Adhyaya 5
Purva BhagaAdhyaya 550 Verses

Adhyaya 5

अविद्या-पञ्चक, नवसर्ग-क्रमः, प्रजापति-प्रसवः (Vibhaga 1, Adhyaya 5)

သုတက ပြောသည်မှာ စွယမ္ဘူ (ဗြဟ္မာ) ဖန်ဆင်းလိုစဉ် အဝိဇ္ဇာငါးမျိုး—တမස්၊ မိုဟ၊ မဟာမိုဟ၊ တာမိသ္ရ၊ အန္ဓ—က အဖုံးအကာကဲ့သို့ ပေါ်လာ၍ ပထမဖန်ဆင်းမှုကို မူလတန်းဖြစ်စေသော်လည်း ဝိညာဉ်ရေးအကျိုးမဖြစ်စေဟု ဆိုသည်။ ထို့နောက် စရ္ဂစနစ်ကို အဆင့်လိုက်ဖော်ပြ၍ (ပရကృత/ဝೈကృత) သဘာဝဓာတ်များနှင့် အာရုံအင်္ဂါတို့မှ စ၍ ဒေဝ၊ လူ၊ ကုမာရ ဖန်ဆင်းမှုအထိ ချိတ်ဆက်ကာ စိတ်ဓာတ်က ကိုယ်ခန္ဓာသို့ ဝင်ရောက်ပုံကို ပြသည်။ ဗြဟ္မာသည် ကုမာရများနှင့် အဓိက ပရဇာပတိများကို မွေးဖွားစေပြီး၊ သတရူပါ၏ သားသမီးများ၊ အာကူတိနှင့် ပရသူတိတို့၏ အိမ်ထောင်ရေး၊ ဒက္ခ၏ သမီးများကို ဓမ္မနှင့် အခြား ရှင်သန်သူများထံ ပေးအပ်ခြင်းတို့ကို ဆက်လက်ဖော်ပြသည်။ စတီကို ရုဒြနှင့် ဆက်နွယ်သော စိတ်မွေးသမီးအဖြစ် ထင်ရှားစေပြီး ဗြဟ္မာက ဒက္ခအား သူမကို ရုဒြထံ ပေးရန် ညွှန်ကြားကာ ရုဒြ၏ မျိုးစုံသော ရုပ်သဏ္ဌာန်များနှင့် မ/ဖ လင်္ဂသင်္ကေတ (strī-liṅga/puṁ-liṅga) ကို မိတ်ဆက်သည်။ အဆုံးတွင် ဓမ္မ၏ သားသမီးများနှင့် ရှင်သန်သူများ၏ ဆက်စပ်မျိုးဆက်များကို ဖော်ပြ၍ နောက်အခန်းများ၏ ရုဒြ၊ ဝရတ၊ မုက္ခကို ဦးတည်သော ရှိုင်ဝပူဇာသို့ ချိတ်ဆက်ပေးသည်။

Shlokas

Verse 1

सूत उवाच यदा स्रष्टुं मतिं चक्रे मोहश्चासीन्महात्मनः द्विजाश् च बुद्धिपूर्वं तु ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः

စူတာက ပြောသည်— မမြင်နိုင်သော အဗျက္တမှ မွေးဖွားလာသော မဟာစိတ်ဓာတ်ရှိ ဘြဟ္မာသည် ဖန်ဆင်းမှုကို စတင်ရန် စိတ်ကူးချိန်တွင် မောဟ၏ အဖုံးတစ်ရပ် ပေါ်ထွန်းလာ၏။ ထိုအခါ ဗြာဟ္မဏ (နှစ်ကြိမ်မွေး) ရှင်များသည် ဉာဏ်ပညာဖြင့် လမ်းညွှန်ခံကာ ဖန်ဆင်းရှင်၏ အလိုတော်ကို နားလည်လိုကြ၏။

Verse 2

तमो मोहो महामोहस् तामिस्रश्चान्धसंज्ञितः अविद्या पञ्चधा ह्येषा प्रादुर्भूता स्वयम्भुवः

အမှောင်၊ မောဟ၊ မဟာမောဟ၊ တာမိစ္ရ (မျက်ကွယ်စေသော မှောင်မိုက်) နှင့် ‘အန္ဓ’ ဟုခေါ်သော မျက်ကန်းမှု—ဤအဝိဒ္ယာသည် ငါးမျိုးဖြင့် ပေါ်ထွန်းလာပြီး စွဝယမ္ဘူ (ကိုယ်တိုင်မွေးဖွားသူ) ထံမှ ထွက်ပေါ်လာ၏။ ထိုအရာတို့ကြောင့် ပရှု (ချည်နှောင်ခံဝိညာဉ်) သည် ဖုံးကွယ်ခံရ၍ ပါရှ (ချည်နှောင်မှု) အတွင်းတွင် ထိန်းချုပ်ခံရကာ၊ လွတ်မြောက်ရန် ပတိ—သခင် ရှီဝ—ထံသို့ ဘက်တိဖြင့် လှည့်မချင်း မလွတ်နိုင်။

Verse 3

अविद्यया मुनेर्ग्रस्तः सर्गो मुख्य इति स्मृतः असाधक इति स्मृत्वा सर्गो मुख्यः प्रजापतिः

အဝိဒ္ယာ (avidyā) က ဖမ်းဆီးထားသော ဖန်ဆင်းမှုကို ‘မုခ္ယ’ (mukhya) ဟု မှတ်ယူကြပြီး၊ ထိုသည် စစ်မှန်သော အောင်မြင်မှုသို့ မပို့ဆောင်နိုင်သော (asādhaka) ဖန်ဆင်းမှုဟု နားလည်ရသည်။ ထို့ကြောင့် ထိုဖန်ဆင်းမှုကို ပရာဇာပတိ (Prajāpati) ၏ မုခ္ယဖန်ဆင်းမှုဟု ခေါ်ကြ၏။

Verse 4

अभ्यमन्यत सो ऽन्यं वै नगा मुख्योद्भवाः स्मृताः त्रिधा कण्ठो मुनेस्तस्य ध्यायतो वै ह्यवर्तत

ထို့နောက် ထိုအရှင်သည် အခြားသော အကြံတစ်ရပ်ကို ထင်မြင်တော်မူ၏။ ထိုသမాధိမှ အထင်ကရ တောင်တန်းများ ပေါ်ပေါက်လာသည်ဟု မှတ်တမ်းတင်ထားကြသည်။ ထိုမုနိသည် ဆက်လက် ဓ్యာနပြုနေစဉ်၊ လည်ချောင်းဒေသသည် သုံးမျိုးသဏ္ဌာန်ဖြင့် ထင်ရှားပေါ်လွင်လာသည်။

Verse 5

प्रथमं तस्य वै जज्ञे तिर्यक्स्रोतो महात्मनः ऊर्ध्वस्रोतः परस्तस्य सात्त्विकः स इति स्मृतः

ထိုမဟာသတ္တဝါ အရှင် (ပတိ) ထံမှ ပထမဦးစွာ အလျားလိုက် သွားလာသော သတ္တဝါစီးကြောင်း (တိရစ္ဆာန်နှင့် လူမဟုတ်သတ္တဝါများ) ပေါ်ပေါက်လာ၏။ ထို့နောက် ထိုအရှင်ထံမှ အထက်သို့ စီးဆင်းသော စီးကြောင်း၊ သတ္တဝိက အစဉ်အလာ ပေါ်ပေါက်လာသည်ဟု မှတ်မိကြသည်။

Verse 6

अर्वाक्स्रोतो ऽनुग्रहश् च तथा भूतादिकः पुनः ब्रह्मणो महतस्त्वाद्यो द्वितीयो भौतिकस् तथा

ဗြဟ္မာနှင့် ဆက်နွယ်သော မဟတ်တတ္တဝါ (Mahat) မှ မူလစီးကြောင်း နှစ်ရပ်ကို ဖော်ပြကြသည်။ ပထမမှာ အောက်သို့ စီးဆင်းသော ဖန်ဆင်းမှုနှင့် အနုဂရဟ (ကျေးဇူးတော်) ဖြစ်၏။ ထို့ပြင် ဒုတိယအဖြစ် ဘူတာဒီ (ဓာတ်အစ) ၏ အစပြုခြင်း၊ အဓာတ်ဆိုင်ရာ (bhautikā) ပေါ်ထွန်းမှု ဖြစ်သည်။

Verse 7

सर्गस्तृतीयश्चैन्द्रियस् तुरीयो मुख्य उच्यते तिर्यग्योन्यः पञ्चमस्तु षष्ठो दैविक उच्यते

«တတိယမှာ အင်ဒြိယဆိုင်ရာ ဖန်ဆင်းမှု (aindriya-sarga) ဖြစ်သည်။ စတုတ္ထမှာ အဓိက ဖန်ဆင်းမှုဟု ခေါ်သည်။ ပဉ္စမမှာ တိရစ္ဆာန်မျိုးရိုး (tiryag-yoni) ၏ ဖန်ဆင်းမှု ဖြစ်သည်။ ဆဋ္ဌမကိုတော့ ဒေဝိက ဖန်ဆင်းမှုဟု ကြေညာကြသည်»။

Verse 8

सप्तमो मानुषो विप्रा अष्टमो ऽनुग्रहः स्मृतः नवमश्चैव कौमारः प्राकृता वैकृतास्त्विमे

ဗြဟ္မဏတို့၊ သတ္တမမှာ လူသားဖန်ဆင်းမှု ဖြစ်သည်။ အဋ္ဌမကို အနုဂရဟ (ကျေးဇူးတော်) မှ မွေးဖွားသော ဖန်ဆင်းမှုဟု မှတ်မိကြသည်။ နဝမမှာ ကೌမာရ (Kaumāra) ဖန်ဆင်းမှု ဖြစ်၏။ ဤတို့သည် ပရာကృత (prākṛta) နှင့် ဝိုင်ကೃತ (vaikṛta) ပေါ်ထွန်းပုံများ ဖြစ်ကြသည်။

Verse 9

पुरस्तादसृजद्देवः सनन्दं सनकं तथा सनातनं मुनिश्रेष्ठा नैष्कर्म्येण गताः परम्

အစဦး၌ ဘုရားသခင်သည် စနန္ဒ၊ စနက၊ စနာတန တို့ကို—မုနိအထွတ်အမြတ်များ—ဖန်ဆင်းတော်မူ၏။ သူတို့သည် ကမ္မကင်းသော သိမြင်ခြင်း (naiṣkarmya) ဖြင့် အမြင့်ဆုံးသို့ ရောက်ရှိကြ၏။

Verse 10

मरीचिभृग्वङ्गिरसः पुलस्त्यं पुलहं क्रतुम् दक्षमत्रिं वसिष्ठं च सो ऽसृजद्योगविद्यया

ယောဂဗိဒ္ဓာ၏ အာနုဘော်ဖြင့် ဘုရားသခင်သည် မရီချိ၊ ဘൃဂု၊ အင်္ဂိရသ၊ ပုလတ်စတျ၊ ပုလဟ၊ ကရတု၊ ဒက္ခ၊ အတြိ၊ ဝသိဋ္ဌ တို့ကို ဖန်ဆင်းတော်မူ၏။ သူတို့သည် ပတိ (Pati) အလိုတော်နှင့်ညီ၍ ပေါ်ထွန်းမှု၏ လုပ်ငန်းကို ဆက်လက်သယ်ဆောင်သော ပုရောဟိတ်ရိရှီများ ဖြစ်ကြ၏။

Verse 11

नवैते ब्रह्मणः पुत्रा ब्रह्मज्ञा ब्राह्मणोत्तमाः ब्रह्मवादिन एवैते ब्रह्मणः सदृशाः स्मृताः

ဤကိုးပါးသည် ဘြဟ္မာ၏ သားတော်များ ဖြစ်၍ ဘြဟ္မန်ကို သိမြင်သူများ၊ ဗြာဟ္မဏအထွတ်အမြတ်များ ဖြစ်ကြ၏။ သူတို့သည် ဘြဟ္မန်ကို ကြေညာသူများဖြစ်ပြီး သဘောသဘာဝအားဖြင့် ဘြဟ္မာနှင့် ဆင်တူကြသည်ဟု မှတ်ယူကြ၏။

Verse 12

संकल्पश्चैव धर्मश् च ह्य् अधर्मो धर्मसंनिधिः द्वादशैव प्रजास्त्वेता ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः

သင်္ကల్ప (Saṅkalpa)၊ ဓမ္မ (Dharma)၊ အဓမ္မ (Adharma) နှင့် «ဓမ္မ၏ နီးကပ်တည်ရာ/တည်ရှိမှု» တို့သည် အမမြင်နိုင်သော အဗျက္တမှ မွေးဖွားလာသော ဘြဟ္မာ၏ ပရဇာ (prajā) ဆယ့်နှစ်ပါး ဖြစ်ကြ၏။ ထို့ကြောင့် လောကသည် ဓမ္မ၏ စည်းကမ်းနှင့် ၎င်း၏ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြင့် ဖွင့်လှစ်လာသော်လည်း ပတိ (Pati) သည် ပေါ်ထွန်းမှုအလွန်၌ အတွင်းသက်သေ အဖြစ် တည်ရှိတော်မူ၏။

Verse 13

ऋभुं सनत्कुमारं च ससर्जादौ सनातनः तावूर्ध्वरेतसौ दिव्यौ चाग्रजौ ब्रह्मवादिनौ

အစဦး၌ အနန္တသော (စနာတန) သည် ဠဘု (Ṛbhu) နှင့် စနတ်ကုမာရ ကို ဖန်ဆင်းတော်မူ၏။ ထိုနှစ်ပါးသည် ဒိဗ္ဗ၊ အကြီးအကဲဖြစ်၍ အထက်သို့ စီးဆင်းသော သက်ဝင်အား၏ ဝရတကို တည်မြဲစွာ ထိန်းသိမ်းသူများ၊ ဘြဟ္မန်ကို ကြေညာသူများဖြစ်ကာ အမြင့်ဆုံး သစ္စာတရား၌ ဆည်းကပ်ကြ၏။

Verse 14

कुमारौ ब्रह्मणस् तुल्यौ सर्वज्ञौ सर्वभाविनौ वक्ष्ये भार्याकुलं तेषां मुनीनामग्रजन्मनाम्

ကူမာရနှစ်ပါးသည် ဗြဟ္မာနှင့်တူညီ၍ အလုံးစုံသိ (သဗ္ဗဇ္ဈ) ဖြစ်ကာ သဘောသဘာဝအားလုံးကို သိမြင်သူတို့ ဖြစ်သည်။ ယခု မုနိတို့အနက် ပထမဦးဆုံး မွေးဖွားသော မုနိကြီးများ၏ မိသားစုနှင့် ဇနီးများကို ငါဖော်ပြမည်။

Verse 15

समासतो मुनिश्रेष्ठाः प्रजासम्भूतिमेव च शतरूपां तु वै राज्ञीं विराजमसृजत्प्रभुः

အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့်၊ မုနိအထွတ်အမြတ်တို့ရေ၊ အရှင်သည် ပရာဇာသမ္ဘူတိကို ပေါ်ထွန်းစေပြီး၊ ရာဇနီ သတရူပါကိုလည်း ဖန်ဆင်းတော်မူ၏။ ထို့ပြင် အင်အားကြီးသော ဝိရာဇ်လည်း ထိုအဓိပတိက ပေါ်ထွန်းစေတော်မူ၏။

Verse 16

स्वायम्भुवात्तु वै राज्ञी शतरूपा त्वयोनिजा लेभे पुत्रद्वयं पुण्या तथा कन्याद्वयं च सा

စွာယမ္ဘူဝ မနုထံမှ ရာဇနီ သတရူပါသည်—ဝမ်းမှ မမွေးဖွားသောသူ—သီလပြည့်ဝ၍ ကုသိုလ်ပြည့်စုံကာ သားနှစ်ယောက်နှင့် သမီးနှစ်ယောက်ကို မွေးဖွားရရှိ하였다။

Verse 17

उत्तानपादो ह्यवरो धीमाञ्ज्येष्ठः प्रियव्रतः ज्येष्ठा वरिष्ठा त्वाकूतिः प्रसूतिश्चानुजा स्मृता

သူတို့အနက် ဥတ္တာနပာဒသည် အငယ်ဟု ဆိုကြပြီး၊ ဉာဏ်ပညာရှိသော ပရိယဝြတသည် အကြီးဖြစ်သည်။ သမီးများအနက် အာကူတိသည် အကြီးဆုံးနှင့် အထူးမြတ်ဆုံးဟု မှတ်သားကြပြီး၊ ပရসূတိကို အငယ်ညီမဟု ဆိုကြသည်။

Verse 18

उपयेमे तदाकूतिं रुचिर्नाम प्रजापतिः प्रसूतिं भगवान्दक्षो लोकधात्रीं च योगिनीम्

ထို့နောက် ရုချိ အမည်ရှိသော ပရာဇာပတိသည် အာကူတိကို ဇနီးအဖြစ် လက်ထပ်ယူ၏။ ထို့ပြင် လေးစားအပ်သော ဒက္ခသည် လောကကို ထိန်းသိမ်းသူ ယောဂိနီဖြစ်သော ပရসূတိကို မဟေသီအဖြစ် ခံယူ၏။

Verse 19

दक्षिणासहितं यज्ञम् आकूतिः सुषुवे तथा दक्षिणा जनयामास दिव्या द्वादश पुत्रिकाः

အာကူတိသည် ဒက္ခိဏာနှင့်အတူ ယဇ္ဉကို မွေးဖွားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဒက္ခိဏာသည် သာယာတောက်ပသော ဒေဝီအင်အားဖြင့် ကောင်းကင်သမီး ၁၂ ပါးကို မွေးဖွား하였다။

Verse 20

प्रसूतिः सुषुवे दक्षाच् चतुर्विंशतिकन्यकाः श्रद्धां लक्ष्मीं धृतिं पुष्टिं तुष्टिं मेधां क्रियां तथा

ဒက္ခမှ ပရসূတိသည် သမီး ၂၄ ပါးကို မွေးဖွားခဲ့သည်—ရှရဒ္ဓာ (ယုံကြည်ခြင်း), လက္ရှ္မီ (ကံကောင်းခြင်း/သီရိ), ဓြတိ (တည်ကြည်မှု), ပုෂ္ဋိ (အာဟာရပြည့်ဝမှု), တုෂ္ဋိ (ကျေနပ်မှု), မေဓာ (ဉာဏ်ပညာ), နှင့် ကရိယာ (ပူဇော်သက္ကာရကိစ္စ) စသည်တို့ဖြစ်သည်။

Verse 21

बुद्धिं लज्जां वपुःशान्तिं सिद्धिं कीर्तिं महातपाः ख्यातिं शान्तिं च सम्भूतिं स्मृतिं प्रीतिं क्षमां तथा

ထို့နောက် (ဒေဝီအလှူတော်များအဖြစ်) ဗုဒ္ဓိ (ဉာဏ်), လဇ္ဇာ (ရှက်ကြောက်မှု), ဝပုး-ရှာန္တိ (ရုပ်သဏ္ဍာန်၏ ငြိမ်းချမ်းမှု), သိဒ္ဓိ (အောင်မြင်မှု), ကီရ္တိ (ဂုဏ်သတင်း), မဟာတပာ (ကြီးမားသော တပသ္ယာ), ချာတိ (ကျော်ကြားမှု), ရှာန္တိ (ငြိမ်းချမ်းမှု), သမ္ဘူတိ (ကောင်းမြတ်သော ပေါ်ပေါက်ခြင်း), စ္မရ္တိ (သန့်ရှင်းသော မှတ်ဉာဏ်), ပရီတိ (ချစ်ခင်ပျော်ရွှင်မှု), နှင့် က్షမာ (ခွင့်လွှတ်အတည်ခံမှု) တို့ကိုလည်း ပေါ်ထွန်းစေ하였다။

Verse 22

संनतिं चानसूयां च ऊर्जां स्वाहां सुरारणिम् स्वधां चैव महाभागां प्रददौ च यथाक्रमम्

ထို့နောက် အစဉ်လိုက်အတိုင်း (အိမ်ထောင်ချ/တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းဖြင့်) ကောင်းချီးခံ သမီးများ—သန္နတိ, အနသူယာ, ဥရ္ဇာ, စွာဟာ, စုရာရဏီ, နှင့် ထင်ရှားသော စွဓာ—တို့ကို မိမိတို့၏ သင့်လျော်ရာ အဆင့်အတန်းအလိုက် ပေးအပ်하였다။

Verse 23

श्रद्धाद्याश्चैव कीर्त्यन्तास् त्रयोदश सुदारिकाः धर्मं प्रजापतिं जग्मुः पतिं परमदुर्लभाः

ရှရဒ္ဓာမှ စ၍ ကီရ္တိအထိ သမီးကောင်း ၁၃ ပါးသည် ပရဇာပတိဖြစ်သော ဓမ္မကို ချဉ်းကပ်ကာ အလွန်ရှားပါးသော ပတိ (အရှင်/ခင်ပွန်း) အဖြစ် သူ့ကို ရရှိခဲ့ကြသည်။

Verse 24

उपयेमे भृगुर्धीमान् ख्यातिं तां भार्गवारणिम् सम्भूतिं च मरीचिस्तु स्मृतिं चैवाङ्गिरा मुनिः

ပညာရှိ ရှင်ဘೃဂု သည် ဘာရ္ဂဝ မျိုးရိုး၏ ထင်ရှားသော သမီး ချျာတီ ကို လက်ထပ်ယူ၏။ မာရီချိ သည် သမ္ဘူတီ ကို ဇနီးအဖြစ်ယူပြီး၊ အင်္ဂိရသ မုနိ သည်လည်း စ္မృతိ ကို လက်ထပ်ယူ၏။

Verse 25

प्रीतिं पुलस्त्यः पुण्यात्मा क्षमां तां पुलहो मुनिः क्रतुश् च संनतिं धीमान् अत्रिस्तां चानसूयकाम्

ကုသိုလ်ပြည့်ဝသော ပုလஸ္တျ သည် ပရီတိ ကို လက်ထပ်ယူ၏။ ပုလဟ မုနိ သည် က္ෂမာ ကို ယူ၏။ ကရတု သည် သံနတိ ကို ယူ၏။ ပညာရှိ အတြိ သည် မနာလိုမှုကင်းသော အနသူယာ ကို ချစ်မြတ်နိုး၍ လက်ထပ်ယူ၏။

Verse 26

ऊर्जां वसिष्ठो भगवान् वरिष्ठो वारिजेक्षणाम् विभावसुस् तथा स्वाहां स्वधां वै पितरस् तथा

သူတို့သည် အမြင့်မြတ်သော အရှင်ကို ဩရ္ဇာ (Ūrjā) ဟူ၍လည်းကောင်း၊ အထူးမြတ်သော ဝသိဋ္ဌ (Vasiṣṭha) ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ကြာပန်းမျက်စိတော်ရှင် ဟူ၍လည်းကောင်း၊ တောက်ပသော မီးတော် ဝိဘ္ဟာဝသု (Vibhāvasu) ဟူ၍လည်းကောင်း၊ စွာဟာ (Svāhā) နှင့် စွဓာ (Svadhā) ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ထို့ပြင် ပိတೃများ (Pitṛs) အဖြစ်လည်းကောင်း ချီးမွမ်းကြ၏။

Verse 27

पुत्रीकृता सती या सा मानसी शिवसम्भवा दक्षेण जगतां धात्री रुद्रमेवास्थिता पतिम्

ဒက္ခ (Dakṣa) က သမီးအဖြစ် လက်ခံထားသော ထို စတီ (Satī) သည် စိတ်မှပေါက်ဖွား၍ ရှိဝ (Śiva) ထံမှ မွေးဖွားလာသူဖြစ်၏။ ကမ္ဘာလောကကို ထိန်းသိမ်းသူဟု ခေါ်ဆိုသော်လည်း၊ သူမသည် ရုဒြ (Rudra) ကိုသာ အရှင်ပတိ (Pati) အဖြစ် ရွေးချယ်ကာ ထိုအရှင်၌ တည်မြဲခဲ့၏။

Verse 28

अर्धनारीश्वरं दृष्ट्वा सर्गादौ कनकाण्डजः विभजस्वेति चाहादौ यदा जाता तदाभवत्

ဖန်ဆင်းခြင်းအစတွင် ရွှေရောင်မွေးဖွားသော ဘြဟ္မာ (Brahmā) သည် အর্ধနာရီဣရှ္ဝရ (Ardhanārīśvara) — မိန်းမတစ်ဝက်ပါသော အရှင်ကို မြင်၏။ အစဦး၌ “ကိုယ်ကို ခွဲထုတ်လော့” ဟု မိန့်တော်မူသည့်အခါ၊ ထိုခဏချင်းမှာပင် သက္တိ (Śakti) ပေါ်ထွန်းလာ၍ ခွဲခြားမှုသည် တည်မြဲလာ၏။

Verse 29

तस्याश्चैवांशजाः सर्वाः स्त्रियस्त्रिभुवने तथा एकादशाविधा रुद्रास् तस्य चांशोद्भवास् तथा

လောကသုံးပါးတစ်လျှောက်ရှိ မိန်းမအပေါင်းတို့သည် အမှန်တကယ် သူမ၏ အংশမှ ပေါ်ပေါက်လာကြ၏။ ထို့အတူ ရုဒြာ တစ်ဆယ့်တစ်ပါးလည်း သူ၏ အংশပေါ်ထွန်းမှုများမှ ပေါ်လာကြ၏။

Verse 30

स्त्रीलिङ्गमखिलं सा वै पुंलिङ्गं नीललोहितः तं दृष्ट्वा भगवान् ब्रह्मा दक्षमालोक्य सुव्रताम्

သူမသည် အပြည့်အစုံ မိန်းမသင်္ကေတ (ယောနိ—ရှက္တိသဘော) ဖြစ်လာ၏။ နီလလောဟိတသည် ယောကျ်ားသင်္ကေတ (လင်္ဂ—ရှီဝသဘော) ဖြစ်လာ၏။ ထိုကို မြင်သော် ကောင်းကင်ဘုရား ဘြဟ္မာသည် ဒက္ခနှင့် သီလကောင်းသူကို လှည့်ကြည့်လျက် (ထိုအလင်းရောင်အတိုင်း ဆောင်ရွက်၏)။

Verse 31

भजस्व धात्रीं जगतां ममापि च तवापि च पुन्नाम्नो नरकात्त्राति इति पुत्रीत्विहोक्तितः

လောကတို့ကို ထိန်းသိမ်းသော မိခင်တော်ကို ငါ့အတွက်လည်း၊ သင့်အတွက်လည်း ကိုးကွယ်ပါ။ အကြောင်းမူကား ဤနေရာ၌ “သမီးသည် သမီးဖြစ်ခြင်းကြောင့်ပင် ပုန္နာမ အမည်ရှိ နရကမှ (မိသားစုကို) ကယ်တင်သည်” ဟု ကြေညာထား၏။

Verse 32

प्रशस्ता तव कान्तेयं स्यात् पुत्री विश्वमातृका तस्मात् पुत्री सती नाम्ना तवैषा च भविष्यति

အို ချစ်သူရေ၊ သင်၏ ဤသမီးသည် အလွန်မင်္ဂလာရှိမည်၊ လောကအမိဖြစ်လာမည်။ ထို့ကြောင့် သင်၏ ဤသမီးကို “စတီ” ဟူသော အမည်ဖြင့်ပင် ခေါ်ကြမည်။

Verse 33

एवमुक्तस्तदा दक्षो नियोगाद्ब्रह्मणो मुनिः लब्ध्वा पुत्रीं ददौ साक्षात् सतीं रुद्राय सादरम्

ထိုသို့ ပြောကြားခံရသော် ထိုအခါ မုနိ ဒက္ခသည် ဘြဟ္မာ၏ အမိန့်ညွှန်ကြားချက်အရ လုပ်ဆောင်၍ သမီးကို ရရှိပြီးနောက် စတီကို ရုဒြာထံသို့ ကိုယ်တိုင် လေးစားစွာ ပေးအပ်하였다။

Verse 34

धर्मस्य पत्न्यः श्रद्धाद्याः कीर्तिता वै त्रयोदश तासु धर्मप्रजां वक्ष्ये यथाक्रममनुत्तमम्

ဓမ္မ၏ ဇနီးများကို သြဒ္ဓာ (Śraddhā) မှစ၍ အမှန်တကယ် ဆယ့်သုံးပါးဟု ကြေညာထားသည်။ ယခု ထိုသူတို့အနက် ဓမ္မမှ ပေါက်ဖွားသော အထူးမြတ်သော သားသမီးတို့ကို အစဉ်လိုက် ငါဖော်ပြမည်။

Verse 35

कामो दर्पो ऽथ नियमः संतोषो लोभ एव च श्रुतस्तु दण्डः समयो बोधश्चैव महाद्युतिः

ကာမ (ဆန္ဒ), ဒർပ (မာန), နိယမ (စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းမှု), သန္တောသ (ကျေနပ်မှု), လောဘ (လောဘကြီးမှု) တို့နှင့်တကွ; သြရုတိ (ဝေဒသဒ္ဓာ), ဒဏ္ဍ (အပြစ်ပေးသည့် အာဏာ), သမယ (မှန်ကန်သော စည်းမျဉ်း), ဘောဓ (ဝိညာဉ်ရေး ဉာဏ်သိ) — ဤတို့သည်လည်း မဟာတျုတိ (Mahādyuti) ဟူသော မဟာတောက်ပမှုအဖြစ် ပေါ်ထွန်းကြသည်။

Verse 36

अप्रमादश् च विनयो व्यवसायो द्विजोत्तमाः क्षेमं सुखं यशश्चैव धर्मपुत्राश् च तासु वै

အို ဒွိဇောတ္တမ (နှစ်ကြိမ်မွေးမြူသူတို့အနက် အမြတ်ဆုံး) ရေ၊ ထိုသီလဝိနယတို့မှ အပရမာဒ (သတိမလွတ်မှု), ဝိနယ (နှိမ့်ချမှု), နှင့် ဝျဝသာယ (ကြိုးပမ်းတည်ကြည်မှု) ပေါ်ထွန်းသည်။ ထို့မှပင် က్షေမ (အေးချမ်းကောင်းကျိုး), သုခ (ပျော်ရွှင်ချမ်းသာ), နှင့် ယသ (ကောင်းသောဂုဏ်သတင်း) တို့ ပေါက်ဖွားကြပြီး ဤတို့သည် ဓမ္မ၏ သားတော်များ ဖြစ်ကြသည်။

Verse 37

धर्मस्य वै क्रियायां तु दण्डः समय एव च अप्रमादस् तथा बोधो बुद्धेर्धर्मस्य तौ सुतौ

ဓမ္မကို မှန်ကန်သော လုပ်ရပ် (ကရိယာ) အဖြစ် ဖော်ထုတ်သည့် နယ်ပယ်၌ ဒဏ္ဍ (အပြစ်ပေးသည့် အာဏာ) နှင့် သမယ (သင့်လျော်သော စည်းမျဉ်း) တို့ တည်ရှိကြသည်။ ထို့အတူ အပရမာဒ (သတိမလွတ်မှု) နှင့် ဘောဓ (မှန်ကန်သော သိမြင်မှု) တို့ကိုလည်း ဓမ္မအတွက် ဗုဒ္ဓိ (Buddhi) မှ ပေါက်ဖွားသော သားနှစ်ပါးဟု ကြေညာသည်။

Verse 38

तस्मात्पञ्चदशैवैते तासु धर्मात्मजास्त्विह भृगुपत्नी च सुषुवे ख्यातिर्विष्णोः प्रियां श्रियम्

ထို့ကြောင့် ထိုသူတို့မှ ဤလောက၌ ဓမ္မတရားနှင့်ညီသော သားတော် ဆယ့်ငါးပါး ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ထို့ပြင် ဘೃဂု (Bhṛgu) ၏ ဇနီး ချျာတိ (Khyāti) သည် ဝိෂ္ဏု (Viṣṇu) ၏ ချစ်မြတ်နိုးရာ သရီ (Śrī) ကို မွေးဖွားခဲ့သည်—ဖန်ဆင်းမှု ပွင့်လင်းသွားသော်လည်း ပတိ (Śiva) ၏ ကရုဏာတော်ကြောင့် သူမ၏ တောက်ပမှုသည် ထိန်းသိမ်းခံရ၏။

Verse 39

धातारं च विधातारं मेरोर्जामातरौ सुतौ प्रभूतिर्नाम या पत्नी मरीचेः सुषुवे सुतौ

မာရီချိ၏ ဇနီး ပရဘူတီ မှ သားနှစ်ယောက်—ဓာတာ နှင့် ဝိဓာတာ—မွေးဖွားခဲ့ပြီး နောက်တွင် မေရု၏ သမက်များ ဖြစ်လာကြသည်။ ထိုသို့ စೃಷ್ಟိ၏ ပြန့်ပွားမှုအတွင်း ပတိဖြစ်သော အရှင်သည် မျိုးဆက်လိုင်းနှင့် မိတ်ဖက်ဆက်နွယ်မှုများကို စီမံကာ၊ ကိုယ်ရှိသတ္တဝါ (ပရှု) များကို ပာရှ (pāśa) ၏ ကွန်ယက်တွင် ချည်နှောင်ထားပြီး၊ နောက်ဆုံး သီဝဘက်တိဖြင့် သီဝသို့ မျက်နှာမူကာ လွတ်မြောက်မှုကို ရှာကြစေသည်။

Verse 40

पूर्णमासं तु मारीचं ततः कन्याचतुष्टयम् तुष्टिर्ज्येष्ठा च वै दृष्टिः कृषिश्चापचितिस् तथा

မာရီချိမှ ပူර්ဏမာသ မွေးဖွားလာပြီး၊ ထို့နောက် သမီးများအစု—တုෂ္ဋိ၊ ဂျေဋ္ဌာ၊ ဒೃષ્ટိ၊ ကೃṣi နှင့် အပစိတိ—တို့ ပေါ်ထွန်းလာကာ စೃಷ್ಟိထွက်ပေါ်မှု၏ သက္တိများ ဖြစ်ကြသည်။ ဤသို့ပင် ချည်နှောင်ခံရသော ပရှုတို့သည် ပတိဖြစ်သော အရှင်က ဤသက္တိများမှတစ်ဆင့် လုပ်ဆောင်သဖြင့် စနစ်တကျသော အတွေ့အကြုံထဲသို့ ဝင်ရောက်ကြသည်။

Verse 41

क्षमा च सुषुवे पुत्रान् पुत्रीं च पुलहाच्छुभाम् कर्दमं च वरीयांसं सहिष्णुं मुनिसत्तमाः

အို မုနိအထွတ်အမြတ်တို့၊ က్షမာ သည် ပုလဟာ ထံမှ သားများနှင့် မင်္ဂလာရှိသော သမီးတစ်ဦးကို မွေးဖွားခဲ့သည်—ကර්ဒမ၊ အထူးမြတ်သော သဟိṣṇု၊ နှင့် လှပသော သမီး «ရှုဘာ» ဖြစ်သည်။

Verse 42

तथा कनकपीतां स पीवरीं पृथिवीसमाम् प्रीत्यां पुलस्त्यश् च तथा जनयामास वै सुतान्

ထို့အတူ ပုလஸ္တျ သည် ချစ်ခင်မေတ္တာကြောင့် ရွှေရောင်တောက်ပ၍ ကိုယ်လုံးပြည့်ဝကာ မြေကြီးကဲ့သို့ ကျယ်ဝန်းသော ပရီးတိ ထံတွင် သားများကို မွေးဖွားစေ하였다။

Verse 43

दत्तोर्णं वेदबाहुं च पुत्रीं चान्यां दृषद्वतीम् पुत्राणां षष्टिसाहस्रं संनतिः सुषुवे शुभा

မင်္ဂလာရှိသော သံနတိ သည် ဒတ္တောရ္ဏ နှင့် ဝေဒဗာဟု ကို မွေးဖွားခဲ့ပြီး၊ ထို့ပြင် သမီးတစ်ဦး «ဒೃသဒ္ဝတီ» ကိုလည်း မွေးဖွား하였다။ ထို့အပြင် သားခြောက်သောင်းကိုပါ မွေးဖွားကာ—ပတိဖြစ်သော အရှင်၏ စီမံမှုအောက်တွင် စೃಷ್ಟိ၏ ဆက်လက်ပြန့်ပွားမှုကို တိုးချဲ့하였다။

Verse 44

क्रतोस्तु भार्या सर्वे ते वालखिल्या इति श्रुताः सिनीवालीं कुहूं चैव राकां चानुमतिं तथा

ကရတု၏ ဇနီးမှ «ဝါလခိလျာ» ဟု ကြားသိရသော သတ္တဝါများ ပေါ်ထွန်းလာကြပြီး၊ ထို့အပြင် စိနီဝါလီ၊ ကုဟူ၊ ရာကာ နှင့် အနုမတီ တို့လည်း ပေါ်ထွန်းလာ하였다။

Verse 45

स्मृतिश् च सुषुवे पत्नी मुनेश्चाङ्गिरसस् तथा लब्धानुभावमग्निं च कीर्तिमन्तं च सुव्रता

အင်္ဂိရသ မုနိ၏ သီလဝတီ ဇနီး စမృతိ သည် အာနုဘဝ (အင်အား) ရရှိပြည့်စုံသော အဂ္နိကို မွေးဖွားခဲ့ပြီး၊ ထို့ပြင် ကီရတိမန်ကိုလည်း မွေးဖွားခဲ့သည်—ကတိသစ္စာတည်ကြည်သောသူမဖြစ်၏။

Verse 46

अत्रेर्भार्यानसूया वै सुषुवे षट्प्रजास्तु याः तास्वेका कन्यका नाम्ना श्रुतिः सा सूनुपञ्चकम्

အတြိ၏ ဇနီး အနသုယာ သည် အမှန်တကယ် သားသမီး ခြောက်ဦးကို မွေးဖွားခဲ့သည်။ ထိုအထဲတွင် «သြရုတိ» ဟု အမည်ရသော သမီးတစ်ဦးရှိပြီး၊ သူမက သားငါးဦးကို အစုလိုက် မွေးဖွား하였다။

Verse 47

सत्यनेत्रो मुनिर्भव्यो मूर्तिरापः शनैश्चरः सोमश् च वै श्रुतिः षष्ठी पञ्चात्रेयास्तु सूनवः

သူသည် သစ္စာမျက်စိရှိသူ၊ မုနိဖြစ်သူ၊ မင်္ဂလာတော်မူသူ ဖြစ်၏။ သူ၏ ရုပ်သဘောသည် ရေများဖြစ်ပြီး၊ သူသည် ရှနိုင်းရှ္စရ (စနေဂြိုဟ်) ဖြစ်ကာ၊ ဆိုမ (လ) လည်း ဖြစ်၏။ သူသည် သြရုတိ (ဝေဒ) အမှန်တကယ်ဖြစ်ပြီး၊ ဆဋ္ဌ (ခြောက်မြောက်) ဖြစ်ကာ၊ အတြိ၏ သားငါးဦးလည်း ဖြစ်၏။

Verse 48

ऊर्जा वसिष्ठाद्वै लेभे सुतांश् च सुतवत्सला ज्यायसी पुण्डरीकाक्षान् वासिष्ठान् वरलोचना

ဦရ္ဇာ သည် အကြီးမားသော ဇနီးဖြစ်၍ သားသမီးများကို ချစ်မြတ်နိုးသူ၊ မျက်လုံးလှပသူ ဖြစ်သည်။ သူမသည် ဝသိဋ္ဌထံ၌ သားများ—ဝါသိဋ္ဌများ—ကို မွေးဖွားခဲ့ပြီး၊ ထိုသူတို့ကို «ပုဏ္ဍရီကာක්ෂ» ဟု ကျော်ကြားကြသည်။ ထို့ကြောင့် ဓမ္မကို ထိန်းသိမ်းသော ပတိ (အရှင်) အောက်တွင် မျိုးဆက်သည် အစဉ်လိုက် ဆက်လက်တည်ရှိ하였다။

Verse 49

रजः सुहोत्रो बाहुश् च सवनश्चानघस् तथा सुतपाः शुक्र इत्येते मुनेर्वै सप्त सूनवः

ရာဇဟ်၊ သုဟောထရ၊ ဘာဟု၊ သဝန၊ ထို့အတူ အနဃ၊ သုတပါ၊ နှင့် သုက္ကရ—ဤတို့သည် မုနိတော်၏ သားခုနစ်ပါး အမှန်တကယ် ဖြစ်ကြသည်။

Verse 50

यश्चाभिमानी भगवान् भवात्मा पैतामहो वह्निरसुः प्रजानाम् स्वाहा च तस्मात्सुषुवे सुतानां त्रयं त्रयाणां जगतां हिताय

ထိုအုပ်စိုးရှင်ဘုရား—ကိုယ်သိမြင်သော (အဘိမာနီ)၊ ဘဝ (ရှီဝ) သဘောတရားဖြစ်သူ၊ ဘိုးဘွားမီး ဝဟ္နိ နှင့် သတ္တဝါတို့၏ အသက်ရှူသက်ဖြစ်သူ—စွာဟာအားဖြင့် သုံးလောက၏ အကျိုးအတွက် သားသုံးပါးကို မွေးဖွားစေတော်မူ၏။

Frequently Asked Questions

They are tamas, moha, mahāmoha, tāmisra, and andha—five obscurations that condition creation and bind beings to misapprehension.

A structured sequence of creations spanning elemental (bhūtādi), sensory (aindriya), primary (mukhya), animal (tiryak), divine (daivika), human (mānuṣa), anugraha, and kumāra streams—classified as prakṛta and vaikṛta to show graded manifestation.

Satī is identified as Śiva-sambhavā and is given by Dakṣa to Rudra by Brahmā’s injunction, turning genealogical cosmology into an explicit Shaiva axis that later supports Linga theology and liberation practice.