Garuda Purana — Brahma Khanda, Shloka 5

Anupāna and the Doṣa-Effects of Foods, Waters, Dairy, Oils, and Preparations

कफपित्तास्त्रजिन्मुद्गः कषायो मधुरोलघुः / माषो बहुबलो वृष्यः पित्तश्लेष्महरो गुरुः

kaphapittāstrajinmudgaḥ kaṣāyo madhurolaghuḥ / māṣo bahubalo vṛṣyaḥ pittaśleṣmaharo guruḥ

မုဒ္ဂ (ပဲစိမ်း) သည် ကဖ၊ ပိတ္တ နှင့် သွေးဆိုင်ရာရောဂါများကို လျော့စေပြီး ချဉ်တင်းတင်း (ကဿာယ) အရသာ၊ အနည်းငယ်ချို၍ အစာချေလွယ်သည်။ မာဿ (ပဲမဲ) သည် အားတိုးစေ၍ ကာမအားပေးကာ ပိတ္တနှင့် ချွဲကို လျော့စေသော်လည်း အစာချေခက်သည်။

कफपित्तास्त्रजित्conquering kapha, pitta, and ‘astra’ (sharp/irritant factor)
कफपित्तास्त्रजित्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकफ + पित्त + अस्त्र + जि (धातु) → जित् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (कफ-पित्त-अस्त्राणि जयति इति); कृदन्तः—जि-धातोः ‘जित्’
मुद्गःmung bean (green gram)
मुद्गः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमुद्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
कषायःastringent
कषायः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकषाय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम्
मधुरःsweet
मधुरः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमधुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम्
लघुःlight (easy to digest)
लघुः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootलघु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम्
माषःblack gram
माषः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमाष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
बहुबलःvery strengthening
बहुबलः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootबहु + बल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—कर्मधारय (बहु-बलः)
वृष्यःaphrodisiac
वृष्यः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवृष्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम्
पित्तश्लेष्महरःremover of bile and phlegm
पित्तश्लेष्महरः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपित्त + श्लेष्म + हृ (धातु) → हर (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (पित्तश्लेष्मयोः हरः)
गुरुःheavy
गुरुः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम्

Lord Vishnu (speaking to Garuda/Vinata-putra)

Dosha: Vata/Pitta/Kapha

Concept: Different legumes serve different aims: mudga for lightness and doṣa/blood disorder relief; māṣa for बल (strength) and vṛṣyatva though guru.

Vedantic Theme: Middle path of maintenance: neither indulgence nor deprivation; choose means suited to one’s condition.

Application: Prefer mudga in convalescence, heat/inflammation, kapha-pitta imbalance, or when digestion is weak; use māṣa for rebuilding strength and vitality, prepared to aid digestion (spices, proper cooking) and avoid in weak agni.

Primary Rasa: shanta

Related Themes: Garuda Purana 1.169 (legume guṇas; continuation into other pulses)

V
Vishnu
G
Garuda

FAQs

This verse shows that the Garuda Purana also preserves practical dharma through health-focused guidance, describing foods by their effects on doshas and digestion.

Indirectly: by prescribing balanced, digestible foods, it supports bodily steadiness and clarity, which are treated as aids to dharmic living and spiritual discipline.

Use mudga when seeking lighter digestion and kapha-pitta balance; use māṣa for strength-building but with care if heavy foods aggravate you.