Shloka 1
Bhūtasarga-Prakaraṇa
Account of Elemental Creation from Avyakta to Mahat
Devanagari script
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे प्रथमे प्रक्रियापादे नैमिषाख्यानकथनं नाम द्वितीयो ऽध्यायः सूत उवाच शृणु तेषां कथां दिव्यां सर्वपापप्रमोचनीम् / कथ्यमानां मया चित्रां बह्वर्थां श्रुतिसंमताम्
Transliteration
iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte pūrvabhāge prathame prakriyāpāde naimiṣākhyānakathanaṃ nāma dvitīyo 'dhyāyaḥ sūta uvāca śṛṇu teṣāṃ kathāṃ divyāṃ sarvapāpapramocanīm / kathyamānāṃ mayā citrāṃ bahvarthāṃ śrutisaṃmatām
Translation
ဤသို့ သီရိဗြဟ္မာဏ္ဍ မဟာပုရာဏ၌၊ ဝါယုဟောကြားသော ပူရဗ္ဘာဂ၏ ပထမ ပရကရိယာပာဒတွင် ‘နೈမိෂ အాఖ్యာန်ကထန’ ဟူသော ဒုတိယ အဓ್ಯಾಯ။ စူတက ဆိုသည်—သူတို့၏ သာသနာတော်ဆန်သော ကထာကို နားထောင်ကြလော့၊ အပြစ်အားလုံးကို ဖြေရှင်းပေးသည်။ ငါပြောသော ဤကထာသည် အံ့ဖွယ်၊ အဓိပ္ပါယ်များစွာပါဝင်၍ သရုတိနှင့် ကိုက်ညီသည်။
Word by Word
इतिthus
इति:
Vacana-suchaka (वचनसूचक)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्तिसूचक-अव्यय (quotative/closure particle)
श्रीब्रह्माण्डेin the revered Brahmāṇḍa (Purāṇa)
श्रीब्रह्माण्डे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootश्री + ब्रह्माण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (श्रीमत् ब्रह्माण्डम्)
महापुराणेin the Mahāpurāṇa
महापुराणे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमहा + पुराण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (महच्च तत् पुराणम्)
वायुप्रोक्तेspoken by Vāyu
वायुप्रोक्ते:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवायु + प्रोक्त (प्रातिपदिक/कृदन्ताधारित)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन; तृतीया-तत्पुरुषः (वायुना प्रोक्ते) qualifying पुराणे
पूर्वभागेin the former section
पूर्वभागे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपूर्व + भाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (पूर्वः भागः)
प्रथमेfirst
प्रथमे:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन; agrees with भागे/पादे (locative)
प्रक्रियापादेin the Prakriyā-pāda (section)
प्रक्रियापादे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रक्रिया + पाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (प्रक्रियायाः पादः)
नैमिषाख्यानकथनम्the narration of the Naimiṣa episode
नैमिषाख्यानकथनम्:
Samjna (संज्ञा)
TypeNoun
Rootनैमिष + आख्यान + कथन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; बहु-तत्पुरुषसमासः (नैमिषस्य आख्यानस्य कथनम्)
नामnamed
नाम:
Samjna-suchaka (संज्ञासूचक)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formसंज्ञासूचक-अव्यय (particle meaning 'named')
द्वितीयःsecond
द्वितीयः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वितीय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; agrees with अध्यायः
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; Nominative singular
सूतःSūta
सूतः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; speaker designation
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; Parasmaipada
शृणुlisten
शृणु:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; Parasmaipada
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, बहुवचन; Genitive plural
कथाम्story, account
कथाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकथा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; Accusative singular
दिव्याम्divine
दिव्याम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; agrees with कथाम्
सर्वपापप्रमोचनीम्removing all sins
सर्वपापप्रमोचनीम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व + पाप + प्रमोचनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सर्वेषां पापानां प्रमोचनी) qualifying कथाम्
कथ्यमानाम्being narrated
कथ्यमानाम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeVerb
Rootकथ् (धातु) + यमान (कृदन्त)
Formवर्तमानकर्मणि कृदन्त (शानच्/यमान), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; passive present participle agreeing with कथाम्
मयाby me
मया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया विभक्ति, एकवचन; Instrumental singular (by me)
चित्राम्wonderful, varied
चित्राम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootचित्र (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; agrees with कथाम्
बह्वर्थाम्having many meanings/points
बह्वर्थाम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootबहु + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (बहवः अर्थाः यस्याः) used adjectivally
श्रुतिसंमताम्approved by the Vedas
श्रुतिसंमताम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootश्रुति + संमत (प्रातिपदिक/कृदन्ताधारित)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (श्रुत्या संमता)