Adhyaya 48
सर्पसत्रे ऋत्विजः सदस्याश्च — Officiants and Assembly at Janamejaya’s Serpent-Sacrifice
Upa-parva: Janamejaya-Sarpasatra Parva (Serpent-Sacrifice Episode)
Śaunaka asks Sauti to identify the principal ṛtvij priests and the learned assembly-members (sadasya) present at King Janamejaya’s sarpasatra, described as severe and fear-inducing for the Nāgas. Sauti enumerates the ritual roles: Caṇḍabhārgava as hotṛ; Kautsārya Jaimini as udgātṛ; Śārṅgarava as brahmā; and Bodhapiṅgala as adhvaryu. He then lists prominent sages as sadasyas, including Vyāsa (with son and disciples), Uddālaka, Śamaṭhaka, Śvetaketu, Asita Devala, Nārada, Parvata, Ātreya, Kuṇḍajaṭhara, Kuṭighaṭa, Vātsya, Śrutaśravā, Kahoḍa, Devaśarmā, Maudgalya, and Śamasaubhara, among others. As the priests pour offerings, serpents are drawn into the fire; the text depicts the sensory and corporeal consequences (sounds, burning, flowing fat/grease channels), emphasizing the scale of suffering. Takṣaka, hearing of the consecrated king, seeks refuge in Indra’s abode; Indra reassures him, citing prior appeasement of Pitāmaha (Brahmā). Meanwhile Vāsuki, with diminished retinue, experiences acute distress and turns to his sister, recalling her earlier marriage to Jaratkāru for the Nāgas’ protection, and points to Āstīka as the anticipated agent who can halt the rite and secure release.
Chapter Arc: सर्पों के भविष्य पर छाया भय—जनमेजय के सर्पसत्र की अग्नि का पूर्वाभास—और उसी अंधकार में एक आशा का नाम उभरता है: ‘आस्तीक’। → वासुकि को अत्यन्त अप्रिय समाचार सुनाया जाता है कि आगे चलकर सर्पों का विनाश निश्चित-सा है; फिर भी देव-सहित पितामह की पुरानी वाणी स्मरण कराई जाती है कि एक मुनिकुमार उस यज्ञ से उन्हें छुड़ाएगा। वासुकि के सामने उपाय एक ही है—बहन जरत्कारु को ऐसे संयोग के लिए तैयार करना जिससे वह उद्धारक पुत्र जन्मे। → वासुकि, जो स्वयं ‘दीनतर’ हो उठता है, बहन से वह वचन ग्रहण करता है—‘एवमस्तु’—और उद्धार की योजना को संकल्प का रूप देता है: पन्नग-हितार्थ एक पुत्र होगा, जो सर्पसत्र से मोक्ष दिलाएगा। → आस्तीक के नाम और उत्पत्ति का सूत्र स्थिर होता है—गर्भस्थ शिशु के लिए पिता का ‘अस्ति’ कहना ही आगे चलकर उसके नाम ‘आस्तीक’ का कारण बनता है; बाल्यावस्था में ही उसका ब्रह्मचर्य, तेज और देवतुल्य आभा सर्पों में हर्ष जगाती है। → जिस पुत्र से मुक्ति की आशा बंधी है, वही आगे चलकर जनमेजय के सर्पयज्ञ के बीच किस प्रकार वाणी और धर्म से अग्नि को रोकेगा—यह अभी शेष है।
Shlokas
Verse 1
3 5 >> > ब्ैतकाकका अर्थ यह है--श्वा
ဆောတိ (Sauti) က ပြောသည်— «တပဓောန သောနက (Śaunaka) အို တပသီ၊ သူမ၏ ခင်ပွန်း ထွက်ခွာသွားသည်နှင့်တပြိုင်နက် နာဂမိန်းကလေး ဇရတ်ကာရု (Jaratkāru) သည် သူမ၏ အစ်ကို ဝါဆုကိ (Vāsuki) ထံသို့ သွားရောက်ကာ ဖြစ်ပျက်သမျှကို အမှန်အတိုင်း မလွဲမသွေ ပြောကြားလိုက်သည်—သူ ထွက်ခွာသွားခြင်း၏ အကြောင်းစုံကို မဖျက်မပြင် တင်ပြလေ၏»။
Verse 2
ततः स भुजगश्रेष्ठ: श्रुत्वा सुमहदप्रियम् । उवाच भगिनीं दीनां तदा दीनतर: स्वयम्,यह अत्यन्त अप्रिय समाचार सुनकर सर्पॉमें श्रेष्ठ वासुकि स्वयं भी बहुत दुःखी हो गये और दु:खमें पड़ी हुई अपनी बहिनसे बोले
ထို့နောက် မြွေတို့အနက် အမြတ်ဆုံးသော ဝါសုကိသည် အလွန်အမင်း ဝမ်းနည်းဖွယ် မနှစ်သက်ဖွယ် သတင်းကို ကြားသိလျှင်၊ အရင်ကတည်းက စိတ်ပင်ပန်းနေသော မိမိ၏ အစ်မ/နှမကို မိမိက ပို၍ စိတ်ကျရောက်သွားလျက် ပြောဆို하였다။
Verse 3
वायुकिरुवाच जानासि भद्रे यत् कार्य प्रदाने कारणं च यत् । पन्नगानां हितार्थाय पुत्रस्ते स्थात् ततो यदि
ဝါယုကိက ပြောသည်—“အရှင်မ၊ ဤအမှုကြီး၏ ရည်ရွယ်ချက်နှင့် သင်ကို လက်ထပ်ပေးရသည့် အကြောင်းရင်းကို သင်သိပြီးသားပင်။ ထိုပေါင်းစည်းမှုမှ သင်၏ ဝမ်းမှ သားတစ်ယောက် မွေးဖွားလာပါက မြွေမျိုးနွယ်အတွက် အလွန်ကြီးမားသော အကျိုးရှိမည်။”
Verse 4
स सर्पसत्रात् किल नो मोक्षयिष्यति वीर्यवान् | एवं पितामह: पूर्वमुक्तवांस्तु सुरै: सह
တက္ရှကက ပြောသည်—“ထိုအင်အားကြီးသော မုနိသားတော်သည် ဂနမေဇယ၏ မြွေယဇ်ပူဇော်ပွဲ၌ ကျွန်ုပ်တို့ မီးလောင်ပျက်စီးခြင်းမှ အမှန်ပင် ကယ်တင်မည်။ ဤအကြောင်းကို အရင်က ဘုရားဘြဟ္မာ (ပိတামဟ) သည် နတ်တို့နှင့်အတူ ကြေညာခဲ့ဖူးသည်။”
Verse 5
अप्यस्ति गर्भ: सुभगे तस्मात् ते मुनिसत्तमात् । न चेच्छाम्यफलं तस्य दारकर्म मनीषिण:
တက္ရှကက ပြောသည်—“ကံကောင်းသော မိန်းမရေ၊ ထိုမုနိအမြတ်ဆုံးထံမှ သင် ဝမ်းရှိနေပြီလား။ ထိုပညာရှိ မဟာရသီ၏ အိမ်ထောင်ရေးကိစ္စ အကျိုးမဲ့သွားစေချင်ခြင်း မရှိ။ အစ်ကိုဖြစ်သော ကျွန်ုပ်အနေဖြင့် သားဖွားခြင်းနှင့် ဆိုင်သော အတွင်းရေးကို မေးမြန်းခြင်း မသင့်တော်သော်လည်း၊ အမှု၏ အရေးကြီးမှုကြောင့် အားလုံးကို ပြောပြရန် သင့်ကို တိုက်တွန်း၏။”
Verse 6
कार्य च मम न न्याययं प्रष्ठं त्वां कार्यमीदृशम्। किंतु कार्यगरीयस्त्वात् ततस्त्वाहमचूचुदम्
တက္ရှကက ပြောသည်—“ဤသို့သော အမှုကို သင့်အား မေးမြန်းခြင်းသည် ကျွန်ုပ်အတွက် မသင့်တော်။ သို့သော် အမှု၏ အရေးကြီးမှုကြောင့်ပင်၊ ကံကောင်းသော မိန်းမရေ၊ သင့်ကို ထိုအကြောင်း ပြောရန် ကျွန်ုပ် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။”
Verse 7
दुर्वार्यतां विदित्वा च भर्तुस्तेडतितपस्विन: । नैनमन्वागमिष्यामि कदाचिद्धि शपेत् स माम्
တက္ခသကာက ပြောသည်— «သင်၏ခင်ပွန်းသည် အလွန်တပသ္စရိယာပြုသော မဟာတပသ္ဝီဖြစ်၍ မည်သူမျှ တားဆီးမရနိုင်ကြောင်း သိရှိသဖြင့်၊ သူ့နောက်လိုက်၍ ပြန်ခေါ်လာမည် မဟုတ်။ ပြန်လာရန် အတင်းအကျပ် တိုက်တွန်းလျှင်၊ သူက ငါ့ကိုပင် ကျိန်စာတင်နိုင်သည်»။
Verse 8
आचक्ष्व भदरे भर्तु: स्वं सर्वमेव विचेष्टितम् । उद्धरस्व च शल्यं मे घोरं हृदि चिरस्थितम्
တက္ခသကာက ပြောသည်— «အို မင်္ဂလာရှိသော မိန်းမမြတ်၊ သင်၏ခင်ပွန်း ပြုလုပ်ခဲ့သမျှ အပြည့်အစုံကို ငါ့အား ပြောပြပါ။ ထို့ပြင် ငါ့နှလုံးထဲတွင် ကြာရှည်ကတည်းက စူးဝင်နေသော ကြောက်မက်ဖွယ် ဆူးတံကိုလည်း ဆွဲထုတ်ပေးပါ»။
Verse 9
जरत्कारुस्ततो वाक्यमित्युक्ता प्रत्यभाषत । आश्चवासयन्ती संतप्तं वासुकि पन्नगेश्वरम्,भाईके इस प्रकार पूछनेपर तब जरत्कारु अपने संतप्त भ्राता नागराज वासुकिको धीरज बँधाती हुई इस प्रकार बोली
ထိုသို့ မေးမြန်းခံရသော် ဇရတ်ကာရုက ပြန်လည်ဖြေကြား하였다။ စိတ်ပူပန်၍ မီးလောင်သကဲ့သို့ ဒုက္ခရောက်နေသော နဂါးအရှင် ဝာစုကိကို သက်သာစေလိုသဖြင့်၊ သူ၏စိတ်ကို တည်ငြိမ်စေကာ သတ္တိပြန်လည်ရစေမည့် စကားများကို ပြော하였다။
Verse 10
जरत्कारुस्वाच पृष्टो मयापत्यहेतो: स महात्मा महातपा: । अस्तीत्युत्तरमुद्दिश्य ममेदं गतवांश्ष सः
ဇရတ်ကာရုက ပြောသည်— «အစ်ကိုရေ၊ သားသမီးအတွက် အကြောင်းကြောင့် ထိုမဟာတပသ္ဝီ မဟာအတ္တမကို ငါမေးမြန်းခဲ့သည်။ သူက ငါ့ကိုညွှန်ပြ၍ ‘ရှိသည်’ ဟူသော အဖြေတစ်ခုပဲ ပေးခဲ့သည်။ ငါ၏ကိုယ်ဝန်အကြောင်းကို ထိုမျှသာ ပြောပြီးနောက် ထွက်ခွာသွားသည်»။
Verse 11
स्वैरेष्वपि न तेनाहं स्मरामि वितथं वच: । उक्तपूर्व कुतो राजन् साम्पराये स वक्ष्यति
«ပျော်ရွှင်သက်သာသည့် အချိန်များတွင်တောင် သူက မုသားစကား ပြောခဲ့သည်ကို ငါ မမှတ်မိ။ ထိုကြောင့် အရေးကြီးသော အကျပ်အတည်းကာလ၌ သူက မုသားပြောမည်နည်း။ ငါ့ခင်ပွန်းသည် တပသ္စရိယာ၏ ဓနရှင်ဖြစ်သည်။ ထွက်ခွာသွားစဉ် ငါ့အား ‘နဂါးကနျာရေ၊ သင်၏ကိစ္စအောင်မြင်မှုအတွက် စိုးရိမ်မနေပါနှင့်။ သင်၏ဝမ်းမှ မီးနှင့် နေကဲ့သို့ တောက်ပသော သားတော် မွေးဖွားလိမ့်မည်’ ဟု ပြောခဲ့သည်။ ထိုသို့ဆိုပြီး တပောဝနသို့ ထွက်ခွာသွားသည်။ ထို့ကြောင့် အစ်ကိုရေ၊ သင်၏နှလုံးထဲက မဟာဒုက္ခသည် ပျောက်ကင်းသင့်ပြီ»။
Verse 12
न संतापस्त्वया कार्य: कार्य प्रति भुजड़मे । उत्पत्स्यति च ते पुत्रो ज्वलनार्कसमप्रभ:
တက္ခကာက ပြောသည်– «အို နဂါးမိန်းကလေး၊ ဝမ်းနည်းပူဆွေးခြင်းကို မခွင့်မပြုပါနှင့်။ လက်ရှိကိစ္စအတွက် စိုးရိမ်မနေပါနှင့်။ မီးနှင့် နေရောင်ကဲ့သို့ တောက်ပသော သားတစ်ယောက် သင့်ထံမှ မွေးဖွားလာမည်»။ အကြောင်းအရာအရ၊ စကားပြောသူသည် သစ္စာရှိသော တပဿီ၏ စကားကို ယုံကြည်၍ စိတ်တည်ငြိမ်စေလိုသည်။ အရေးအခင်းတွင်ပင် သမာဓိရှိသူတို့ကို မုသားဟု မထင်သင့်ဘဲ၊ ဓမ္မအပေါ် အားထားကာ အတည်တကျ သည်းခံရမည်ဟု ဆိုလိုသည်။
Verse 13
इत्युक्त्वा स हि मां भ्रातर्गतो भर्ता तपोधन: । तस्माद् व्येतु परं दुःखं तवेदं॑ मनसि स्थितम्
တက္ခကာက ပြောသည်– «အစ်ကိုရေ၊ ဤသို့ ပြောပြီးနောက် တပဿီအာနုဘော်ကြွယ်ဝသော ကျွန်မ၏ ခင်ပွန်းသည် ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် အရှင်မင်းကြီး၊ သင့်စိတ်ထဲတွင် တည်နေသော အလွန်ပြင်းထန်သည့် ဝမ်းနည်းမှုကို ဖယ်ရှားပါစေ»။
Verse 14
सौतिरुवाच 2 नागेन्द्रो वासुकि: परया मुदा | एवमस्त्विति तद् वाक््यं भगिन्या: प्रत्यगृह्लत
စောတိက ပြောသည်– နဂါးတို့၏ အရှင် ဝါဆုကိသည် အလွန်ပျော်ရွှင်လျက် «အဲဒီအတိုင်း ဖြစ်ပါစေ» ဟု ပြန်ဆို하였다။ ထိုသို့ သူသည် မိမိအစ်မ/ညီမ၏ စကားကို ယုံကြည်စွာ လက်ခံကာ သူမတင်ပြသည့် လမ်းကြောင်းကို သဘောတူအတည်ပြု하였다။
Verse 15
सान्त्वमानार्थदानैश्न पूजया चानुरूपया । सोदर्या पूजयामास स्वसारं पन्नगोत्तम:
တက္ခကာက ပြောသည်– «နှစ်သိမ့်သောစကားများ၊ ငွေကြေးလက်ဆောင်များ၊ သင့်လျော်သောဂုဏ်ပြုမှုတို့ဖြင့် မြွေတို့အနက် အထွဋ်အမြတ်သည် မိမိ၏ အစ်မ/ညီမကို လေးစားစွာ ဂရုတစိုက် ကြိုဆိုကာ ပြုစုစောင့်ရှောက်လေ၏»။ ဤကဗျာပိုဒ်သည် ပြန်လည်ညှိနှိုင်းသဘောတရားကို ထင်ဟပ်စေသည်– မိသားစုဆက်ဆံရေး တင်းမာသည့်အခါ အင်အားသုံးခြင်းမဟုတ်ဘဲ နူးညံ့သောစကား၊ သင့်တော်သောလေးစားမှုနှင့် တာဝန်ယူသောပေးကမ်းမှုတို့ဖြင့် သဟဇာတကို ပြန်တည်ဆောက်ရမည်။
Verse 16
ततः प्रववृधे गर्भो महातेजा महाप्रभ: । यथा सोमो द्विजश्रेष्ठ शुक्लपक्षोदितों दिवि
ထို့နောက် အလွန်တောက်ပသော အာနုဘော်နှင့် ဂုဏ်ရောင်ပြောင်မြောက်သည့် သန္ဓေကလေးသည် တဖြည်းဖြည်း ကြီးထွားလာ၏။ အို ဒွိဇအထွဋ်အမြတ်၊ အလင်းလကာလ၌ ကောင်းကင်ပေါ် ထွက်ပေါ်လာသော လကဲ့သို့ နေ့စဉ် တိုးပွားလာသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။ ဤဥပမာသည် မင်္ဂလာရှိ၍ စနစ်တကျ ဖွံ့ဖြိုးသည့် အသက်တာ၏ လမ်းကြောင်းနှင့် ဓမ္မအပေါ် အခြေခံသော မှန်ကန်သည့် ရည်မှန်းချက်များ အောင်မြင်လာခြင်းကို ထင်ဟပ်စေသည်။
Verse 17
अथ काले तु सा ब्रह्मन् प्रजज्ञे भुजगस्वसा । कुमार देवगर्भाभ॑ पितृमातृभयापहम्
တက္ခကာက ပြောသည်– «အချိန်တော်တော်တန်တန် ရောက်လာသောအခါ၊ အို ဘြာဟ္မဏ၊ နဂါးတို့၏ အစ်မဖြစ်သော သူမသည် နတ်သားကလေးတစ်ယောက်ကဲ့သို့ တောက်ပမြင့်မြတ်သော သားတစ်ယောက်ကို မွေးဖွား하였다။ ထိုကလေးသည် ဖခင်ဘက်နှင့် မိခင်ဘက် နှစ်ဖက်လုံးကို ခြိမ်းခြောက်နေသော ကြောက်ရွံ့မှုတို့ကို ဖယ်ရှားပေးမည့်သူဟု ကံကြမ္မာက သတ်မှတ်ထားသည်»။
Verse 18
ववृधे स तु तत्रैव नागराजनिवेशने । वेदांश्नाधिजगे साड्रान् भार्गवाच्च्यवनान्मुने:,वह वहीं नागराजके भवनमें बढ़ने लगा। बड़े होनेपर उसने भृगुकुलोत्पन्न च्यवन मुनिसे छहों अंगोंसहित वेदोंका अध्ययन किया
ထိုနေရာ၌ပင် နဂါးဘုရင်၏ နေရာတော်၌ သူသည် ကြီးပြင်းလာ하였다။ အရွယ်ရောက်သော်၊ ဘൃဂုမျိုးရိုးမှ မုနိ ချျဝနထံမှ ဝေဒများကို အင်္ဂခြောက်ပါး (ဝေဒအကူပညာခြောက်ရပ်) နှင့်တကွ ပြည့်စုံစွာ သင်ယူ하였다။
Verse 19
चीर्णव्रतो बाल एव बुद्धिसत्त्वगुणान्वित: । नाम चास्याभवत् ख्यातं लोकेष्वास्तीक इत्युत
သူသည် ကလေးဘဝကတည်းကပင် ဘြဟ္မစရိယ ဝရတကို သစ္စာရှိစွာ ထိန်းသိမ်းသူဖြစ်၍ ဉာဏ်ပညာနှင့် သတ္တဝဂုဏ် ပြည့်ဝ하였다။ လူလောက၌ ‘အာစတီက’ ဟူသော အမည်ဖြင့် ကျော်ကြားလာ하였다။
Verse 20
अस्तीत्युक्त्वा गतो यस्मात् पिता गर्भस्थमेव तम् | वन॑ तस्मादिदं तस्य नामास्तीकेति विश्रुतम्
ကလေးသည် မိခင်ဝမ်းထဲ၌ပင် ရှိနေစဉ်၊ ဖခင်က “အတ္စတိ” ဟူသော စကားကို ပြောပြီး တောသို့ ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် လောက၌ သူ၏ အမည်သည် ‘အာစတီက’ ဟူ၍ ကျော်ကြားလာ하였다။
Verse 21
स बाल एव तत्रस्थश्नरन्नमितबुद्धिमान् | गृहे पन्नगराजस्य प्रयत्नात् परिरक्षित:
သူသည် ကလေးဘဝကတည်းကပင် ထိုနေရာ၌ နေထိုင်ကာ အလွန်ထူးချွန်သော ဉာဏ်ပညာဖြင့် စည်းကမ်းတကျ နေထိုင်မှုကို အားကိုး၍ ဘြဟ္မစရိယကို စောင့်ထိန်းကာ ဓမ္မကို ကျင့်သုံး하였다။ နဂါးဘုရင်၏ အိမ်တော်၌ သူ့ကို အလွန်ကြိုးပမ်း၍ သေချာစွာ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ကာ ပြုစုထိန်းသိမ်း하였다။ နေ့စဉ်နေ့တိုင်း ကြီးထွားလာသဖြင့် ရွှေကဲ့သို့ တောက်ပ၍ ဒေဝဣශ්ဝရ သီဝဘုရားနှင့် တူညီဟု ချီးမွမ်းခံရကာ နဂါးတို့အားလုံး၏ ပျော်ရွှင်မှုကို တိုးပွားစေ하였다။
Verse 22
भगवानिव देवेश: शूलपाणिहिरिण्मय: । विवर्धमान: सर्वास्तान् पन्नगानभ्यहर्षयत्
တက္ခသကာက ပြောသည်— «ရွှေရောင်တောက်ပ၍ သုံးခွံတံကိုင်သော နတ်မင်းရှီဝကဲ့သို့ သာယာမြတ်သော အရှင်တော်တစ်ပါးပမာ၊ ထိုကလေးသည် နေ့စဉ်နေ့တိုင်း ကြီးထွားလာ၍ သူ၏တိုးတက်ပွားများခြင်းကြောင့် မြွေနဂါးတို့အားလုံးကို ပျော်ရွှင်စေ하였다»။ (အကြောင်းအရာတွင် ဆက်လက်ဖော်ပြသည်မှာ အာစတီကာသည် ကလေးဘဝကတည်းက ထိုနေရာတွင် နေ၍ ဗြဟ္မစရိယကို ထိန်းသိမ်းကာ ဓမ္မကို လိုက်နာခဲ့ပြီး နဂါးမင်း၏ နန်းတော်၌ ဂရုတစိုက် ပြုစုထိန်းသိမ်းခံရသဖြင့် ကြီးပြင်းလာသလို နဂါးတို့၏ အားရဝမ်းမြောက်မှုကို တိုးပွားစေခဲ့သည်။)
Verse 47
इस प्रकार श्रीमहाभारत आदिपव॑के अन्तर्गत आस्तीकपर्वमें जरत्कारुका तपस्याके लिये निष्क्रणविषयक सैंतालीसवाँ अध्याय पूरा हुआ
ဤသို့ဖြင့် «သီရိ မဟာဘာရတ» အာဒိပရဝ၌ ပါဝင်သော အာစတီကပရဝ၌၊ ဇရတ်ကာရု၏ တပဿာအတွက် ထွက်ခွာသွားခြင်းနှင့် သက်ဆိုင်သော အကြောင်းအရာကို ဖော်ပြသည့် အခန်း (အဓ್ಯಾಯ) ၄၇ ပြီးဆုံး၏။ ဤအဆုံးသတ်မှတ်တမ်းသည် လောကီချည်နှောင်မှုမှ သာသနာ့အကျင့်သို့ ကူးပြောင်းသည့်အခိုက်အတန့်ကို သတ်မှတ်ကာ၊ ကိုယ်ပိုင်စွန့်လွှတ်ခြင်းနှင့် မျိုးရိုး၊ အကျိုးဆက်တို့ကြောင့် မလွတ်နိုင်သေးသော တာဝန်တို့အကြား ဓမ္မရေးရာ တင်းမာမှုကို ထင်ရှားစေသည်။
Verse 48
इति श्रीमहाभारते आदिपर्वणि आस्तीकपर्वणि आस्तीकोत्पत्तौ अष्टचत्वारिंशो5ध्याय:
ဤသို့ဖြင့် «သီရိ မဟာဘာရတ» အာဒိပရဝ၌၊ အာစတီကပရဝ၌၊ အာစတီကာ၏ မွေးဖွားပေါ်ထွန်းခြင်းနှင့် မူလအစကို ဖော်ပြသော အခန်း ၄၈ ပြီးဆုံး၏။ ဤသည်မှာ အပိုင်းတစ်ခု၏ အဆုံးသတ်ကို မှတ်သားသည့် ကော်လိုဖွန်ဖြစ်ပြီး၊ မျိုးရိုး၊ တာဝန် (ဓမ္မ) နှင့် သစ္စာကတိ၊ ရန်ငြိုးတို့၏ အကျိုးဆက်များဟူသော ကျယ်ပြန့်သည့် ဓမ္မဘောင်အတွင်း၌ ဤဇာတ်ပိုင်းကို တည်နေရာချကာ နောက်တစ်ဆင့် မြွေယဇ္ဉ် (serpent-sacrifice) ဇာတ်ကြောင်းသို့ ဦးတည်စေသည်။
Frequently Asked Questions
The chapter frames a dilemma of retaliatory justice versus collective harm: a king’s sanctioned ritual response can exceed proportional bounds and endanger an entire community, raising questions about ethical limits on institutional power.
Authority—whether royal or ritual—requires discernment and restraint; learned counsel (sadasya) and informed inquiry are positioned as safeguards against actions whose consequences extend beyond the original grievance.
No explicit phalaśruti occurs here; the meta-function is archival and causal—cataloging ritual personnel and establishing narrative conditions for Āstīka’s later intervention within the dharma–karma framework.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.