Adhyaya 220
Śārṅgakānāṃ Avināśaḥ (Why the Śārṅga Birds Were Spared) | शार्ङ्गकानामविनाशः
Upa-parva: Khāṇḍava-dāha (Episode within Ādi Parva)
Janamejaya asks why Agni did not burn the Śārṅga birds during the Khāṇḍava conflagration, noting that other exceptions (e.g., Aśvasena, Maya) have already been explained. Vaiśaṃpāyana replies with a causal narrative: the sage Mandapāla, exemplary in austerity and discipline, reaches the ancestral realm yet finds his earned worlds 'covered' (unavailable). He inquires and is told by the gods that humans are born with debts, discharged through rites, brahmacarya, and especially progeny; lacking offspring obstructs fruition of merit. Seeking swift and abundant progeny, Mandapāla assumes a bird-form (Śārṅga) and approaches Jaritā, begetting four sons. He later departs toward another mate (Lapitā), while Jaritā remains in the Khāṇḍava forest, protecting the egg-born young. When Agni approaches to burn the forest, Mandapāla recognizes the danger and offers an extended stuti to Agni, identifying him as cosmic mediator and sacrificial mouth. Pleased, Agni offers a boon; Mandapāla requests the release/sparing of his sons even as Agni proceeds with the burning, and Agni assents and ignites the forest.
Chapter Arc: द्वारका में अर्जुन–सुभद्रा-विवाह के बाद यदुवंश के भीतर उठी शंकाएँ और मान-अपमान की चर्चा—क्या पाण्डव ने सात्वतों का अपमान किया, या उन्हें उचित सम्मान दिया? → कुल-गौरव और धन-लोभ की आशंकाएँ सामने आती हैं—कुछ लोग मानते हैं कि पाण्डव स्वयंवर को ‘अनाधृष्य’ (अजेय/अस्पर्श्य) समझते हैं और सात्वतों को अर्थलुब्ध नहीं मानते; इसी बीच बलराम का क्रोध और कुल-प्रतिष्ठा का प्रश्न वातावरण को तीखा बनाता है। → कृष्ण की नीति और वाणी से यह निर्णायक बिंदु आता है कि अर्जुन ने कुल का अपमान नहीं किया; उलटे, उचित सम्मान और मर्यादा का पालन हुआ—और इसी आधार पर बलराम के क्रोध का शमन तथा विवाह की स्वीकृति का मार्ग खुलता है। → विवाह को सामाजिक-धार्मिक मान्यता मिलती है; दहेज/उपहारों का प्रवाह ‘समुद्र में नदी-प्रवाह’ की तरह वर्णित होता है, और अर्जुन का इन्द्रप्रस्थ लौटना तथा यदुओं का स्नेह-सम्बन्ध स्थिर होता है। → इन्द्रप्रस्थ में नववधू के आगमन और द्रौपदी द्वारा स्वागत/आशीर्वाद की ओर कथा बढ़ती है (अगले प्रसंग में गृहस्थ-धर्म और सह-धर्मिणी संबंधों की नई परीक्षा)।
Shlokas
Verse 1
अपना बछ। अर: (हरणाहरणपर्व) विशत्यधिकद्धिशततमो< ध्याय: द्वारकामें अर्जुन और सुभद्राका विवाह
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– «ဂျနမေဇယာမင်းကြီး၊ ထိုအခါ ဝೃṣṇိ မျိုးရိုးသားအားလုံးသည် မိမိတို့၏ စွမ်းရည်အလိုက် အာర్జုနအား လက်စားချေမည်ဟု ထပ်တလဲလဲ ပြောဆိုကြ၏။ ထို့နောက် ဝါစုဒေဝက ဓမ္မနှင့် နိုင်ငံရေးပညာတို့နှင့် ကိုက်ညီသော စကားကို မိန့်တော်မူ၏။»
Verse 2
/ || ॥7 आओ नावमानं कुलस्यास्य गुडाकेश: प्रयुक्तवान् | सम्मानो< भ्यधिकस्तेन प्रयुक्तोडयं न संशय:
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– «ဂုဍာကေရှ (အာర్జုန) သည် ဤမျိုးရိုးကို အရှက်ရစေခြင်း မပြုခဲ့။ ထိုအစား သူပြုသမျှဖြင့် ဤအိမ်တော်၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို ပိုမိုလေးစားကြောင်း ပြသခဲ့သည်—ဤအပေါ် သံသယမရှိ» ဟု။
Verse 3
अर्थलुब्धान् न व: पार्थो मन्यते सात्वतान् सदा । स्वयंवरमनाधृष्यं मन्यते चापि पाण्डव:
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်။ ပာဋ္ဌ (အာర్జုန) သည် သာတ္ဝတတို့ကို အမြဲတမ်း ငွေကြေးလောဘကြီးသူများဟု မထင်မြင်သဖြင့် ငွေပေး၍ မိန်းကလေးတစ်ဦးကို ရယူနိုင်မည်ဟု မယူဆ။ ထို့ပြင် ပာဏ္ဍု၏သားသည်လည်း စွယံဝရကို ယုံကြည်အားထားမရသောအရာဟု ထင်မြင်သည်—အောင်မြင်မှု မသေချာသောကြောင့်—ထို့ကြောင့် ထိုလမ်းစဉ်ကိုလည်း အားမထားဟု သဘောထားသည်။
Verse 4
प्रदानमपि कन्याया: पशुवत् को<नुमन्यते । विक्रयं चाप्यपत्यस्य कः कुर्यात् पुरुषो भुवि
မိန်းကလေးကို တိရစ္ဆာန်လို ပေးအပ်ခြင်းကို ဘယ်သူက သဘောတူမည်နည်း။ ထို့ပြင် ဤလောက၌ မည်သည့်ယောက်ျားက ငွေကြေးအတွက် မိမိ၏ သားသမီးကို ရောင်းမည်နည်း။
Verse 5
एतान् दोषांस्तु कौन्तेयो दृष्टवानिति मे मतिः । अतः: प्रसहा हृतवान् कन्यां धर्मेण पाण्डव:
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်။ “ကျွန်ုပ်အမြင်အရ ကုန္တီ၏သားသည် ဤအပြစ်အနာအဆာတို့ကို ထင်ရှားစွာ မြင်တွေ့ထားသည်။ ထို့ကြောင့် က္ෂတ္တရိယဓမ္မအတိုင်း လိုက်နာ၍ ပာဏ္ဍဝသည် မိန်းကလေးကို အင်အားဖြင့် ခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။”
Verse 6
उचितश्लैव सम्बन्ध: सुभद्रां च यशस्विनीम् । एष चापीदृशः पार्थ: प्रसह् हृतवानिति
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်။ “ဤအိမ်ထောင်ရေးဆက်နွယ်မှုသည် အမှန်တကယ် သင့်လျော်သည်။ သုဘဒ္ရာသည် ဂုဏ်သတင်းကျော်ကြားသူဖြစ်ပြီး၊ ကုန္တီ၏သား အာర్జုနလည်း ထိုသို့ပင် ကျော်ကြားသည်။ ထို့ကြောင့် သူသည် သုဘဒ္ရာကို အင်အားဖြင့် ခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။”
Verse 7
भरतस्यान्वये जात॑ शान्तनोक्ष यशस्विन: । कुन्तिभोजात्मजापुत्रं को बुभूषेत नार्जुनम्
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်။ “ဘရတ၏ မျိုးရိုးနှင့် ဂုဏ်သတင်းကြီးသော ရှာန္တနု၏ အနွယ်၌ မွေးဖွားပြီး၊ ကုန္တီဘောဇ၏ သမီး ကုန္တီ၏သားဖြစ်သော အာర్జုနကို ဆွေမျိုးအဖြစ် မယူချင်သူ ဘယ်သူရှိမည်နည်း။”
Verse 8
न च पश्यामि य: पार्थ विजयेत रणे बलात् | वर्जयित्वा विरूपाक्षं भगनेत्रहरं हरम्
ဝိုင်သမ္ပာယန မိန့်တော်မူသည်– «အို ပါရထ! စစ်မြေပြင်၌ သာမန်အင်အားတည်းဖြင့် သူ့ကို အနိုင်ယူနိုင်သူကို ငါ မမြင်ရ။ ဘဂ၏ မျက်စိကို ဖယ်ရှားခဲ့သော မျက်စိသုံးပါးရှင် ဟရ (ဟရ) ကိုသာ ချန်လှပ်၍»။
Verse 9
स च नाम रथस्तादृड्मदीयास्ते च वाजिन:
ဝိုင်သမ္ပာယန မိန့်တော်မူသည်– «ထင်ရှားကျော်ကြားသော ထိုရထားသည် အမှန်တကယ် ငါ့၏ရထားပင် ဖြစ်၏၊ ထိုမြင်းကောင်းမြင်းမြတ်တို့လည်း ငါ့၏မြင်းတို့ပင် ဖြစ်ကြ၏။ ထို့ကြောင့် ဝမ်းမြောက်သောစိတ်ဖြင့် ပြန်လှည့်ကြလော့။ ဤသည်ကား ငါ့၏ ခိုင်မာသော အမြင့်ဆုံး ဆုံးဖြတ်ချက်ဖြစ်၏»။
Verse 10
योद्धा पार्थश्व शीघ्रास्त्र: को नु तेन समो भवेत् | तमभिद्रुत्य सान्त्वेन परमेण धनंजयम्
ဝိုင်သမ္ပာယန မိန့်တော်မူသည်– «ပါရထ၏ဘေး၌ ရပ်တည်၍ လက်နက်အသုံးပြုရာ၌ လျင်မြန်သော စစ်သူရဲကောင်း—သူနှင့် တူညီသူ မည်သူရှိနိုင်မည်နည်း။ ထို့ကြောင့် သူတို့သည် ဓနဉ္ဇယထံသို့ အလျင်အမြန် ပြေးဝင်ကာ အမြင့်ဆုံး သဘောတူညီစေသော စကားလုံးများဖြင့် သူ့ကို သဘောပြန်လည်ရအောင် ကြိုးပမ်းကြ၏»။
Verse 11
यदि निर्जित्य व: पार्थों बलाद् गच्छेत् स्वकं पुरम्
ဝိုင်သမ္ပာယန မိန့်တော်မူသည်– «ပါရထသည် သင်တို့ကို အနိုင်ယူ၍ အင်အားဖြင့် မိမိ၏ မြို့တော်သို့ သွားလျှင်…»။
Verse 12
तच्छुत्वा वासुदेवस्य तथा चक्रुर्जनाधिप,जनमेजय! वासुदेवका यह वचन सुनकर यादवोंने वैसा ही किया
ဝိုင်သမ္ပာယန မိန့်တော်မူသည်– «အို ဘုရင် ဇနမေဇယ! ဝာသုဒေဝ၏ စကားကို ကြားသိပြီးနောက် ယာဒဝတို့သည် သူညွှန်ကြားသကဲ့သို့ပင် လိုက်နာဆောင်ရွက်ကြ၏—မှန်ကန်သော အကြံဉာဏ်ကို ချက်ချင်း လက်ခံကာ ခေါင်းဆောင်၏ အမိန့်ကို စည်းကမ်းတကျ အကောင်အထည်ဖော်ကြ၏»။
Verse 13
निवत्तश्नार्जुनस्तत्र विवाहं कृतवान् प्रभु: । उषित्वा तत्र कौन्तेय: संवत्सरपरा: क्षपा:,शक्तिशाली अर्जुन द्वारकामें लौट आये। वहाँ उन्होंने सुभद्रासे विवाह किया और एक सालसे कुछ अधिक दिनतक वे वहीं रहे
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်— အင်အားကြီးသော အာర్జုနသည် ထိုနေရာသို့ ပြန်ရောက်လာပြီး တရားဝင် အိမ်ထောင်ရေးကို အခမ်းအနားဖြင့် ဆောင်ရွက်하였다။ ကုန္တီ၏သားသည် ထိုနေရာ၌ တစ်နှစ်နှင့် အနည်းငယ်ပိုသော ညများတိုင်အောင် နေထိုင်ခဲ့ပြီး—ပြန်လာပြီးနောက် လူမှုရေးအရ အတည်ပြုခံရသော ပေါင်းသင်းမှုနှင့် အိမ်ထောင်ရေးတည်ငြိမ်မှုကို ပြသ하였다။
Verse 14
विहृत्य च यथाकामं पूजितो वृष्णिनन्दनै: । पुष्करे तु ततः शेषं काल वर्तितवान् प्रभु:
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်— မိမိစိတ်ကြိုက် ပျော်ရွှင်ကစားပြီးနောက်၊ ဝೃෂ္ဏိ မျိုးဆက်တို့၏ ဂုဏ်ပြုပူဇော်ခြင်းကို ခံယူကာ၊ မြတ်နိုးဖွယ်သူသည် ထို့နောက် ပုရှ္ကရသို့ သွား၍ (နယ်နှင်ဒဏ်) သတ်မှတ်ကာလ၏ ကျန်သမျှကို ထိုနေရာ၌ ကုန်ဆုံးစေ하였다။
Verse 15
पूर्णे तु द्वादशे वर्षे खाण्डवप्रस्थमागत: । (ववन्दे धौम्यमासाद्य मातरं च धनंजय: ।।
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်— ဆယ့်နှစ်နှစ် ပြည့်စုံသော် ဓနဉ္ဇယ (အာర్జုန) သည် ခာဏ္ဍဝပြရಸ್ಥသို့ ရောက်လာ하였다။ သူသည် ဓောမျကို ချဉ်းကပ်၍ ဦးညွှတ်ကန်တော့ပြီး မိခင် ကုန္တီကိုလည်း ကန်တော့하였다။ ထို့နောက် ဘုရင်၏ ခြေတော်နှင့် ဘီမ၏ ခြေကို ထိကာ အရိုအသေပြုလျက်၊ အမြွှာနှစ်ဦး၏ ကန်တော့ခြင်းကို ခံရသဖြင့် ဝမ်းမြောက်၍ သူတို့ကို ဖက်လှုပ်ကာ ပျော်ရွှင်하였다။ ထို့ပြင် စည်းကမ်းသမာဓိဖြင့် ဘုရင်ထံ ချဉ်းကပ်ကာ ထုံးတမ်းအတိုင်း တည်ငြိမ်စွာ ရပ်နေ하였다။
Verse 16
अभ्यर्च्य ब्राह्म॒णान् पार्थो द्रौपदीमभिजग्मिवान् | इसके बाद राजा युधिष्ठिर और भीमके चरण छुये। तदनन्तर नकुल और सहदेवने आकर अर्जुनको प्रणाम किया। अर्जुनने भी हर्षमें भरकर उन दोनोंको हृदयसे लगा लिया और उनसे मिलकर बड़ी प्रसन्नताका अनुभव किया। फिर वहाँ राजासे मिलकर नियमपूर्वक एकाग्रचित्त हो उन्होंने ब्राह्मणोंका पूजन किया। तत्पश्चात् वे द्रौषपदीके समीप गये ।। १५३ || त॑ द्रौपदी प्रत्युवाच प्रणयात् कुरुनन्दनम्
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်— ဗြာဟ္မဏတို့ကို ထုံးတမ်းအတိုင်း ပူဇော်ကာ ပಾರ್ಥ (အာర్జုန) သည် ဒြൗပဒီထံ သွားရောက်하였다။ ပတ်ဝန်းကျင်ဇာတ်ကြောင်းတွင် ညီအစ်ကိုတို့က အရိုအသေပြု၍ ဖက်လှုပ်ကြပြီး၊ စည်းကမ်းကို သတိထားကာ တည်ငြိမ်သော အာర్జုနသည် ဗြာဟ္မဏတို့ကို ပူဇော်ပြီးမှ ဒြൗပဒီထံ ချဉ်းကပ်သည်။ သို့ရာတွင် ဒြൗပဒီသည် နာကျင်သော ချစ်ခြင်းနှင့် မနာလိုစိတ်ကြောင့် စကားဆိုကာ သူ့ကို စုဘဒြာထံသို့ ညွှန်ပြပြီး၊ ချစ်ခြင်းသည် ချည်နှောင်ခြင်းကဲ့သို့—ဘယ်လောက်ပဲ တင်းကျပ်စွာ ချည်ထားပါစေ၊ နောက်တစ်ကြိမ် ထပ်ချည်လျှင် အရင်ချည်ကွင်းက လျော့သွားတတ်သည်ဟု ဆိုကာ၊ အိမ်ထောင်သစ္စာ၊ တာဝန်နှင့် ကိုယ်ပိုင်ဆန္ဒတို့ကြား တင်းမာမှုကို ထင်ဟပ်စေ하였다။
Verse 17
तत्रैव गच्छ कौन्तेय यत्र सा सात्वतात्मजा । सुबद्धस्यापि भारस्य पूर्वबन्ध: श्लथायते
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်— «ကုန္တီ၏သားရေ၊ ဒီကနေ သွားလော့။ စာတ္ဝတ မျိုးရိုး၏ သမီး စုဘဒြာ ရှိရာ အဲဒီနေရာကို သွားလော့။ တင်းကျပ်စွာ ချည်ထားသော အလေးအပင်တောင်မှ နောက်တစ်ကြိမ် ထပ်ချည်လျှင် အရင်ချည်ကွင်းက လျော့သွားတတ်သည်—အတူတူပင် အသစ်သော ချိတ်ဆက်မှု ဖြစ်လာသော် အဟောင်းသော ချည်နှောင်မှုသည် လျော့ပါးသွားတတ်သည်»။
Verse 18
तथा बहुविध॑ कृष्णां विलपन्ती धनंजय: । सान्त्वयामास भूयश्न क्षमयामास चासकृत्
ကృష్ణာ (ဒြောပဒီ) သည် အမျိုးမျိုးသောနည်းလမ်းဖြင့် ငိုကြွေးမြည်တမ်းနေစဉ်၊ ဓနဉ္ဇယ (အာဂျုန) သည် ထပ်ခါထပ်ခါ သက်သာစေကာ နှစ်သိမ့်ပေးပြီး၊ မိမိအပြစ်အတွက်လည်း အကြိမ်ကြိမ် ခွင့်လွှတ်ပန်ကြား하였다။ ဤမြင်ကွင်းသည် သီလဓမ္မ၏စံတန်ဖိုးကို ထင်ဟပ်စေသည်—အင်အားကြီးသော စစ်သူရဲတစ်ဦးပင် မိမိအမှားကို ဝန်ခံ၍ ဒုက္ခရောက်သူကို နှစ်သိမ့်ကာ၊ ဂုဏ်မာန်မဟုတ်ဘဲ နိမ့်ချမှုဖြင့် ပြန်လည်ညီညွတ်ရေးကို ရှာဖွေရမည်ဟု ဆိုလိုသည်။
Verse 19
सुभद्रां त्वरमाणश्न रक्तकौशेयवासिनीम् । पार्थ: प्रस्थापयामास कृत्वा गोपालिकावपु:
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်—အာဂျုနသည် အနီရောင် ပိုးဝတ်စုံဝတ်ထားပြီး အလျင်အမြန်ဖြစ်နေသော သုဘဒြာကို မြင်လျှင်၊ သူမကို နွားထိန်းမိန်းမ (ဂိုပါလိကာ) ပုံစံဖြင့် ဖုံးကွယ်ဝတ်ဆင်စေကာ အရှေ့တန်းသို့ အလျင်အမြန် နန်းတော်အတွင်းသို့ ပို့လိုက်သည်။ ဤအပိုင်းသည် အတားအဆီးနှင့် လူထုရှေ့တွင် ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်မှုကို ရှောင်ရန် လှည့်ကွက်နှင့် အလျင်အမြန်လုပ်ဆောင်မှုကို အသုံးချကာ၊ ထိခိုက်နစ်နာမှုနှင့် လူမှုရေးအလှုပ်အရှားကို အနည်းဆုံးဖြင့် ရည်မှန်းချက်ကို ပြည့်စုံစေလိုသည့် သဘောကို ဖော်ပြသည်။
Verse 20
साधिकं तेन रूपेण शोभमाना यशस्विनी । भवन श्रेष्ठमासाद्य वीरपत्नी वराजड़्नना
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်—ထိုဝတ်စုံအတိုင်းပင် ဂုဏ်သတင်းထင်ရှားသော မိန်းမသည် ပိုမိုလှပတောက်ပလာ하였다။ အကောင်းဆုံးသော နန်းတော်သို့ ရောက်လျှင်၊ သူရဲကောင်း၏ ဇနီးဖြစ်သော ထိုမြတ်နိုးဖွယ် မိန်းမသည် အတွင်းသို့ ဝင်ကာ မိခင်မဟာမယ် ကုန္တီ၏ ခြေတော်၌ ဦးချကန်တော့하였다။ ကုန္တီသည် နှလုံးသားအပြည့်ဖြင့် သူမကို ဖက်လှမ်းကာ မိခင်၏ ကောင်းချီးပေးသည့် အမူအရာဖြင့် ခေါင်းကို နမ်းရှိုက်၍ သမီးမက်အဖြစ် နူးညံ့သိမ်မွေ့စွာ၊ သင့်လျော်စွာ လက်ခံကြိုဆို하였다။
Verse 21
वबन््दे पृथुताम्राक्षी पृथां भद्रा यशस्विनी । तां कुन्ती चारुसर्वाज्जीमुपाजिप्रत मूर्थनि
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်—“မျက်လုံးကျယ်ဝန်း၍ အနီရောင်ရိပ်သန်းသန်းပါသော ကံကောင်းမင်္ဂလာနှင့် ဂုဏ်သတင်းထင်ရှားသည့် ပೃഥာ (ကုန္တီ) ကို ကျွန်ုပ် ဦးချကန်တော့ပါ၏။” လှပ၍ ကိုယ်အင်္ဂါအချိုးအစားကောင်းသော သတို့သမီးသည် ကုန္တီထံ ချဉ်းကပ်ကာ သူမ၏ ခြေတော်၌ ခေါင်းချ ဦးညွှတ်ကန်တော့하였다။ ဤဇာတ်အခြေအနေတွင် သတို့သမီးအသစ်၏ ဓမ္မတရားဆိုင်ရာ အိမ်ထောင်ရေးအကျင့်ကို ထင်ဟပ်စေသည်—အကြီးအကဲများကို ရိုသေခြင်း၊ နန်းတော်အတွင်း သိုသိုသိပ်သိပ် နိမ့်ချစွာ နေထိုင်ခြင်း၊ နှင့် မိခင်မဟာမယ်၏ ချစ်ခင်လက်ခံမှုတို့ဖြင့် ဆွေမျိုးသဟဇာတနှင့် အိမ်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေးကို တည်ဆောက်ခြင်းဖြစ်သည်။
Verse 22
सुभद्राका कुन्ती और द्रौपदीकी सेवामें उपस्थित होना प्रीत्या परमया युक्ता आशीर्भिय्युज्जतातुलाम् । ततो$भिगम्य त्वरिता पूर्णेन्दुसद्शानना
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်—သုဘဒြာသည် ကုန္တီနှင့် ဒြောပဒီတို့ကို ဝမ်းမြောက်ချစ်ခင်မှုအပြည့်ဖြင့် အလုပ်အကျွေးပြုကာ စိတ်နှလုံးအမြင့်ဆုံးသော မေတ္တာဖြင့် ပြည့်ဝနေပြီး မနှိုင်းယှဉ်နိုင်သော ကောင်းချီးစကားများကို ဆက်ကပ်하였다။ ထို့နောက် လပြည့်ကဲ့သို့ တောက်ပသော မျက်နှာဖြင့် အလျင်အမြန် ချဉ်းကပ်သွားကာ၊ အကြီးအကဲများနှင့် ပူးတွဲဇနီးများကို စိတ်ရင်းမှန်သော ဝန်ဆောင်မှုဖြင့် ဂုဏ်ပြုရမည့် သီလဓမ္မကို ထင်ဟပ်စေသည်။
Verse 23
प्रत्युत्थाय तदा कृष्णा स्वसारं माधवस्य च
ထိုအခါ ဒြောပဒီသည် ချက်ချင်း ထ၍ ရပ်တည်လေ၏။ မာဓဝ (ကృష్ణ) ၏ အစ်မ/နှမဖြစ်သော သုဘဒြာကို နှလုံးသားနှင့်ကပ်ကပ် ပွေ့ဖက်ကာ အလွန်ဝမ်းမြောက်စွာ ပြောလေသည်—«အစ်မ/နှမရေ၊ သင်၏ ခင်ပွန်းသည် ရန်သူကင်းပါစေ»။ သုဘဒြာလည်း ပျော်ရွှင်မှုဖြင့် ပြည့်နှက်ကာ ပြန်လည်ဆိုသည်—«အစ်မ/နှမရေ၊ ထိုသို့ပင် ဖြစ်ပါစေ»။
Verse 24
परिष्वज्यावदत् प्रीत्या निः:सपत्नो<स्तु ते पति: । तथैव मुदिता भद्रा तामुवाचैवमस्त्विति
ချစ်ခင်စွာ ပွေ့ဖက်လျက် ဒြောပဒီသည် ဝမ်းမြောက်စွာ ပြောလေသည်—«အစ်မ/နှမရေ၊ သင်၏ ခင်ပွန်းသည် ပြိုင်ဘက်ကင်းပါစေ»။ သုဘဒြာလည်း ပျော်ရွှင်လျက် ပြန်လည်ဆိုသည်—«အစ်မ/နှမရေ၊ ထိုသို့ပင် ဖြစ်ပါစေ»။
Verse 25
ततस्ते हृष्टमनस: पाण्डवेया महारथा: । कुन्ती च परमप्रीता बभूव जनमेजय
ထို့နောက် ပဏ္ဍု၏ သားတော်ကြီး မဟာရထများသည် စိတ်နှလုံး၌ ဝမ်းမြောက်လှ၏။ ကုန္တီလည်း အလွန်အမင်း ပျော်ရွှင်တော်မူ၏၊ အို ဇနမေဇယာ။
Verse 26
श्र॒ुत्वा तु पुण्डरीकाक्ष: सम्प्राप्तं स्वं पुरोत्तमम् । अर्जुन पाण्डवश्रेष्ठमिन्द्रप्रस्थगतं तदा
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်—အို ဇနမေဇယာ၊ ကြာပန်းမျက်လုံးရှင် ဘုရားသခင် (ကృష్ణ) သည် ပဏ္ဍဝတို့အနက် အထူးမြတ်သော အာర్జုနသည် မိမိ၏ အလွန်ကောင်းမြတ်သော မြို့တော် အိန္ဒြပရಸ್ಥသို့ ရောက်ရှိလာသည်ဟု ကြားသိသောအခါ၊ ထိုအခါပင် ထိုနေရာသို့ ထွက်ခွာသွားလေ၏။
Verse 27
आजगाम विशुद्धात्मा सह रामेण केशव: । वृष्ण्यन्धकमहामात्रै: सह वीरैर्महारथै:
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်—ထို့နောက် စိတ်ဝိညာဉ်သန့်ရှင်းသော ကေရှဝ (ကృష్ణ) သည် ရာမ (ဗလရာမ) နှင့်အတူ ရောက်လာလေ၏။ ထို့ပြင် ဝೃષ્ણိနှင့် အန္ဓက မျိုးနွယ်တို့၏ အကြီးအကဲ မန္တ្រីများနှင့် ဦးဆောင်သူများ၊ သူရဲကောင်း မဟာရထများလည်း အတူလိုက်ပါလာကြ၏၊ အို ဇနမေဇယာ။
Verse 28
भ्रातृभिश्न कुमारैश्व योधैश्व बहुभिव॒त: । सैन्येन महता शौरिरभिगुप्त: परंतप:
ဝိုင်ရှမ္ပါယန မိန့်ကြားသည်—ရန်သူတို့ကို မီးလောင်စေသော သော်ရီ (သီရိကృష్ణ) သည် ညီအစ်ကိုများ၊ သားများနှင့် စစ်သူရဲအများတို့က ဝိုင်းရံလျက်၊ စစ်တပ်ကြီးမားစွာ၏ ကာကွယ်မှုအောက်တွင် အိန္ဒြပရஸ్థသို့ ရောက်လာ하였다။ ဤမြင်ကွင်းသည် အာဏာကို မရမ်းကားသော တိုက်ခိုက်မှုအတွက် မဟုတ်ဘဲ မိတ်ဖက်တို့ကို ကာကွယ်၍ စည်းကမ်းနှင့် တရားဓမ္မကို ထိန်းသိမ်းရန် စနစ်တကျ စုစည်းအသုံးချသည့် တရားသော အင်အားကို ထင်ဟပ်စေသည်။
Verse 29
तत्र दानपतिर्धीमानाजगाम महायशा: । अक्ूरो वृष्णिवीराणां सेनापतिररिंदम:,उस समय वहाँ वृष्णिवीरोंके सेनापति शत्रुदमन महायशस्वी और परम बुद्धिमान् दानपति अक्रूरजी भी आये थे
ထို့နောက် ထိုနေရာသို့ အကရူရလည်း ရောက်လာ하였다—ဂုဏ်သတင်းကြီး၍ ဉာဏ်ပညာမြင့်မားကာ၊ ပေးကမ်းလှူဒါန်းမှု၏ အရှင်ဟု ထင်ရှားသူ၊ ဝೃෂ္ဏိ သူရဲကောင်းများ၏ စစ်တပ်မှူးဖြစ်၍ ရန်သူကို နှိမ်နင်းနိုင်သူ ဖြစ်သည်။ ဤဖော်ပြချက်သည် ဉာဏ်ပညာနှင့် သဘောထားကျယ်ပြန့်မှုတို့ဖြင့် တရားသော အစီအစဉ်နှင့် စစ်သူရဲတို့၏ စည်းကမ်းကို ထောက်ပံ့သည့် သီလရှိ၍ စွမ်းရည်ပြည့်ဝသော ခေါင်းဆောင်တစ်ဦး၏ ရောက်ရှိလာမှုကို ထင်ဟပ်စေသည်။
Verse 30
अनाधूृष्टिमहातेजा उद्धवश्च महायशा: । साक्षाद् बृहस्पते: शिष्यो महाबुद्धिर्महामना:
ဝိုင်ရှမ္ပါယန မိန့်ကြားသည်—ထိုနေရာသို့ တောက်ပသော တေဇာကြီးသူ အနာဓೃષ્ટိလည်း ရောက်လာပြီး၊ ထို့ပြင် ဂုဏ်သတင်းကြီးသော ဥဒ္ဓဝလည်း ရောက်လာ하였다။ ဥဒ္ဓဝသည် အမှန်တကယ် ဘೃಹஸပတိ၏ တိုက်ရိုက် တပည့်ဖြစ်၍ ဉာဏ်ပညာအလွန်ကြီးမားကာ စိတ်ဓာတ်မြင့်မြတ်သူ ဖြစ်သည်။ ဤကဗျာပိုဒ်သည် စုဝေးသူတို့သည် အရေအတွက်သာ များခြင်းမဟုတ်ဘဲ ပညာသင်ယူမှုနှင့် သီလဂုဏ်သိက္ခာ အတည်ပြုထားသော ပုဂ္ဂိုလ်များပါဝင်ကြောင်းကို ထင်ဟပ်စေ၍၊ ဤအစည်းအဝေး၏ အကြံပေးမှုနှင့် အပြုအမူတို့ကို ဉာဏ်ပညာနှင့် ကောင်းသောဂုဏ်သတင်းက ထောက်ကူထားကြောင်းကို ပြသသည်။
Verse 31
सत्यक: सात्यकिश्वैव कृतवर्मा च सात्वत: । प्रद्युम्नश्वैव साम्बश्न निशठ: शड्कुरेव च
ဝိုင်ရှမ္ပါယန မိန့်ကြားသည်—စတျက၊ စာတျကိနှင့် စာတ္ဝတ မျိုးရိုးမှ ကృతဝರ್ಮာ၊ ထို့ပြင် ပရဒျုမ္န၊ သာမ္ဗ၊ နိရှဋ္ဌနှင့် ရှင်ကူ—ဤထင်ရှားသော ဝೃෂ္ဏိ-အန္ဓက သူရဲကောင်းများသည် မင်္ဂလာအဖွဲ့အဖြစ် လာရောက်ကာ လက်ဆောင်နှင့် ဒေါ်ရီပစ္စည်းများ အလွန်များစွာကို ယူဆောင်၍ ခာဏ္ဍဝပရස්ထသို့ ရောက်လာ하였다။ ဤပိုဒ်သည် မဟာမိတ်ဆက်ဆံရေးကို ဂုဏ်ပြုရန် ပေးကမ်းလှူဒါန်းမှုကို အများရှေ့တွင် ပြသခြင်းနှင့် ဆွေမျိုးတော်စပ်မှု၊ တာဝန်ဝတ္တရားကို ထင်ရှားစွာ အတည်ပြုခြင်းဟူသော လူမှုဓလေ့ကို ထောက်ပြသည်။
Verse 32
चारुदेष्णश्न विक्रान्तो झिल्ली विपृथुरेव च । सारणश्न महाबाहुर्गदश्न विदुषां वर:
ဝိုင်ရှမ္ပါယန မိန့်ကြားသည်—ရဲရင့်သော ခာရုဒေရှ္ဏ၊ ထို့ပြင် ဂျီလ္လီနှင့် ဝိပൃထု၊ လက်မောင်းကြီးသော စာရဏ၊ နှင့် ပညာရှိတို့အနက် ထိပ်တန်းဖြစ်သော ဂဒ—ဤသူတို့နှင့်အတူ ဝೃෂ္ဏိ၊ ဘောဇ၊ အန္ဓက မျိုးရိုးမှ လူအများအပြားတို့သည် မင်္ဂလာလက်ဆောင်များကို အလွန်များစွာ ယူဆောင်၍ ခာဏ္ဍဝပရස්ထသို့ ရောက်လာ하였다။ ဤပိုဒ်သည် အိမ်ထောင်ရေးမဟာမိတ်ကို ဂုဏ်ပြုရန် အများရှေ့တွင် စေတနာကြီးစွာ ပူဇော်ပေးအပ်ခြင်းနှင့် ဓမ္မတရားနှင့်ညီသော ပေါင်းစည်းမှုကို ထောက်ပံ့ရန် ဆွေမျိုးများ စုဝေးလာခြင်းဟူသော လူမှုဓလေ့ကို ထောက်ပြသည်။
Verse 33
एते चान्ये च बहवो वृष्णिभोजान्धकास्तथा । आजम्मु: खाण्डवप्रस्थमादाय हरणं बहु
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်။ ဗೃṣṇိ၊ ဘောဇ၊ အန္ဓက မျိုးရိုးဝင် အခြားလူများစွာတို့လည်း ခါဏ္ဍဝပရಸ್ಥသို့ ရောက်လာကြပြီး မင်္ဂလာအလှူအတန်းနှင့် တန်ဖိုးကြီးပစ္စည်းများကို အလွန်များစွာ ယူဆောင်လာကြ하였다။ ဤအပိုဒ်သည် ဆွေမျိုးသဘောနှင့် မဟာမိတ်သဘော၏ ကျင့်ဝတ်ကို ထင်ဟပ်စေသည်။ လူအများရှေ့တွင် ရက်ရောစွာ ဥစ္စာကို လွှဲပြောင်းပေးခြင်းသည် လူမှုရေးအရ အတည်ပြုထားသော မင်္ဂလာဖြစ်ကြောင်းကို ပြသပြီး အိမ်ထောင်စုများအကြား ချည်နှောင်မှုကို ခိုင်မာစေကာ အကြမ်းဖက်မှုမဟုတ်ဘဲ စည်းကမ်းတကျ၊ သက်သေရှိသော ထုံးတမ်းစဉ်လာဖြင့် ဓမ္မကို အတည်ပြုစေသည်။
Verse 34
ततो युधिष्छिरो राजा श्रुत्वा माधवमागतम् । प्रतिग्रहार्थ कृष्णस्य यमौ प्रास्थापयत् तदा,महाराज युधिष्ठिरने भगवान् श्रीकृष्णका आगमन सुनकर उन्हें आदरपूर्वक लिवा लानेके लिये नकुल और सहदेवको भेजा
ထို့နောက် ယုဓိဋ္ဌိရ မဟာရာဇာသည် မာဓဝ (သီရိကృష్ణ) ရောက်လာကြောင်း ကြားသိသဖြင့် ချက်ချင်းပင် အမြွှာညီအစ်ကိုနှစ်ဦး (နကူလနှင့် သဟဒေဝ) ကို ကൃഷ്ണအား သင့်တော်သောဂုဏ်ပြုမှုဖြင့် ထွက်ကြိုရန် စေလွှတ်하였다။ ဤအခန်းက ဓမ္မကိုလိုက်နာသော မင်းတစ်ပါး၏ တာဝန်—အထူးသဖြင့် ဘုရားသဘောတရားရှိသူဟု ယူဆခံရသော ဧည့်သည်ကို—လေးစားမှု၊ ဧည့်ဝတ်ပြုမှုနှင့် သင့်လျော်သော အခမ်းအနားစည်းကမ်းဖြင့် ကြိုဆိုရမည်ကို ထင်ရှားစေသည်။
Verse 35
ताभ्यां प्रतिगृहीतं तु वृष्णिचक्रं महर्द्धिमत् विवेश खाण्डवप्रस्थं पताकाध्वजशोभितम्
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်။ ထိုနှစ်ဦး၏ ကြိုဆိုလက်ခံမှုဖြင့် ဂုဏ်သိက္ခာကြီးမား၍ စည်းစိမ်ကြွယ်ဝသော ဝೃṣṇိတို့၏ အစုအဝေးသည် ခါဏ္ဍဝပရಸ್ಥသို့ ဝင်ရောက်하였다။ ထိုအချိန်တွင် မြို့တော်သည် အလံတော်များ၊ တံဆိပ်တော်များဖြင့် အလှဆင်ထားသဖြင့် ထင်ရှားစွာ တောက်ပလှပနေပြီး၊ ၎င်းသည် ဂုဏ်ပြုခြင်း၊ မဟာမိတ်ဖြစ်ခြင်းနှင့် စည်းကမ်းတကျ မြို့ပြအခမ်းအနား၏ ပြင်ပလက္ခဏာတစ်ရပ် ဖြစ်하였다။
Verse 36
सम्मृष्टसिक्तपन्थान पुष्पप्रकरशोभितम् । चन्दनस्य रसै: शीतै: पुण्यगन्धर्निषेवितम्
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်။ မြို့၏ လမ်းများကို လှည်းကာသန့်ရှင်းစွာ သုတ်သင်ပြီး ရေဖြန်းထား하였다။ နေရာနေရာတွင် ပန်းအစုအဝေးများနှင့် ပန်းကုံးများဖြင့် အလှဆင်ထားပြီး၊ အေးမြသော စန္ဒကူးရည်၏ အနံ့—အခြား သန့်ရှင်းသည့် မွှေးကြိုင်ပစ္စည်းများနှင့်အတူ—ပတ်ဝန်းကျင်တစ်လျှောက် အ शुभအနံ့အဖြစ် ပျံ့နှံ့နေကာ အခမ်းအနားအတွက် သန့်စင်ကြိုဆိုသည့် လေထုကို ဖန်တီး하였다။
Verse 37
दह्तागुरुणा चैव देशे देशे सुगन्धिना । हृष्टपुष्टजनाकीर्ण वणिग्भिरुपशोभितम्,जगह-जगह जलते हुए अगुरुकी सुगन्ध फैल रही थी, सारा नगर हृष्ट-पुष्ट मनुष्योंसे भरा था। कितने ही व्यापारी उसकी शोभा बढ़ा रहे थे
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်။ «အရပ်ရပ်တိုင်းတွင် မီးလောင်နေသော အဂုရု (aloeswood) ၏ မွှေးရနံ့က လေထုကို ပြန့်နှံ့စေ하였다။ မြို့တော်သည် ပျော်ရွှင်၍ အားကောင်းသန်မာသော လူထုဖြင့် ပြည့်နှက်နေပြီး၊ ကုန်သည်များစွာ၏ ရှိနေမှုကြောင့် ၎င်း၏ တင့်တယ်မှုသည် ထပ်မံ မြင့်တက်လာ하였다»။
Verse 38
प्रतिपेदे महाबाहुः सह रामेण केशव: । वृष्ण्यन्धकैस्तथा भोजै: समेत: पुरुषोत्तम:,महाबाहु पुरुषोत्तम श्रीकृष्णने बलरामजी तथा वृष्णि, अन्धक एवं भोजवंशी वीरोंके साथ नगरमें प्रवेश किया
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်ကြားသည်– မဟာဗာဟု ကေသဝ၊ ပုရုရှောတ္တမ သရီကృష్ణသည် ရာမ (ဗလရာမ) နှင့်အတူ ဝೃṣṇိ၊ အန္ဓက၊ ဘောဇ မျိုးနွယ်တို့၏ သူရဲကောင်းများကို ခေါ်ဆောင်ကာ မြို့တော်သို့ ဝင်ရောက်하였다။ ဤမြင်ကွင်းသည် တရားမှန်သော ခေါင်းဆောင်မှုနှင့် မျိုးရင်းအခြေပြု စည်းလုံးညီညွတ်မှုကို ထင်ဟပ်စေသည်– ဓမ္မကို ကာကွယ်သူသည် တစ်ယောက်တည်း မလာဘဲ မိမိအသိုင်းအဝိုင်းနှင့် အကြီးအကဲများ၏ ထောက်ခံမှုဖြင့် လာရောက်ကာ စည်းကမ်း၊ ညီညွတ်မှုနှင့် တာဝန်ယူသော အာဏာကို ကိုယ်စားပြုသည်။
Verse 39
सम्पूज्यमान: पौरैश्व ब्राह्मणैश्व सहस्रश: | विवेश भवन राज्ञ: पुरन्दरगृहोपमम्
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်ကြားသည်– မြို့သူမြို့သားတို့နှင့် ဗြာဟ္မဏများ ထောင်ပေါင်းများစွာက ထပ်တလဲလဲ ဂုဏ်ပြုကြသဖြင့်၊ သူသည် ပုရန္ဒရ (အိန္ဒြ) ၏ မဟာမဏ္ဍပကဲ့သို့ တင့်တယ်လှပသော မင်းနန်းတော်သို့ ဝင်ရောက်하였다။ ဤမြင်ကွင်းသည် လူမှု–ဓမ္မဆိုင်ရာ စံတန်ဖိုးကို ထင်ဟပ်စေသည်– ပြည်သူ့လေးစားမှုနှင့် ဗြာဟ္မဏတို့၏ ချီးမြှောက်မှုက နန်းတော်၏ အာနုဘော်နှင့် လက်ခံခံရသူ၏ တရားဝင်မှုကို အမင်္ဂလာကင်းစေ၍ အောင်မြင်သုခဖြစ်စေသည်။
Verse 40
युधिष्ठिरस्तु रामेण समागच्छद् यथाविधि । मूर्घ्नि केशवमाप्राय बाहुभ्यां परिषस्वजे,युधिष्ठिरजी बलरामजीके साथ विधिपूर्वक मिले और श्रीकृष्णका मस्तक सूँघकर उन्हें दोनों भुजाओंमें कस लिया
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်ကြားသည်– ယုဓိဋ္ဌိရသည် ရာမ (ဗလရာမ) ကို ထုံးတမ်းစဉ်လာအတိုင်း တွေ့ဆုံကာ ဂုဏ်ပြု하였다။ ထို့နောက် ကေသဝ၏ ခေါင်းကို (ချစ်ခင်လေးစားသည့် အနံ့ခံခြင်းဖြင့်) နမ်းရှိုက်ကာ လက်နှစ်ဖက်ဖြင့် တင်းတင်းကျပ်ကျပ် ဖက်拥하였다။ ဤဖက်拥ခြင်းသည် ပြန်လည်သင့်မြတ်မှု၊ အကြီးအကဲကို လေးစားမှုနှင့် ဓမ္မအတိုင်း မိသားစုညီညွတ်မှု ပြန်လည်တည်ဆောက်ခြင်းကို အမှတ်အသားပြုသည်။
Verse 41
त॑ प्रीयमाणो गोविन्दो विनयेनाभिपूजयन् । भीमं च पुरुषव्यात्रं विधिवत् प्रत्यपूजयत्
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်ကြားသည်– ဂోవိန္ဒ (သရီကృష్ణ) သည် စိတ်နှလုံးပျော်ရွှင်ကာ ယုဓိဋ္ဌိရကို နှိမ့်ချသည့် ယဉ်ကျေးမှုဖြင့် ဂုဏ်ပြု하였다။ ထို့ပြင် လူတို့အနက် ကျားတော်တည်းဟူသော ဘီမစೇနကိုလည်း ထုံးတမ်းအတိုင်း တရားဝင်လေးစားမှု ပူဇော်하였다။ အမှန်တကယ် ကြီးမြတ်မှုသည် ထိုက်တန်သူတို့အား စည်းကမ်းရှိ၍ မှန်ကန်သည့် ဂုဏ်ပြုမှုဖြင့် မိမိကို ထင်ဟပ်စေကြောင်းကို ဤသည်က ပြသည်။
Verse 42
तांश् वृष्ण्यन्धकश्रेष्ठान् कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिर: । प्रतिजग्राह सत्कारैर्यथाविधि यथागतम्,कुन्तीनन्दन युधिष्ठिरने वृष्णि और अन्धकवंशके श्रेष्ठ पुरुषोंका विधिपूर्वक यथायोग्य स्वागत-सत्कार किया
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်ကြားသည်– ကုန္တီ၏ သား ယုဓိဋ္ဌိရသည် ဝೃṣṇိနှင့် အန္ဓက မျိုးနွယ်တို့အနက် အထူးထင်ရှားသော ယောကျ်ားကောင်းများကို ထုံးတမ်းအတိုင်း၊ သူတို့ရောက်လာသည့်အခြေအနေနှင့် ကိုက်ညီစွာ ဧည့်ခံဂုဏ်ပြု하였다။ ဤမြင်ကွင်းသည် မင်း၏ ဓမ္မတည်ကြည်မှုကို ထင်ဟပ်စေသည်– ထင်ရှားသော ဧည့်သည်များနှင့် မဟာမိတ်များအား လေးစားသည့် ဧည့်ဝတ်ပြုမှုနှင့် မှန်ကန်သော အပြုအမူဖြင့် ဓမ္မကို ထိန်းသိမ်းခြင်းဖြစ်သည်။
Verse 43
गुरुवत् पूजयामास कांश्रित् कांश्चिद् ववस्यवत् | कांश्रचिदभ्यवदत् प्रेम्णा कैश्चिदप्पभिवादित:
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– သူသည် အချို့ကို ဆရာတော်ကဲ့သို့ ရိုသေကာ ပူဇော်ခဲ့၏။ အချို့ကို အသက်တူမိတ်ဆွေကဲ့သို့ ဖက်လှမ်းနှုတ်ဆက်ခဲ့၏။ အချို့နှင့် ချစ်ခင်စွာ စကားပြောခဲ့၏။ အချို့ကလည်း သူ့အား လေးစားစွာ ဦးညွှတ်ပူဇော်ခဲ့၏။
Verse 44
तेषां ददौ हृषीकेशो जन्यार्थे धनमुत्तमम् | हरणं वै सुभद्राया ज्ञातिदेयं महायशा:
ထို့နောက် ဟೃṣīkēśa (ကృష్ణ) သည် ထိုသူတို့အကျိုးအတွက် အထူးမြတ်သော ဓနကို ပေးအပ်တော်မူ၏။ ၎င်းသည် စုဘဒ္ရာ၏ ဆွေမျိုးတို့အား ပေးသင့်သော အလှူအတန်းကို မဟာကီရ্তိရှိသော ဘုရားက ပြည့်စုံစေခြင်းပင် ဖြစ်၏။
Verse 45
रथानां काञज्चनाड़ानां किड॒ुकिणीजालमालिनाम् । चतुर्युजामुपेतानां सूतैे: कुशलशिक्षितै:
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– ကృష్ణသည် ရွှေတပ်ဆင်မှုများနှင့် ခေါင်းလောင်း၊ တင်ကွင်းအလှများဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသော ရထားတစ်ထောင်ကို ဆက်ကပ်ပေး၏။ ရထားတစ်စီးစီတွင် မြင်းလေးကောင်ချိတ်ဆက်ထားပြီး ကျွမ်းကျင်စွာ လေ့ကျင့်ထားသော စာရഥိများက စီးနင်းကြ၏။ ထို့ပြင် မသုရာဒေသ၏ သန့်ရှင်းတောက်ပသော နွားနို့ပေးနွား တစ်သောင်းကိုလည်း ပေးအပ်တော်မူ၏။
Verse 46
सहसं्रं प्रददौ कृष्णो गवामयुतमेव च । श्रीमान् माथुरदेश्यानां दोग्भ्रीणां पुण्यवर्चसाम्
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– တောက်ပဂုဏ်ရှိသော ကృష్ణသည် တစ်ထောင်သော (အလှူ) ကိုလည်းကောင်း၊ နွားတစ်သောင်းကိုလည်းကောင်း ပေးအပ်တော်မူ၏။ ထိုနွားတို့သည် မသုရာဒေသမှ နို့ပေးနွားများဖြစ်၍ သန့်ရှင်းသော အလင်းရောင်ဖြင့် တောက်ပကြ၏။
Verse 47
वडवानां च शुद्धानां चन्द्रांशुसमवर्चसाम् । ददौ जनार्दन: प्रीत्या सहस्नं हेमभूषितम्,चन्द्रमाके समान श्वेत कान्तिवाली विशुद्ध जातिकी एक हजार सुवर्णभूषित घोड़ियाँ भी जनार्दनने प्रेमपूर्वक भेंट कीं
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– ချစ်ခင်ပျော်ရွှင်မှုဖြင့် ဇနာရဒနသည် လမင်းရောင်ခြည်ကဲ့သို့ တောက်ပသော သန့်ရှင်းမျိုးရိုးရှိ မြင်းမ တစ်ထောင်ကို ရွှေတန်ဆာဖြင့် အလှဆင်ကာ ပေးအပ်တော်မူ၏။
Verse 48
तथैवाश्वतरीणां च दान्तानां वातरंहसाम् | शतान्यञ्जनकेशीनां श्वेतानां पऊडच पञ्च च
ဝိုင်သမ္ပာယနက ပြောသည်– ထိုနည်းတူပင် အညဉ်ကဲ့သို့ မည်းနက်သော လည်ဆံရှိသည့် မျူးလ်မများ ငါးရာနှင့် အဖြူရောင် မျူးလ်မများ ငါးရာကိုလည်း ဆက်ကပ်လှူဒါန်း하였다။ အားလုံးသည် လေကဲ့သို့ လျင်မြန်၍ ကောင်းစွာ လေ့ကျင့်ထားသော တိရစ္ဆာန်များ ဖြစ်သည်။
Verse 49
स्नानपानोत्सवे चैव प्रयुक्त वयसान्वितम् । स्त्रीणां सहस्रं गौरीणां सुवेषाणां सुवर्चसाम्
ဝိုင်သမ္ပာယနက ပြောသည်– ထို့ပြင် ရေချိုးပွဲ၊ သောက်ပွဲနှင့် ပွဲတော်အခမ်းအနားများတွင် အသုံးချခံခဲ့ရသော၊ အရွယ်ရောက်ပြီးသား၊ အဝတ်အစားအဆင်တန်ဆာ လှပ၍ မျက်နှာရောင်ဝင်းပသည့် ဖြူဖွေးသော မိန်းမငယ် တစ်ထောင်ကိုလည်း ပေးအပ်하였다။
Verse 50
सुवर्णशतकण्ठीनामरोमाणां स्वलंकृताम् । परिचर्यासु दक्षाणां प्रददौ पुष्करेक्षण:
ဝိုင်သမ္ပာယနက ပြောသည်– ပုஷ္ကရေက္ခဏ (ကြာပန်းမျက်လုံးရှင်) သည် ရွှေမဏိတစ်ရာပါ လည်ဆွဲများ ဆင်ယင်ထားသော၊ ကိုယ်အင်္ဂါချောမွေ့၍ အလှဆင်ကောင်းကင်သော၊ အစေခံဝန်ထမ်းမှုများတွင် ကျွမ်းကျင်သည့် မိန်းမငယ်များကို—ရေချိုးပွဲ၊ သောက်ပွဲနှင့် ပွဲတော်များတွင် အသုံးချရန် သင့်တော်သကဲ့သို့—လက်ဆောင်အဖြစ် ပေးအပ်하였다။
Verse 51
पृष्ठ्यानामपि चाश्वानां बाह्नलिकानां जनार्दन: । ददौ शतसहस्राख्यं कन्याधनमनुत्तमम्,जनार्दनने उत्तम दहेजके रूपमें बाह्नीकदेशके एक लाख घोड़े दिये, जो पीठपर सवारी ढोनेवाले थे
ဝိုင်သမ္ပာယနက ပြောသည်– ဇနာရ္ဒနသည် မယားယူမင်္ဂလာအတွက် အလွန်ထူးမြတ်သော မင်္ဂလာပစ္စည်းအဖြစ် “တစ်သိန်း” ဟု ရေတွက်နိုင်သည့် ဘာဟ္လီကဒေသမှ မြင်းများကို ပေးအပ်하였다။ ထိုမြင်းတို့သည် ကျောပေါ်တွင် စီးနင်းသူကို သယ်ဆောင်ရန် သင့်တော်သော မြင်းများ ဖြစ်သည်။
Verse 52
कृताकृतस्य मुख्यस्थ कनकस्याग्निवर्चस: । मनुष्यभारान् दाशाहों ददौ दश जनार्दन:
ဝိုင်သမ္ပာယနက ပြောသည်– ဒာသာဟဝంశ၏ ရတနာဖြစ်သော ဇနာရ္ဒန (သီရိကృష్ణ) သည် မီးကဲ့သို့ တောက်ပသော ရွှေကို “ဒသ ဘာရ” (အလေးချိန်ဆယ်ဘား) ပေးအပ်하였다။ ထိုရွှေတွင် လုပ်ပြီးသား (မိုင်း/အလုပ်လုပ်ထားသော) ရွှေနှင့် မလုပ်ရသေးသော သန့်စင်ရွှေ (ဒဏ်/ဘူလီယံ) နှစ်မျိုးလုံး ပါဝင်သည်။
Verse 53
गजानां तु प्रभिन्नानां त्रिधा प्रस्रवतां मदम् | गिरिकूटनिकाशानां समरेष्वनिवर्तिनाम्
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်– «သူသည် မတ်တပ်ရပ်နေသော ဆင်ကြီးများကို ပေးအပ်하였다—နဖူးဘက်မှ မတ်ရည်သည် သုံးစီးကြောင်းဖြင့် စီးကျလာပြီး၊ တောင်ထိပ်များကဲ့သို့ ကြီးမားကာ စစ်မြေပြင်၌ မည်သည့်အခါမျှ နောက်မဆုတ်သော ဆင်များဖြစ်သည်»။ ဇာတ်ကြောင်းအရ ဤလက်ဆောင်သည် မင်္ဂလာအလှူအဖြစ် ဂုဏ်သိက္ခာပြည့်ဝစွာ ပေးအပ်ကာ စည်းလုံးမိတ်ဖက်သစ်ကို လူသိရှင်ကြား အတည်ပြု၍ အင်အား၊ ဂုဏ်သတင်းနှင့် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှုဖြင့် ချည်နှောင်မည်ဟု ကတိပြုခြင်းဖြစ်သည်။
Verse 54
क्लृप्तानां पटुघण्टानां चारूणां हेममालिनाम् | हस्त्यारोहैरुपेतानां सहस्नं साहसप्रिय:
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်– ရဲရင့်သော လုပ်ရပ်များကို နှစ်သက်၍ သူသည် မိတ်ဖက်သစ်ကို ဂုဏ်ပြုကာ မင်္ဂလာအလှူအဖြစ် လှပသော ဆင်တစ်ထောင်ကို ပေးအပ်하였다—ခိုင်မာစွာ တပ်ဆင်ထားသော ခေါင်းလောင်းများပါ၍ ရွှေမော်လီများဖြင့် အလှဆင်ထားကာ ကျွမ်းကျင်သော ဆင်စီးသူများနှင့်အတူ ဖြစ်သည်။ ဤလက်ဆောင်သည် မိသားစုနှစ်ဖက်၏ ချည်နှောင်မှုကို လူသိရှင်ကြား အတည်ပြု၍ ရာဇဝင်စည်းစိမ်၏ ရက်ရောမှုကို ပြသသည်—ဓနနှင့် အင်အားကို အလှပြရန်သာမက ဆက်ဆံရေး၊ တာဝန်နှင့် အပြန်အလှန်လေးစားမှုကို တံဆိပ်ခတ်ရန် ပေးအပ်ခြင်းဖြစ်သည်။
Verse 55
राम: पाणिग्रहणिकं ददौ पार्थाय लाड्नली | प्रीयमाणो हलधर: सम्बन्धं प्रतिमानयन्
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်– စိတ်နှလုံးပျော်ရွှင်လျက် လယ်ထွန်ကိုင်သူ ရာမ (ဗလရာမ) သည် ဤအသစ်ဖွဲ့သော ဆွေမျိုးရေးကို ဂုဏ်ပြုကာ ပါဋ္ဌ (အာర్జုန) ထံသို့ pāṇigrahaṇika—မင်္ဂလာလက်ဆောင်—အဖြစ် မတ်ရည်စီးကျနေသော ဆင်တစ်ထောင်ကို ပေးအပ်하였다။ ထိုဆင်များသည် စစ်တွင် မနောက်ဆုတ်၊ တောင်တန်းကဲ့သို့ ကြီးမား၊ လှပသော အလှဆင်ပစ္စည်းများဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားပြီး ဘေးဖက်တွင် ခေါင်းလောင်းများ၊ လည်ပင်းတွင် ရွှေလည်ဆွဲများ တောက်ပကာ တစ်ကောင်ချင်းစီတွင် မဟာဝတ် (ဆင်ထိန်း) ပါရှိ하였다။
Verse 56
स महाधनरत्नौघो वस्त्रकम्बलफेनवान् । महागजमहाग्राह: पताकाशैवलाकुल:
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်– အဝတ်အထည်နှင့် စောင်များသည် ဖ泡ကဲ့သို့ ထင်ရပြီး၊ ဆင်ကြီးများသည် မဟာမိကျောင်းများကဲ့သို့ မြင်ရကာ၊ အလံတံခွန်များသည် မြစ်ရေမြက်ပင်အစုများကဲ့သို့ ဖြစ်နေသော ဓနနှင့် ရတနာတို့၏ မဟာလှိုင်းစီးကြောင်းသည် ပန်ဍဝတို့ကို သမုဒ္ဒရာကဲ့သို့ ထင်မြင်စေသည့် အိုရှင်ထဲသို့ မြစ်ကြီးတစ်စင်း ပင်လယ်ထဲ ဝင်ပေါင်းသကဲ့သို့ စီးဝင်လာ하였다။ ပန်ဍဝ-သမုဒ္ဒရာသည် မူလကပင် ပြည့်နှက်နေသော်လည်း ဤဓနလှိုင်းကြီးက ထပ်မံလျှံထွက်အောင် ပြည့်စေခဲ့သဖြင့် ရန်သူတို့အတွက် ဝမ်းနည်းခြင်း၏ အကြောင်းရင်းကဲ့သို့ ထင်ရှားလာ하였다။
Verse 57
पाण्डुसागरमाविद्ध: प्रविवेश महाधन: । पूर्णमापूरयंस्तेषां द्विषच्छोकावहो 5भवत्
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်– ပန်ဍဝတို့၏ သမုဒ္ဒရာထဲသို့ ပစ်ချသကဲ့သို့ ဓနအလွန်ကြီးမားသော စီးကြောင်းတစ်စင်း ဝင်ရောက်လာပြီး လျှံထွက်အောင် ပြည့်စေ하였다။ ထိုသမုဒ္ဒရာသည် မူလကပင် ပြည့်နေသော်လည်း ဤမဟာဓနလှိုင်းက ထပ်မံဖြည့်တင်းသဖြင့် ရန်သူတို့အတွက် ဝမ်းနည်းခြင်း၏ အကြောင်းရင်း ဖြစ်လာ하였다။ ဤပုံရိပ်သည် တရားမှန်သော အင်အားနှင့် ကိုက်ညီသော စည်းစိမ်ချမ်းသာသည် သာသနာဘက်ကို ပိုမိုခိုင်မာစေပြီး ရန်လိုသော အင်အားများအတွက် တားဆီးမှု—နှင့် ဝမ်းနည်းမှု—ဖြစ်လာကြောင်းကို ညွှန်ပြသည်။
Verse 58
प्रतिजग्राह तत् सर्व धर्मराजो युधिष्ठिर: । पूजयामास तांश्वैव वृष्ण्यन्धकमहारथान्,धर्मराज युधिष्ठिरने वह सारा धन ग्रहण किया और वृष्णि तथा अन्धकवंशके उन सभी महारथियोंका भलीभाँति आदर-सत्कार किया
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်ကြားသည်– ဓမ္မရာဇ ယုဓိဋ္ဌိရသည် ထိုဥစ္စာအားလုံးကို လက်ခံယူကာ၊ ဝೃṣṇိနှင့် အန္ဓက မျိုးရိုးတို့၏ မဟာရထ (ရထားစစ်သူရဲကောင်း) များကို သင့်တော်သကဲ့သို့ ဂုဏ်ပြုဧည့်ခံ하였다။
Verse 59
ते समेता महात्मान: कुरुवृष्ण्यन्धकोत्तमा: । विजहुरमरावासे नरा: सुकृतिनो यथा
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်ကြားသည်– ကုရု၊ ဝೃṣṇိ၊ အန္ဓကတို့အနက် အထွတ်အမြတ် မဟာသတ္တဝါခေါင်းဆောင်များသည် စုဝေးကြ၍၊ ကောင်းမှုကုသိုလ်ရှိသူတို့က နတ်လောက၌ ပျော်ရွှင်သကဲ့သို့ ထိုကောင်းကင်အိမ်ရာ၌ စိတ်ကြိုက် လှည့်လည်ပျော်ပါးကြ하였다။
Verse 60
तत्र तत्र महानादैरुत्कृष्टतलनादितै: । यथायोगं यथाप्रीति विजहु: कुरुवृष्णय:
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်ကြားသည်– နေရာနေရာ၌ အော်ဟစ်ချီးကျူးသံကြီးများနှင့် အလွန်ကောင်းမွန်သော တာလ (လှုပ်ရှားသံစည်းချက်) တီးခတ်သံတို့ ပဲ့တင်ထပ်လျက်၊ ကုရုနှင့် ဝೃṣṇိတို့၏ သူရဲကောင်းများသည် သင့်တော်သလို သင့်တော်သမျှ၊ မိမိနှစ်သက်ရာအတိုင်း သီချင်းဆို တူရိယာတီးကာ အပန်းဖြေ၍ ပျော်ရွှင်ကြ하였다။
Verse 61
एवमुत्तमवीर्यस्तिे विहृत्य दिवसान् बहून् । पूजिता: कुरुभिर्जग्मु: पुनर्द्धारवर्ती प्रति
ဤသို့ အလွန်ထက်မြက်သော သူရဲကောင်းတို့သည် ရက်များစွာ ပျော်ရွှင်စွာ နေထိုင်လှည့်လည်ပြီးနောက်၊ ကုရုတို့၏ ဂုဏ်ပြုဧည့်ခံမှုကို ခံယူကာ ဒွာရဝတီသို့ ထပ်မံ ထွက်ခွာကြ하였다။
Verse 62
राम॑ पुरस्कृत्य ययुर्वष्ण्यन्धकमहारथा: । रत्नान्यादाय शुभ्राणि दत्तानि कुरुसत्तमै:,वृष्णि और अन्धकवंशके महारथी कुरुप्रवर पाण्डवोंके दिये हुए उज्ज्वल रत्नोंकी भेंट ले बलरामजीको आगे करके चले गये
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်ကြားသည်– ဘလရာမကို ရှေ့တန်း၌ ထား၍၊ ဝೃṣṇိနှင့် အန္ဓက မျိုးရိုးတို့၏ မဟာရထများသည် ကုရုတို့အနက် အထွတ်အမြတ်က ပေးအပ်သော တောက်ပသည့် ရတနာများကို ယူဆောင်ကာ ထွက်ခွာကြ하였다။
Verse 63
वासुदेवस्तु पार्थेन तत्रैव सह भारत । उवास नगरे रम्ये शक्रप्रस्थे महात्मना,जनमेजय! परंतु भगवान् वासुदेव महात्मा अर्जुनके साथ रमणीय इन्द्रप्रस्थमें ही ठहर गये
ဝိုင်သမ္ပာယနက ပြောသည်—အို ဘာရတဝంశသား၊ အို ဇနမေဇယ၊ ဝါစုဒေဝ (ကృష్ణ) သည် ပါရထ (အာర్జုန) နှင့်အတူ ထိုနေရာ၌ပင် နတ်မင်းအင်ဒြ၏ မြို့တော်ဟုဆိုသော သက္ကရပရസ്ഥ (အင်ဒြပရസ്ഥ) အလှမြို့၌ နေထိုင်တော်မူ၏။
Verse 64
व्यचरद् यमुनातीरे मृगयां स महायशा: । मृगान् विध्यन् वराहांश्व रेमे सार्थ किरीटिना
ဂုဏ်သတင်းကြီးသော သီရိကృష్ణသည် အာర్జုနနှင့်အတူ ယမုနာမြစ်ကမ်းတစ်လျှောက် လှည့်လည်၍ မုဆိုးကစားကာ တောဝက်များနှင့် ရက်စက်သော တိရစ္ဆာန်များကို ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်လျက်၊ မ冠ဆောင်းသူ အာర్జုနနှင့် ပျော်ရွှင်စွာ လှည့်လည်တော်မူ၏။
Verse 65
ततः सुभद्रा सौभद्रंं केशवस्य प्रिया स्वसा । जयन्तमिव पौलोमी ख्यातिमन्तमजीजनत्
ထို့နောက် အချိန်အနည်းငယ်ကြာသော် ကေရှဝ (ကൃഷ്ണ) ၏ ချစ်ခင်ရသော ညီမ စုဘဒြာသည် နာမည်ကျော် စုဘဒြာသား (အဘိမန်ယူ) ကို မွေးဖွားလေ၏—ပေါလိုမီ (သချီ) က ဂျယန္တကို မွေးဖွားသကဲ့သို့ပင်။
Verse 66
दीर्घबाहुं महोरस्क॑ वृषभाक्षमरिंदमम् । सुभद्रा सुषुवे वीरमभिमन्युं नरर्षभम्
ဝိုင်သမ္ပာယနက ပြောသည်—စုဘဒြာသည် သူရဲကောင်း အဘိမန်ယူကို မွေးဖွားလေ၏။ လက်တံရှည်၊ ရင်ဘတ်ကျယ်၊ နွားမျက်လုံးကဲ့သို့ မျက်လုံးကြီး၍ ရန်သူတို့ကို နှိမ်နင်းသော လူတို့အနက် အထွဋ်အမြတ်ဖြစ်၏။
Verse 67
अभिश्च मन्युमांश्नैव ततस्तमरिमर्दनम् । अभिमन्युमिति प्राहुरार्जुनिं पुरुषर्षभम्,वह अभि ([निर्भय) एवं मन्युमान् (क्रुद्ध होकर लड़नेवाला) था, इसीलिये पुरुषोतम अर्जुनकुमारको 'अभिमन्यु' कहते हैं
သူသည် “အဘိ” ဟူသကဲ့သို့ မကြောက်မရွံ့သူလည်းဖြစ်၍ “မန်ယူမန်” ဟူသကဲ့သို့ စစ်ဒေါသပြင်းထန်၍ တိုက်ခိုက်သူလည်းဖြစ်သဖြင့် ရန်သူနှိမ်နင်းသူ၊ လူတို့အနက် အထွဋ်အမြတ်ဖြစ်သော အာర్జုန၏သားကို “အဘိမန်ယူ” ဟု ခေါ်ကြ၏။
Verse 68
स सात्वत्यामतिरथ: सम्बभूव धनंजयात् | मखे निर्मथनेनेव शमीगर्भाद्धुताशन:
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်– သာတ်ဝတီ (သုဘဒြာ) ထံမှ ဓနဉ္ဇယ (အာర్జုန) ကြောင့် အတိရထ—အလွန်အင်အားကြီးသော စစ်သူရဲကောင်းတစ်ဦး မွေးဖွားလာ하였다။ ယဇ္ဉပူဇာ၌ သမီသစ်သား၏ “ဝမ်း” ထဲမှ မန္ထန (လှည့်နှိုက်ခြင်း) ဖြင့် မီးကို ထုတ်ယူသကဲ့သို့ပင်၊ အာర్జုနအားဖြင့် သုဘဒြာ၏ ဝမ်းမှ ထိုသူရဲကောင်းသည် မင်္ဂလာအလင်းရောင်နှင့် ပေါ်ထွန်းလာခဲ့သည်။
Verse 69
यस्मिज्जाते महातेजा: कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिर: अयुतं गा द्विजातिभ्य: प्रादान्निष्कांश्व भारत
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်– အို ဘာရတ၊ ကုန္တီ၏သား ယုဓိဋ္ဌိရ မဟာတေဇာ မွေးဖွားသည့်အခါ၊ သူသည် ဒွိဇ (ဗြာဟ္မဏ) များအား နွားတစ်သောင်းနှင့် နိෂ္က (ရွှေတုံး/ရွှေဒင်္ဂါး) များစွာကို လှူဒါန်း하였다။ ဤကဗျာသည် မင်းသား၏ မွေးဖွားခြင်းကို ဒါနနှင့် ဓမ္မတရားအုပ်ချုပ်မှုဖြင့် ချက်ချင်း အမှတ်အသားပြုထားသည်။
Verse 70
दयितो वासुदेवस्य बाल्यात् प्रभूति चाभवत् | पितृणामिव सर्वेषां प्रजानामिव चन्द्रमा:
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်– သူသည် ကလေးဘဝကတည်းက ဝါစုဒေဝ (သရီ ကృష్ణ) အလွန်ချစ်ခင်မြတ်နိုးရာ ဖြစ်လာ하였다။ လကဲ့သို့ ပိတೃ (ဘိုးဘွားဝိညာဉ်) အားလုံးနှင့် သတ္တဝါအပေါင်းတို့အတွက် ချစ်မြတ်နိုးဖွယ် ဖြစ်သကဲ့သို့ပင်၊ အဘိမညုလည်း အလွန်အမင်း ချစ်ခင်ခံရသူ ဖြစ်ခဲ့သည်—ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှုနှင့် မင်္ဂလာအမြင်ဖြင့်။
Verse 71
जन्मप्रभृति कृष्णश्व चक्रे तस्य क्रिया: शुभा: । स चापि ववृधे बाल: शुक्लपक्षे यथा शशी
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်– မွေးဖွားချိန်မှစ၍ ကృష్ణရှွ (Kṛṣṇaśva) သည် ကလေးအတွက် မင်္ဂလာကောင်းသော အခမ်းအနားများနှင့် သင့်လျော်သော စောင့်ရှောက်မှုကို စီမံပေး하였다။ ထိုကလေး အဘိမညုသည်လည်း နေ့စဉ်နေ့တိုင်း တိုးတက်ကြီးထွားလာကာ၊ လဆန်းပိုင်း၌ လကဲ့သို့ တဖြည်းဖြည်း ပြည့်ဝလာ하였다။
Verse 72
चतुष्पादं दशविध॑ धर्नुर्वेदमरिंदम: । अर्जुनाद् वेद वेदज्ञ: सकल॑ दिव्यमानुषम्
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်– ရန်သူနှိမ်နင်းသူ ထိုကလေးသည် ဝေဒပညာကို သိမြင်ပြီး၊ အာర్జုနထံမှ ဓနုရ္ဝေဒ—မြားပစ်ပညာကို လေ့လာရယူ하였다။ ၎င်းသည် လေးပိုင်းခွဲခြားမှုနှင့် ဆယ်မျိုးသော အင်္ဂါရပ်တို့ဖြင့် ပြည့်စုံကာ၊ ဒေဝနှင့် လူတို့၏ လက်နက်ပညာ အမျိုးမျိုးအားလုံးကို အပြည့်အဝ ဖုံးလွှမ်း하였다။
Verse 73
विज्ञानेष्वपि चास्त्राणां सौष्ठवे च महाबल: । क्रियास्वपि च सर्वासु विशेषानभ्यशिक्षयत्,अस्त्रोंके विज्ञान, सौष्ठव (प्रयोगपटुता) तथा सम्पूर्ण क्रियाओंमें भी महाबली अर्जुनने उसे विशेष शिक्षा दी थी
ဝိုင်ရှမ္ပါယန မိန့်ကြားသည်– လက်နက်ဗေဒကို သိပြီးသားဖြစ်သော်လည်း မဟာဗလရှိသောသူသည် ထိုလက်နက်တို့ကို မှန်ကန်စွာ အသုံးချနိုင်ရန် အထူးကောင်းမွန်သည့်အဆင့်ထိ ထပ်မံလေ့ကျင့်ပေး하였다။ ထို့ပြင် လက်တွေ့လုပ်ငန်းအမျိုးမျိုး၌လည်း အသေးစိတ်ကွဲပြားချက်များကို သင်ကြားပေး၍ ကျွမ်းကျင်မှုသည် မှန်ကန်သော အကောင်အထည်ဖော်မှုနှင့် ပေါင်းစည်းစေကာ၊ သိမြင်ခြင်းသာမက လုပ်ဆောင်နိုင်ခြင်းဖြစ်စေ하였다။
Verse 74
आगमगमे च प्रयोगे च चक्रे तुल्यमिवात्मना । तुतोष पुत्र सौभद्रं प्रेक्षमाणो धनंजय:
ဝိုင်ရှမ္ပါယန မိန့်ကြားသည်– အာဂမများကို လေ့လာရာ၌လည်း၊ လက်တွေ့အသုံးချရာ၌လည်း၊ ဓနဉ္ဇယ (အာဂျုန) သည် စုဘဒြာ၏သားကို အလွန်ပြည့်စုံစွာ လေ့ကျင့်ပေးသဖြင့် အာဂျုနနှင့်တူသကဲ့သို့ ဖြစ်လာ하였다။ အဘိမန္ယုကို ကြည့်ရှုနေစဉ် အာဂျုနသည် အလွန်ပင် စိတ်ကျေနပ်နေခဲ့သည်—ဆရာ၏တာဝန် ပြည့်စုံခြင်းနှင့် ဖခင်၏ဝမ်းမြောက်ခြင်းကို တစ်ပြိုင်နက် ထင်ဟပ်စေသကဲ့သို့။
Verse 75
सर्वसंहननोपेतं सर्वलक्षणलक्षितम् | दुर्धर्षमृषभस्कन्ध॑ व्यात्ताननमिवोरगम्
ဝိုင်ရှမ္ပါယန မိန့်ကြားသည်– သူသည် ခန္ဓာကိုယ်တင်းရင်းသိပ်သည်း၍ အင်အားပြည့်ဝကာ၊ မင်္ဂလာလက္ခဏာအပြည့်အစုံဖြင့် အမှတ်အသားထင်ရှားပြီး၊ အခြားသူတို့အတွက် တိုက်ခိုက်၍ မလွယ်ကူ၊ မအနိုင်ယူလွယ်သူ ဖြစ်하였다။ နွားထီး၏ပခုံးကဲ့သို့ ကျယ်ပြန့်ခိုင်မာသော ပခုံးများနှင့်၊ ပါးစပ်ဖွင့်ထားသော မြွေကဲ့သို့ မျက်နှာအမူအရာကြောင့် ရန်သူတို့အတွက် ကြောက်မက်ဖွယ် ထင်မြင်ရသည်—အထင်သေးမှုကို မခံနိုင်သူ၊ ဂုဏ်သတ္တိများစွာ၏ တံဆိပ်ကို ဆောင်ထားသူ ဖြစ်သည်။
Verse 76
सिंहदर्प महेष्वासं मत्तमातड्रविक्रमम् । मेघदुन्दुभिनिर्घोष॑ पूर्णचन्द्रनिभाननम्
ဝိုင်ရှမ္ပါယန မိန့်ကြားသည်– သူသည် မဟာဓနုဓာရ ဗိုလ်သူရဲကောင်းဖြစ်၍ ခြင်္သေ့ကဲ့သို့ ဂုဏ်မာန်ရှိပြီး၊ မူးယစ်နေသော ဆင်မင်းကဲ့သို့ သတ္တိဗလကြီးမား하였다။ သူ၏နက်ရှိုင်းသောအသံသည် မိုးတိမ်၏ဟုန်းဟုန်းမြည်သံနှင့် ဒုန္ဒုဘီတီးသံကိုပင် အရှက်ရစေသကဲ့သို့ ဖြစ်ပြီး၊ သူ၏မျက်နှာသည် လပြည့်ကဲ့သို့ စိတ်ကို ပျော်ရွှင်စေ하였다။
Verse 77
कृष्णस्य सदृशं शौर्ये वीर्ये रूपे तथा55कृतौ । ददर्श पुत्र॑ बीभत्सुर्मघवानिव त॑ यथा
ဝိုင်ရှမ္ပါယန မိန့်ကြားသည်– ဘီဘတ္ဆု (အာဂျုန) သည် မိမိသားကို ကြည့်မြင်ရာတွင် သော်ရျ၊ ဗီရျ၊ ရုပ်ရည်နှင့် ကိုယ်ဟန်အမူအရာတို့ အားလုံး၌ ကృష్ణနှင့်တူသည်ဟု ထင်မြင်하였다။ အာဂျုနသည် ထိုသူရဲကောင်းကလေးကို မဂ္ဟဝန် (အိန္ဒြ) က သူ့ကို ကြည့်သကဲ့သို့ပင် ပျော်ရွှင်နှစ်သက်စွာ ကြည့်ရှုနေ하였다။
Verse 78
पाज्चाल्यपि तु पञ्चभ्य: पतिभ्य: शुभलक्षणा । लेभे पञ्च सुतान् वीराउश्रेष्ठानू पज्चाचलानिव
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်တော်မူသည်—ပဉ္စာလာ၏ ဒြော်ပဒီသည် မင်္ဂလာလက္ခဏာပြည့်စုံသူဖြစ်၍ မိမိ၏ ခင်ပွန်းငါးပါးထံမှ သားငါးယောက်ကိုလည်း မွေးဖွားရရှိ하였다။ ထိုသားတို့သည် သူရဲကောင်းလည်းကောင်း၊ ထူးချွန်လည်းကောင်း၊ အုပါပဉ္စာလာ တောင်တန်းများကဲ့သို့ မလှုပ်မယှက် တည်ကြည်ခိုင်မာ၍ ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းကြသည်—ပဏ္ဍဝ မျိုးဆက်၏ ဆက်လက်တည်တံ့မှုနှင့် ဓမ္မဘောင်အတွင်း၌ ထိုထူးခြားသော အိမ်ထောင်ရေး၏ တရားဝင်မှုကို ပြသသည်။
Verse 79
युधिष्ठिरात् प्रतिविन्ध्यं सुतसोम॑ वृकोदरात् । अर्जुनाच्छुतकर्माणं शतानीकं च नाकुलिम्
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်တော်မူသည်—ယုဓိဋ္ဌိရမှ ပရတိဝိန္ဓျ၊ ဝೃကိုဒရ (ဘီမ) မှ စုတဆိုမ၊ အာర్జုနမှ ရှရုတကರ್ಮာ၊ နကူလမှ ရှတနီက မွေးဖွားလာ하였다။ ထို့ကြောင့် ပဉ္စာလီ (ဒြော်ပဒီ) သည် ဤသူရဲကောင်း မဟာရထ သားငါးယောက်ကို အဒိတိက အာဒိတျ တစ်ဆယ့်နှစ်ပါးကို မွေးဖွားခဲ့သကဲ့သို့ပင် မွေးဖွားပေးခဲ့သည်။
Verse 80
सहदेवाच्छुतसेनमेतान् पठच महारथान् । पाज्चाली सुषुवे वीरानादित्यानदितिर्यथा
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်တော်မူသည်—သဟဒေဝမှ ရှရုတစေန မွေးဖွားလာ하였다။ ပဉ္စာလီ (ဒြော်ပဒီ) သည် ဤသူရဲကောင်း သားတို့—မဟာစစ်သူရဲများ—ကို အဒိတိက အာဒိတျတို့ကို မွေးဖွားသကဲ့သို့ပင် မွေးဖွားပေးခဲ့သည်။ ပရတိဝိန္ဓျမှာ ယုဓိဋ္ဌိရ၏သား၊ စုတဆိုမမှာ ဘီမစေန၏သား၊ ရှရုတကర్మာမှာ အာర్జုန၏သား၊ ရှတနီကမှာ နကူလ၏သား၊ ရှရုတစေနမှာ သဟဒေဝ၏သား ဖြစ်ကြသည်။
Verse 81
शास्त्रत: प्रतिविन्ध्यं तमूचुर्विप्रा युधिष्ठिरम् । परप्रहरणज्ञाने प्रतिविन्ध्यो भवत्वयम्
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်တော်မူသည်—ဗြာဟ္မဏ ပညာရှိတို့သည် သာသနာကျမ်းညွှန်ချက်အတိုင်း ယုဓိဋ္ဌိရအား ထိုကလေး၏အမည်ကို “ပရတိဝိန္ဓျ” ဟု ခေါ်သင့်ကြောင်း ပြောကြား하였다။ ထိုအမည်ဖြင့် သူသည် အခြားသူတို့၏ ထိုးနှက်မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော နာကျင်မှုကို သိမြင်ခံနိုင်စွမ်း၌ ဗိန္ဓျတောင်ကဲ့သို့ မလှုပ်မယှက်၊ ရန်သူတို့က ထိုးနှက်သော်လည်း မထိခိုက်မနာကျင်သူ ဖြစ်စေလိုကြသည်။
Verse 82
सुते सोमसहस्रे तु सोमार्कसमतेजसम् । सुतसोमं महेष्वासं सुषुवे भीमसेनत:
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်တော်မူသည်—(ကောင်းမှုအလားတူ) ဆိုမာယာဂ အထိမ်းအမှတ် တစ်ထောင် ပြီးစီးသကဲ့သို့ ဖြစ်ပြီးနောက် ဒြော်ပဒီသည် ဘီမစေနထံ၌ ဆိုမာနှင့် နေမင်းကဲ့သို့ တောက်ပသော မဟာဓနုရှ်ကိုင် သားတော်တစ်ပါးကို မွေးဖွား하였다။ ထို့ကြောင့် သူ၏အမည်ကို “စုတဆိုမ” ဟု ခေါ်ကြသည်။
Verse 83
अपि सर्वेषु लोकेषु सेन्द्ररुद्रेषु मारिष । आर्य! इन्द्रलोक एवं रुद्रलोकसहित सम्पूर्ण लोकोंमें भगदेवताके नेत्रोंका नाश करनेवाले विकराल नेत्रोंवाले भगवान् रुद्रको छोड़कर दूसरे किसीको मैं ऐसा नहीं देखता
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်– «အို မာရိရှ၊ အာရျာ! အင်ဒြလောက၊ ရုဒြလောကတို့အပါအဝင် လောကအားလုံးထဲတွင် စစ်ပွဲ၌ ပါရ္ထ (အာర్జုန) ကို အင်အားဖြင့် အနိုင်ယူနိုင်သူကို ငါ မမြင်ရ။ ဘဂ၏ မျက်စိများကို ဖျက်ဆီးသူ၊ မျက်လုံးကြောက်မက်ဖွယ်ရှိသော သခင် ရုဒြမှ လွဲ၍ အခြားမရှိ။ မကူဋ်ဆောင်း အာర్జုနသည် ကြီးမြတ်၍ နာမည်ကျော်သော လုပ်ရပ်ကို ပြုလုပ်ပြီး ပြန်လာသောအခါ ဒရౌပဒီထံမှ သားတစ်ယောက် မွေးဖွားလာသဖြင့် ထိုသားကို ‘ရှုတကರ್ಮာ’ (ကြားသိလူသိများသော လုပ်ရပ်ရှိသူ) ဟု ခေါ်ကြသည်»။
Verse 84
शतानीकस्य राजर्षे: कौरव्यस्य महात्मन: । चक्रे पुत्र सनामानं नकुल: कीर्तिवर्धनम्,कौरवकुलके महामना राजर्षि शतानीकके नामपर नकुलने अपने कीर्तिवर्धक पुत्रका नाम शतानीक रख दिया
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်– နကူလသည် မိမိ၏ဂုဏ်သတင်းကို တိုးပွားစေလို၍ ကೌရဝ မျိုးရိုးမှ မဟာစိတ်ရှိသော ရာဇဣသီ ရှတနီက၏ နာမည်အတိုင်း မိမိသားကိုလည်း ‘ရှတနီက’ ဟု အမည်ပေး하였다။
Verse 85
ततस्त्वजीजनत् कृष्णा नक्षत्रे वल्निदेवते सहदेवात् सुतं तस्माच्छुतसेनेति यं विदु:
ထို့နောက် ကృష్ణာ (ဒရೌပဒီ) သည် အဂ္နိကို အုပ်စိုးသည့် ကృတ္တိကာ နက္ခတ်အောက်တွင် သဟဒေဝထံမှ သားတစ်ယောက် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ထိုသားကို အဂ္နိနှင့် ဆက်နွယ်သော အမည်ဟု ယူဆကြသည့် ‘ရှုတစေန’ ဟု ခေါ်ကြသည်။
Verse 86
एकवर्षनन्तरास्त्वेते द्रौपदेया यशस्विन: । अन्वजायन्त राजेन्द्र परस्परहितैषिण:,राजेन्द्र! ये यशस्वी द्रौपदीकुमार एक-एक वर्षके अन्तरसे उत्पन्न हुए थे और एक- दूसरेका हित चाहनेवाले थे
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်– «အို မင်းမြတ်တို့၏ အထွဋ်အမြတ်! ဒရౌပဒီ၏ ဂုဏ်သတင်းကြီးသော သားတို့သည် တစ်နှစ်ခြား တစ်ယောက်ပြီးတစ်ယောက် မွေးဖွားလာကြပြီး အချင်းချင်း၏ အကျိုးကို လိုလားကြသူများ ဖြစ်ကြသည်»။
Verse 87
जातकर्माण्यानुपूर्व्याच्चूडोपनयनानि च । चकार विधिवद् धौम्यस्तेषां भरतसत्तम,भरतश्रेष्ठ! पुरोहित धौम्यने क्रमश: उन सभी बालकोंके जातकर्म, चूड़ाकरण और उपनयन आदि संस्कार विधिपूर्वक सम्पन्न किये
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်– «အို ဘာရတတို့အနက် အမြတ်ဆုံး! ထို့နောက် မိသားစု ပုရောဟိတ် ဒေါမ്യသည် ထိုကလေးများအတွက် အစဉ်လိုက် စည်းကမ်းတကျ၊ ဇာတကမ္မ (မွေးဖွားပွဲ) မှ စ၍ ဆံတုံးပွဲ (ချူဍာကရဏ) နှင့် ယဇ္ဈနယန (သန့်ရှင်းကြိုးတပ် အစပြု) စသည့် သံသရာများကို ဓမ္မနည်းအတိုင်း ဆောင်ရွက်ပေး하였다»။
Verse 88
कृत्वा च वेदाध्ययनं ततः सुचरितव्रता: । जगृहु: सर्वमिष्वस्त्रमर्जुनाद दिव्यमानुषम्
ဝိုင်ရှမ္ပါယန မိန့်တော်မူသည်။ ဝေဒများကို လေ့လာပြီးစီးသည့်နောက်၊ ကောင်းမွန်သောဝရတနှင့် စည်းကမ်းတကျနေထိုင်သော ယောကျ်ားလေးများသည် အာဂျုနထံမှ သနုဝေဒ—မြားပစ်ပညာအပြည့်အစုံကို၊ ဒေဝအာဝုဓနှင့် လူ့အာဝုဓတို့ပါဝင်အောင် လက်ခံရရှိ하였다။ ဤပိုဒ်သည် စစ်ပညာကျွမ်းကျင်မှုသည် မူလက ပညာသင်ယူမှု၊ ကိုယ်တိုင်ထိန်းချုပ်မှုနှင့် သီလသမာဓိအပေါ် အခြေခံရကြောင်းကို ထင်ဟပ်စေသည်။
Verse 89
दिव्यगर्भोपमै: पुन्रै्व्यूढोरस्कैर्महारथै: । अन्वितो राजशार्दूल पाण्डवा मुदमाप्नुवन्,राजेश्वर! देवपुत्रोंके समान चौड़ी छातीवाले महारथी पुत्रोंसे संयुक्त हो पाण्डव बड़े प्रसन्न हुए
ဝိုင်ရှမ္ပါယန မိန့်တော်မူသည်။ အို မင်းတို့ထဲက ကျားသဖွယ်သော မင်းကြီး၊ အို မင်းတို့၏ အရှင်—ဒေဝသားတော်များကဲ့သို့သော သားများ၊ ရင်ဘတ်ကျယ်ဝန်း၍ မဟာရထ စစ်ရထားသူရဲကောင်းများနှင့် ပြည့်စုံသဖြင့် ပဏ္ဍဝတို့သည် အလွန်ဝမ်းမြောက်ကြ၏။ ဤပိုဒ်သည် တရားသဖြင့်ရသော အင်အားနှင့် စည်းကမ်းရှိသော သတ္တိသည် မာနအတွက်မဟုတ်ဘဲ အများအကျိုးချမ်းသာအတွက် ဖြစ်လာကြောင်းကို ညွှန်ပြသည်။
Verse 106
न्यवर्तयत संहृष्टा ममैषा परमा मति: । “इस समय अर्जुनके पास मेरा सुप्रसिद्ध रथ है
ဝိုင်ရှမ္ပါယန မိန့်တော်မူသည်။ ဝမ်းမြောက်လျက် သူတို့သည် ပြန်လှည့်ကြ၏။ ဤသည်မှာ ကျွန်ုပ်၏ ခိုင်မာ၍ အမြင့်ဆုံးသော ဆုံးဖြတ်ချက်ဖြစ်သည်—“ယခုအခါ အာဂျုန၌ ငါ၏ နာမည်ကြီး ရထားရှိသည်၊ ငါ၏ အံ့ဖွယ် မြင်းများလည်း ရှိသည်၊ အာဂျုနကိုယ်တိုင်ကလည်း လက်နက်အသုံးပြုရာတွင် လျင်မြန်သော သူရဲကောင်းဖြစ်သည်။ ထိုသို့သော အခြေအနေတွင် အာဂျုနနှင့် မည်သူ ယှဉ်နိုင်မည်နည်း။ ပျော်ရွှင်စွာ ထွက်သွားကြလော့၊ နှစ်သိမ့်သော စကားဖြင့် ဓနဉ္ဇယကို ပြန်ခေါ်လာကြလော့။ ဤသည်ပင် ငါ၏ အမြင့်ဆုံး အကြံဖြစ်သည်။”
Verse 116
प्रणश्येद् वो यश: सद्यो न तु सान्त्वे पराजय: । “यदि अर्जुन आपलोगोंको बलपूर्वक हराकर अपने नगरमें चले गये
ဝိုင်ရှမ္ပါယန မိန့်တော်မူသည်။ “သင်တို့၏ ဂုဏ်သတင်းသည် ချက်ချင်း ပျက်စီးလိမ့်မည်၊ သို့သော် နှစ်သိမ့်ညှိနှိုင်း၍ လျှော့ပေးခြင်းတွင် အရှက်မရှိ။ အာဂျုနက သင်တို့ကို အင်အားဖြင့် အနိုင်ယူကာ မိမိမြို့သို့ ပြန်သွားလျှင် သင်တို့၏ ဂုဏ်သိက္ခာသည် ချက်ချင်း ပျက်စီးမည်; သို့ရာတွင် နူးညံ့သော စကားဖြင့် ပြန်ခေါ်လာခြင်းသည် ရှုံးနိမ့်ခြင်း မဟုတ်။”
Verse 219
इस प्रकार श्रीमह्या भारत आदिपर्वके अन्तर्गत सुभद्राहरणपर्वमें बलदेवक्रोधविषयक दो सौ उन्नीसवाँ अध्याय पूरा हुआ
ဤသို့ဖြင့် အလေးအမြတ်ပြုသော မဟာဘာရတ အာဒီပရဝ၌၊ စုဘဒြာကို ခေါ်ဆောင်သွားခြင်းအကြောင်း ပါဝင်သော အပိုင်းတွင်၊ ဘလရာမ၏ ဒေါသကို ဆိုင်ရာ အခန်းနှစ်ရာတစ်ဆယ့်ကိုး ပြီးဆုံးလေ၏။ ဤအဆုံးသတ် စာကြောင်းသည် အင်အားကြီးသော စိတ်ခံစားမှုသည် တရားရှိသူတို့၌ပင် ထိန်းချုပ်ရမည်ဟု၊ မိသားစုနှင့် နိုင်ငံရေး၏ သဟဇာတအတွက် သတိပေးသော နိဂုံးချုပ်ဖြစ်သည်။
Verse 220
इति श्रीमहा भारते आदिपर्वणि हरणाहरणपर्वणि विंशत्यधिकद्धिशततमो< ध्याय: ।। २२० || इस प्रकार श्रीमहाभारत आदिपरववके अन्तर्गत हरणाहरणपर्वमें दो सौ बीसवाँ अध्याय पूरा हुआ
ဤသို့ဖြင့် «သရီ မဟာဘာရတ» ၏ «အာဒီပရဝ» အတွင်းရှိ «ဟရဏာဟရဏ ပရဝ» ဟုခေါ်သော အခန်း၌ အခန်းအမှတ် နှစ်ရာနှစ်ဆယ် ပြီးဆုံးလေ၏။ (ဤသည်မှာ Gītā Press ထုတ်ဝေမှုတွင် အခန်းအဆုံးကို မှတ်သားသည့် ကော်လိုဖွန် ဖြစ်သည်။)
Verse 223
वनन््दे द्रौपदी भद्रा प्रेष्याहमिति चाब्रवीत् । और उसने बड़ी प्रसन्नताके साथ उस अनुपम वधूको अनेक आशीर्वाद दिये। तदनन्तर पूर्ण चन्द्रमाके सदूश मनोहर मुखवाली सुभद्राने तुरंत जाकर महारानी द्रौपदीके चरण छूए और कहा--'देवि! मैं आपकी दासी हूँ”
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်တော်မူသည်— «(သုဘဒြာ) သည် ဒြော်ပဒီအား ဦးညွှတ်ကန်တော့၍ ‘ကျွန်မသည် သင်၏ အမှုထမ်းမ’ ဟု ဆိုလေ၏။ ထို့နောက် အလွန်ဝမ်းမြောက်သောစိတ်ဖြင့် ထိုမယှဉ်နိုင်သော သတို့သမီးအား ကောင်းချီးမင်္ဂလာများစွာ ပေးလေ၏။ ထို့နောက် မျက်နှာတော်သည် လပြည့်ကဲ့သို့ လှပချောမောသော သုဘဒြာသည် ချက်ချင်းသွား၍ မဟာမိဖုရား ဒြော်ပဒီ၏ ခြေတော်ကို ထိကန်တော့ကာ ‘ဒေဝီ၊ ကျွန်မသည် သင်၏ ကျွန်မ’ ဟု လျှောက်လေ၏»
Frequently Asked Questions
Mandapāla confronts a conflict between ascetic achievement and incomplete social duty: despite austerity, his merit is obstructed due to lack of progeny, forcing a decision to fulfill lineage obligations while later safeguarding dependent offspring during a public-scale event.
The chapter teaches that dharma is composite: personal discipline and ritual merit are evaluated alongside relational obligations (ṛṇa), and ethical action includes responsibility toward dependents; spiritual attainment is framed as requiring duty-completeness rather than single-aim practice.
No explicit phalaśruti is stated here; the meta-commentary functions narratively by explaining causation—Agni’s sparing is grounded in stuti, consent, and prior obligations—positioning the episode as an etiological account within the Khāṇḍava-dāha arc.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.