
Sṛṣṭi–Pratisṛṣṭi: Viṣṇu as Kāla and the Ninefold Creation Schema
ရုဒ္ဒရက ဖန်ဆင်းခြင်းနှင့် ပြန်လည်ဖန်ဆင်းခြင်း၊ မျိုးရိုးစဉ်ဆက်၊ မန်ဝန္တရများနှင့် မင်းဆက်မှတ်တမ်းများကို စနစ်တကျရှင်းပြရန် တောင်းဆိုသည်။ ဟရီက ဗိဿနုကို အမြင့်ဆုံးအမှန်တရားအဖြစ် တည်ထောင်ပြီး ထင်ရှား/မထင်ရှား နှစ်မျိုးလုံး၊ ပုရုရှနှင့် ကာလအဖြစ်လည်းကောင်း၊ လီလာဖြင့် ဖန်ဆင်း–ထိန်းသိမ်း–လျောကွယ် စက်ဝိုင်းကို လှည့်ပတ်စေသည်ဟု ဆိုသည်။ စာမ်ခယာဆန်သော ထွက်ပေါ်မှုအရ avyakta မှ ātman, buddhi, manas ထွက်လာပြီး ākāśa, vāyu, agni, āpas, pṛthivī သို့ ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်သည်။ ရွှေရောင် ကောသမစ်ဥအတွင်း သခင်သည် မျက်နှာလေးပါး ဘြဟ္မာအဖြစ် ယူဆောင်ကာ လှုပ်ရှားသတ္တဝါနှင့် မလှုပ်ရှားသတ္တဝါတို့ကို ဖန်ဆင်းသည်။ ထိုသခင်တော်တည်းက လောကကို ထိန်းသိမ်းပြီး ကပ္ပအဆုံးတွင် ရုဒ္ဒရအဖြစ် လောကကို ပြန်လည်သိမ်းယူသည်—ဝရာဟာက မြေကြီးကို မြှောက်တင်သည့် ပုံပြင်ဖြင့် ဥပမာပြသည်။ ထို့နောက် prākṛta နှင့် vaikṛta ဖန်ဆင်းမှုများ (အာရုံခံ၊ မလှုပ်ရှား၊ တိရစ္ဆာန်၊ ဒေဝ၊ လူ၊ anugraha) ကို စာရင်းပြုကာ ဘြဟ္မာ၏ ကိုယ်ခန္ဓာနှင့် စွန့်ပစ်အလွှာများ (ည/နေ့/မိုးလင်းမိုးချုပ်) မှ ဒေဝ၊ အဆုရ၊ ပိတೃ၊ လူနှင့် အခြားမျိုးစိတ်များ ပေါ်ပေါက်လာပုံကို ရှင်းလင်းသည်။ နောက်ဆုံးတွင် varṇa–āśrama သာသနာစည်းကမ်းများကို သက်ဆိုင်ရာ lokas များနှင့် ချိတ်ဆက်ကာ နောက်ပိုင်း ပုရာဏ မျိုးရိုးဇာတ်ကြောင်းနှင့် မန်ဝန္တရ အချိန်စက်ဝိုင်းများသို့ ဦးတည်စေသည်။
Verse 1
तृतीयो ऽध्यायः रुद्र उवाच / सर्गश्च प्रतिसर्गश्च वंशो मन्वन्तराणि च / वंशानुचरितं चैव एतद् ब्रूहि जनार्दन
ရုဒ္ရက ပြော၏—“အို ဇနာရ္ဒန၊ စကြ (ဖန်ဆင်းခြင်း) နှင့် ပြန်လည်ဖန်ဆင်းခြင်း (ပရတိစကြ)၊ မျိုးဆက်ဝంశများ၊ မန္ဝန္တရများ၊ ထို့ပြင် မျိုးဆက်ရာဇဝင်အကြောင်းအရာတို့ကိုလည်း ကျွန်ုပ်အား ရှင်းပြပါ။”
Verse 2
हरिरुवाच / शृणु रुद्र प्रवक्ष्यामि सर्गादीन्पापनाशनाम् / सर्गस्थितिलयान्तां तां विष्णोः क्रीडां पुरातनीम्
ဟရီက ပြော၏—“နားထောင်လော့ ရုဒ္ရ၊ ငါသည် စကြအစရှိသော စက်ဝန်းများကို—အပြစ်ပျောက်ကင်းစေသောအရာများကို—ဖန်ဆင်းခြင်း၊ ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ လျောကွယ်ခြင်းအဆုံးတိုင်အောင်၊ ဗိဿနု၏ ရှေးဟောင်း သာမန်မဟုတ်သော လီလာအဖြစ် ရှင်းပြမည်။”
Verse 3
नरनारायणो देवो वासुदेवो निरञ्जनः / परमात्मा परं ब्रह्म जगज्जनिलयादिकृत्
ထိုအရှင်သည် နရ-နာရာယဏ ဒေဝတော်၊ ဝါစုဒေဝ အညစ်အကြေးကင်းရှင်းသူ—အထွတ်အမြတ် အတ္တမ၊ အမြင့်ဆုံး ဘြဟ္မန်၊ လောက၏ မွေးဖွားခြင်း၊ ပျက်လဲခြင်းနှင့် အရာအားလုံးကို ပြုလုပ်သူ ဖြစ်တော်မူ၏။
Verse 4
तदेतत्सर्वमेवैतव्द्यक्ताव्यक्तस्वरूपवत् / तथा पुरुषरूपेण कालरूपेण च स्थितम्
ဤအရာအားလုံးသည် အမှန်တကယ် ထိုအရှင်တော်တည်းသာ—ပေါ်လွင်သောအရာနှင့် မပေါ်လွင်သောအရာ နှစ်မျိုးလုံး၏ သဘောသဘာဝကို ဆောင်ထားပြီး၊ ပုရုရှ (Puruṣa) အဖြစ်နှင့် ကာလ (Kāla) အဖြစ်လည်း တည်ရှိတော်မူ၏။
Verse 5
व्यक्तं विष्णुस्तथाव्यक्तं पुरुषः काल एव च / क्रीडतो बालकस्येव चेष्टास्तस्य निशामय
ပေါ်လွင်သောအရာမှာ ဗိဿနု (Viṣṇu) ဖြစ်တော်မူ၍၊ မပေါ်လွင်သောအရာလည်း ထိုအရှင်တော်ပင်; ပုရုရှ (Puruṣa) လည်း ဖြစ်တော်မူပြီး ကာလ (Kāla) ကိုယ်တိုင်လည်း ဖြစ်တော်မူ၏—ကလေးကစားသကဲ့သို့ သူ၏ လှုပ်ရှားမှုကို ကြည့်ရှုလော့။
Verse 6
अनादिनिधनो धाता त्वनन्तः पुरुषोत्तमः / तस्माद्भवति चाव्यक्तं तस्मादात्मापि जायते
အရှင်သည် စီမံခန့်ခွဲသူ၊ အစမရှိ အဆုံးမရှိ—အနန္တ (Ananta)၊ ပုရုရှောတ္တမ (Puruṣottama) ဖြစ်တော်မူ၏။ သင့်ထံမှ အဗျက္တ (avyakta) ပေါ်ထွန်းလာပြီး၊ ထိုမှပင် အတ္တမန် (ātman) လည်း ထွက်ပေါ်လာ၏။
Verse 7
तस्माहुद्धिर्मनस्तस्मात्ततः खं पवन स्ततः / तस्मात्तेजस्ततस्त्वापस्ततो भूमिस्ततो ऽभवत्
ထိုမှ ဗုဒ္ဓိ (ဉာဏ်) ပေါ်ထွန်းလာ၍၊ ထိုမှ မန (စိတ်) ပေါ်ထွန်းလာ၏။ ထို့နောက် အာကာသ (အာကာသ/အီသာ) ဖြစ်လာပြီး၊ အာကာသမှ လေ ဖြစ်လာ၏။ လေမှ မီး ဖြစ်လာ၍၊ မီးမှ ရေ ဖြစ်လာပြီး၊ ရေမှ မြေကြီး ပေါ်ပေါက်လာ၏။
Verse 8
अण्डो हिरण्मयो रुद्र तस्यान्तः स्वयमेव हि / शरीरग्रहणं पूर्वं सृष्ट्यर्थं कुरुते प्रभुः
အို ရုဒ္ဒရ၊ ရွှေရောင် ကမ္ဘာဥအတွင်း၌ အရှင်ဘုရားသည် အမှန်တကယ် ပထမဦးစွာ ကိုယ်ခန္ဓာကို ခံယူကာ ဖန်ဆင်းခြင်းအတွက် ဆောင်ရွက်တော်မူ၏။
Verse 9
ब्रह्मा चतुर्मुखो भूत्वा रजोमात्राधिकः सदा / शरीरग्रहणं कृत्वासृजदेतच्चराचरम्
လေးမျက်နှာရှိသော ဘြဟ္မာအဖြစ် ဖြစ်တော်မူ၍ ရဇသဂုဏ် အလွန်ပြင်းထန်စွာ အမြဲလွှမ်းမိုးနေကာ ကိုယ်ခန္ဓာကို ခံယူပြီး လှုပ်ရှားသည့်အရာနှင့် မလှုပ်ရှားသည့်အရာ အားလုံးပါဝင်သော ဤလောကကို ဖန်ဆင်းတော်မူ၏။
Verse 10
अण्डस्यान्तर्जगत्सर्वं सदेवासुरमानुषम् / स्रष्टा सृजति चात्मानं विष्णुः पाल्यं च पाति च
ကမ္ဘာဥအတွင်း၌ နတ်များ၊ အသူရများ၊ လူသားများနှင့်အတူ စကြဝဠာတစ်ခုလုံး ရှိ၏။ ဗိဿနုသည် ဖန်ဆင်းရှင်အဖြစ် မိမိကိုယ်တိုင်ကိုပင် ပေါ်ထွန်းစေပြီး၊ ကာကွယ်ရှင်အဖြစ် ထိန်းသိမ်းရမည့် အရာအားလုံးကို ထိန်းသိမ်းတော်မူ၏။
Verse 11
अपसंह्रियते चान्ते संहर्ता च स्वयं हर / ब्रह्मा भूत्वासृजद्विष्णुर्जगत्पाति हरिः स्वयम्
ကမ္ဘာစက်ဝန်းအဆုံး၌ အရာအားလုံး ပြန်လည်သိမ်းယူခံရပြီး ဖျက်ဆီးရှင်မှာ ဟရ (ဟရ) ကိုယ်တိုင်ဖြစ်၏။ ဘြဟ္မာအဖြစ် ဖြစ်တော်မူ၍ ဗိဿနုသည် ဖန်ဆင်းကာ၊ ဟရီ ကိုယ်တိုင်သည် လောကကို ထိန်းသိမ်းတော်မူ၏။
Verse 12
रुद्ररूपी च कल्पान्ते जगत्संहरते ऽखिलम् / ब्रह्मा तु सृष्टिकाले ऽस्मिञ्जमध्यगतां महीम्
ကလ္ပအဆုံး၌ ရုဒ္ဒရရုပ်သဏ္ဌာန်ကို ဆောင်ယူကာ စကြဝဠာတစ်ခုလုံးကို အကုန်လုံး သိမ်းဖျက်တော်မူ၏။ သို့သော် ဖန်ဆင်းချိန်၌ ဘြဟ္မာသည် မြေကြီးကို ထပ်မံ ပေါ်ထွန်းစေ၍ ကမ္ဘာစနစ်၏ အလယ်၌ တည်စေ၏။
Verse 13
दंष्टूयोद्धरति ज्ञात्वा वारहीमास्थितस्तनूम् / देवादिसर्गान्वक्ष्ये ऽहं संक्षेपाच्छृणु शङ्कर !
သခင်သည် ဝရာဟီ (ဝရာဟ အဝတာရ) ကိုယ်တော်ကို ခံယူ၍ သွားတံဖြင့် မြေကြီးကို မြှောက်တင်ခဲ့သည်ကို သိပြီးနောက်၊ ဒေဝတော်တို့မှ စတင်သော ဖန်ဆင်းခြင်းကို အကျဉ်းချုပ်၍ ငါဆိုမည်။ နားထောင်ပါ၊ ဟေ ရှင်ကရာ။
Verse 14
(१)प्रथमो महतः सर्गो विरूपो ब्रह्मणस्तु सः / (२) नन्मात्राणां द्वितीयस्तु भूतसर्गो हि स स्मृतः
ဖန်ဆင်းခြင်း ပထမသည် မဟတ် (ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဉာဏ်) ၏ ဖန်ဆင်းခြင်းဖြစ်၍၊ ဗြဟ္မာ၏ ရုပ်မဲ့/မခွဲခြားသေးသော ဖန်ဆင်းခြင်းဟု ခေါ်ကြသည်။ ဒုတိယသည် တန်မာတ်ရ (သိမ်မွေ့သော အစိတ်အပိုင်းများ) မှ ပေါ်လာ၍၊ ကြမ်းတမ်းသော ဘူတများ (ဓာတ်များနှင့် ရုပ်ကာယများ) ၏ ဖန်ဆင်းခြင်းဟု မှတ်ယူကြသည်။
Verse 15
(३)वैकारिकस्तृतीयस्तु सर्गस्त्वैन्द्रियकः स्मृतः / इत्येष प्राकृतः सर्गः सम्भूतो बुद्धिपूर्वकः
တတိယဖန်ဆင်းခြင်းကို ဝိုင်ကာရိက (ပြောင်းလဲမှုဆိုင်ရာ) ဖန်ဆင်းခြင်းဟု ခေါ်ပြီး၊ အိုင်န္ဒြိယက—အာရုံအင်္ဂါများဆိုင်ရာ ဖန်ဆင်းခြင်းဟု မှတ်ယူကြသည်။ ထို့ကြောင့် ဤသည်မှာ ဉာဏ်ကို အရင်ခံ၍ ပေါ်ထွန်းလာသော ပရာကృత (ရုပ်ဝတ္ထု) ဖန်ဆင်းခြင်းဖြစ်သည်။
Verse 16
(४)मुख्यसर्गश्चतुर्थस्तु मुख्या वै स्थावराः स्मृताः / (५)तिर्यक्स्रोतास्तु यः प्रोक्तस्तिर्यग्योन्यः स उच्यते
စတုတ္ထဖန်ဆင်းခြင်းကို မုခ္ယသရ္ဂ (အဓိကဖန်ဆင်းခြင်း) ဟု ခေါ်ကြပြီး၊ ထိုတွင် မရွေ့မလျားသော သတ္တဝါများ (သစ်ပင်စသည်) ကို အဓိကဟု မှတ်ယူကြသည်။ ထို့ပြင် “အလျားလိုက် စီးဆင်းမှုရှိသော” ဟု ဆိုထားသည့် ဖန်ဆင်းခြင်းကို တိရျက်ယောနိ—တိရစ္ဆာန်တို့၏ မွေးဖွားရာ လောကဟု ခေါ်သည်။
Verse 17
(६) तदूर्ध्वस्तोतसां षष्ठो देवसर्गस्तु स स्मृतः / (७) ततोर्ऽवाक्स्रोतसां सर्गः सप्तमः स तु मा नुषः
အသက်ဓာတ် စီးဆင်းမှု အပေါ်သို့ သွားသောသူတို့အနက်၊ ဆဋ္ဌမဖန်ဆင်းခြင်းကို ဒေဝတော်တို့၏ ဖန်ဆင်းခြင်းဟု မှတ်ယူကြသည်။ ထို့နောက် အသက်ဓာတ် စီးဆင်းမှု အောက်သို့ သွားသောသူတို့အနက်၊ သတ္တမဖန်ဆင်းခြင်းသည် လူသားတို့၏ ဖန်ဆင်းခြင်းဖြစ်သည်။
Verse 18
(८)अष्टमो ऽनुग्रहः सर्गः सात्त्विकस्तामसस्तु सः / पञ्चैते वैकृताः सर्गाः प्राकृतास्तु त्रयः स्मृताः
အဋ္ဌမမြောက်သော စೃષ્ટိသည် «အနုဂ္ရဟ» ဟုခေါ်၍ ဘုရားကရုဏာတော်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော ဖန်ဆင်းခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် စာတ္တဝိကနှင့် တာမသ သဘောနှစ်မျိုးလုံး ပါဝင်သည်။ ဤငါးမျိုးကို ဝိုင်ကෘတ (ပြောင်းလဲဖြစ်ပေါ်) စೃષ્ટိဟု ခေါ်ကြပြီး၊ သုံးမျိုးကို ပရာကෘတ (မူလ) စೃષ્ટိဟု မှတ်ယူကြသည်။
Verse 19
प्राकृतो वैकृतश्चापि (९) कौमारो नवमः स्मृतः / स्थावरान्ताः सुराद्यास्तु प्रजा रुद्र ! चतुर्विधाः
«ပရာကෘတ» နှင့် «ဝိုင်ကෘတ» စೃષ્ટိတို့ကိုလည်း ဖော်ပြထားပြီး၊ «ကောမာရ» ကို ကိုးမြောက်ဟု မှတ်ယူကြသည်။ အို ရုဒြာ၊ မရွေ့မလျားသော အပင်တို့မှ စ၍ ဒေဝတားတို့အထိ သတ္တဝါများသည် လေးမျိုးခွဲခြားထားသည်။
Verse 20
ब्रह्मणः कुर्वतः सृष्टिं जज्ञिरे मानसाः सुताः / ततो देवासुरपितॄन्मानुषांश्च चतुष्टयम्
ဗြဟ္မာသည် ဖန်ဆင်းခြင်းကို စတင်ပြုလုပ်စဉ် စိတ်မွေးသားများ (မနသပုတ) ပေါ်ထွန်းလာ하였다။ ထိုသူတို့မှ ဒေဝ၊ အဆုရ၊ ပိတೃ (ဘိုးဘွားဝိညာဉ်) နှင့် လူသားတို့ဟူသော လေးမျိုးတန်းစဉ် ပေါ်ပေါက်လာသည်။
Verse 21
सिसृक्षुरम्भांस्येतानि स्वमात्मानमयूयुजत् / व्यक्तात्मनस्तमोमात्रादुद्रिक्तास्तत्प्रजापतेः
ဤမူလရေများကို ဖန်ဆင်းလိုသောကြောင့် ပရဇာပတိသည် မိမိ၏ အတ္တကို ထိုအရာတို့နှင့် ပေါင်းစည်းတော်မူ၏။ ထင်ရှားလာသော အတ္တမှ တမော (tamas) သဘောတရားသာ အလွန်လွှမ်းမိုးသဖြင့် ထိုရေ/ဓာတ်တို့သည် ပိုမိုပြင်းထန်၍ ကျယ်ပြန့်လာကြသည်။
Verse 22
सिसृक्षेर्जघनात्पूर्वमसुरा जज्ञिरे ततः / उत्ससर्ज ततस्तां तु तमोमात्रात्मिकां तनूम्
နောက်ထပ်ဖန်ဆင်းခြင်းမပြုမီ ဖန်ဆင်းရှင်၏ နောက်ပိုင်းမှ အဆုရတို့ ပထမဦးစွာ မွေးဖွားလာကြသည်။ ထို့နောက် တမော (tamas) အနှစ်သာရတည်းဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ထိုကိုယ်ခန္ဓာကို သူသည် စွန့်လွှတ်တော်မူ၏။
Verse 23
तमोमात्रा तनुस्त्यक्ता शङ्कराभूद्विभावरी / यक्षोपक्षांसि तद्देहे प्रीतिमापुस्ततः सुराः
အမှောင်သက်သက်ဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသော ကိုယ်ခန္ဓာကို စွန့်ပစ်သည့်အခါ ညသည် မင်္ဂလာရှိသော (ရှင်ကရာ) အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲလာ၏။ ထိုကိုယ်မှ ယက္ခနှင့် ဥပယက္ခတို့ ပေါ်ထွန်းလာပြီး ထို့နောက် ဒေဝတားတို့သည် ဝမ်းမြောက်ခြင်းကို ရရှိကြ၏။
Verse 24
सत्त्वोद्रिक्तास्तु मुखतः संभूता ब्रह्मणो हर ! / सत्त्वप्राया तनुस्तेन सन्त्यक्ता साप्यभूद्दिनम्
ဟရာအို၊ စတ္တဝါဓာတ် အလွန်ထင်ရှားသော သတ္တဝါတို့သည် ဘြဟ္မာ၏ ပါးစပ်မှ ပေါ်ထွန်းလာကြ၏။ ထိုစတ္တဝါပြည့်ဝသော ရုပ်ကာယကို သူစွန့်ပစ်သည့်အခါ ထိုရုပ်ကာယပင် နေ့အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲလာ၏။
Verse 25
ततो हि बलिनो रात्रावसुरा देवता दिवा / सत्त्वमात्रां तनुं गृह्य पितरश्च ततो ऽभवन्
ထို့နောက် ထိုမူလအခြေအနေမှ အဆုရတို့သည် ညတွင် အင်အားကြီးလာပြီး ဒေဝတားတို့သည် နေ့တွင် အင်အားကြီးလာ၏။ ထို့ပြင် ပိတရ်တို့သည် စတ္တဝါသက်သက်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းသော သန့်ရှင်းသိမ်မွေ့သော ကိုယ်ကို ခံယူကာ ပေါ်ထွန်းလာကြ၏။
Verse 26
सा चोत्सृष्टाभवत्सन्ध्या दिननक्तान्तरस्थितिः / रजोमात्रां तनुं गृह्य मनुष्यास्त्वभवंस्ततः
ထိုမိန်းမသည် ထုတ်လွှတ်ခံရပြီးနောက် နေ့နှင့်ည ကြားတွင် တည်ရှိသော ဆန္ဓျာ—မိုးချုပ်မိုးလင်းအလယ်ကာလ ဖြစ်လာ၏။ ရဇဓာတ်သက်သက်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းသော သန့်ရှင်းသိမ်မွေ့သော ကိုယ်ကို ခံယူကာ လူသားတို့သည် ထိုမိန်းမမှ ပေါ်ထွန်းလာကြ၏။
Verse 27
सा त्यक्ता चाभवज्ज्योत्स्ना प्राक्सन्ध्या याभिधीयते / ज्योत्स्ना रात्र्यहनी सन्ध्या शरीराणि तु तस्य वै
သူမကို စွန့်ပစ်သည့်အခါ သူမသည် «ပရာက်-ဆန္ဓျာ» ဟု ခေါ်သော မိုးမလင်းမီ ဆန္ဓျာဖြစ်သည့် လမင်းအလင်း (ကျော်စနာ) အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲလာ၏။ ထိုလရောင်သည် ညနှင့်နေ့ ဆုံရာဖြစ်ပြီး ထိုဆန္ဓျာအဆင့်များသည် အမှန်တကယ် ထိုအလင်း၏ ကိုယ်ခန္ဓာပုံသဏ္ဍာန်များ ဖြစ်ကြ၏။
Verse 28
रजोमात्रां तनु गृह्य क्षुदभूत्कोप एव च / क्षुत्तृट्क्षामा अमृग्भक्षा राक्षसा रक्षणाच्च ये
ဖုန်မှုန့်တစ်စက်မျှသာသော ကိုယ်ခန္ဓာကို ယူဆောင်ကာ သူတို့သည် ဆာလောင်ခြင်းကြောင့် ဒေါသထွက်ကြသည်။ ဆာလောင်ခြင်းနှင့် ရေငတ်ခြင်းတို့ကြောင့် ညှဉ်းပန်းကာ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်၍ ခြောက်သွေ့သွားသော ရာක්ෂသတို့သည်—မသင့်တော်သော သတ္တဝါများကို လုယူစားသောက်၍ အသက်မွေးသူများ—ကြောက်မက်ဖွယ် လမ်းကြောင်းများကို တိုက်ခိုက်ကာ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန်အတွက် တည်ရှိကြသည်။
Verse 29
यक्षाख्या जक्षणाज्ज्ञेयाः सर्पा वै केशसर्पणात् / जाताः कोपेन भूतास्ते गन्धर्वा जज्ञिरे ततः
‘စားသောက်ခြင်း’ (jakṣaṇa) မှ ဆင်းသက်သဖြင့် ယက္ခ (Yakṣa) ဟု ခေါ်ကြသည်ဟု သိမှတ်ပါ။ ဆံပင်လျှောလျှောရွေ့ခြင်း (keśa-sarpaṇa) မှ မြွေတို့ ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ဒေါသမှ ဘူတ (Bhūta) များ မွေးဖွားလာပြီး ထို့နောက် ဂန္ဓဗ္ဗ (Gandharva) များ ပေါ်ထွန်းလာသည်။
Verse 30
गायन्तो जज्ञिरे वाचं गन्धर्वाप्सरसश्च ये / स्वर्गं द्यौर्वक्षसश्चक्रे सुखतो ऽजाः स मुष्टवान्
ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဝါစ (သံတော်) မှ သီချင်းဆိုသူများ—ဂန္ဓဗ္ဗနှင့် အပ္ဆရာ—မွေးဖွားလာသည်။ သူ၏ ရင်ဘတ်မှ စွဝဂ္ဂ (ကောင်းကင်ဘုံ) ကို ဖန်ဆင်းတော်မူ၏; သူ၏ ပါးစပ်မှ ဆိတ်တို့ ပေါ်ထွန်းလာသည်—အရာအားလုံးကို ပိုင်ဆိုင်တော်မူသော အရှင်။
Verse 31
सृष्टवानुदराद्राश्च पार्श्वाभ्यां च प्रजापतिः / पद्य्भां चैवान्त्यमातङ्गान्महिषोष्ट्राविकांस्तथा
ပရဇာပတိ (Prajāpati) သည် မိမိ၏ ဝမ်းဗိုက်မှ ရာක්ෂသတို့ကို ဖန်ဆင်းတော်မူ၏; မိမိ၏ ဘေးနှစ်ဖက်မှလည်း အခြားသတ္တဝါများကို ပေါ်ထွန်းစေ၏။ ထို့ပြင် မိမိ၏ ခြေထောက်များမှ နောက်ဆုံးမွေးဖွားသူများ—ဆင်များနှင့်အတူ ကျွဲ၊ ကုလားအုတ်၊ သိုးတို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေ၏။
Verse 32
ओपध्यः फलमूलिन्यो रोमभ्यस्तस्य जज्ञिरे / गौरजः पुरुषो मेध्यो ह्यश्वाश्वतरगर्दभाः
သူ၏ ကိုယ်အမွှေးများမှ ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ၊ အသီးပင်များနှင့် အမြစ်စား သီးနှံများ ပေါ်ထွန်းလာသည်။ နွား၏ ဖုန် (သို့မဟုတ် နွား၏ သန့်ရှင်းသော အနှစ်သာရ) မှ သန့်စင်၍ မင်္ဂလာရှိသော လူသား ပေါ်လာပြီး၊ ထို့အပြင် မြင်း၊ မြင်း-လား (mule) နှင့် လားတို့လည်း ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
Verse 33
एतान् ग्राम्यान्पशून्प्राहुरारण्यांश्च निबोध मे / श्वापदं द्विखुरं हस्तिवानराः पक्षिपञ्चमाः
ဤတို့ကို ရွာတွင်းမွေးမြူသတ္တဝါများဟု ဆိုကြ၏။ ယခု ငါထံမှ တောရိုင်းသတ္တဝါများကို သိလော့—အသားစားတောကောင်များ၊ ခွာနှစ်ခွာသတ္တဝါများ၊ ဆင်နှင့် မျောက်များ၊ ပဉ္စမအုပ်စုအဖြစ် ငှက်တို့။
Verse 34
औदकाः पशवः षष्ठाः सप्तमाश्च सरीसृपाः / पूर्वादिभ्यो मुखेभ्यस्तु ऋग्वेदाद्याः प्रजज्ञिरे
ရေတွင်းသတ္တဝါများသည် ဆဋ္ဌမဖန်ဆင်းခြင်း ဖြစ်၍၊ စရီးသွားသတ္တဝါများသည် သတ္တမဖြစ်၏။ ထို့ပြင် အရှေ့ဘက်မှ စသော မျက်နှာပေါက်များမှ ရိဂ္ဝေဒကို အစပြုသော ဝေဒများ ပေါ်ထွန်းလာကြ၏။
Verse 35
आस्याद्वै ब्राह्मणा जाता बाहुभ्यां क्षत्त्रियाः स्मृताः / ऊरुभ्यां तु विशः सृष्टाः शूद्रः पद्य्भाम जायत
အမှန်တကယ် ဘြာဟ္မဏတို့သည် ပါးစပ်မှ မွေးဖွားကြ၏။ က္ෂတ္တရိယတို့သည် လက်မောင်းနှစ်ဖက်မှ ပေါ်ထွန်းသည်ဟု မှတ်ယူကြ၏။ ဝိုင်ရှျယတို့ကို တင်ပါး/ပေါင်မှ ဖန်ဆင်း၍၊ ရှူဒြတို့သည် ခြေထောက်မှ ဖြစ်ပေါ်လာ၏။
Verse 36
ब्रह्मलोको ब्राह्मणानां शाक्रः क्षत्त्रियजन्मनाम् / मारुतं च विशां स्थानं गान्धर्वं शूद्रजन्मनाम्
ဘြာဟ္မဏအဖြစ် မွေးဖွားသူတို့၏ လောကသည် ဘြဟ္မလောက ဖြစ်၏။ က္ෂတ္တရိယမွေးဖွားသူတို့၏ လောကသည် သာကရ (အိန္ဒြ) ၏ လောက ဖြစ်၏။ ဝိုင်ရှျယတို့၏ နေရာသည် မာရုတ်တို့၏ လောက ဖြစ်၍၊ ရှူဒြမွေးဖွားသူတို့၏ နေရာသည် ဂန္ဓဗ္ဗလောက ဖြစ်၏။
Verse 37
ब्रह्मचारिव्रतस्थानां ब्रह्मलोकः प्रजायते / प्राजापत्यं गृहस्थानां यथाविहितकारिणाम्
ဘြဟ္မစာရိယ ဝတ်နှင့် စည်းကမ်း၌ တည်မြဲသူတို့အတွက် ဘြဟ္မလောကသို့ ရောက်ခြင်း ပေါ်ပေါက်၏။ ညွှန်ကြားထားသကဲ့သို့ တိတိကျကျ ကျင့်သုံးသော ဂೃಹಸ್ಥတို့အတွက် ပရာဇာပတျယ လောကကို ရရှိ၏။
Verse 38
स्थानं सप्तऋषीणां च तथैव वनवासिनाम् / यतीनामक्षयं स्थानं यदृच्छागामिनां सदा
ရိရှီ ခုနစ်ပါးအတွက် နေရာတော်ရှိသကဲ့သို့ တောတွင်းနေထိုင်သူတို့အတွက်လည်း နေရာရှိ၏။ ယတီ (သံဃာတော်သဘော ရဟန်းသဘော အလွတ်တော်) များအတွက် မပျက်မယွင်းသော လောကတော်ရှိပြီး၊ ယဒೃच्छာ အလိုအလျောက် သန့်ရှင်းစွာ လှည့်လည်နေသူတို့အတွက်လည်း အမြဲရှိ၏။
The chapter presents an emanation: from the Unmanifest (avyakta) arises the individual self (ātman), then intellect (buddhi/mahat), then mind (manas), followed by ether (ākāśa), wind (vāyu), fire (agni), water (āpas), and finally earth (pṛthivī).
It treats them as functional modalities of the one Supreme (Viṣṇu): as Brahmā he initiates creation, as Hari he sustains, and as Rudra he withdraws at the end of the aeon—preserving theological unity while describing cosmic functions.
Anugraha sṛṣṭi is creation “through grace,” indicating a divinely-mediated differentiation in beings. It is described as having mixed qualities (sattva and tamas), reflecting that grace operates within nature’s guṇas to shape capacities, dispositions, and destinies.
Varṇa-based realms include Brahmaloka for brāhmaṇas, Śākra’s world for kṣatriyas, the Maruts’ world for vaiśyas, and the Gandharva-world for śūdras. Āśrama-based attainments include Brahmaloka for disciplined brahmacarya, Prajāpatya world for enjoined householdership, distinct abodes for forest-dwellers and the Seven Ṛṣis, and an imperishable realm for renunciants (yatīs) and holy wanderers (yadṛcchā-vṛtti).