Adhyaya 157

Verse 1

ऽध्यायः धन्वन्तरिरुवाच / अतीसारग्रहण्योश्च निदानं वच्मि सुश्रुत / दोषैर्व्यस्तैः समस्तैश्च भयाच्छोकाच्च षड्विधः

ဓနွန္တရီက မိန့်ကြားသည်— «အို စုရှုရတ (Suśruta)၊ အတီစာရ (ဝမ်းလျှော) နှင့် ဂြဟဏီ (grahaṇī) ရောဂါတို့၏ အကြောင်းရင်းကို ငါဆိုပြမည်။ ၎င်းသည် ခြောက်မျိုးရှိ၍— ဒိုးရှ (doṣa) များက သီးသန့်ဖြစ်စေ၊ ပေါင်းစည်းဖြစ်စေ ဖြစ်လာသကဲ့သို့၊ ကြောက်ရွံ့မှုနှင့် ဝမ်းနည်းကြေကွဲမှုကြောင့်လည်း ဖြစ်ပေါ်သည်»။

Verse 2

अतीसारः स सुतरां जायते ऽत्यम्बुपानतः / विशुष्कान्नवसास्नेहतिलपिष्टविरूढकैः

အတီစာရ (ဝမ်းလျှော) သည် အထူးသဖြင့် ရေကို အလွန်အကျွံ သောက်သုံးခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ထို့ပြင် အလွန်ခြောက်သွေ့သော အစားအစာများ၊ အဆီနှင့် ဆီဝါးများ၊ နှမ်း၊ မုန့်မှုန့်အခြေခံ အစားအစာများနှင့် အပင်ပေါက် (sprouts) များကို စားသုံးခြင်းကြောင့်လည်း ဖြစ်တတ်သည်။

Verse 3

मद्यरूक्षातिमात्रादिरसातिस्नेहविभ्रमात् / कृमिघोषविरोधाच्च तद्विधेः कुपितानिलः

အရက်သောက်သုံးမှု အလွန်အကျွံကြောင့်၊ အလွန်ခြောက်သွေ့သော အစားအစာ/နေထိုင်မှုပုံစံကြောင့်၊ အရသာနှင့် ဆီပြန်မှုကို အလွန်အကျွံ သို့မဟုတ် မမှန်ကန်စွာ သုံးစွဲရာမှ ဖြစ်သော အနှောင့်အယှက်ကြောင့်၊ ထို့ပြင် ပိုးကောင်များနှင့် အတွင်းပိုင်း မမှန်ကန်သော အသံများကြောင့် ဖြစ်သော တားဆီးမှု/ဆန့်ကျင်မှုကြောင့်—လှုပ်ရှားမှုကို ထိန်းညှိသော လေဓာတ် ဝါတ/အနိလ (vāta/anila) သည် မိမိသဘောအတိုင်း ကုန်ခမ်းကာ ဒေါသထွက်လာသည်။

Verse 4

विस्त्रंसयत्यधोवातं हत्वा तेनैव चानलम् / व्यापार्यान्नशकृत्कोष्ठपुरीषद्रवतादयः

၎င်းသည် အောက်သို့သက်သောလေ (အပါနဝါယု) ကို ဖောက်ပြန်စေလျက် ထိုအနှောင့်အယှက်ကြောင့်ပင် အစာချေမီး (ဝမ်းမီး) ကို ငြိမ်းစေကာ အစာမကြေခြင်း၊ ဝမ်းချုပ်ခြင်းနှင့် အူလမ်းကြောင်းပိတ်ဆို့ခြင်းတို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။

Verse 5

प्रकल्पते ऽतीसारस्य लक्षणं तस्य भाविनः / भेदो हृद्गुदकोष्ठेषु गात्रस्वेदो मलग्रहः

ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောရောဂါ ဖြစ်ပွားတော့မည့် ရှေ့ပြေးလက္ခဏာများမှာ နှလုံး၊ စအိုနှင့် ဝမ်းဗိုက်တို့တွင် စူးရှစွာ နာကျင်ခြင်း၊ ခြေလက်များ ချွေးထွက်ခြင်းနှင့် ဝမ်းချုပ်ခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။

Verse 6

आध्मानमविपाकश्च तत्र वातेन विज्वरम् / अल्पाल्पं शब्दशून्याढ्यं विरु (ब)द्धमुपवेश्यते

လေပွခြင်းနှင့် အစာမကြေခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်လာပြီး ဖောက်ပြန်သောလေ (ဝါတ) ကြောင့် အဖျားမရှိသော်လည်း ဝေဒနာခံစားရသည်။ ဝမ်းသွားရာတွင် အနည်းငယ်မျှသာ သွားပြီး အသံမထွက်ဘဲ ခက်ခဲစွာ သွားရသည်။

Verse 7

रूक्षं सफेनमच्छं च गृहीतं व मुहुर्मुहुः / तथादग्धगदाभासं पिच्छिलं परिकर्तयन्

သူသည် အကြိမ်ကြိမ် ဝေဒနာခံစားရပြီး (ခန္ဓာကိုယ်သည်) ကြမ်းတမ်းခြင်း၊ အမြှုပ်ထခြင်းနှင့် ဖြူဖျော့ခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်သည်။ မီးလောင်ကျွမ်းသကဲ့သို့ ပူလောင်လျက် စေးကပ်သော ဝမ်းသွားကာ ဖြတ်တောက်ခံရသကဲ့သို့ နာကျင်မှုကို ခံစားရသည်။

Verse 8

सशुष्कभ्रष्टपायुश्च हृष्टरोमा विनिश्वसन् / पित्तेन पीतमशितं हारिद्रं शाद्वलप्रभम्

စအိုသည် ခြောက်သွေ့၍ ကျွံကျလျက်၊ အမွေးများ ထောင်ထကာ၊ ပြင်းထန်စွာ အသက်ရှူရသည်။ သည်းခြေ (ပိတ်တ) ကြောင့် စားသောက်လိုက်သော အရာများသည် နနွင်းကဲ့သို့ အဝါရောင် သို့မဟုတ် စိမ်းဖန့်ဖန့်အရောင်သို့ ပြောင်းလဲသွားသည်။

Verse 9

सरक्तमतिदुर्गन्धं तृण्मूर्छास्वेददाहवान् / सशूलपायुसन्तापपाकवाञ्छ्लेष्मणा घनम्

၎င်းသည် သွေးစွန်း၍ အလွန်အနံ့ဆိုးကာ ရေငတ်ခြင်း၊ မူးဝေခြင်း၊ ချွေးထွက်ခြင်းနှင့် ကိုယ်အပူလောင်ခြင်းတို့နှင့် တွဲဖက်လာသည်။ နာကျင်မှု၊ အန်နပ်ဒေသတွင် ပူလောင်နာကျင်ခြင်းနှင့် ပုပ်ရည်ဖြစ်ခြင်းတို့ပါဝင်ပြီး၊ ချွဲကြောင့် ထူထဲလေးလံလာသည်။

Verse 10

पिच्छिलं तत्रानुसारमल्पाल्पं सप्रवाहिकम् / सरोमहर्पः सेक्लेशो गुरुबस्तिगुदोदरः

ထိုနေရာ၌ အူလမ်းကြောင်းမှ ချွဲကပ်ကပ် အရည်ယိုထွက်ကာ ဝမ်းကို နည်းနည်းချင်း ဆက်တိုက်ထွက်စေပြီး ဝမ်းလျှောစီးဆင်းသကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ ကိုယ်မွှေးများ ထောင်တက်၍ စိတ်နှင့်ကိုယ် အပင်ပန်းဒုက္ခရောက်ကာ ဆီးအိမ်၊ အန်နပ်နှင့် ဝမ်းဗိုက်တွင် လေးလံနာကျင်မှု တင်နေသည်။

Verse 11

कृते ऽप्यकृतसङ्गश्च सर्वात्मा सर्वलक्षणः / भयेन क्षुभिते चित्ते शायिते द्रावयेत्स (च्छ) कृत्

လုပ်ဆောင်နေသော်လည်း မကပ်ငြိမ့်ဘဲ နေရမည်—သတ္တဝါအားလုံး၌ အတ္တကို မြင်၍ ကောင်းမြတ်သော လက္ခဏာတို့ဖြင့် ပြည့်စုံသူကဲ့သို့။ ကြောက်ရွံ့မှုကြောင့် စိတ်လှုပ်ရှားသော် အိပ်လျောင်း၍ အနားယူကာ စိတ်ကို သက်သာပျော့ပြောင်းစေသင့်သည်၊ သန့်ရှင်း၍ မှန်ကန်သော အကျင့်ရှိသူကဲ့သို့။

Verse 12

वायुस्ततो निवार्येत क्षिप्रमुष्णं द्रवं प्लवम् / वातपित्ते समं लिङ्गमाहुस्तद्वच्च शोकतः

ထို့ကြောင့် ဝါယု (လေဓာတ်) ကို ထိန်းချုပ်ရမည်။ ချက်ချင်းပင် ပူ၍ ပါးလွှာကာ စီးဆင်းသည့် အရည်ယိုထွက်မှု ပေါ်လာသည်။ ပညာရှိတို့က ဤသည်ကို ဝါတနှင့် ပိတ္တ တပြိုင်နက် သို့မဟုတ် ညီမျှသည့် အခြေအနေ၏ လက္ခဏာဟု ဆိုကြပြီး၊ ထိုသဘောတရားတူ အပြင်အဆင်သည် စိုးရိမ်ဝမ်းနည်းခြင်း (śoka) ကြောင့်လည်း ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ဆိုကြသည်။

Verse 13

अतीसारः समासेन द्वेधा सामो निरामकः / सासृग्जातं रसद्रोगो गौरवादप्सु मुञ्चति? / शकृद्दुर्गन्धमाटोपविष्टम्भार्तिप्रसेकिनः

အတီစာရ (ဝမ်းလျှော) ကို အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့် နှစ်မျိုးရှိသည်—(၁) အာမ (မချေမနပ် အဆိပ်အတောက်) နှင့် ဆက်နွယ်သော “သာမ” အမျိုးအစား၊ (၂) အာမကင်းသော “နိရာမက” အမျိုးအစား။ သွေးပါလျှင် ပြင်းထန်သော ရောဂါဖြစ်လာသည်; ဝမ်းဗိုက်လေးလံမှုကြောင့် ရေပါဝမ်းကို ထပ်ခါထပ်ခါ ထုတ်လွှတ်ရသည်။ လက္ခဏာများမှာ ဝမ်းနံ့ဆိုးခြင်း၊ ဗိုက်ဖောင်းလေတက်ခြင်း၊ တားဆီးကပ်ကပ်ဖြစ်ခြင်း၊ နာကျင်မှုနှင့် အမြဲတမ်း တံတွေးထွေး/အန်ချင်ခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။

Verse 14

विपरीतो निरामस्तु कफात्को ऽपि न मज्जति / अतीसारेषु यो नाति यत्नवान् ग्रहणीगदः

နေထိုင်ပုံစံ မမှန်ကန်သော်လည်း ကျန်းမာသူသည် ကဖ (kapha) တစ်မျိုးတည်းကြောင့် မနာမကျန်းမဖြစ်လွယ်။ သို့ရာတွင် ဝမ်းလျှောဖြစ်ချိန်တွင် ထိန်းချုပ်မှုမရှိသူသည် အခြားအရာများတွင် ကြိုးစားသော်လည်း «ဂြဟဏီ» (grahaṇī) ဟူသော အစာချေစုပ်ယူမှု ရောဂါကို ခံစားရမည်။

Verse 15

तस्य स्यादग्निनिर्वाणकार्यैरत्यर्थसञ्चितैः / सामं शकृन्निरामं वा जीर्णं येनातिसार्यते

ထိုသူအတွက် အစာချေမီး «အဂ္နိ» ကိုငြိမ်းစေသော အကြောင်းရင်းများနှင့် အညစ်အကြေးများ အလွန်အကျွံ စုဆောင်းခြင်းကြောင့် ဝမ်းလျှော ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ထွက်လာသော ဝမ်းသည် āma (မချေမစုပ်ရသေးသော အဆိပ်သဘော) ပါသော ဝမ်း သို့မဟုတ် āma မပါသော ဝမ်း ဖြစ်နိုင်ပြီး၊ ချေပြီးသည့်အရာနှင့် မချေသေးသည့်အရာပေါ် မူတည်သည်။

Verse 16

सो ऽतिसारो ऽतिसरणा दाशुकारीः स्वभावतः / सामंशीर्णमजीर्णेन जीर्णे पक्वं तु नैव च

ထိုအခြေအနေကို အလွန်အကျွံ ထွက်သွားစေသောကြောင့် «အတိသာရ» (atisāra) ဟုခေါ်သည်၊ သဘာဝအားဖြင့်လည်း လူကို လျင်မြန်စွာ အားနည်းစေသည်။ ၎င်းသည် āma ပါသော အရာနှင့် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ချေပြီးသားကို မချေမစုပ်ရသေးသည့်အရာနှင့်အတူ ထုတ်ပယ်သော်လည်း၊ ချေမှု ပြည့်စုံသည့်အခါ ‘pakva’ (ကောင်းစွာ ချက်ပြီးတည်ငြိမ်သော) အရာကို မထုတ်ပယ်တတ်။

Verse 17

चिरकृद् ग्रहणीदोषः सञ्चयांश्चोपवेशयेत् / अकस्माद्वारसुर्वेधमकस्मात्सन्धिनीमुहुः? / स चतुर्धा पृथग्दोषैः सन्निपाताच्च जायते

«ဂြဟဏီ-ဒိုးရှ» (grahaṇī-doṣa) သည် ကြာရှည်ရောဂါဖြစ်လာကာ စုဆောင်းမှုများကို ဖြစ်စေပြီး၊ ရုတ်တရက် ပိတ်ဆို့ခြင်းများနှင့် မကြာခဏ ချုပ်ကပ်နာကျင်သည့် အူကြောတင်းကျပ်မှုတို့ကိုလည်း ထပ်တလဲလဲ ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ၎င်းသည် အမျိုးအစား လေးမျိုးရှိ၍—ဒိုးရှများ တစ်မျိုးချင်းစီမှ သီးခြားဖြစ်လာခြင်းနှင့် ဒိုးရှသုံးမျိုး ပေါင်းစည်းပျက်ယွင်းခြင်း (sannipāta) မှလည်း ဖြစ်ပေါ်သည်။

Verse 18

प्राग्रूपाङ्गस्य सदनं चिरात्पवन अल्पकः / प्रसेको वक्त्रवैरस्यमरुचिस्तृट्श्रमोभ्रमः

ကိုယ်ခန္ဓာ ပိန်လှီ၍ ပုံသဏ္ဌာန်ပျက်သွားသူအတွက် ထိုအခြေအနေတွင် နေရခြင်းသည် ကြာရှည်တတ်ပြီး၊ ပဝန (အသက်လေ) သည် နည်းပါးလာသည်။ ထို့နောက် တံတွေးယိုခြင်း၊ ပါးစပ်တွင် ဆိုးရွား/ခါးသက်သော အရသာ၊ အစာမစားချင်ခြင်း၊ ရေငတ်ခြင်း၊ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်းနှင့် မူးဝေခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။

Verse 19

आब (न) द्धोदरता छर्दिः कर्णके ऽप्यनुकूजकम् / सामान्यलक्षणं कार्श्यं वमक स्तमको ज्वरः

ဝမ်းဗိုက်ဖောင်းပွခြင်း သို့မဟုတ် ဝမ်းဗိုက်ကြီးထွားခြင်း၊ အန်ခြင်းနှင့် နားထဲတွင်ပင် ဟုန်းဟုန်းမြည်သံကဲ့သို့ အသံကြားရခြင်းတို့ကို ဖော်ပြထားသည်။ အထွေထွေလက္ခဏာများမှာ ကိုယ်အလွန်ပိန်ခြင်း၊ အန်ချင်ခြင်း၊ မူးဝေ/သတိလစ်ခြင်းနှင့် ဖျားနာခြင်း ဖြစ်သည်။

Verse 20

मूर्छा शिरोरुविष्टम्भः श्वयथुः करपादयोः / तन्द्रानिलात्तालुशोषस्तिमिरं कर्णयोः स्वनः

သတိလစ်ခြင်း၊ ခေါင်းနှင့် ရင်ဘတ်တွင် တင်းကျပ်၍ ပိတ်ဆို့သကဲ့သို့ ဖြစ်ခြင်း၊ လက်နှင့် ခြေဖောင်းခြင်း၊ vāta (လေဓာတ်) ပျက်ယွင်းမှုကြောင့် အိပ်ငိုက်ခြင်း၊ ပါးစပ်အပေါ်ပိုင်း ခြောက်သွေ့ခြင်း၊ မျက်စိရှေ့ မည်းမှောင်လာခြင်း၊ နားတွင် မြည်သံကြားရခြင်း—ဤတို့သည် ဖြစ်ပေါ်သော လက္ခဏာများ ဖြစ်သည်။

Verse 21

पार्श्वोरुवङ्क्षणग्रीवारुजा तीक्ष्णविषूचिका / रुग्णेषु वृद्धिः सर्वषु क्षुत्तृष्णापरिहर्त्रिका

ဘေးဖက်၊ ပေါင်၊ ခြေခွင်နှင့် လည်ပင်းတို့တွင် နာကျင်မှု ဖြစ်ပေါ်လာပြီး၊ အလွန်ပြင်းထန်သော ဝိသူစိကာ (ကော်လရာကဲ့သို့) ဒုက္ခလည်း ဖြစ်သည်။ ရောဂါရှိပြီးသားသူတို့တွင် နာမကျန်းမှု ပိုမိုတိုးလာကာ၊ အားလုံးအတွက် မတားဆီးနိုင်သော ဆာလောင်ခြင်းနှင့် ရေငတ်ခြင်း မပြတ် ဖြစ်ပေါ်သည်။

Verse 22

जीर्णेजीर्यति चाध्मानं भुक्ते स्वास्थ्यं समश्नुते / वाताद्धृद्रोगगुल्मार्शःप्लीहपाण्डुरशङ्किताः

အစာဟောင်း ပျော်ပြီးသွားသောအခါ ဝမ်းဖောင်းခြင်းလည်း လျော့သွားသည်။ အချိန်မှန်ကန်စွာ စားသောက်လျှင် ကျန်းမာခြင်းကို ရရှိသည်။ မဟုတ်လျှင် vāta ပျက်ယွင်းမှုကြောင့် နှလုံးရောဂါ၊ ဝမ်းဗိုက်အတွင်း အကျိတ် (ဂုလ္မ)၊ အမြှေးရောဂါ/အမြှေးဖောင်း (hemorrhoids)၊ သရက်အင်္ဂါ (spleen) ဆိုင်ရာရောဂါများနှင့် အရောင်ဖျော့အားနည်းခြင်း၏ အန္တရာယ်တို့ ဖြစ်နိုင်သည်။

Verse 23

चिराद्दुः खं द्रवं शुष्कं तुन्दारं शब्दफेनवत् / पुनः पुनः सृजेद्वर्चं पायुरुच्छ्वासकासवान्

အချိန်ကြာပြီးနောက် နာကျင်စွာ အားထုတ်၍ ဝမ်းသွားရာတွင် တစ်ခါတစ်ရံ ရေဝမ်း၊ တစ်ခါတစ်ရံ ခြောက်ဝမ်း ဖြစ်ပြီး၊ ဝမ်းဗိုက်ဖောင်းခြင်းနှင့် ဖျော့ဖျော့ဖောင်းဖောင်း မြည်သံကဲ့သို့ အသံပါလာသည်။ ထပ်ခါထပ်ခါ ဝမ်းထုတ်ရကာ၊ အောက်ပိုင်းနာကျင်မှု၊ အသက်ရှူခက်ခဲမှုနှင့် ချောင်းဆိုးခြင်းတို့ ခံစားရသည်။

Verse 24

पीतेन पीतनीलाभं पीताभं सृजति द्रवम् / पूत्यम्लोद्गारहृत्कण्ठदाहारुचितृडर्दितः

အဝါရောင် ပိတ္တ (pitta) အလွန်တက်လာသောအခါ ကိုယ်ခန္ဓာမှ အဝါရောင်နှင့် အဝါ-ပြာရောင်အရိပ်ပါသော အရည်ကို ထုတ်ပေးသည်။ ထို့နောက် အနံ့ဆိုး၍ ချဉ်သော အော်ဂါး၊ ရင်ဘတ်နှင့် လည်ချောင်းတွင် မီးလောင်သကဲ့သို့ ပူလောင်ခြင်း၊ အစာမစားချင်ခြင်းနှင့် ဆာလောင်ရေငတ်မှု ပြင်းထန်လာသည်။

Verse 25

श्लेष्मणा पच्यते दुःखे मनश्छर्दिररोचकः / आस्योपदाहनिष्ठीवकासहृल्लासपीनसाः

ကဖ (kapha) သလိပ်အင်အား တက်လာသောအခါ ဒုက္ခဖြင့် နှိပ်စက်ခံရသည်။ စိတ်နှလုံး မအေးမသာဖြစ်၍ အန်ခြင်းနှင့် အစာမစားချင်ခြင်း ပေါ်လာကာ ပါးစပ်တွင် ပူလောင်ခြင်း၊ တံတွေးများခြင်း၊ ချောင်းဆိုးခြင်း၊ အန်ချင်သလို မအီမသာဖြစ်ခြင်းနှင့် နှာခေါင်းပိတ်သလိပ် ဖြစ်ပေါ်သည်။

Verse 26

हृदयं मन्यते स्त्यानमुदरं स्तिमितं गुरु / उद्गारो दुष्टमधुरः सदनं सप्रहर्षणम्

နှလုံးသည် မလှုပ်မရှား အေးခဲသကဲ့သို့ ခံစားရပြီး ဝမ်းဗိုက်သည် တိတ်ဆိတ်၍ လေးလံသကဲ့သို့ ထင်ရသည်။ အော်ဂါးသည် မကောင်းသော ချိုမြိန်ရသာဖြစ်လာကာ နေထိုင်ရာပတ်ဝန်းကျင်သည် ထူးဆန်းစွာ စိတ်လှုပ်ရှားစေသကဲ့သို့ မြင်ရသည်—ဤတို့သည် သင်္ကေတများ ဖြစ်သည်။

Verse 27

सम्भिन्नश्लेष्मसंश्लिष्टगुरुचाम्लैः (वर्चः) प्रवर्तचम् / अकृशस्यापि दौर्बल्यं सर्वजे सर्वदर्शनम्

အညစ်အကြေးသည် ခွဲကွဲသွားသော သလိပ်နှင့် ရောနှော၍ ကပ်ကပ်လေးလံကာ ချဉ်သကဲ့သို့ ထွက်လာပြီး၊ ပိန်မသွားသော်လည်း အားနည်းမှု ဖြစ်ပေါ်လျှင်—ဤတို့သည် လူအားလုံးတွင် ယေဘုယျမြင်တွေ့ရသော ရောဂါလက္ခဏာများ ဖြစ်သည်။

Verse 28

विभागे ऽङ्गस्य ये प्रोक्ता पिपासाद्यास्त्रयो मलाः / ते ऽप्यस्य ग्रहणीदोषाः समन्तेष्वस्ति कारणम्

ကိုယ်ခန္ဓာ အခြေအနေ ပျက်ယွင်းရာမှ ဖြစ်ပေါ်သည်ဟု ဆိုထားသော ရေငတ်လွန်ခြင်း စသည်တို့ပါဝင်သည့် အညစ်အကြေး (လက္ခဏာ) သုံးမျိုးသည်လည်း «ဂရဟဏီ» (grahaṇī) ချို့ယွင်းမှုများအဖြစ် ရေတွက်ရပြီး၊ ပတ်ဝန်းကျင်အနှံ့ အခြားဆက်စပ်ရောဂါများတွင်ပါ အကြောင်းရင်းအဖြစ် သက်ရောက်သည်။

Verse 29

वातव्याध्यश्मरीकुष्ठमेहोदरभगन्दरम् / अर्शांसि ग्रहणीत्यष्टौ महारोगाः सुदुस्तराः

ဝါတရောဂါ၊ ဆီးကျောက်၊ ကုဋ္ဌ (အရေပြားရောဂါ)၊ ပ္ရမေဟ (ဆီးနှင့်代謝ရောဂါ)၊ ဝမ်းဗိုက်ဖောင်း/ရေဝမ်း၊ ဘဂန္ဒရ (အနယ်အပေါက်ရောဂါ)၊ အရှ (လိပ်ခေါင်း) နှင့် ဂြဟဏီ—ဤရှစ်ပါးသည် မဟာရောဂါများဖြစ်၍ အလွန်ကျော်လွှားရန်ခက်ခဲ၏။