Home›Garuda Purana›Brahma Khanda›Adhyaya 209›Shloka 12
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 12

Nāmāṣṭottara-dviśata: Gaṇa–Chandas–Yati Catalogue and Mnemonic Coding

Devanagari script

वृत्ता ननौ सगौ गः स्यान्नौ रलौ गः समद्रिका / रजरा ल्गौ श्येनिका स्याज्जसता गौ शिखण्डितम् / त्रिष्टुप्छन्दः समाख्यातं पिङ्गलेन महात्मना

Transliteration

vṛttā nanau sagau gaḥ syānnau ralau gaḥ samadrikā / rajarā lgau śyenikā syājjasatā gau śikhaṇḍitam / triṣṭupchandaḥ samākhyātaṃ piṅgalena mahātmanā

Translation

ဝတ္တ (vṛtta) များကို gaṇa အစဉ်လိုက်ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသည်။ “na-na-u, sa-ga-u, gaḥ” ဖြစ်လျှင် Syā ဟု ခေါ်သည်။ “na-u, ra-la-u, gaḥ” ဖြစ်လျှင် Samadrikā ဟု ခေါ်သည်။ “ra-ja-ra, la-gau” ဖြစ်လျှင် Śyenikā ဖြစ်လာသည်။ “ja-sa-tā, gau” ဖြစ်လျှင် Śikhaṇḍitam ဟု ဆိုသည်။ ထို့ကြောင့် Triṣṭubh ချန်ဒ်ကို မဟာတမ ပင်္ဂလက ရှင်းလင်းဖော်ပြခဲ့သည်။

Word by Word
वृत्ताmetres
वृत्ता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवृत्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (वृत्तानि); छन्दोविषयक-प्रयोगः
ननौ‘nanau’ (gaṇa)
ननौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootननौ (प्रातिपदिक; गण-नाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; गण-नाम
सगौ‘sa’ and ‘gau’ (gaṇas)
सगौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस-गौ (प्रातिपदिक; गण-द्वय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; सः च गौ च इति इतरेतर-द्वन्द्वः
गः‘ga’ (gaṇa)
गः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootग (प्रातिपदिक; गण-चिह्न)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; गण-चिह्न/नाम
स्यात्would be / is (as a rule)
स्यात्:
Kriya (Copula/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
नौ‘nau’ (gaṇa)
नौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनौ (प्रातिपदिक; गण-नाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
रलौ‘ra’ and ‘la’ (gaṇas)
रलौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootर-ल (प्रातिपदिक; गण-द्वय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; रः च लः च इति द्वन्द्वः
गः‘ga’ (gaṇa)
गः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootग (प्रातिपदिक; गण-चिह्न)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
समद्रिका‘Samadrikā’ (a metre)
समद्रिका:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसमद्रिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वृत्त-नाम
रजरा‘ra-ja-rā’ (gaṇa-sequence)
रजरा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootर-ज-रा (प्रातिपदिक; गण-समूह-नाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; रः जः राः इति द्वन्द्व-क्रम-निर्देशः
लगौ‘la’ and ‘gau’ (gaṇas)
लगौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootल-गौ (प्रातिपदिक; गण-द्वय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; लः च गौ च इति द्वन्द्वः; पाठे ‘lgau’
श्येनिका‘Śyenikā’ (a metre)
श्येनिका:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्येनिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वृत्त-नाम
स्यात्would be / is
स्यात्:
Kriya (Copula/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ्, प्रथम-पुरुष, एकवचन
जसता‘ja-sa-tā’ (gaṇa-sequence)
जसता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootज-स-ता (प्रातिपदिक; गण-समूह-नाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; जः सः ताः इति द्वन्द्व-क्रम-निर्देशः; पाठे ‘jasatā’
गौ‘gau’ (gaṇa)
गौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगौ (प्रातिपदिक; गण-नाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
शिखण्डितम्‘Śikhaṇḍitam’ (a metre)
शिखण्डितम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशिखण्डित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; वृत्त-नाम
त्रिष्टुप्छन्दःTriṣṭubh metre
त्रिष्टुप्छन्दः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootत्रिष्टुप्-छन्दस् (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (छन्दस्), प्रथमा, एकवचन; त्रिष्टुप् एव छन्दः इति कर्मधारयः
समाख्यातम्is called / has been named
समाख्यातम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-आ-ख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; धातु: ख्या (कथने/प्रख्याने)
पिङ्गलेनby Piṅgala
पिङ्गलेन:
Karana (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootपिङ्गल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
महात्मनाby the great-souled (one)
महात्मना:
Karana (Agent-instrument/करण)
TypeAdjective
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; महान् आत्मा यस्य सः इति बहुव्रीहिः (epithet)
Speaker

Narrator/Compiler voice citing Piṅgala (prosody authority); within the Garuḍa Purāṇa’s instructional section

Philosophical Teaching

Concept: Chandas knowledge: mapping gaṇa sequences to named vṛttas; Triṣṭubh explained through Piṅgala’s system.

Vedantic Theme: Discipline (niyama) in śabda preserves meaning; form supports transmission of dharma and brahma-vidyā.

Application: Use the gaṇa keys (na-na-u etc.) to scan verses; improve accuracy in chanting Vedic/Purāṇic passages.

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Geographic Context

Type: textual/śāstric space (chandas-śāstra)

Cross References

Related Themes: Garuda Purana 1.209.13 (additional vṛtta identifications); Garuda Purana 1.209.11 (mnemonic sound imagery)

Characters & Entities
P
Piṅgala
T
Triṣṭubh

FAQs

This verse treats Triṣṭubh as a formally definable Vedic-style metre and preserves its identification through gaṇa-patterns, helping reciters maintain correct rhythm and textual accuracy.

It gives named vṛttas under the Triṣṭubh umbrella and specifies their gaṇa-sequences (e.g., nanau, sagau, etc.), which are used in Sanskrit prosody to scan syllable patterns and confirm the metre.

Use the gaṇa-pattern method to verify metre while chanting or teaching—accurate chandas improves pronunciation, memorization, and faithful transmission of Purāṇic verses.

←Previous Verse
Next Verse→