိကృష్ణ) ၏ ချစ်ခင်မြတ်နိုးခြင်းကိုလည်း ရရှိခဲ့၏။
Verse 14
लोकस््य चैव सर्वस्य प्रिय आसीन्महायशा: । परिक्षीणेषु कुरुषु सोत्तरायामजीजनत्
ဇနမေဇယာက ပြော၏— «အလွန်ကျော်ကြားသော ထိုမင်းသည် လူအပေါင်းတို့၏ ချစ်ခင်ခြင်းကို ခံရသူဖြစ်၏။ ကုရုဝంశသည် မျိုးဆက်ပျက်လုနီးပါး ဖြစ်နေချိန်၌ အုတ္တရာ၏ ဝမ်းမှ မွေးဖွားလာ၏။ ထို့ကြောင့် အဘိမန်ယူ၏ သားတော် အင်အားကြီးသောသူသည် ‘ပါရီက்ஷစ်’ ဟူသော နာမဖြင့် ထင်ရှားလာပြီး၊ ရာဇဓမ္မနှင့် နိုင်ငံရေးအုပ်ချုပ်ရေးပညာ၌ ကျွမ်းကျင်ကာ၊ သီလဂုဏ်တို့သည် ကိုယ်တိုင်ရွေးချယ်သကဲ့သို့ သူ့ထံ၌ စုံလင်ခဲ့၏»။
Verse 15
परीक्षिदभवत् तेन सौभद्रस्यात्मजो बली । राजधर्मार्थकुशलो युक्त: सर्वगुणैर्वत:
ဇနမေဇယာက ပြော၏— «ထို့ကြောင့် စောဘဒြ (အဘိမန်ယူ) ၏ သားတော် အင်အားကြီးသော ပါရီက்ஷစ် မွေးဖွားလာ၏။ ရာဇဓမ္မနှင့် နိုင်ငံရေးအုပ်ချုပ်ရေးပညာ၌ ကျွမ်းကျင်၍ ဂုဏ်သတ္တိအလုံးစုံနှင့် ပြည့်စုံသူဖြစ်၏»။
Verse 16
जितेन्द्रियश्षात्मवांक्ष॒ मेधावी धर्मसेविता । षड्वर्गजिन्महाबुद्धिर्नीतिशास्त्रविदुत्तम:
ဇနမေဇယာက ပြော၏— «သူသည် အင်္ဒြိယတို့ကို အနိုင်ယူကာ စိတ်ကို ခိုင်မာစွာ ထိန်းချုပ်ထား၏။ ဉာဏ်ပညာရှိ၍ ဓမ္မကို လိုက်နာကျင့်သုံးသူဖြစ်၏။ ကာမ၊ က్రोध၊ လောဘ၊ မောဟ၊ မဒ၊ မတ်ဆရ—အတွင်းရန်သူ ခြောက်ပါးကို အနိုင်ယူပြီး၊ ဉာဏ်အလွန်ကျယ်ဝန်းကာ နီတိနှင့် နိုင်ငံရေးသဘောတရားပညာကို သိမြင်သူတို့အနက် အထွတ်အထိပ်ဖြစ်၏»။
Verse 17
प्रजा इमास्तव पिता षष्टिवर्षाण्यपालयत् | ततो दिष्टान्तमापन्न: सर्वेषां दु:खमावहन्
ဇနမေဇယာက ပြော၏— «ဤပြည်သူပြည်သားတို့ကို သင်၏ဖခင်သည် နှစ်ခြောက်ဆယ်တိုင်တိုင် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်အုပ်ချုပ်ခဲ့၏။ ထို့နောက် ကံကြမ္မာသတ်မှတ်သည့် အဆုံးသို့ ရောက်ကာ လူအပေါင်းတို့အား ဝမ်းနည်းခြင်းကို ဆောင်ကြဉ်းခဲ့၏။ ဖခင်၏ ကွယ်လွန်ပြီးနောက် သင်သည် ဓမ္မအတိုင်း ရှေးဟောင်းကုရုအာဏာကို လက်ခံယူခဲ့သည်။ ငယ်ရွယ်စဉ်ကပင် အဘိသေကခံရသော်လည်း ထိုကာလမှစ၍ နိုင်ငံအတွင်းရှိ သတ္တဝါအပေါင်းတို့ကို သင်က ထောက်ပံ့ကာကွယ်လာခဲ့၏»။
Verse 18
ततस्त्व॑ पुरुषश्रेष्ठ धर्मेण प्रतिपेदिवान् । इदं वर्षसहस्राणि राज्यं कुरुकुलागतम् । बाल एवाभिकषिक्तस्त्वं सर्वभूतानुपालक:
ထို့နောက် လူတို့တွင် အမြတ်ဆုံးဖြစ်သော သင်သည် ဓမ္မအတိုင်း ကုရုဝంశ၌ ထောင်နှစ်ပေါင်းများစွာ ဆက်ခံလာသော ဤမင်းအာဏာကို လက်ခံယူခဲ့သည်။ ကလေးဘဝ၌ပင် အဘိသေကခံခဲ့သော်လည်း ထိုအချိန်မှစ၍ နိုင်ငံအတွင်းရှိ သတ္တဝါအပေါင်းကို အုပ်ထိန်းကာကွယ်သော မင်းအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်လာခဲ့သည်။
Verse 19
जनमेजय उवाच नास्मिन् कुले जातु बभूव राजा यो न प्रजानां प्रियकृत् प्रियश्न । विशेषत: प्रेक्ष्य पितामहानां वृत्तं महद्वृत्तपरायणानाम्
ဇနမေဇယက ပြောသည်– «ငါတို့၏ ဤမျိုးရိုး၌ ပြည်သူတို့နှစ်သက်ရာကို မပြုလုပ်သူ၊ ထို့ပြင် ပြည်သူတို့၏ ချစ်ခင်လေးစားမှု မရသူဟူသော မင်းတစ်ပါးမျှ မရှိခဲ့။ အထူးသဖြင့် မြင့်မြတ်သော လမ်းစဉ်ကို အားထားလိုက်နာသော မဟာစိတ်ရှိသည့် ဘိုးဘွားတို့၏ အကျင့်အကြံကို စဉ်းစားလျှင်၊ သူတို့သည် အများအားဖြင့် ဓမ္မ၌ တည်ကြည်သူများ ဖြစ်မည်ဟု မျှော်လင့်ရသည်»။
Verse 20
कथं निधनमापन्न: पिता मम तथाविध: । आचक्षध्वं यथावन्मे श्रोतुमिच्छामि तत्त्वत:
«ဓမ္မသဘောရှိ၍ မြင့်မြတ်လှသော ငါ့အဖေသည် မည်သို့ သေဆုံးသွားသနည်း။ ဖြစ်ပျက်သကဲ့သို့ တိတိကျကျ ငါ့အား ပြောကြားပါ။ ဤအကြောင်းအရာ၏ အမှန်တရားကို အပြည့်အစုံ ကြားလိုသည်»။
Verse 21
सौतिर्वाच एवं संचोदिता राज्ञा मन्त्रिणस्ते नराधिपम् | ऊचुः सर्वे यथावृत्तं राज्ञ: प्रियहितैषिण:
စောတိက ပြောသည်– ဤသို့ မင်းကြီးက မေးမြန်းသဖြင့် မင်း၏ အကျိုးနှင့် စိတ်ချမ်းသာကို လိုလားသော အမတ်တို့သည် ဖြစ်ပျက်သမျှကို အတိုင်းအတာမလွဲ တိတိကျကျ မင်းနရဓိပတိအား အားလုံးပြောကြားကြ၏။
Verse 22
मन्त्रिण ऊचु. स राजा पृथिवीपाल: सर्वशस्त्रभृतां वर: । बभूव मृगयाशीलस्तव राजन् पिता सदा
အမတ်တို့က ပြောကြသည်– «ထိုမင်းသည် မြေကြီးကို ကာကွယ်အုပ်စိုးသူဖြစ်၍ လက်နက်ကိုင်သူအပေါင်းတို့တွင် အမြတ်ဆုံးဖြစ်သည်။ အို မင်းကြီး၊ သင်၏အဖေသည် အမြဲတမ်း အမဲလိုက်ခြင်းကို နှစ်သက်လေ့ရှိသူ—ထိုလိုက်စားမှုသို့ အစဉ်တစိုက် လိုလားသူ ဖြစ်ခဲ့သည်»။
Verse 23
यथा पाण्डुर्महाबाहुर्धनुर्धरवरो युधि । अस्मास्वासज्य सर्वाणि राजकार्याण्यशेषत:
ဇနမေဇယက ပြောသည်– «စစ်မြေပြင်၌ လေးသမားတို့အနက် အထူးထက်မြက်သော လက်မောင်းကြီး ပाण्डုမင်းသည် ငါတို့ကို အားကိုး၍ ဘုရင်၏ တာဝန်အမှုအရာ အလုံးစုံကို ပြည့်စုံစွာ ဆောင်ရွက်ခဲ့သကဲ့သို့ပင်»။
Verse 24
स कदाचिद् वनगतो मृगं विव्याध पत्रिणा । विद्ध्वा चान्वसरत् तूर्ण तं॑ मृगं गहने वने
တစ်ခါတစ်ရံ တောသို့ ဝင်သွား၍ အမွှေးပါသော မြားဖြင့် သမင်တစ်ကောင်ကို ထိုးဖောက်လေ၏။ ထိုးပြီးနောက် ထိုဒဏ်ရာရသမင်ကို ထူထပ်သော တောအတွင်းသို့ အလျင်အမြန် လိုက်လံလိုက်တော်မူ၏။
Verse 25
मन्त्री बोले--राजन्! समस्त शस्त्रधारियोंमें श्रेष्ठ तुम्हारे पिता भूपाल परीक्षित्का सदा महाबाहु पाण्डुकी भाँति हिंसक पशुओंको मारनेका स्वभाव था और युद्धमें वे उन्हींकी भाँति सम्पूर्ण धनुर्थर वीरोंमें श्रेष्ठ सिद्ध होते थे। एक दिनकी बात है
အမတ်က လျှောက်သည်– «အရှင်မင်းကြီး၊ လက်နက်ကိုင်သူအပေါင်းတို့အနက် သင်၏အဖ ဘုရင် ပရိက္ခစ်သည် အထူးထက်မြက်သူ ဖြစ်ပါသည်။ မဟာဗာဟု ပाण्डုကဲ့သို့ပင် အကြမ်းဖက်တိရစ္ဆာန်တို့ကို သတ်ရန် သဘာဝရှိ၍ စစ်ပွဲ၌လည်း လေးသမားသူရဲတို့အနက် အမြင့်ဆုံးဟု ထင်ရှားပါသည်။ တစ်နေ့တွင် ရာဇဝန်ထမ်းအမှုအရာ အလုံးစုံကို ကျွန်ုပ်တို့ထံ အပ်နှံထားပြီး တောသို့ အမဲလိုက်ကစားရန် သွားတော်မူ၏။ ထိုနေရာ၌ အမွှေးပါသော မြားဖြင့် အကြမ်းဖက်တိရစ္ဆာန်တစ်ကောင်ကို ထိုးဖောက်လေ၏။ ထိုးပြီးနောက် ချက်ချင်းပင် ထူထပ်သော တောအတွင်းသို့ လိုက်လံလိုက်တော်မူ၏။ ခြေလျင်ဖြင့် သွားတော်မူရာ ဓားကို ခါးဘက်တွင် ချည်ထားပြီး လက်နက်အစုအဝေး ပြည့်စုံကာ မြားပြည့်သော ကြီးမားသည့် မြားအိတ်ကိုလည်း ဆောင်ထား၏။ သို့သော် ဒဏ်ရာရတိရစ္ဆာန်သည် ထူထပ်သော တောအတွင်း၌ ပျောက်ကွယ်သွား၍ သင်၏အဖသည် အလွန်ရှာဖွေသော်လည်း မတွေ့နိုင်ခဲ့ပါ»။
Verse 26
परिश्रान्तो वयःस्थश्न षष्टिवर्षो जरान्वित: । क्षुधित: स महारण्ये ददर्श मुनिसत्तमम्
အသက်အရွယ်ကြီးရင့်၍ ခြောက်ဆယ်နှစ်အရွယ်၊ အိုမင်းခြင်းနှင့် တွဲဖက်လာသဖြင့် အလွန်ပင် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်လေ၏။ ထိုကျယ်ပြန့်သော တောကြီးအတွင်း၌ ဆာလောင်ခြင်းကလည်း နှိပ်စက်လာ၏။ ထိုအခြေအနေတွင် မင်းကြီးသည် မုနိအထူးမြတ်သော ရှမီကကို တွေ့မြင်လေ၏။
Verse 27
सतं पप्रच्छ राजेन्द्रो मुनिं मौनव्रते स्थितम् । न च किंचिदुवाचैनं पृष्टोडपि स मुनिस्तदा
ဘုရင် ပရိက္ခစ်သည် မောနဝရတကို ထိန်းသိမ်းနေသော မုနိကို မေးမြန်းလေ၏။ သို့သော် မေးမြန်းခံရသော်လည်း ထိုအချိန်၌ မုနိသည် မည်သည့်စကားမျှ မပြောလေ။
Verse 28
ततो राजा क्षुच्छुमार्तस्तं मुनिं स्थाणुवत् स्थितम् | मौनव्रतधरं शान्तं सद्यो मन्युवशं गत:
ထို့နောက် ဆာလောင်ခြင်း၊ ရေငတ်ခြင်းနှင့် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်းကြောင့် ခံစားနေရသော ဘုရင်သည် တိုင်တံကဲ့သို့ မလှုပ်မယှက် ရပ်တည်နေသော မုနိကို တွေ့မြင်၏။ ထိုမုနိသည် မောနဝရတ (တိတ်ဆိတ်ခြင်း၏ ဝရတ) ကို ထိန်းသိမ်းကာ ငြိမ်းချမ်းသက်သာစွာ နေ၏။ ထိုအရာကို မြင်သဖြင့် ဘုရင် ပရိက்ஷစ်သည် ဆာလောင်ရေငတ်ပင်ပန်းမှုကြောင့် စိတ်မတည်ငြိမ်ဘဲ ချက်ချင်း ဒေါသအုပ်စိုးသွား၏။
Verse 29
न बुबोध च तं राजा मौनव्रतधरं मुनिम् । सतं क्रोधसमाविष्टो धर्षबामास ते पिता,राजाको यह पता नहीं था कि महर्षि मौनव्रतधारी हैं; अतः क्रोधमें भरे हुए आपके पिताने उनका तिरस्कार कर दिया
ဘုရင်သည် ထိုမုနိသည် တိတ်ဆိတ်ခြင်း၏ ဝရတကို ထိန်းသိမ်းနေသည်ကို မသိခဲ့။ ဒေါသအုပ်စိုးသဖြင့် သင်တို့၏အဖ (ပရိက்ஷစ်) သည် သီလသမာဓိရှိသော ထိုတပသီကို စော်ကားလိုက်၏။
Verse 30
मृतं सर्प धनुष्कोट्या समुत्क्षिप्प धरातलात् | तस्य शुद्धात्मन: प्रादात् स्कन्धे भरतसत्तम
အို ဘာရတတို့အနက် အမြတ်ဆုံးသူရေ။ သူသည် မြေပြင်ပေါ်တွင် လဲကျနေသော သေဆုံးပြီးသား မြွေတစ်ကောင်ကို လေးတံ၏ ထိပ်ဖြင့် ကောက်ယူကာ သန့်ရှင်းသောစိတ်ရှိသည့် မဟာရိရှီ၏ ပခုံးပေါ်သို့ တင်ပေးလိုက်၏။
Verse 31
न चोवाच स मेधावी तमथो साध्वसाधु वा । तस्थौ तथैव चाक्रुद्ध: सर्प स्कन्धेन धारयन्
သို့ရာတွင် ထိုပညာရှိ မုနိသည် သူ့အား ကောင်းသည် မကောင်းသည်ဟူ၍ မည်သို့မျှ မပြောခဲ့။ ဒေါသမရှိဘဲ ယခင်ကဲ့သို့ပင် တည်ငြိမ်စွာ ရပ်တည်/ထိုင်တည်နေကာ ပခုံးပေါ်ရှိ သေမြွေကို ထမ်းထားလျက်ရှိ၏။
Verse 48
इस प्रकार श्रीमहाभारत आदिपरवके अन्तर्गत आस्तीकपव॑र्में आस्तीककी उत्पत्तिविषयक अड़तालीसवाँ अध्याय पूरा हुआ
ဤသို့ဖြင့် သီရိမဟာဘာရတ အာဒီပရဝအတွင်းရှိ အာစတီက ပရဝ၌ အာစတီက၏ မွေးဖွားပေါ်ပေါက်လာခြင်းကို ဖော်ပြသော အခန်း (၄၈) ပြီးဆုံး၏။
Verse 49
इति श्रीमहाभारते आदिपर्वणि आस्तीकपर्वणि पारीक्षितीये एकोनपज्चाशत्तमो5 ध्याय:,इस प्रकार श्रीमह्याभारत आदिपव॑के अन्तर्गत आस्तीकपर्वमें परीक्षित्-चरित्रविषयक उनचासवाँ अध्याय पूरा हुआ
ဤသို့ဖြင့် သီရိမဟာဘာရတ၌၊ အာဒီပရဝ၌၊ အာစတီကပရဝ၌၊ ပရိက္ခစ် (Parīkṣit) နှင့်ဆိုင်သော အခန်း၌ အခန်း (၄၉) ပြီးဆုံးလေ၏။ (ဤသည်မှာ အခန်းအဆုံးကို မှတ်သားသည့် ကော်လိုဖွန်ဖြစ်၍ စာတမ်းတည်နေရာနှင့် နိဒါန်းအပိုင်းပြီးဆုံးခြင်းကို အတည်ပြုသည်။)
Frequently Asked Questions
Āstīka must reconcile loyalty to maternal kin (nāgas) with respect for a king’s consecrated ritual authority, choosing an ethically compliant method—truthful, auspicious speech and procedural engagement—rather than disruption.
The chapter models how satya and kāla operate together: truthful intent must be enacted at the correct moment and through culturally valid forms (praise, respectful address, ritual etiquette) to become effective moral agency.
No explicit phalaśruti is stated here; the meta-function is narrative-teleological—identifying Āstīka as the prophesied agent whose understanding of curse-causality and ritual protocol enables a later salvific outcome.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.