Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 9
Cākṣuṣa–Vaivasvata Manvantara Transition, Deva-Gaṇa Taxonomy, and Loka-Triad Etymology
Bhūr–Antarikṣa–Dyu
Devanagari script
त्रैलोक्ये यानि सत्त्वानि गतिमन्ति ध्रुवाणि च / अभिभूयावतिष्ठन्ति धर्माद्यैः कारणैरपि
Transliteration
trailokye yāni sattvāni gatimanti dhruvāṇi ca / abhibhūyāvatiṣṭhanti dharmādyaiḥ kāraṇairapi
Translation
သုံးလောက၌ လှုပ်ရှား၍ ဂတိရရှိသူများနှင့် တည်ငြိမ်သော (ဓြုဝ) အရာများပင်လျှင်၊ ဓမ္မ စသည့် အကြောင်းရင်းများ၏ အာဏာအောက်တွင် ကျရောက်ကာ ကိုယ့်ကိုယ့်အနေအထား၌ တည်နေကြသည်။
Word by Word
त्रैलोक्येin the three worlds
त्रैलोक्ये:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootत्रि (संख्या) + लोक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; द्विगु-समास (‘three worlds’)
यानिwhich
यानि:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; सम्बन्धबोधक सर्वनाम (relative pronoun)
सत्त्वानिbeings
सत्त्वानि:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसत्त्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन
गतिमन्तिhaving movement/destiny
गतिमन्ति:
Vidheyavisheshana (विधेयविशेषण)
TypeAdjective
Rootगतिमत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; विशेषण
ध्रुवाणिfixed, steady
ध्रुवाणि:
Vidheyavisheshana (विधेयविशेषण)
TypeAdjective
Rootध्रुव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; विशेषण
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक
अभिभूयhaving overcome
अभिभूय:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया/Gerund)
TypeIndeclinable
Rootअभि + भू (धातु) → अभिभूय (क्त्वान्त/अव्ययकृदन्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund/absolutive): ‘having overcome’
अवतिष्ठन्तिremain, stand firm
अवतिष्ठन्ति:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootअव + स्था (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
धर्माद्यैःby dharma and others
धर्माद्यैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक) + आदि (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; ‘धर्म-आदि’ (and the like) समाहार/तत्पुरुषप्राय
कारणैःby causes
कारणैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootकारण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
अपिalso, even
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अप्यर्थक निपात (particle: also/even)