Adhyaya 17
Citraketu Offends Śiva, Is Cursed by Pārvatī, and Is Glorified as a Vaiṣṇava
ဘုရား၏ကရုဏာကိုရပြီး အလွန်ထူးကဲသော ယောဂသိဒ္ဓိအာနုဘော်ကို ရရှိသဖြင့် စိတ္တရကေတုသည် ဗိဒ္ဓာဓရတို့၏ခေါင်းဆောင်အဖြစ် လှည့်လည်ကာ ဟရိ၏ဂုဏ်တော်ကို သီဆို၍ စိဒ္ဓနှင့် စာရဏာလောကများ၊ စုမေရုတောင်ချိုင့်ဝှမ်းများကို ဖြတ်သန်းသည်။ ထို့နောက် သန့်ရှင်းသောအစည်းအဝေးတွင် ပါရဝတီကို မိမိပေါင်ပေါ်တင်၍ ထိုင်နေသော သီဝကို မြင်သော်လည်း အပြင်ပန်းသင့်တော်မှုအမြင်ဖြင့် မှားယွင်းကာ ရယ်မော၍ သီဝ၏အပြုအမူကို ဝေဖန်သည်။ သီဝသည် နက်နဲမှုနှင့် သည်းခံမှုဖြင့် တိတ်ဆိတ်နေသော်လည်း ပါရဝတီက ဒေါသထွက်ကာ စိတ္တရကေတုကို အဆုရ/ဒေဝမဟုတ်သော သတ္တဝါတို့အတွင်း မွေးဖွားစေမည့် အမိန့်တော်ဖြင့် ကျိန်စာချသည်။ စိတ္တရကေတုသည် ချက်ချင်း ဆင်း၍ ဂါရဝပြုကာ ပြန်လည်မတုံ့ပြန်ဘဲ ကျိန်စာကို လက်ခံပြီး ကမ္မ၊ ကျိန်စာနှင့် ကောင်းချီး၏ ဆက်စပ်မှု၊ ဒွိသဘောများအတွင်း ဘုရား၏ မျှတမှုကို ဘာဂဝတဒဿနဖြင့် ရှင်းလင်းသည်။ အံ့သြသွားသော သီဝက ပါရဝတီအား ဝိုင်ရှ္ဏဝတို့၏ မဟာတန်ခိုး—မကြောက်မရွံ့၊ မကပ်မငြိ၊ စိတ်ညီမျှ—ကို သင်ကြားပြီး စိတ္တရကေတု၏ အဆုရမွေးဖွားခြင်းသည် နောက်တစ်ဆင့်တွင် ဝෘတြာဆုရအဖြစ် ပေါ်ထွန်းလာရန် အစပြုကာ အိန္ဒြ–ဝෘတြာဇာတ်လမ်းနှင့် အပြင်ပန်းကို ကျော်လွန်သော ဘက္တိသဒ္ဓာ၏ သဘောတရားကို ခင်းကျင်းပေးသည်။
Shlokas
Verse 1
श्रीशुक उवाच यतश्चान्तर्हितोऽनन्तस्तस्यै कृत्वा दिशे नम: । विद्याधरश्चित्रकेतुश्चचार गगने चर: ॥ १ ॥
သီရိရှုကဒေဝ ဂိုစွာမီ မိန့်ကြားသည်—အနန္တ ဘဂဝန် ပျောက်ကွယ်သွားသော အရပ်သို့ နမസ്കာပြုပြီးနောက်၊ ဝိဒ္ဓာဓရတို့၏ အကြီးအကဲ စိတ္တရကေတုသည် အာကာသတွင် လှည့်လည်သွားလာ하였다။
Verse 2
स लक्षं वर्षलक्षाणामव्याहतबलेन्द्रिय: । स्तूयमानो महायोगी मुनिभि: सिद्धचारणै: ॥ २ ॥ कुलाचलेन्द्रद्रोणीषु नानासङ्कल्पसिद्धिषु । रेमे विद्याधरस्त्रीभिर्गापयन् हरिमीश्वरम् ॥ ३ ॥
မဟာယောဂီ စိတ္တရကေတုသည် ကိုယ်ခန္ဓာအင်အားနှင့် အင်္ဂါရုံများ မကျဆင်းဘဲ သန်းပေါင်းများစွာသော နှစ်ကာလတစ်လျှောက် မုနိများနှင့် စိဒ္ဓ၊ ချာရဏတို့၏ ချီးမွမ်းခြင်းကို ခံရကာ လှည့်လည်နေ하였다။ မျိုးစုံသော သင်္ကల్ప-စိဒ္ဓိများ ပြည့်စုံရာ စုမေရုတောင်၏ ချိုင့်ဝှမ်းများတွင် သွားလာရင်း၊ ဝိဒ္ဓာဓရလောက၏ မိန်းမများနှင့်အတူ ဟရီ-ဣရှ္ဝရ၏ ဂုဏ်တော်ကို သီဆိုကာ ပျော်ရွှင်စွာ ရမဏခဲ့သည်။
Verse 3
स लक्षं वर्षलक्षाणामव्याहतबलेन्द्रिय: । स्तूयमानो महायोगी मुनिभि: सिद्धचारणै: ॥ २ ॥ कुलाचलेन्द्रद्रोणीषु नानासङ्कल्पसिद्धिषु । रेमे विद्याधरस्त्रीभिर्गापयन् हरिमीश्वरम् ॥ ३ ॥
မဟာယောဂီ စိတ္တရကေတုသည် ကိုယ်ခန္ဓာအင်အားနှင့် အင်္ဂါရုံများ မကျဆင်းဘဲ သန်းပေါင်းများစွာသော နှစ်ကာလတစ်လျှောက် မုနိများနှင့် စိဒ္ဓ၊ ချာရဏတို့၏ ချီးမွမ်းခြင်းကို ခံရကာ လှည့်လည်နေ하였다။ မျိုးစုံသော သင်္ကల్ప-စိဒ္ဓိများ ပြည့်စုံရာ စုမေရုတောင်၏ ချိုင့်ဝှမ်းများတွင် သွားလာရင်း၊ ဝိဒ္ဓာဓရလောက၏ မိန်းမများနှင့်အတူ ဟရီ-ဣရှ္ဝရ၏ ဂုဏ်တော်ကို သီဆိုကာ ပျော်ရွှင်စွာ ရမဏခဲ့သည်။
Verse 4
एकदा स विमानेन विष्णुदत्तेन भास्वता । गिरिशं ददृशे गच्छन् परीतं सिद्धचारणै: ॥ ४ ॥ आलिङ्गयाङ्कीकृतां देवीं बाहुना मुनिसंसदि । उवाच देव्या: शृण्वन्त्या जहासोच्चैस्तदन्तिके ॥ ५ ॥
တစ်ခါတရံ စိတ္တရကေတုသည် ဗိဿနုက ပေးအပ်သော တောက်ပလင်းလက်သည့် ဝိမာနဖြင့် အာကာသလမ်းကြောင်းတွင် သွားနေစဉ်၊ စိဒ္ဓနှင့် ချာရဏတို့ ဝန်းရံထားသော ဂိရိရှ (ရှီဝ) ကို မြင်တွေ့하였다။ ရှီဝသည် မုနိတို့၏ စည်းဝေးပွဲတွင် ပါဝတီဒေဝီကို မိမိမဒ်ပေါ်တွင် ထိုင်စေကာ လက်မောင်းဖြင့် အာလင်္ဂနပြု၍ ထိုင်နေ하였다။ ပါဝတီ ကြားနေရစဉ် စိတ္တရကေတုသည် အနီးတွင် အသံကျယ်စွာ ရယ်မောကာ စကားဆို하였다။
Verse 5
एकदा स विमानेन विष्णुदत्तेन भास्वता । गिरिशं ददृशे गच्छन् परीतं सिद्धचारणै: ॥ ४ ॥ आलिङ्गयाङ्कीकृतां देवीं बाहुना मुनिसंसदि । उवाच देव्या: शृण्वन्त्या जहासोच्चैस्तदन्तिके ॥ ५ ॥
တစ်ခါတရံ စိတ္တရကေတုသည် ဗိဿနုက ပေးအပ်သော တောက်ပလင်းလက်သည့် ဝိမာနဖြင့် အာကာသလမ်းကြောင်းတွင် သွားနေစဉ်၊ စိဒ္ဓနှင့် ချာရဏတို့ ဝန်းရံထားသော ဂိရိရှ (ရှီဝ) ကို မြင်တွေ့하였다။ ရှီဝသည် မုနိတို့၏ စည်းဝေးပွဲတွင် ပါဝတီဒေဝီကို မိမိမဒ်ပေါ်တွင် ထိုင်စေကာ လက်မောင်းဖြင့် အာလင်္ဂနပြု၍ ထိုင်နေ하였다။ ပါဝတီ ကြားနေရစဉ် စိတ္တရကေတုသည် အနီးတွင် အသံကျယ်စွာ ရယ်မောကာ စကားဆို하였다။
Verse 6
चित्रकेतुरुवाच एष लोकगुरु: साक्षाद्धर्मं वक्ता शरीरिणाम् । आस्ते मुख्य: सभायां वै मिथुनीभूय भार्यया ॥ ६ ॥
စိတ္တရကေတုက ပြောသည်—“ဤသူသည် လောက၏ ဂုရုတော်၊ ကိုယ်ခန္ဓာရှိသော သတ္တဝါတို့အား ဓမ္မကို ဟောကြားသူ၊ အမြင့်မြတ်ဆုံးဖြစ်၏။ သို့ရာတွင် မဟာရိရှီတို့၏ စည်းဝေးပွဲအလယ်၌ ဇနီး ပါဝတီကို ဖက်လျက် ထိုင်နေသည်မှာ အံ့ဩဖွယ်ပင်”။
Verse 7
जटाधरस्तीव्रतपा ब्रह्मवादिसभापति: । अङ्कीकृत्य स्त्रियं चास्ते गतह्री: प्राकृतो यथा ॥ ७ ॥
ဆံပင်ကို ဇဋာချည်ထားသော၊ ပြင်းထန်သော တပဿကို ကျင့်သုံးပြီး ဝేదနည်းကိုလိုက်နာသူတို့၏ စည်းဝေးပွဲကို ဦးဆောင်သော သီဝတော်—သို့သော် သန့်ရှင်းသူတို့အလယ်၌ ဇနီးကို မျက်နှာချင်းဆိုင် မဒ်ပေါ်တင်၍ ဖက်လျက် ထိုင်နေသည်မှာ လျှို့ဝှက်အရှက်မဲ့ သာမန်လူကဲ့သို့ပင်။
Verse 8
प्रायश: प्राकृताश्चापि स्त्रियं रहसि बिभ्रति । अयं महाव्रतधरो बिभर्ति सदसि स्त्रियम् ॥ ८ ॥
သာမန်အခြေအနေရှိသူတို့သည် များသောအားဖြင့် တိတ်ဆိတ်ရာနေရာတွင်သာ ဇနီးကို ဖက်လျက် ပျော်မြူးကြသည်။ သို့သော် မဟာဝရတကို ကိုင်ဆောင်သော မဟာဒေဝသည် မဟာရိရှီတို့၏ စည်းဝေးပွဲအလယ်၌ ပွင့်လင်းစွာ ဇနီးကို ဖက်ထားသည်—အံ့ဩဖွယ်ပင်။
Verse 9
श्रीशुक उवाच भगवानपि तच्छ्रुत्वा प्रहस्यागाधधीर्नृप । तूष्णीं बभूव सदसि सभ्याश्च तदनुव्रता: ॥ ९ ॥
ရှုကဒေဝ ဂోသ్వာမီက ဆက်ပြောသည်—“အရှင်မင်းကြီး၊ စိတ္တရကေတု၏ စကားကို ကြားပြီးနောက် အနက်မဲ့မဆုံး ဉာဏ်ရှိသော သီဝတော်သည် ပြုံးရယ်ကာ စည်းဝေးပွဲ၌ တိတ်ဆိတ်နေ하였다။ စည်းဝေးသူများလည်း သခင်ကိုလိုက်၍ မည်သို့မျှ မပြောကြ။”
Verse 10
इत्यतद्वीर्यविदुषि ब्रुवाणे बह्वशोभनम् । रुषाह देवी धृष्टाय निर्जितात्माभिमानिने ॥ १० ॥
သီဝနှင့် ပါဝတီ၏ အာနုဘော်ကို မသိဘဲ စိတ္တရကေတုသည် ပြင်းထန်၍ မလှပသော စကားများဖြင့် ဝေဖန်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဒေါသထွက်သော ဒေဝီ ပါဝတီသည် အာရုံထိန်းချုပ်မှုတွင် ကိုယ်ကို သီဝထက်မြင့်သည်ဟု အဟങ്കာရထားသော ထိုမိုက်မဲသူ စိတ္တရကေတုအား ဤသို့ ပြော하였다။
Verse 11
श्रीपार्वत्युवाच अयं किमधुना लोके शास्ता दण्डधर: प्रभु: । अस्मद्विधानां दुष्टानां निर्लज्जानां च विप्रकृत् ॥ ११ ॥
ပါရဝတီနတ်သမီးက ဆိုလေသည် - အို၊ ဤလူသစ်သည် ငါတို့ကဲ့သို့ အရှက်မရှိသောသူများကို အပြစ်ပေးရန် ရာထူးရရှိထားပါသလော။ သူသည် အုပ်စိုးသူအဖြစ် ခန့်အပ်ခံရပါသလော။
Verse 12
न वेद धर्मं किल पद्मयोनि- र्न ब्रह्मपुत्रा भृगुनारदाद्या: । न वै कुमार: कपिलो मनुश्च ये नो निषेधन्त्यतिवर्तिनं हरम् ॥ १२ ॥
ကြာပန်းမှ ဖွားမြင်သော ဗြဟ္မာမင်းကြီးသည် တရားဓမ္မကို မသိချေ။ ဘရိဂု နှင့် နာရဒ ကဲ့သို့သော သူတော်စင်ကြီးများသည်လည်း မသိကြချေ။ မနု နှင့် ကပိလ တို့သည်လည်း တရားဓမ္မကို မေ့လျော့နေကြပြီ။
Verse 13
एषामनुध्येयपदाब्जयुग्मं जगद्गुरुं मङ्गलमङ्गलं स्वयम् । य: क्षत्रबन्धु: परिभूय सूरीन् प्रशास्ति धृष्टस्तदयं हि दण्ड्य: ॥ १३ ॥
ဤ စိတြကေတု သည် ဇာတ်နိမ့်သော ခတ္တိယ ဖြစ်သည်။ အကြောင်းမူကား သူသည် လောက၏ ဆရာသခင်ဖြစ်သော သီဝဘုရားရှင်ကို စော်ကားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် သူ့ကို အပြစ်ပေးရမည်။
Verse 14
नायमर्हति वैकुण्ठपादमूलोपसर्पणम् । सम्भावितमति: स्तब्ध: साधुभि: पर्युपासितम् ॥ १४ ॥
ဤသူသည် မာန်မာန ထောင်လွှားနေသည်။ သူတော်စင်အပေါင်းတို့ ကိုးကွယ်ရာဖြစ်သော ဗိဿနိုးဘုရားရှင်၏ ခြေတော်ရင်းသို့ ချဉ်းကပ်ခိုလှုံထိုက်သူ မဟုတ်ပေ။
Verse 15
अत: पापीयसीं योनिमासुरीं याहि दुर्मते । यथेह भूयो महतां न कर्ता पुत्र किल्बिषम् ॥ १५ ॥
အို မိုက်မဲသော သား၊ သင်သည် နတ်ဆိုးမျိုးနွယ်တွင် ဝင်စားပါစေ။ သို့မှသာ သင်သည် သူတော်စင်ကြီးများအပေါ် ဤကဲ့သို့ ပြစ်မှားခြင်းကို နောက်တစ်ဖန် မပြုမိမည် ဖြစ်သည်။
Verse 16
श्रीशुक उवाच एवं शप्तश्चित्रकेतुर्विमानादवरुह्य स: । प्रसादयामास सतीं मूर्ध्ना नम्रेण भारत ॥ १६ ॥
သီရိရှုကဒေဝက ဆိုသည်—ဟေ ဘာရတ! ပါဝတီက ချိတြကေတုကို ကျိန်စာပေးသောအခါ သူသည် ဝိမာန်မှ ဆင်းလာ၍ အလွန်နှိမ့်ချစွာ ခေါင်းငုံ့ကာ သတီဒေဝီကို ပြည့်ဝစွာ ပျော်ရွှင်စေ하였다။
Verse 17
चित्रकेतुरुवाच प्रतिगृह्णामि ते शापमात्मनोऽञ्जलिनाम्बिके । देवैर्मर्त्याय यत्प्रोक्तं पूर्वदिष्टं हि तस्य तत् ॥ १७ ॥
ချိတြကေတုက ပြောသည်—အမိ အမ္ဗိကာ၊ ကျွန်ုပ် လက်အုပ်ချီ၍ ဤကျိန်စာကို လက်ခံပါသည်။ ဒေဝတားတို့က လူသားအတွက် သတ်မှတ်သောအရာသည် အတိတ်က ကမ္မအတိုင်းပင် ဖြစ်ပါသည်။
Verse 18
संसारचक्र एतस्मिञ्जन्तुरज्ञानमोहित: । भ्राम्यन् सुखं च दु:खं च भुङ्क्ते सर्वत्र सर्वदा ॥ १८ ॥
ဤသံသရာစက်ဝိုင်း၌ အဝိဇ္ဇာကြောင့် မောဟဖြစ်သော သတ္တဝါသည် လှည့်လည်သွားလာကာ အတိတ်ကမ္မ၏ အကျိုးဖြစ်သော သုခနှင့် ဒုက္ခကို နေရာတိုင်း အချိန်တိုင်း ခံစားရသည်။
Verse 19
नैवात्मा न परश्चापि कर्ता स्यात् सुखदु:खयो: । कर्तारं मन्यतेऽत्राज्ञ आत्मानं परमेव च ॥ १९ ॥
ဤရုပ်ဝတ္ထုလောက၌ သုခဒုက္ခ၏ ကర్తာသည် မိမိသတ္တဝါလည်းမဟုတ်၊ အခြားသူလည်းမဟုတ်။ သို့သော် ကြမ်းတမ်းသော အဝိဇ္ဇာကြောင့် မိမိနှင့် အခြားသူတို့ကိုပင် ကర్తာဟု ထင်မြင်သည်။
Verse 20
गुणप्रवाह एतस्मिन् क: शाप: को न्वनुग्रह: । क: स्वर्गो नरक: को वा किं सुखं दु:खमेव वा ॥ २० ॥
ဂုဏာစီးဆင်းမှုအဖြစ် အမြဲတမ်း စီးဆင်းနေသော ဤလောက၌ ကျိန်စာဟူသည် ဘာနည်း၊ ကောင်းချီးဟူသည် ဘာနည်း။ ကောင်းကင်ဘုံ ဘာနည်း၊ နရက ဘာနည်း။ အမှန်တကယ် သုခ ဘာနည်း၊ ဒုက္ခ ဘာနည်း—အားလုံးသည် လှိုင်းများကဲ့သို့ မပြတ်စီးဆင်းနေသော်?
Verse 21
एक: सृजति भूतानि भगवानात्ममायया । एषां बन्धं च मोक्षं च सुखं दु:खं च निष्कल: ॥ २१ ॥
အမြင့်မြတ်ဆုံးဘုရားသည် တစ်ပါးတည်းဖြစ်၍ မိမိ၏ အာတ္မမာယာဖြင့် သတ္တဝါအားလုံးကို ဖန်ဆင်းတော်မူသည်။ မကပ်ငြိမ့်သော်လည်း ချုပ်နှောင်မှု–လွတ်မြောက်မှု၊ ပျော်ရွှင်မှု–ဒုက္ခကို ထင်ရှားစေတော်မူသည်။
Verse 22
न तस्य कश्चिद्दयित: प्रतीपो न ज्ञातिबन्धुर्न परो न च स्व: । समस्य सर्वत्र निरञ्जनस्य सुखे न राग: कुत एव रोष: ॥ २२ ॥
ဘုရားသည် သတ္တဝါအားလုံးအပေါ် တန်းတူသဘောထားတော်မူသည်။ အထူးချစ်သူ၊ ရန်သူ၊ မိတ်ဆွေ၊ ဆွေမျိုးဟူ၍ မရှိ။ မလိမ်းမကပ်သောဘုရားသည် စုခ၌ မကပ်ငြိမ့်သဖြင့် ဒုက္ခ၌ ဒေါသမည်ကဲ့သို့ ဖြစ်နိုင်မည်နည်း။
Verse 23
तथापि तच्छक्तिविसर्ग एषां सुखाय दु:खाय हिताहिताय । बन्धाय मोक्षाय च मृत्युजन्मनो: शरीरिणां संसृतयेऽवकल्पते ॥ २३ ॥
သို့သော်လည်း မိမိ၏ သက္တိ (śakti) ပြန့်ပွားမှုအားဖြင့် ဘုရားသည် ကိုယ်ရှိသတ္တဝါတို့အတွက် ကမ္မအလိုက် ပျော်–ဒုက္ခ၊ ကောင်း–ဆိုး၊ ချုပ်နှောင်–လွတ်မြောက်၊ မွေး–သေ ကို စီမံကာ သံသရာစီးဆင်းမှုကို ဆက်လက်စေတော်မူသည်။
Verse 24
अथ प्रसादये न त्वां शापमोक्षाय भामिनि । यन्मन्यसे ह्यसाधूक्तं मम तत्क्षम्यतां सति ॥ २४ ॥
အမျက်ထွက်နေသော မိခင်ရေ၊ ကျိန်စာမှ လွတ်မြောက်ရန်အတွက် မိခင်ကို ကျေနပ်စေလို၍ မဟုတ်ပါ။ စတီရေ၊ ကျွန်ုပ်စကားထဲမှ မသင့်တော်ဟု မိခင်ထင်သမျှကို ခွင့်လွှတ်ပေးပါ။
Verse 25
श्रीशुक उवाच इति प्रसाद्य गिरिशौ चित्रकेतुररिन्दम । जगाम स्वविमानेन पश्यतो: स्मयतोस्तयो: ॥ २५ ॥
သီရိရှုကဒေဝက ပြောသည်—ရန်သူနှိမ်နင်းသူ ပရိက္ခစ်ရေ၊ စိတ္တရကေတုသည် ဂိရီရှ (ရှီဝ) နှင့် ပါဝတီကို ကျေနပ်စေပြီးနောက် မိမိ၏ ဝိမာနပေါ်တက်ကာ ထွက်ခွာသွားသည်။ သူ၏ မကြောက်မရွံ့သဘောကို မြင်၍ နှစ်ပါးလုံး အံ့ဩကာ ပြုံးတော်မူကြသည်။
Verse 26
ततस्तु भगवान् रुद्रो रुद्राणीमिदमब्रवीत् । देवर्षिदैत्यसिद्धानां पार्षदानां च शृण्वताम् ॥ २६ ॥
ထို့နောက် ဒေဝရိရှီ နာရဒ၊ ဒိုင်တျာများ၊ စိဒ္ဓလောကနေထိုင်သူများနှင့် မိမိ၏ပါရ္ဍသများ ကြားနာနေစဉ်၊ အလွန်တန်ခိုးကြီးသော ဘဂဝန် ရုဒ္ဒရသည် မိမိ၏ဇနီး ရုဒ္ဒရာဏီ ပါရဝတီအား ဤသို့ မိန့်တော်မူ하였다။
Verse 27
श्रीरुद्र उवाच दृष्टवत्यसि सुश्रोणि हरेरद्भुतकर्मण: । माहात्म्यं भृत्यभृत्यानां नि:स्पृहाणां महात्मनाम् ॥ २७ ॥
သီရုဒ္ဒရ မိန့်တော်မူသည်—အို လှပသော ပါရဝတီ၊ ဟရီ၏ အံ့ဩဖွယ်ကောင်းသော ကర్మများကို ဆောင်ရွက်သော ဝိုင်ရှ္ဏဝများ၏ ဂုဏ်မြတ်ကို မြင်ခဲ့ပြီလား။ သူတို့သည် ဟရီ၏ ဘက္တများ၏ ဘက္တ၊ မဟာတ္မာဖြစ်၍ လောကီသုခကို မလိုလားကြ။
Verse 28
नारायणपरा: सर्वे न कुतश्चन बिभ्यति । स्वर्गापवर्गनरकेष्वपि तुल्यार्थदर्शिन: ॥ २८ ॥
နာရာယဏကိုသာ အပြည့်အဝ အားထားသော ဘက္တများသည် မည်သည့်အခြေအနေကိုမျှ မကြောက်ရွံ့ကြ။ သူတို့အတွက် ကောင်းကင်ဘုံ၊ မောက္ခ (အပဝဂ္ဂ) နှင့် နရကဘုံတို့သည်တူညီပြီး၊ အကြောင်းမှာ သူတို့စိတ်သည် သခင်၏ဝန်ဆောင်မှု၌သာ တည်နေသောကြောင့်ဖြစ်သည်။
Verse 29
देहिनां देहसंयोगाद् द्वन्द्वानीश्वरलीलया । सुखं दु:खं मृतिर्जन्म शापोऽनुग्रह एव च ॥ २९ ॥
အသက်ရှိသူများသည် ရုပ်ဝတ္ထုကိုယ်ခန္ဓာနှင့် ထိတွေ့ချိတ်ဆက်သဖြင့်၊ သခင်၏ ပြင်ပဓာတ် (မာယာ) လီလာကြောင့် ဒွန္ဒများ ပေါ်ပေါက်လာသည်—ပျော်ရွှင်မှုနှင့် ဒုက္ခ၊ မွေးဖွားခြင်းနှင့် သေဆုံးခြင်း၊ ကျိန်စာနှင့် ကရုဏာ—ဤအရာအားလုံးသည် ကိုယ်ခန္ဓာဆက်နွယ်မှု၏ သဘာဝရလဒ်များဖြစ်သည်။
Verse 30
अविवेककृत: पुंसो ह्यर्थभेद इवात्मनि । गुणदोषविकल्पश्च भिदेव स्रजिवत्कृत: ॥ ३० ॥
ပန်းမော်ကို မြွေဟု မှားယွင်းထင်မြင်သကဲ့သို့၊ အမြင်မမှန်ခြင်းကြောင့် လူသည် မိမိအတွင်း၌ပင် ကွာခြားမှုရှိသကဲ့သို့ ထင်ကာ ကောင်း-ဆိုးကို ခွဲခြားပြီး ပျော်ရွှင်မှုကို ကောင်း၊ ဒုက္ခကို ဆိုးဟု သတ်မှတ်တတ်သည်။
Verse 31
वासुदेवे भगवति भक्तिमुद्वहतां नृणाम् । ज्ञानवैराग्यवीर्याणां न हि कश्चिद् व्यपाश्रय: ॥ ३१ ॥
ဗာဂဝန် ဝာစုဒေဝ (ကృష్ణ) ကို ဘက္တိဖြင့် ဆည်းကပ်ဝန်ဆောင်သူတို့တွင် ဉာဏ်နှင့် လောကီကပ်ငြိမှုကင်းခြင်းသည် သဘာဝအလျောက် ပြည့်စုံလာသည်; ထို့ကြောင့် လောက၏ အမည်သာရှိသော ပျော်ရွှင်မှုနှင့် ဝမ်းနည်းမှုတို့ကို မစွဲလမ်းကြ။
Verse 32
नाहं विरिञ्चो न कुमारनारदौ न ब्रह्मपुत्रा मुनय: सुरेशा: । विदाम यस्येहितमंशकांशका न तत्स्वरूपं पृथगीशमानिन: ॥ ३२ ॥
ကျွန်ုပ် (ရှီဝ) မဟုတ်၊ ဘြဟ္မာ မဟုတ်၊ အရှွိနီကူမာရ မဟုတ်၊ နာရဒ မဟုတ်၊ ဘြဟ္မာ၏ သား မဟာမုနိများ မဟုတ်၊ ဒေဝတားများပင် မဟုတ်—အမြင့်ဆုံးဘုရား၏ လီလာနှင့် ပုဂ္ဂိုလ်တော်ကို အမှန်တကယ် နားလည်နိုင်သူ မရှိ။ ကျွန်ုပ်တို့သည် သူ၏ အစိတ်အပိုင်းများဖြစ်သော်လည်း ကိုယ်ကို သီးခြားအုပ်စိုးသူဟု ထင်မြင်သဖြင့် သူ၏ သဘောတရားကို မသိနိုင်။
Verse 33
न ह्यस्यास्ति प्रिय: कश्चिन्नाप्रिय: स्व: परोऽपि वा । आत्मत्वात्सर्वभूतानां सर्वभूतप्रियो हरि: ॥ ३३ ॥
သူ့အတွက် အလွန်ချစ်သူလည်း မရှိ၊ ရန်သူလည်း မရှိ; ကိုယ်ပိုင်သူလည်း မရှိ၊ အပြင်သူလည်း မရှိ။ ဟရီသည် သတ္တဝါအားလုံး၏ အတွင်းအတ္တမန်ဖြစ်သဖြင့် အားလုံးအတွက် မင်္ဂလာဆောင် မိတ်ဆွေဖြစ်ပြီး အားလုံးနှင့် နီးကပ်ချစ်ခင်ခံရသူ ဖြစ်သည်။
Verse 34
तस्य चायं महाभागश्चित्रकेतु: प्रियोऽनुग: । सर्वत्र समदृक् शान्तो ह्यहं चैवाच्युतप्रिय: ॥ ३४ ॥ तस्मान्न विस्मय: कार्य: पुरुषेषु महात्मसु । महापुरुषभक्तेषु शान्तेषु समदर्शिषु ॥ ३५ ॥
ဤမဟာဘဂ်ရှိသော စိတ္တရကೇတုသည် प्रभု၏ ချစ်ခင်ခံရသော နောက်လိုက်ဘက္တဖြစ်ပြီး သတ္တဝါအားလုံးကို တန်းတူမြင်ကာ စိတ်ငြိမ်သက်သူ ဖြစ်သည်။ ထိုနည်းတူ ကျွန်ုပ်လည်း အချျူတ (နာရာယဏ)၏ အလွန်ချစ်ခင်ခံရသူ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် နာရာယဏ၏ အမြင့်မြတ်ဆုံး ဘက္တ မဟာတ္မာတို့၏ လုပ်ရပ်များကို မြင်၍ အံ့ဩမနေသင့်; သူတို့သည် ကပ်ငြိမှုနှင့် မနာလိုမှုကင်း၍ အမြဲငြိမ်သက်ကာ အားလုံးကို တန်းတူမြင်ကြသည်။
Verse 35
तस्य चायं महाभागश्चित्रकेतु: प्रियोऽनुग: । सर्वत्र समदृक् शान्तो ह्यहं चैवाच्युतप्रिय: ॥ ३४ ॥ तस्मान्न विस्मय: कार्य: पुरुषेषु महात्मसु । महापुरुषभक्तेषु शान्तेषु समदर्शिषु ॥ ३५ ॥
ဤမဟာဘဂ်ရှိသော စိတ္တရကೇတုသည် प्रभု၏ ချစ်ခင်ခံရသော နောက်လိုက်ဘက္တဖြစ်ပြီး သတ္တဝါအားလုံးကို တန်းတူမြင်ကာ စိတ်ငြိမ်သက်သူ ဖြစ်သည်။ ထိုနည်းတူ ကျွန်ုပ်လည်း အချျူတ (နာရာယဏ)၏ အလွန်ချစ်ခင်ခံရသူ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် နာရာယဏ၏ အမြင့်မြတ်ဆုံး ဘက္တ မဟာတ္မာတို့၏ လုပ်ရပ်များကို မြင်၍ အံ့ဩမနေသင့်; သူတို့သည် ကပ်ငြိမှုနှင့် မနာလိုမှုကင်း၍ အမြဲငြိမ်သက်ကာ အားလုံးကို တန်းတူမြင်ကြသည်။
Verse 36
श्रीशुक उवाच इति श्रुत्वा भगवत: शिवस्योमाभिभाषितम् । बभूव शान्तधी राजन् देवी विगतविस्मया ॥ ३६ ॥
သီရိရှုကဒေဝ ဂိုစွာမီ မိန့်တော်မူသည်—အို မင်းကြီး၊ ဘဂဝန် ရှီဝသည် ဥမာအား မိန့်ကြားသော စကားကို ကြားပြီးနောက် ဒေဝီ၏ အံ့ဩမှု ပျောက်ကွယ်၍ ဉာဏ်သည် တည်ငြိမ်သွား하였다။
Verse 37
इति भागवतो देव्या: प्रतिशप्तुमलन्तम: । मूर्ध्ना स जगृहे शापमेतावत्साधुलक्षणम् ॥ ३७ ॥
မဟာဘက္တ ချိတြကေတုသည် ဒေဝီအား ပြန်လည်ကျိန်စာချနိုင်သော်လည်း မချေခဲ့ဘဲ၊ ရှီဝနှင့် ပါရဝတီရှေ့တွင် ခေါင်းငုံ့ကာ ကျိန်စာကို နှိမ့်ချစွာ လက်ခံ하였다—ဤသည်ပင် ဝိုင်ရှ္ဏဝ၏ သာဓုလက္ခဏာ ဖြစ်သည်။
Verse 38
जज्ञे त्वष्टुर्दक्षिणाग्नौ दानवीं योनिमाश्रित: । वृत्र इत्यभिविख्यातो ज्ञानविज्ञानसंयुत: ॥ ३८ ॥
ဘဝါနီ (ဒုရ္ဂါ)၏ ကျိန်စာကြောင့် ထိုချိတြကေတုသည် အဆုရမျိုးရိုး၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ တ்வෂ္ဋာ၏ ယဇ్ఞ၌ တောင်ဘက် မီးပူဇော်မှ ဒေဝ (အဆုရ) ရုပ်ဖြင့် ပေါ်ထွန်းသော်လည်း ဉာဏ်နှင့် လက်တွေ့သိမြင်မှု ပြည့်ဝကာ ‘ဝෘထ္ရာဆုရ’ ဟု ထင်ရှားလာ하였다။
Verse 39
एतत्ते सर्वमाख्यातं यन्मां त्वं परिपृच्छसि । वृत्रस्यासुरजातेश्च कारणं भगवन्मते: ॥ ३९ ॥
ချစ်ခင်ရသော မင်းကြီး ပရိက္ခစ်၊ မဟာဘက္တ ဝෘထ္ရာဆုရသည် အဆုရမိသားစု၌ မည်သို့ မွေးဖွားလာသနည်းဟု သင် မေးမြန်းခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် အကြောင်းအရာအားလုံးကို ကျွန်ုပ် ရှင်းလင်းပြောကြားပြီးပြီ။
Verse 40
इतिहासमिमं पुण्यं चित्रकेतोर्महात्मन: । माहात्म्यं विष्णुभक्तानां श्रुत्वा बन्धाद्विमुच्यते ॥ ४० ॥
ဤသည်မှာ မဟာအတ္မာ ချိတြကေတု၏ ပုဏ္ဏကထာ ဖြစ်သည်။ သန့်ရှင်းသော ဘက္တ၏ နှုတ်မှ ဝိෂ္ဏုဘက္တတို့၏ မဟိမနှင့်တကွ ကြားနာသူသည်လည်း သံသရာဘంధမှ လွတ်မြောက်သည်။
Verse 41
य एतत्प्रातरुत्थाय श्रद्धया वाग्यत: पठेत् । इतिहासं हरिं स्मृत्वा स याति परमां गतिम् ॥ ४१ ॥
မနက်စောစော အိပ်ရာထပြီး ယုံကြည်သဒ္ဓါဖြင့် စကားနှင့် စိတ်ကို ထိန်းချုပ်ကာ သီဟရီကို သတိရလျက် ဤသန့်ရှင်းသော ရာဇဝင်ကို ရွတ်ဖတ်သူသည် အမြင့်ဆုံးဂတိ—ဘဂဝန်၏ ဓာမ—သို့ ရောက်မည်။
Frequently Asked Questions
Citraketu judged Śiva’s external posture—embracing Pārvatī in a public assembly—through conventional social decorum, not recognizing Śiva’s transcendental position and the non-material nature of divine conduct. The mistake is not merely ‘speaking’ but presuming moral superiority and criticizing an exalted personality without understanding tattva (reality), which the Bhāgavata frames as a form of offense rooted in partial knowledge.
Śiva’s silence demonstrates the restraint and profundity of a mahātmā: he does not react from ego, nor does he need to defend himself. In Bhāgavata ethics, such silence also exposes the critic’s immaturity and allows the event to become instructive—culminating in a teaching moment where Śiva later glorifies the Vaiṣṇava quality of fearlessness and detachment.
He immediately offered obeisance, accepted the curse with folded hands, and refrained from counter-cursing despite having mystic power to do so. This is praised as the standard of Vaiṣṇava conduct: humility, non-retaliation, and philosophical clarity that happiness and distress unfold under karma and daiva, while devotion remains the devotee’s true shelter.
Citraketu teaches that embodied life moves like waves in a flowing river—dualities arise and pass—so ‘curse’ and ‘favor’ are not ultimate realities. He attributes happiness and distress to the unfolding of past deeds under higher administration, and he stresses that the Supreme Lord is impartial; dualities pertain to the conditioned state under māyā, not to the Lord’s own nature.
The chapter explicitly connects Citraketu’s curse to his later birth as Vṛtrāsura, showing that external birth-status does not define devotion. A devotee may accept an apparently unfavorable embodiment due to a curse or karmic arrangement, yet retain transcendental knowledge and bhakti. This sets up the later narrative where Vṛtrāsura’s devotion becomes exemplary despite his demonic form.
Śiva teaches that devotees of Nārāyaṇa are servants of the Lord’s servants, uninterested in material happiness, and fearless in any condition. For them, heaven, hell, and even liberation are secondary to service. Such devotees naturally possess knowledge and detachment, and they remain peaceful and equal to all—hence Citraketu’s unshaken acceptance is evidence of genuine Vaiṣṇava stature.