Adhyaya 16
Brahma KhandaAdhyaya 1619 Verses

Adhyaya 16

Dhyāna of Hari and the Procedure of Āditya/Sūrya Worship

ဆက်လက်ဆွေးနွေးသင်ကြားရာတွင် ရုဒြာက ဟရီအား ဝိෂ္ဏု-ဓျာနကို ထပ်မံရှင်းပြရန် မေးမြန်းသည်။ ဟရီက အမြဲမပျက်၊ အလုံးစုံပြန့်နှံ့သော ဘြဟ္မန်ကို အထွတ်အမြတ်အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး၊ နှလုံးအတွင်းတည်၊ အကြောင်းမဲ့အကြောင်း၊ မကပ်လှုပ်၊ အာရုံခံအင်္ဂါများဖြင့် မဖမ်းမိသောအရာဟု ဆိုသည်။ ထို့ပြင် “အနုတ်လက္ခဏာ” များကို သခင်ဘုရားကို စိတ်မဲ့ သို့မဟုတ် သတိမဲ့ဟု မယူဆရဟု သတိပေးသည်။ ထို့နောက် ဘൃဂုအား သင်ကြားခဲ့သော နေဘုရား စူရျ အုပါသနာသို့ ကူးပြောင်းကာ ခခောလ္က မူလမန္တရ၊ ကာကွယ်ရေး နျာသကဲ့သို့ ခေါင်း၊ ရှိခါ၊ ကဝစ၊ အස්တြာ အစိတ်အပိုင်းများ၊ အဂ္နိ-ပရာကာရ နှင့် အာဒိတျ-ဂါယတ်ရီကို ဖော်ပြသည်။ ပူဇော်မှုသည် ဦးတည်ရာအလိုက် အနုဂ္ဂဟ (ဓမ္မာတ္မာ၊ ယမ အပါအဝင်)၊ လေးထောင့်ဒေဝတာများနှင့် နဝဂြဟာ နမസ്കာရများထိ တိုးချဲ့ပြီး၊ မြင်း၇စီး၊ ရောင်ခြည်တစ်ထောင်ရှိ အာဒိတျသို့ အရ္ဃျ အာဝါဟနဖြင့် အဆုံးသတ်ကာ “ခေါ်လျှင် ပြန်လာရန်” ဟူသော ဝိသာర్జနဖြင့် နေကို လွှတ်ပို့သည်။ ဤအခန်းသည် အတွင်းသဘောတရားကို စနစ်တကျ နေဘုရားလီတူဂျီနှင့် ချိတ်ဆက်ပေးသည်။

Shlokas

Verse 1

नाम पञ्चदशो ऽध्यायः रुद्र उवाच / पुनर्ध्यानं समाचक्ष्व शङ्खचक्रगदाधर / विष्णोरीशस्य देवस्य शुद्धस्य परमात्मनः

ရုဒြက ပြောသည်—“သင်သည် သင်္ခ၊ စက္ကရ၊ ဂဒါ ကိုင်ဆောင်သူရေ၊ ဗိဿနု အရှင်၊ ဘုရားသခင်၊ သန့်ရှင်းတော်မူသော ပရမအတ္တမန်အပေါ် သမาธိ(ဓျာန)ကို ထပ်မံရှင်းပြပါ။”

Verse 2

हरिरुवाच / शृणु रुद्र ! हरेर्ध्यानं संसारतरुनाशनम् / दृशिरूपमनन्तं च सर्वव्याप्यजमव्ययम्

ဟရိက ပြောသည်—“နားထောင်ပါ ရုဒြရေ! ဟရိအပေါ် ဓျာနသည် သံသရာ၏ သစ်ပင်ကို ဖြိုဖျက်တတ်၏။ သူသည် သန့်ရှင်းသော မြင်သိမှု(သတိ)၏ ရုပ်သဏ္ဌာန်၊ အနန္တ၊ အလုံးစုံပြန့်နှံ့၊ မမွေးဖွား၊ မပျက်စီးသော အရှင်တော်မူ၏။”

Verse 3

अक्षरं सर्वगं नित्यं महब्द्रह्मास्ति केवलम् / सर्वस्य जगतो मूलं सर्वगं परमेशवरम्

မပျက်မယွင်းသော၊ အလုံးစုံသို့ ပြန့်နှံ့၍ အနန္တကာလတည်မြဲသော အရာသည် တစ်ပါးတည်းသော အမြင့်ဆုံး ဘြဟ္မန် ဖြစ်၏။ အလောကတစ်လောကလုံး၏ အမြစ်ရင်း၊ အလုံးစုံသို့ ပြန့်နှံ့သော ပရမေရှ్వర ဖြစ်တော်မူ၏။

Verse 4

सर्वभूतहृदिस्थं वै सर्वभूतमहेश्वरम् / सर्वाधारं निराधारं सर्वकारणकारणम्

အမှန်တကယ်ပင်၊ အလုံးစုံသော သတ္တဝါတို့၏ နှလုံးအတွင်း၌ တည်နေတော်မူသော၊ သတ္တဝါအပေါင်း၏ မဟာဣရှ್ವರ ဖြစ်တော်မူ၏။ အရာအားလုံး၏ အထောက်အကူဖြစ်သော်လည်း ကိုယ်တော်သည် အထောက်အကူမလိုသော၊ အကြောင်းအရင်းတို့၏ အကြောင်းအရင်း ဖြစ်တော်မူ၏။

Verse 5

अलेपकं तथा मुक्तं मुक्तयोगिविचितितम् / स्थूलदेहविहीनं च चक्षुषा परिवर्जितम्

အညစ်အကြေးမကပ်သော၊ မချိတ်ဆက်မကပ်လျက်သော၊ အမှန်တကယ် လွတ်မြောက်ပြီးသား—လွတ်မြောက်သော ယောဂီတို့က သိမြင်တော်မူ၏။ ထူထဲသော ကိုယ်ခန္ဓာမရှိ၊ ရုပ်မျက်စိဖြင့် မမြင်နိုင်သော အရာဖြစ်၏။

Verse 6

वागिन्द्रियविहीनं च प्राणिधर्ंमविवर्जितम् / पादेन्द्रियविहीनं च वाग्धर्मपरिवर्जितम् / पायूपस्थविहीनं च सर्वैंन्द्रिय विवर्जितम्

အချို့သည် စကားပြောအင်္ဂါမရှိဘဲ မွေးဖွားလာ၍ သတ္တဝါတို့၏ သင့်လျော်သော လုပ်ဆောင်ချက်များမှ ကင်းလွတ်ကြ၏။ အချို့သည် ခြေမရှိဘဲ မွေးဖွားလာ၍ စကားနှင့် အကျင့်ဓမ္မ၏ သင့်လျော်သော အသုံးပြုမှုမှ ဖယ်ရှားခံရကြ၏။ အချို့သည် အညစ်အကြေးထုတ်ပယ်ရာနှင့် မျိုးဆက်ပွားရာ အင်္ဂါမရှိဘဲ မွေးဖွားလာ၍ ထို့ကြောင့် အင်္ဒြိယအားလုံးမှ ကင်းလွတ်ကြ၏။

Verse 7

मनोविरहितं तद्वन्मनोधर्ंमविवर्जितम् / बुद्ध्या विहीनं देवेशं चेतसा परिवर्जितम्

ထို့အတူ၊ ဒေဝတို့၏ အရှင်ကို စိတ်မရှိသူ၊ စိတ်၏ လုပ်ဆောင်ချက်များမှ ကင်းလွတ်သူဟု မပူဇော်သင့်။ ထို့ပြင် ဉာဏ်မရှိသူဟုလည်း မဆိုသင့်၊ သတိစိတ်မှ ဖယ်ရှားထားသူဟုလည်း မယူဆသင့်။

Verse 8

अहङ्कारविहीनं वै बुद्धिधर्ंमविवर्जितम् / प्राणेन रहितं चैव ह्यपानेन विवर्जितम्

အတ္တဟန်ကာရ မရှိဘဲ၊ ဉာဏ် (ဗုဒ္ဓိ) နှင့် ဓမ္မ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များမှ ကင်းလွတ်၏။ ထို့ပြင် ပရာဏ (prāṇa) မရှိ၊ အပာန (apāna) လည်း ကင်းလွတ်၏။

Verse 9

व्यानाख्यवायुहीनं वै प्राणधर्ंमविवर्जितम् / हरिरुवाच / पुनः सूर्यर्चनं वक्ष्ये यदुक्तं भृगवे पुरा

ဗျာန (Vyāna) ဟုခေါ်သော လေဓာတ် (vāyu) မရှိဘဲ၊ အသက်ရှူ (prāṇa) နှင့် ဓမ္မ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များမှလည်း ကင်းလွတ်၏။ ဟရီက မိန့်တော်မူသည်— «ယခင်က ဘൃဂု (Bhṛgu) ထံ သင်ကြားခဲ့သကဲ့သို့ နေဘုရား (Sūrya) ကို ပူဇော်ခြင်းကို ထပ်မံ ရှင်းပြမည်»။

Verse 10

ॐ खखोल्काय नमः / सूर्यस्य मूलमन्त्रो ऽयं भुक्तिमुक्तिप्रदायकः

ॐ—ခခိုးလ္ကာ (Khakholka) အား နမസ്കာရ။ ဤသည်မှာ နေဘုရား စူရျ (Sūrya) ၏ မူလမန္တရဖြစ်၍ လောကီဘောဂနှင့် မောက္ခ (လွတ်မြောက်ခြင်း) ကို ပေးသနားတော်မူ၏။

Verse 11

ॐ खखोल्काय त्रिदशाय नमः / ॐ विचि ठठ शिरसे नमः / ॐ ज्ञानिने ठठ शिखायै नमः / ॐ सहस्ररश्मये ठठ कवचाय नमः

ॐ—တိဒသ (သုံးဆယ်တော်) အတွင်းရှိ သာသနာတော်မြတ် ခခိုးလ္ကာ (Khakholka) အား နမস্কာရ။ ॐ—(‘vici ṭhaṭha’ ပုဇ္ဇသဒ္ဒ) ဖြင့် «ဦးခေါင်း» သို့ နမস্কာရ။ ॐ—«သိမြင်သူ» အား နမস্কာရ; (‘ṭhaṭha’ ဖြင့်) «ရှိခာ» (ခေါင်းထိပ်ဆံပင်တုတ်) သို့ နမস্কာရ။ ॐ—«တစ်ထောင်ရောင်ခြည်ရှိသူ» အား နမস্কာရ; (‘ṭhaṭha’ ဖြင့်) «ကဝချ» (ကာကွယ်အဝတ်) သို့ နမস্কာရ။

Verse 12

ॐ सर्वतेजो ऽधिपतये ठठ अस्त्राय नमः / ॐ ज्वलज्वल प्रज्वलप्रज्वल ठठ नमः

ॐ—တေဇောနှင့် အာနုဘော် အားလုံး၏ အဓိပတိတော်အား နမস্কာရ; (အာယုဓမန္တရ) «ṭhaṭha» သို့ ဦးညွှတ်ပါ၏။ ॐ—«လောင်လောင်၊ ပို၍လောင်လောင်; ထွန်းထွန်း၊ ပို၍ထွန်းထွန်း; ṭhaṭha»—နမস্কာရ။

Verse 13

अग्निप्राकारमन्त्रो ऽयं सूर्यस्याघविनाशनः / ॐ आदित्याय विद्महे,विश्वभा वाय धीमहि, तन्नः सूर्य प्रचोदयात्

ဤသည်မှာ «အဂ္နိ-ပရာကာရ» (မီးကာရံ) မန္တရဖြစ်၍ နေမင်း၏ အာနုဘော်ကြောင့် အပြစ်ကို ဖယ်ရှားပေးသည်။ «အိုမ်—အာဒိတျယကို သိမြင်ကြ၏၊ ကမ္ဘာလုံးကို ထွန်းလင်းစေသူကို သမာဓိပြုကြ၏၊ ထိုနေမင်းသည် ကျွန်ုပ်တို့ကို လှုံ့ဆော်ပေးပါစေ»။

Verse 14

सकलीकरणं कुर्याद्रायत्र्या भास्करस्य च / धर्ंमात्मने च पूर्वस्मिन्यमा येति च दक्षिणे

နေမင်း (ဘ္ဟာစ్కရ) ၏ ဂါယတြီသဏ္ဌာန် မန္တရဖြင့် «စကလီကရဏ» အခမ်းအနားကို ပြုလုပ်ရမည်။ အရှေ့ဘက်တွင် ဓမ္မာတ္မာအား ပူဇော်၍ တောင်ဘက်တွင် ယမအား ပူဇော်ရမည်။

Verse 15

दण्डनायकाय ततो दैवतायेति चोत्तरे / श्यामपिङ्गलमैशान्यामाग्नेय्यां दीक्षितं यजेत्

ထို့နောက် မြောက်ဘက်တွင် «ဒဏ္ဍနာယကာယ၊ ဒေဝတာယ» ဟူသော ဖိတ်ခေါ်စကားဖြင့် ပူဇော်ရမည်။ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ရှျာမပိင်္ဂလကို ပူဇော်၍ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ဒီက္ခိတ (အဘိသေကခံပြီးသူ) ကို ပူဇော်ရမည်။

Verse 16

वज्रपाणिं च नैरृत्यां भूर्भुवःस्वश्च वायवे / ॐ चन्द्राय नक्षत्राधिपतये नमः / ॐ अङ्गारकाय क्षितिसुताय नमः / ॐ बुधाय सोमसुताय नमः / ॐ वागीश्वराय सर्वविद्याधिपतये नमः / ॐ शुक्राय महर्षये भृगुसुताय नमः / ॐ शनैश्चराय सूर्यात्मजाय नमः / ॐ राहवे नमः / ॐ केतवे नमः

အနောက်တောင် (နૈရృత្យ) တွင် ဝဇ္ရပာဏိအား နမಸ್ಕာရပြု၍၊ ဘူḥ ဘုဝḥ သွဝḥ တို့ကို လွှမ်းမိုးသော ဝါယုအားလည်း နမസ്കာရပြုရမည်။ အိုမ်—နက္ခတ်တို့၏ အရှင် လမင်းအား နမস্কာရ။ အိုမ်—မြေမိခင်၏ သား အင်္ဂါရက (မားစ်) အား နမস্কာရ။ အိုမ်—ဆိုမ၏ သား ဗုဓ (မက်ကရီ) အား နမস্কာရ။ အိုမ်—ဗာဂီශ්ဝရ၊ ဗိဒ္ယာအားလုံး၏ အရှင်အား နမস্কာရ။ အိုမ်—ဘೃဂု၏ သား မဟာရိရှိ သုကရ (ဗီးနပ်စ်) အား နမস্কာရ။ အိုမ်—နေမင်း၏ သား ရှနૈශ්චရ (စက်တန်) အား နမস্কာရ။ အိုမ်—ရာဟုအား နမস্কာရ။ အိုမ်—ကေတုအား နမস্কာရ။

Verse 17

पूर्वादीशानपर्यन्ता एते पूज्या वृषध्वज / ॐ अनूकाय नमः / ॐ प्रथमनाथाय नमः / ॐ बुद्धाय नमः

အရှေ့မှ အီရှာန (အရှေ့မြောက်) အထိ ဤတို့ကို ပူဇော်ရမည်၊ အို နွားတံဆိပ်တော်ရှင်။ (နမস্কာရပြုရန်) «အိုမ်—အနူကာယ နမः»၊ «အိုမ်—ပထမနာထာယ နမः»၊ «အိုမ်—ဗုဒ္ဓာယ နမः»။

Verse 18

ॐ भगवन्नपरिमितमयूखमालिन् ! सकलजगत्पते ! सप्ताश्ववाहन ! चतुर्भुज ! परमसिद्धिप्रद ! विस्फुलिङ्गपिङ्गल ! तत एह्येहि इदमर्घ्यं मम शिरसि गतं गृह्णगृह्ण तेजोग्ररूपम् अनग्न ! ज्वलज्वल ठठ नमः

အိုṁ! အလွန်မကန့်သတ်နိုင်သော ရောင်ခြည်ပန်းကုံးဖြင့် ဝန်းရံထားသော ဘုရားရှင်၊ စကြဝဠာအပေါင်း၏ အရှင်၊ မြင်းခုနစ်စီးဆွဲသော ရထားစီးတော်မူသူ၊ လက်လေးလက်ရှိတော်မူသူ၊ အမြင့်ဆုံးသော စိဒ္ဓိများကို ပေးသနားတော်မူသူ၊ မီးစက်ကလေးများကဲ့သို့ တောက်ပသော အဝါညိုရောင်တော်—လာပါ၊ လာပါ! ငါ၏ ခေါင်းပေါ်တင်ထားသော အရ္ဃျ ပူဇော်သက္ကာကို လက်ခံတော်မူပါ။ လက်ခံပါ၊ လက်ခံပါ၊ တောက်ပရောင်ခြည်၏ ကြမ်းတမ်းသော ရုပ်သဏ္ဌာန်တော်၊ မီးမဟုတ်သော်လည်း လောင်ကျွမ်းတောက်ပသူ—တောက်ပပါ၊ တောက်ပပါ; ṭhaṭha! နမဿကာရ။

Verse 19

अनेनावाह्य मन्त्रेण ततः सूर्यं विसर्जयेत् / ॐ नमो भगवते आदित्याय सहस्र किरणाय गच्छ सुखं पुनरागमनायेति

ထို့နောက် ဤဗိသర్జနာ မန္တရဖြင့် နေဘုရားကို လေးစားစွာ ပြန်လွှတ်ရမည်—«အိုṁ၊ သခင်ဘုရား အာဒိတျယ၊ ရောင်ခြည်တစ်ထောင်ရှိတော်မူသူအား နမဿကာရ။ သာယာချမ်းမြေ့စွာ သွားပါ၊ ဖိတ်ခေါ်သော် ပြန်လည်ကြွလာပါစေ»။

Frequently Asked Questions

In this chapter, “Om—salutations to Khakholka” is explicitly identified as Sūrya’s mūla-mantra, i.e., the primary seed-formula anchoring the entire rite. It functions as the core invocation from which protective and ancillary mantras (head/śikhā/kavaca/astra) and the broader worship sequence proceed, and is said to grant both worldly enjoyment and liberation.

The chapter presents Sūrya as the central luminary while acknowledging the cosmic order expressed through grahas. The salutations integrate planetary powers into a harmonized ritual field, aligning the practitioner with dharma (ṛta/order) and seeking auspiciousness and protection under the sovereignty of Āditya.