Atīsāra (Diarrhoea) and Grahaṇī-doṣa: Causes, Prodromal Signs, Doṣa-wise Symptoms, and Major-Disease Status
चिरकृद् ग्रहणीदोषः सञ्चयांश्चोपवेशयेत् / अकस्माद्वारसुर्वेधमकस्मात्सन्धिनीमुहुः? / स चतुर्धा पृथग्दोषैः सन्निपाताच्च जायते
cirakṛd grahaṇīdoṣaḥ sañcayāṃścopaveśayet / akasmādvārasurvedhamakasmātsandhinīmuhuḥ? / sa caturdhā pṛthagdoṣaiḥ sannipātācca jāyate
«ဂြဟဏီ-ဒိုးရှ» (grahaṇī-doṣa) သည် ကြာရှည်ရောဂါဖြစ်လာကာ စုဆောင်းမှုများကို ဖြစ်စေပြီး၊ ရုတ်တရက် ပိတ်ဆို့ခြင်းများနှင့် မကြာခဏ ချုပ်ကပ်နာကျင်သည့် အူကြောတင်းကျပ်မှုတို့ကိုလည်း ထပ်တလဲလဲ ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ၎င်းသည် အမျိုးအစား လေးမျိုးရှိ၍—ဒိုးရှများ တစ်မျိုးချင်းစီမှ သီးခြားဖြစ်လာခြင်းနှင့် ဒိုးရှသုံးမျိုး ပေါင်းစည်းပျက်ယွင်းခြင်း (sannipāta) မှလည်း ဖြစ်ပေါ်သည်။
Lord Vishnu (continuing instruction to Garuda/Vinata-putra)
Concept: Complex disorders require classification by underlying causes (doṣa-wise and combined) to guide treatment and prognosis.
Vedantic Theme: Order (ṛta-like) through discernment; mapping multiplicity to underlying principles.
Application: When symptoms are chronic with alternating obstruction and colic, consider grahaṇī; evaluate doṣa predominance vs sannipāta for tailored management.
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: bhayanaka
Related Themes: Garuda Purana 1.157.14 (grahaṇī as consequence of mismanaged atisāra); Garuda Purana 1.157.18 (systemic signs of chronic grahaṇī)
This verse frames grahaṇī disorder as chronic and doṣa-based, emphasizing that long-term digestive imbalance leads to accumulation and recurrent acute episodes.
It reinforces the Purāṇic idea that disciplined living includes maintaining bodily balance; chronic imbalance (sañcaya) mirrors how unchecked habits accumulate consequences.
For recurring digestive instability, consider a doṣa-pattern approach (vāta/pitta/kapha or mixed) and focus on long-term correction rather than only episodic relief.