Adhyaya 49
Varṇāśrama Dharma, Ethical Virtues, and Aṣṭāṅga-Yoga Culminating in ‘Ahaṃ Brahma’
Pratiṣṭhā (တင်သွင်းတည်ထောင်ခြင်း) အကြောင်းမှ ပြောင်းလဲပြီးနောက် Brahmā သည် Vyāsa ထံသို့ dharma ကို လူနေစနစ်နှင့် လွတ်မြောက်ရေးလမ်းအဖြစ် ပြန်လည်အလေးပေးသည်။ varṇa အလိုက် တာဝန်များကို ရှင်းပြရာတွင် brāhmaṇa ၏ အလုပ်ခြောက်မျိုး (yajana, yājana, dāna, pratigraha, adhyāpana, adhyayana)၊ kṣatriya ၏ တရားမျှတသော ဒဏ်ခတ်မှုဖြင့် ကာကွယ်ခြင်း၊ vaiśya ၏ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ယဇ္ဈာ/သင်ကြားရေးကို ထောက်ပံ့ခြင်း၊ śūdra ၏ ဝန်ဆောင်မှုနှင့် ရိုးရိုးရှင်းရှင်း ပူဇော်ခြင်းပါဝင်သည့် သမာဓိရှိသော အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းကို ဖော်ပြသည်။ ထို့နောက် āśrama များ—brahmacarya (upakurvāṇa နှင့် naiṣṭhika), gṛhastha (udāsīna နှင့် sādhaka), vānaprastha နှင့် စွန့်လွှတ်ခြင်းအဆင့်များ—ကို စီစဉ်ပြပြီး အကြွေးများကို ဖြည့်ဆည်းခြင်းနှင့် မကပ်မငြိခြင်းက mokṣa သို့ ဦးတည်စေကြောင်း ပြသသည်။ ခွင့်လွှတ်မှု၊ ကရုဏာ၊ မလောဘ၊ သစ္စာ၊ ကျေနပ်မှု၊ အဟിംသာ၊ နူးညံ့သောစကားတို့က လူမှု dharma မှ အတွင်းသန့်စင်မှုသို့ တံတားတည်ဆောက်သည်။ ထို့နောက် aṣṭāṅga-yoga ကို yama–niyama, āsana, prāṇāyāma (pūraka–kumbhaka–recaka အတိုင်းအတာများနှင့်), pratyāhāra, dhāraṇā, dhyāna, samādhi ဟူ၍ ချုပ်ဆိုသည်။ နိဂုံးတွင် “Ahaṃ Brahma” ဟူသော Advaita အမြင်—ကိုယ်နှင့် စိတ်ကို ကျော်လွန်၍ တည်ငြိမ်စွာ နေထိုင်ခြင်း—ကို saṃsāra မှ နောက်ဆုံးလွတ်မြောက်မှုအဖြစ် တင်ပြကာ နောက်လာမည့် သင်ကြားချက်များအတွက် အကျင့်နှင့် ဉာဏ်ကို ပေါင်းစည်းရန် ပြင်ဆင်ပေးသည်။
Shlokas
Verse 1
नामाष्टचत्वारिंशो ऽध्यायः इति प्रतिष्ठाप्रकरणं समाप्तम् / ब्रह्मोवाच / सर्गादिकृद्धरिश्चैव पूज्यः स्वायम्भुवादिभिः / विप्राद्यैः स्वेन धर्मेण तद्धर्मं व्यास ! वै शृणु
«ဤသို့ဖြင့် ပရတိဋ္ဌာ (တည်ထောင်ခြင်း) အပိုင်း၊ အခန်း ၄၈ ဟု ခေါ်သော အပိုင်းသည် ပြီးဆုံး၏»။ ဘြဟ္မာမိန့်တော်မူသည်– «ဟရီသည် စကြဝဠာဖန်ဆင်းခြင်းနှင့် အခြားအရာတို့၏ ကర్తာဖြစ်၍၊ စွာယမ္ဘုဝတို့နှင့် အခြားသူများ၊ ဗြာဟ္မဏတို့စသည်တို့က မိမိတို့၏ ဓမ္မအတိုင်း ပူဇော်ထိုက်၏။ အို ဗျာသ၊ ထိုဓမ္မကို နားထောင်လော့»။
Verse 2
यजनं याजनं दानं ब्राह्मणस्य प्रतिग्रहः / अध्यापनं चाध्ययनं षट् कर्माणिद्विजोत्तमे
မိမိအတွက် ယဇ္ဉပြုခြင်း၊ အခြားသူအတွက် ယဇ္ဉကို ဦးဆောင်ပြုလုပ်ပေးခြင်း၊ ဒါနပေးခြင်း၊ လက်ခံအလှူ (ပရတိဂ္ရဟ) ခံယူခြင်း၊ သင်ကြားခြင်းနှင့် သင်ယူလေ့လာခြင်း—ဤခြောက်ပါးသည် ဗြာဟ္မဏ၏ ကမ္မခြောက်ပါး ဖြစ်၏၊ အို ဒွိဇတို့အနက် အမြတ်ဆုံးရေ။
Verse 3
दानमध्ययनं यज्ञो धर्मः क्षत्त्रियवैश्ययोः / दण्डस्तस्य कृषिर्वैश्यस्य शस्यते
ခတ္တရိယနှင့် ဝိုင်ရှျတို့အတွက် ဒါနပေးခြင်း၊ သင်ယူလေ့လာခြင်းနှင့် ယဇ္ဉပြုခြင်းတို့သည် ဓမ္မတာဝန်ဖြစ်၏။ ခတ္တရိယအတွက် တရားမျှတသော ဒဏ္ဍ (အုပ်ချုပ်ရေးအပြစ်ပေးခြင်း) ကို ချမှတ်ရန် အမိန့်ရှိပြီး၊ ဝိုင်ရှျအတွက် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးကို အထူးသတ်မှတ်ထား၏။
Verse 4
शुश्रूषैव द्विजातीनां शूद्राणां धर्मसाधनम् / कारुकर्म तथाऽजीवो पाकयज्ञो ऽपि धर्मतः
ရှုဒ္ဒရတို့အတွက် ဒွိဇတို့ကို သစ္စာရှိစွာ ဝန်ဆောင်ခြင်းသည် ဓမ္မကို ပြည့်စုံစေသော လမ်းဖြစ်၏။ ထို့အပြင် လက်မှုအလုပ်ကို အလုပ်အကိုင်အဖြစ် လုပ်ကိုင်ခြင်း၊ ထိုမှ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းခြင်းနှင့် ပာကယဇ္ဉ (ချက်ပြုတ်အဟာရပူဇော်) ကို ဓမ္မအတိုင်း ပြုလုပ်ခြင်းလည်း ကောင်းမြတ်၏။
Verse 5
भिक्षाचर्याथ शुश्रूषा गुरोः स्वाध्याय एव च / सन्ध्याकर्माग्निकार्यञ्च धर्मो ऽयं ब्रह्मचारिणः
ဗြဟ္မစာရိန် (အိမ်ထောင်မပြုသော ကျောင်းသား) အတွက် သတ်မှတ်ထားသော ဓမ္မမှာ– ဘိက္ခာဖြင့် အသက်မွေးခြင်း၊ ဆရာကို ဂရုတစိုက် ဝန်ဆောင်ခြင်း၊ သာသနာစာတမ်းများကို စာဖတ်လေ့လာခြင်း၊ သန္ဓျာကမ္မ (Sandhyā ရိတု) ကို ပြုလုပ်ခြင်းနှင့် သန့်ရှင်းသော မီးကို ထိန်းသိမ်းခြင်း ဖြစ်၏။
Verse 6
सर्वेषामाश्रमाणां च द्वैविध्यं तु चतुर्विधम् / ब्रह्मचार्युपकुर्वाणो नैष्ठिको ब्रह्मतत्परः
အာရှရမ်များအားလုံးတွင် အမျိုးအစားနှစ်မျိုးခွဲခြားမှုရှိပြီး၊ (ဗြဟ္မစရိယ၌) လေးမျိုးခွဲခြားသည်။ သင်တန်းပြီးဆုံးပြီးနောက် အိမ်ထောင်ရှင်ဘဝသို့ ပြန်ဝင်သူ “ဥပကူရ္ဝာဏ” ဗြဟ္မစာရီနှင့်၊ တစ်သက်လုံး သီလတည်ကြည်၍ ဗြဟ္မန်ကို အာရုံစိုက်သူ “နိဋ္ဌိက” ဗြဟ္မစာရီ ဖြစ်သည်။
Verse 7
यो ऽधीत्य विधिवद्वेदान् गृहस्थाश्रममाव्रजेत् / उपकुर्वाणको ज्ञेयो नैष्ठिको मरणान्तिकः
စည်းကမ်းတကျ ဝေဒများကို လေ့လာပြီးနောက် အိမ်ထောင်ရှင်အာရှရမ်သို့ ဝင်ရောက်သူကို “ဥပကူရ္ဝာဏ” ဟု သိရမည်။ “နိဋ္ဌိက” သည် သင်တန်းသားဘဝ/သီလတည်ကြည်မှုကို သေဆုံးချိန်တိုင်အောင် မပြတ်တမ်း ထိန်းသိမ်းသူ ဖြစ်သည်။
Verse 8
अग्नयो ऽतिथिशुश्रूषा यज्ञो दानं सुरार्चनम् / गृहस्थस्य समासेन धर्मो ऽयं द्विजसत्तम !
သန့်ရှင်းသော မီးများကို ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ ဧည့်သည်များကို ရိုသေစွာ ပြုစုခြင်း၊ ယဇ္ဉပြုခြင်း၊ ဒါနပေးခြင်းနှင့် ဒေဝတားတို့ကို ပူဇော်ခြင်း—ဤသည်တို့သည် အိမ်ထောင်ရှင်၏ ဓမ္မကို အကျဉ်းချုပ်ဖော်ပြခြင်း ဖြစ်သည်၊ အို တစ်ခါနှစ်ခါမွေးမြူသော အမြတ်ဆုံးသူရေ။
Verse 9
उदासीनः साधकश्च गृहस्थो द्विविधो भवेत् / कुटुम्बभरणे युक्तः साधको ऽसौ गृही भवेत्
အိမ်ထောင်ရှင်သည် နှစ်မျိုးရှိသည်ဟု ဆိုကြသည်—လောကရေးမှ ကင်းလွတ်သဘောရှိသူ “ဥဒာစီန” နှင့် စည်းကမ်းတကျ အကျင့်ကျင့်သူ “သာဓက” ဖြစ်သည်။ မိသားစုကို ထောက်ပံ့ပြုစုရန် အလုပ်လုပ်နေသူ အိမ်ထောင်ရှင်သည် ထို “သာဓက” ဖြစ်သည်။
Verse 10
ऋणानि त्रीण्यपाकृत्य त्यक्त्वा भार्याधनादिकम् / एकाकी यस्तु विचरेदुदासीनः स मौक्षिकः
အကြွေးသုံးပါးကို ဖြေရှင်းပြီး၊ ဇနီး၊ ဥစ္စာဓန စသည်တို့ကို စွန့်လွှတ်ကာ တစ်ယောက်တည်း လှည့်လည်သွားလာ၍ လောကရေးနှင့် ကင်းကွာအေးငြိမ်းနေသူ—သူသည် မောက္ခအတွက် သင့်တော်သူ (လွတ်မြောက်ခြင်းကို ရှာဖွေသူ) ဖြစ်သည်။
Verse 11
भूमौ मूलफलाशित्वं स्वाध्यायस्तप एव च / संविभागो यथान्यायं धर्मो ऽयं वनवासिनः
မြေပေါ်တွင်နေထိုင်၍ အမြစ်နှင့်အသီးတို့ကိုသာစားသုံးကာ၊ သွာဓျာယ (ဝေဒပညာကို ကိုယ်တိုင်လေ့လာခြင်း) နှင့် တပစ် (အာစီတပ) ကိုကျင့်၍၊ ရရှိသမျှကို တရားမျှတစွာ မျှဝေခြင်း—ဤသည်ကား တောနေသူတို့၏ ဓမ္မ ဖြစ်သည်။
Verse 12
तपस्तप्यति यो ऽरण्ये यजेद्देवाञ्जुहोति च / स्वाध्याये चैव निरतो वनस्थस्तापसोत्तमः
တောအတွင်း၌ တပစ်ကိုကျင့်၍၊ ဒေဝတားတို့ကို ပူဇော်ကာ သန့်ရှင်းသော မီးထဲသို့ ဟောမ (အာဟုတိ) ကို ဆက်ကပ်ပြီး၊ သွာဓျာယ၌လည်း အမြဲတမ်း စိတ်နှလုံးတည်ကြည်သူ—ထိုတောနေ တပသီသည် တပသဝင်တို့အနက် အမြင့်ဆုံးဟု ဆိုကြသည်။
Verse 13
तपसा कर्शितो ऽत्यर्थं यस्तु ध्यानपरो भवेत् / सन्यासी स हि विज्ञेयो वानप्रस्थाश्रमे स्थितः
တပစ်ကြောင့် အလွန်အမင်း ခန္ဓာကိုယ်ခြောက်သွေ့ပိန်ပါးလာပြီး၊ ဓျာန၌သာ အလေးထားသူဖြစ်လာသောသူကို—ဝါနပရஸ్థ (တောနေအာရှရမ်) တွင်တည်နေသော်လည်း စန်နျာစီ (saṃnyāsī) ဟု အမှန်တကယ် သိမှတ်ရမည်။
Verse 14
योगाभ्यासरतो नित्यमारुरुक्षुर्जितेन्द्रियः / ज्ञानाय वर्तते भुक्षुः प्रोच्यते पारमेष्ठिकः
ယောဂအဘျာသကို အမြဲတမ်း စိတ်အားထက်သန်စွာ လေ့ကျင့်၍၊ အမြင့်ဆုံးသဘောတရားသို့ တက်လှမ်းလိုသူ၊ အင်ဒြိယများကို အနိုင်ယူထိန်းချုပ်ထားသူ—ပညာအတွက် ဘိက္ခုအဖြစ် နေထိုင်သူကို ‘ပါရမေဋ္ဌိက’ (pārameṣṭhika) ဟု အမြင့်ဆုံးအဆင့်ဟု ဆိုကြသည်။
Verse 15
यस्त्वात्मरतिरेव स्यान्नित्यतृप्तो महामुनिः / सम्यक् च दमसम्पन्नः स योगी भिक्षुरुच्यते
သို့ရာတွင် အတ္တမၼာ၌သာ ပျော်မွေ့သူ၊ အမြဲတမ်း ကျေနပ်တင်းတိမ်နေသော မဟာမုနိ၊ ထိန်းချုပ်မှု (ဒမ) ကို မှန်ကန်စွာ ပြည့်စုံထားသူ—ထိုသူကို ယောဂီဟူ၍လည်း၊ စစ်မှန်သော ဘိက္ခုဟူ၍လည်း ခေါ်ကြသည်။
Verse 16
भैक्ष्यं श्रुतं च मौनित्वं तपो ध्यानं विशेषतः / सम्यक् च ज्ञानवैराग्यं धर्मो ऽयं भिक्षुके मतः
ဆွမ်းခံအသက်မွေးခြင်း၊ သာသနာတရားကို လေ့လာကြားနာခြင်း၊ မောန (တိတ်ဆိတ်ခြင်း) ကို စောင့်ထိန်းခြင်း၊ တပ (အာစီတပ) နှင့် အထူးသဖြင့် ဓျာန/သမာဓိ—ထို့ပြင် မှန်ကန်သော ဉာဏ်နှင့် ဝိရာဂျ (မကပ်မငြိ) တို့နှင့်အတူ—ဤသည်မှာ ဘိက္ခု (မင်္ဂလာတရားရှာသူ) အတွက် သတ်မှတ်ထားသော ဓမ္မ ဖြစ်သည်။
Verse 17
ज्ञानसन्यासिनः केचिद्वेदसन्यासिनो ऽपरे / कर्मसन्यासिनः केचित्त्रिविधः पारमेष्ठिकः
အချို့သည် ဉာဏ် (လောကီပညာ) ကို စွန့်လွှတ်သူများ၊ အချို့သည် ဝေဒ (ဗေဒ) ကို စွန့်လွှတ်သူများ၊ အချို့သည် ကမ္မ (ရိုးရာကာရိယာ/ယဇ္ဉ) ကို စွန့်လွှတ်သူများ ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် အမြင့်မြတ်ဆုံး ပာရမေဋ္ဌိက စန്യാസသည် သုံးမျိုးရှိသည်။
Verse 18
योगी च त्रिविधो ज्ञेयो भौतिकः क्षत्त्र एवच / तृतीयो ऽन्त्याश्रमी प्रोक्तो योगमूर्तिंसमास्थितः
ယောဂီသည် သုံးမျိုးရှိကြောင်း သိရမည်—လောကီဆန်သော (ဘောတိက), က္ଷတ္တရ (မင်းသား/စစ်သူရဲ) သဘောရှိသော၊ နှင့် တတိယမှာ အဆုံးအာရှရမ (စန്യാസ) သို့ ဝင်သူဖြစ်၍ ယောဂ၏ ရုပ်သဏ္ဍာန်တော်၌ တည်မြဲနေသူဟု ဆိုထားသည်။
Verse 19
प्रथमा भावना पूर्वे मोक्षे त्वक्ष(दुष्क) रभावना / तृतीये चान्तिमा प्रोक्ता भावना पारमेश्वरी
ပထမ ဘာဝနာ (စိတ်တည်စေခြင်း) ကို မောက္ခနှင့် ဆက်စပ်၍ အရင်က သင်ကြားထားသည်။ ဒုတိယ ဘာဝနာမှာ ခက်ခဲသော (သို့) ခက်ခဲမှုကို ဖယ်ရှားပေးသော ဘာဝနာ ဖြစ်သည်။ တတိယတွင် အဆုံးသတ် ဘာဝနာကို ကြေညာသည်—အမြင့်မြတ်၍ သဗ္ဗဣශ්ဝရီ (ပာရမေရှဝရီ) ဘာဝနာ ဖြစ်သည်။
Verse 20
धर्मात्संजायते मोक्षो ह्यर्थात्कामो ऽभिजायते / प्रवृत्तिश्च निवृत्तिश्च द्विविधं कर्म वैदिकम्
ဓမ္မမှ မောက္ခ ပေါ်ပေါက်လာသည်။ အရ္ထ (တရားသဖြင့် ရရှိသော စည်းစိမ်) မှ ကာမ (ဆန္ဒ) ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ဝေဒိက ကမ္မသည် နှစ်မျိုးရှိသည်—ပရဝတ္တိ (လောကီလုပ်ငန်း၌ ပါဝင်ခြင်း) နှင့် နိဝတ္တိ (စွန့်လွှတ်ခြင်းသို့ ပြန်လှည့်ခြင်း) ဖြစ်သည်။
Verse 21
ज्ञानं पूर्वं निवृत्तं स्यात्प्रवृत्तं चाग्निदेवकृत् / क्षमा दमो दया दानमलोभा (भो) भ्यास एव च
ပညာသည် အရင်ဆုံး နိဗ္ဗိဒာ(နိဝෘတ္တိ) လမ်းသို့ ဦးတည်စေ၏။ ထို့နောက် အဂ္နိဒေဝ (မီးသခင်) သည် ဓမ္မကိစ္စ၏ သက်သေတော်အဖြစ် တရားပြုလုပ်မှု(ပရဝෘတ္တိ) လမ်းကို တည်စေ၏။ ခွင့်လွှတ်ခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ထိန်းချုပ်ခြင်း၊ ကရုဏာ၊ ဒါန၊ လောဘမရှိခြင်းနှင့် အကျင့်ကောင်းများကို မပြတ်လေ့ကျင့်ခြင်း—ဤတို့လည်း အရေးကြီး၏။
Verse 22
आर्जवं चान्सूया च तीर्थानुसरणं तथा / सत्यं संतोष आस्तिक्यं तथा चेन्द्रियनिग्रहः
ရိုးသားတည့်မတ်မှု၊ မနာလိုမဖြစ်ခြင်း၊ ထို့ပြင် တီရ္ထ (ဘုရားဖူးနေရာ) များကို ယုံကြည်စွာ လိုက်နာခြင်း။ သစ္စာ၊ ကျေနပ်တတ်မှု၊ အာஸ္တိက்ய (သက္ကာယသဒ္ဓါ—ဝေဒနှင့် ဘုရားတရားကို ယုံကြည်ခြင်း) နှင့် အင်္ဒြိယထိန်းချုပ်မှု—ဤတို့ကို ပျိုးထောင်ရမည်။
Verse 23
देवताभ्यर्चनं पूजा ब्राह्मणानां विशेषतः / अहिंसा प्रियवादित्वमपैशुन्यमरूक्षता
ဒေဝတားတို့ကို ပူဇော်အာရాధနာပြုခြင်း၊ ပူဇာပြုခြင်း—အထူးသဖြင့် ဘြာဟ္မဏတို့ကို လေးစားစွာ ဝန်ဆောင်ခြင်းဖြင့်—အဟിംသာ (မထိခိုက်စေခြင်း)၊ ချိုသာသောစကားပြောခြင်း၊ အပြစ်တင်စကား/ချိုးဖောက်ပြောဆိုမှု မရှိခြင်း၊ နှင့် နူးညံ့သိမ်မွေ့ခြင်း (ကြမ်းတမ်းမဟုတ်ခြင်း)—ဤတို့သည် ဓမ္မအကျင့်၏ လက္ခဏာများဖြစ်သည်။
Verse 24
एते आश्रमिका धर्माश्चतुर्वर्ण्यं बवीम्यतः / प्राजापत्यं ब्राह्मणानां स्मृतं स्थानं क्रियावताम्
ဤတို့သည် အာရှရမ (အာသ్రమ) လေးပါး၏ ဓမ္မတာဝန်များဖြစ်၏။ ယခု ဗර්ဏ (ဝဏ္ဏ) လေးပါး၏ စနစ်ကို ငါဆိုမည်။ ကိရိယာ(ပူဇာ-ယဇ္ဉ) ကို မှန်ကန်စွာ ဆောင်ရွက်၍ စည်းကမ်းတကျ နေထိုင်သော ဘြာဟ္မဏတို့အတွက် ပရာဇာပတျယ (ပရာဇာပတိနှင့် သက်ဆိုင်သော အဆင့်/လောက) သည် သူတို့၏ သတ်မှတ်ရာနေရာဟု မှတ်သားထားသည်။
Verse 25
स्थानमैन्द्रं क्षत्त्रियाणां संग्रामेष्वपलायिनाम् / वैश्यानां मारुतं स्थानं स्वधरममनुवर्तताम्
စစ်ပွဲများတွင် မထွက်ပြေးသော က္ෂတ္တရိယတို့အတွက် သတ်မှတ်ရာနေရာမှာ အိန္ဒြ (အိန္ဒရာ၏ လောက) ဖြစ်၏။ ကိုယ့်၏ စွဝဓမ္မကို သစ္စာရှိစွာ လိုက်နာသော ဝိုင်ရှျတို့အတွက် သတ်မှတ်ရာနေရာမှာ မာရုတ (ဝါယုဒေဝ၏ လောက) ဖြစ်၏။
Verse 26
गान्धर्वं शूद्रजातीनां परिचारे च वर्तताम् / अष्टाशीतिसहस्राणामृषीणामूर्ध्वरेतसाम्
ရှုဒ္ဒရ မျိုးနွယ်တွင် မွေးဖွား၍ အမှုထမ်းခြင်း၊ စောင့်ရှောက်ခြင်းဖြင့် အသက်မွေးသူတို့အတွက် ခွဲဝေထားသော အနေအထားမှာ ဂန္ဓဗ္ဗ (Gandharva) အဖြစ် ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် «ဦර්ဓွရေတသ» ဟု ခေါ်သော ပရဟိတဘရဟ္မစရိယ၌ တည်ကြည်သည့် ရှင်သန်သန့်ရှင်းသော ဥဿီ ၈၈,၀၀၀ ပါးနှင့်လည်း ဆက်စပ်၍ ဆိုထားသည်။
Verse 27
स्मृतं तेषां तु यत्स्थानं तदेव वन (गुरु) वासिनाम् / सप्तर्षीणां तु यत्स्थानं स्थानं तद्वै वनौकसाम्
သူတို့အတွက် မှတ်တမ်းတင်ထားသော အဘိုဒ်သည် တောတွင်နေထိုင်သူများ (ဂုရုအောက်၌ တပဿယာနှင့် စည်းကမ်းတကျ နေထိုင်သူများ) ၏ အဘိုဒ်နှင့် တူညီသည်။ ထို့ပြင် စပ်တရိရှီ (Seven Sages) တို့၏ အဘိုဒ်သည်ပင် တောနေသူတို့၏ အဘိုဒ်ဖြစ်သည်။
Verse 28
यतीनां यतचित्तानां न्यासिनामूर्ध्वरेतसाम् / आनन्दं ब्रह्म तत्स्थानं यस्मान्नावर्तते मुनिः
စိတ်ကို ထိန်းချုပ်ထားသော ယတီများ၊ နျာသင် (စွန့်လွှတ်သူ) များ၊ «ဦර්ဓွရေတသ» ဖြစ်သော အာသီတများအတွက် ရည်မှန်းရာသည် အာနန္ဒသုခဖြစ်သော သန့်ရှင်းသော ဘြဟ္မန် (Brahman) ဖြစ်သည်။ ထိုအဘိုဒ်သို့ ရောက်ပြီးနောက် မုနိသည် ပြန်လည်မလာတော့။
Verse 29
योगिनाममृतस्थानं व्योमाख्यं परमाक्षरम् / आनन्दमैश्वरं यस्मान्मुक्तो नावर्तते नरः
ယောဂီများအတွက် «ဗျိုးမ» (Vyoma) ဟု ခေါ်သော အမရအဘိုဒ်တစ်ခု ရှိသည်။ ၎င်းသည် အမြင့်ဆုံး မပျက်မယွင်းသော အက္ခရာတရား (Paramākṣara) ဖြစ်သည်။ ထို အာနန္ဒနှင့် အိုင်ශ්ဝရ (အာဏာတော်) ပြည့်စုံသော အနေအထားမှ လွတ်မြောက်သူသည် ပြန်မလာတော့။
Verse 30
मुक्तिरष्टाङ्गविज्ञानात्संक्षेपात्तद्वदे शृणु / यमाः पञ्च त्वहिंसाद्या अहिंसा प्राण्यहिंसनम्
မုက္ခတိ (လွတ်မြောက်ခြင်း) သည် အင်္ဂါရှစ်ပါး၏ ဗိဇ္ဇာ (အသိပညာ) မှ ပေါ်ပေါက်သည်။ အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့် ငါ့ထံမှ ထိုသင်ခန်းစာကို နားထောင်လော့။ ယမ (yama) များမှာ ငါးပါးရှိ၍ အဟിംသာ (ahiṃsā) မှ စတင်သည်။ အဟിംသာဟူသည် အသက်ရှိသတ္တဝါ မည်သူမဆိုကို မထိခိုက်စေခြင်း ဖြစ်သည်။
Verse 31
सत्यं भूतहितं वाक्यमस्तेयं स्वाग्रहं परम् / अमैथुनं ब्रह्मचर्यं सर्वत्यागो ऽपरिग्रहः
သစ္စာတရားနှင့် သတ္တဝါအားလုံးအကျိုးရှိစေသော စကား; မခိုးယူခြင်းနှင့် ကိုယ်ကိုတင်းကျပ်စွာထိန်းချုပ်ခြင်း; မေထုန်မပြု၍ ဗြဟ္မစရိယကိုစောင့်ထိန်းခြင်းနှင့် အရာအားလုံးကိုမကပ်မိအောင် လွှတ်ချခြင်း—ဤသည်ပင် အပရိဂ္ဂဟ (မပိုင်ဆိုင်လိုခြင်း) ဖြစ်သည်။
Verse 32
नियमाः पञ्च सत्याद्या बाह्ममाभ्यन्तरं द्विधा / शौचं तुष्टिश्च सन्तोषस्तपश्चोन्द्रियनिग्रहः
နိယမ (စည်းကမ်းကျင့်ဝတ်) သည် သစ္စာမှစ၍ ငါးပါးရှိပြီး အပြင်ပိုင်းနှင့် အတွင်းပိုင်း ဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိသည်။ အညစ်အကြေးကင်းစင်မှု၊ ရောင့်ရဲလက်ခံမှု၊ စိတ်အတွင်းကျေနပ်မှု၊ တပ (အတုန်အလှုပ်ခံ၍ တရားကျင့်ခြင်း) နှင့် အင်ဒြိယထိန်းချုပ်မှု ဖြစ်သည်။
Verse 33
स्वाध्यायः स्यान्मन्त्रजापः प्रणिधानं हरेर्यजिः / आसनं पद्मकाद्युक्तं प्राणायामो मरुज्जयः
စွာဓျာယ (ကိုယ်တိုင်လေ့လာခြင်း) နှင့် မန္တရဇပ် (မန္တရရွတ်ဖတ်ခြင်း) ကို ပြုလုပ်၍၊ ဟရီ (Hari) ထံသို့ ပူဇော်ဝတ်ပြုခြင်းဖြင့် ကိုယ်ကိုအပ်နှံပါစေ။ အာသနသည် ပဒ္မက (ကြာပန်းထိုင်ခုံ စသည်) ဖြစ်စေ၍၊ ပရာဏာယာမသည် လေ—အသက်ရှုကို အနိုင်ယူခြင်း ဖြစ်စေ။
Verse 34
मन्त्रध्यान तो गर्भो विपरीतो ह्यगर्भकः / एवं द्विधा त्रिधाप्युक्तं पुरणात्पूरकः स च
မန္တရကို သတိတရားဖြင့် ဓ്യာနပြုခြင်းကို «ဂರ್ಭ» (အတွင်းစေ့/အတွင်းအုတ်မြစ်) ဟု ခေါ်သည်။ ထို၏ ဆန့်ကျင်ဘက်ကို «အဂರ್ಭက» (အတွင်းစေ့မရှိ) ဟု ခေါ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် နှစ်မျိုးဟုလည်း သင်ကြားထားပြီး သုံးမျိုးဟုလည်း ဆိုထားသည်။ အသက်ရှုကို ဖြည့်သွင်းခြင်းကို «ပူရက» ဟု ခေါ်သည်၊ ဖြည့်ခြင်းဖြစ်သောကြောင့်။
Verse 35
कुम्भको निश्चलत्वाच्च रेचनाद्रेचकस्त्रिधा / लघुर्द्वादशमात्रः स्याच्चतुर्विंशतिकः परः
မလှုပ်မယှက် တည်ငြိမ်နေခြင်းကြောင့် အသက်ရှုထိန်းခြင်းကို «ကುಂಬ္ဘက» ဟု ခေါ်သည်။ အသက်ရှုထုတ်ခြင်းကို «ရေचक» ဟု ခေါ်ပြီး သုံးမျိုးရှိသည်။ ပေါ့ပါးသော (တိုသော) မာထရာသည် ၁၂ မာထရာ ဖြစ်၍၊ အမြင့် (ရှည်သော) မာထရာသည် ၂၄ မာထရာ ဖြစ်သည်။
Verse 36
षट्त्रिंशन्मात्रिकः श्रेष्ठः प्रत्याहारश्च रोधनम् / ब्रह्मात्मचिन्ता ध्यानं स्याद्धारणा मनसो धृतिः
တတ္တဝါ ၃၆ ပါးအပေါ် အခြေခံသော စည်းကမ်းကျင့်စဉ်သည် အထူးမြတ်သည်။ အာရုံများကို ပြန်လည်ဆုတ်ခွာခြင်းကို ပရတ္ယာဟာရ (pratyāhāra) ဟုခေါ်၍ ထိန်းချုပ်ခြင်းဟုလည်း ဆိုသည်။ ဘြဟ္မန်နှင့် အတ္တကို စိတ်ဖြင့် ဆင်ခြင်ခြင်းသည် ဓျာန (dhyāna) ဖြစ်သည်။ ဓာရဏာ (dhāraṇā) သည် စိတ်ကို တည်ငြိမ်စွာ ထိန်းထားခြင်း ဖြစ်သည်။
Verse 37
अहं ब्रह्मेत्यवस्थानं समाधिर्ब्रह्मणः स्थितिः / अहमात्मा परं ब्रह्म सत्यं ज्ञानमनन्तकम्
«ငါသည် ဘြဟ္မန်» ဟူသော အသိ၌ တည်နေခြင်းသည် စမာဓိ (samādhi) ဖြစ်၍ ဘြဟ္မန်၌ တည်မြဲသော အခြေအနေ ဖြစ်သည်။ «ငါသည် အတ္တ၊ အမြင့်ဆုံး ဘြဟ္မန်—သစ္စာ၊ ဉာဏ်/အသိနှင့် အနန္တ» ဟူ၏။
Verse 38
ब्रह्म विज्ञानमानन्दः स तत्त्वमसि केवलम् / अहं ब्रह्मास्म्यहं ब्रह्म अशरीरमानिन्द्रियम्
ဘြဟ္မန်သည် သန့်ရှင်းသော အသိပညာနှင့် အာနန္ဒ (ပျော်ရွှင်မြတ်) ဖြစ်သည်—«သင်သည် ထိုအရာတည်း» ဟူ၏။ «ငါသည် ဘြဟ္မန်၊ ငါသည် ဘြဟ္မန်»—ကိုယ်ကာယမဲ့၍ အာရုံအင်္ဂါများကို ကျော်လွန်သည်။
Verse 39
अहंमनोबुद्धिमहदहङ्कारादिवर्जितम् / जाग्रत्स्वप्नसुषुप्त्यादियुक्तज्योतिस्तदीयकम्
ထိုအရာသည် ‘ငါ’ ဟူသော အာရုံ၊ စိတ် (မနော), ဉာဏ် (ဗုဒ္ဓိ), မဟတ် (mahat) နှင့် အဟင်္ကာရ စသည်တို့မှ ကင်းလွတ်သည်။ သို့သော်လည်း နိုးခြင်း၊ အိပ်မက်၊ အိပ်နက်ခြင်း အခြေအနေများနှင့် ဆက်နွယ်သော အတွင်းအလင်းတော်ဖြစ်၍ «ထိုအမြင့်ဆုံး သတ္တဝါ» ၏ အလင်းတော်ပင် ဖြစ်သည်။
Verse 40
नित्यं शुद्धं बुद्धमुक्तं सत्यमानन्दमद्वयम् / यो ऽसावादित्यपुरुषः सो ऽसावहमखण्डितम् / इति ध्यायन्विमुच्येत् ब्राह्मणो भवबन्धनात्
ဤသို့ စိတ်ဖြင့် ဓျာနပြုလျက်—«အမြဲတည်၊ သန့်ရှင်း၊ နိုးကြားသိမြင်၍ လွတ်မြောက်; သစ္စာ၊ အာနန္ဒ၊ အဒွိတ။ နေရောင်ကဲ့သို့သော အမြင့်ဆုံး ပုရုရှသည် ငါပင်—မခွဲမပြတ်» ဟု—ဓျာနပြုသော ဘြာဟ္မဏသည် သံသရာချည်နှောင်မှုမှ လွတ်မြောက်၏။
Frequently Asked Questions
They are: sacrificing for oneself (yajana), officiating sacrifice for others (yājana), giving charity (dāna), accepting gifts (pratigraha), teaching (adhyāpana), and studying (adhyayana). The chapter treats these as a complete dharma-profile that sustains both knowledge and ritual order.
Upakurvāṇa is the student who completes Vedic study according to rule and then returns to household life; naiṣṭhika is the lifelong celibate student who remains steadfast in continence and studentship until death, oriented toward Brahman.
It states that Vedic action has two streams—pravṛtti and nivṛtti—and presents knowledge as leading first toward renunciation, while righteous engagement is stabilized through duty witnessed by Agni. Ethical virtues and disciplined living become the bridge by which engagement matures into detachment and liberation.
Yamas are five beginning with ahiṃsā (non-injury), along with truthfulness/beneficial speech, non-stealing, firm self-restraint/continence, and aparigraha (non-possessiveness). Niyamas are five described as external/internal disciplines: purity, contented acceptance, inner satisfaction, austerity, and restraint of the senses—meant to purify conduct and stabilize meditation.
Samādhi is defined as abiding in the awareness “I am Brahman,” beyond body and senses, transcending ego, mind, and intellect. Meditating on the Self as eternal, pure, awakened, free, and non-dual is said to sever bondage to saṃsāra and confer mokṣa.