Adhyaya 15
Nārada and Aṅgirā Instruct Citraketu: Impermanence, Ātma-Tattva, and Mantra-Upadeśa
စိတ္ရကေတု မင်းအဖြစ်တက်ပြီးနောက် သားတော်သေဆုံးသဖြင့် ဝမ်းနည်းပူဆွေးကာ ကလေး၏အလောင်းဘေးတွင် လဲကျနေသည့်အခန်းဖြင့် စတင်သည်။ နာရဒနှင့် အင်္ဂီရာတို့က “အဖ–သား” ဟူသော အတ္တသဘောတရားသည် အချိန်အလိုက် တကယ်တည်မြဲသလားဟု မေးမြန်းကာ ငိုကြွေးခြင်း၏ အကြောင်းပြချက်ကို ချိုးဖောက်သည်။ ကိုယ်ခန္ဓာဆိုင်ရာ ဆက်နွယ်မှုများကို လှိုင်းများက ရွှေ့လျားစေသော သဲမှုန်များ၏ ခဏတာတွေ့ဆုံမှုနှင့် မျိုးစေ့၏ ဖွံ့ဖြိုးမှုသည် အခြေအနေအပေါ် မူတည်သကဲ့သို့ ဥပမာပြုသည်။ လောကသည် အမှန်တကယ် ယာယီဖြစ်သော်လည်း အနိစ္စမဟုတ်ကြောင်း၊ ဘဂဝန်သည် ဖန်ဆင်းခြင်း–ထိန်းသိမ်းခြင်း–ဖျက်ဆီးခြင်းကို ဒုတိယအေးဂျင့်များမှတဆင့် စီမံခန့်ခွဲကြောင်း ဖော်ပြကာ “ငါကလုပ်သူ” ဟူသော မိစ္ဆာအဟင်ကာရကို ဖော်ထုတ်သည်။ စိတ္ရကေတု သတိပြန်ရပြီး အဝဓူတသဘောရှိသော ဝိုင်ရှ္ဏဝ ရှင်တော်များကို သိမြင်ကာ ဉာဏ်ပညာတောင်းခံသည်။ အင်္ဂီရာက မိမိအမည်ကို ထုတ်ဖော်ပြီး ယခင်က သားတော်ပေးခြင်းသည် မင်း၏ ပစ္စည်းလောဘတွင် မျက်စိမပွင့်သေးသည့်အချိန်အတွက် အလျော့ပေးမှုသာဖြစ်ကြောင်း ပြန်လည်ရှင်းလင်းသည်။ ထို့နောက် အိမ်ထောင်ရေးနှင့် ရာဇဝင်စည်းစိမ်ကို ဂန္ဓဗ္ဗ-နဂရကဲ့သို့ အိပ်မက်ဆန်၍ ကြောက်ရွံ့မှုနှင့် ဒုက္ခ၏ အရင်းအမြစ်ဟု ခွဲခြမ်းကာ ကိုယ်–စိတ်ကို ကျော်လွန်သည့် အတ္မာတတ္တဝကို စူးစမ်းရန် နှိုးဆော်သည်။ နောက်ဆုံးတွင် နာရဒက အင်အားကြီး မန္တရကို ကတိပေး၍ ၇ညအတွင်း သခင်ဘုရားကို တိုက်ရိုက် ဒർശနရမည်ဟု ဆိုကာ စိတ္ရကေတု၏ ဘက္တိတိုးတက်မှုနှင့် poṣaṇa ကို bhakti ဖြင့် ဖော်ထုတ်မည့် အစကို ချိတ်ဆက်ပေးသည်။
Shlokas
Verse 1
श्रीशुक उवाच ऊचतुर्मृतकोपान्ते पतितं मृतकोपमम् । शोकाभिभूतं राजानं बोधयन्तौ सदुक्तिभि: ॥ १ ॥
သီရိရှုကဒေဝ ဂိုစွာမီ မိန့်ကြားသည်—သား၏ အလောင်းဘေးတွင် ကိုယ်တိုင်လည်း အလောင်းကဲ့သို့ လဲကျကာ ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှုကြောင့် မူးမေ့နေသော ဘုရင် စိတ္တရကೇတုကို မဟာရသီ နာရဒနှင့် အင်္ဂိရာတို့က သန့်ရှင်းသော အမိန့်တော်များဖြင့် ဓမ္မသတိကို သင်ကြားပေး하였다။
Verse 2
कोऽयं स्यात्तव राजेन्द्र भवान् यमनुशोचति । त्वं चास्य कतम: सृष्टौ पुरेदानीमत: परम् ॥ २ ॥
အို မင်းကြီး၊ သင် ဝမ်းနည်းနေသော ဤအလောင်းနှင့် သင်၏ ဆက်နွယ်မှုသည် အဘယ်နည်း။ သင်သည် သူ၏ ဘယ်သူနည်း။ ယခု ဖခင်–သားဟု ဆိုနိုင်သော်လည်း ယခင်က ရှိခဲ့သလား၊ ယခု တကယ်ရှိသလား၊ နောင်တွင် ဆက်ရှိမလား။
Verse 3
यथा प्रयान्ति संयान्ति स्रोतोवेगेन बालुका: । संयुज्यन्ते वियुज्यन्ते तथा कालेन देहिन: ॥ ३ ॥
အို မင်းကြီး၊ လှိုင်းရေ၏ အားကြောင့် သဲမှုန်များသည် တစ်ခါတစ်ရံ စုပေါင်းလာပြီး တစ်ခါတစ်ရံ ခွဲကွာသွားသကဲ့သို့၊ ကိုယ်ခန္ဓာယူထားသော သတ္တဝါများလည်း ကာလ၏ အင်အားကြောင့် တစ်ခါတစ်ရံ တွေ့ဆုံပြီး တစ်ခါတစ်ရံ ခွဲခွာကြသည်။
Verse 4
यथा धानासु वै धाना भवन्ति न भवन्ति च । एवं भूतानि भूतेषु चोदितानीशमायया ॥ ४ ॥
မြေထဲသို့ မျိုးစေ့ချသော် တခါတရံ ပေါက်ထွက်၍ တခါတရံ မပေါက်ထွက်သကဲ့သို့၊ အမြင့်ဆုံးဘုရား၏ မာယာအင်အားက လှုံ့ဆော်သဖြင့် တခါတရံ သားသမီးရပြီး တခါတရံ ကိုယ်ဝန်မတည်နိုင်ပါ။ ထို့ကြောင့် မိဘဖြစ်ခြင်းဟူသော ယာယီဆက်နွယ်မှုအပေါ် ဝမ်းနည်းမနေပါနှင့်; အရာအားလုံးသည် ဘုရား၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင်ရှိသည်။
Verse 5
वयं च त्वं च ये चेमे तुल्यकालाश्चराचरा: । जन्ममृत्योर्यथा पश्चात् प्राङ्नैवमधुनापि भो: ॥ ५ ॥
အို မင်းကြီး၊ မင်းနှင့် ကျွန်ုပ်တို့—အကြံပေးများ၊ မိဖုရားများ၊ ဝန်ကြီးများ—နှင့် ယခုကာလ၌ ကမ္ဘာလောကတစ်လျှောက် လှုပ်ရှားသည့်အရာနှင့် မလှုပ်ရှားသည့်အရာအားလုံးသည် ယာယီအခြေအနေတွင် တူညီစွာ ရှိနေကြသည်။ မွေးဖွားမီ မရှိခဲ့သကဲ့သို့ သေဆုံးပြီးနောက်လည်း မရှိတော့မည်; ထို့ကြောင့် ယခုအခြေအနေသည် ယာယီဖြစ်သော်လည်း မုသာမဟုတ်။
Verse 6
भूतैर्भूतानि भूतेश: सृजत्यवति हन्ति च । आत्मसृष्टैरस्वतन्त्रैरनपेक्षोऽपि बालवत् ॥ ६ ॥
အရာအားလုံး၏ အရှင်ဖြစ်သော ဘူတေရှ—အမြင့်ဆုံးဘုရား—သည် သတ္တဝါများကို သတ္တဝါများကိုယ်တိုင်အားဖြင့် ဖန်ဆင်း၊ ထိန်းသိမ်း၊ ဖျက်ဆီးစေသည်။ သူသည် ယာယီကမ္ဘာပေါ် မစွဲလမ်းသော်လည်း ပင်လယ်ကမ်းခြေက ကလေးကစားသကဲ့သို့ အရာအားလုံးကို ထိန်းချုပ်ကာ လီလာအဖြစ် ဆောင်ရွက်စေသည်။ ဖန်ဆင်းရန် ဖခင်ကို၊ ထိန်းသိမ်းရန် မင်း/အစိုးရကို၊ ဖျက်ဆီးရန် မြွေကဲ့သို့ အေးဂျင့်များကို သုံးသည်။ ထိုအေးဂျင့်များတွင် လွတ်လပ်သော အင်အားမရှိဘဲ မာယာမောဟကြောင့် သတ္တဝါက မိမိကိုယ်ကို ကర్తာဟု ထင်မြင်သည်။
Verse 7
देहेन देहिनो राजन् देहाद्देहोऽभिजायते । बीजादेव यथा बीजं देह्यर्थ इव शाश्वत: ॥ ७ ॥
အို မင်းကြီး၊ မျိုးစေ့တစ်စေ့မှ မျိုးစေ့တစ်စေ့ ထပ်မံပေါ်ထွက်သကဲ့သို့၊ ကိုယ်ခန္ဓာတစ်ခု (ဖခင်) မှ ကိုယ်ခန္ဓာတစ်ခု (မိခင်) ကို မాధ్యမအဖြစ်ယူ၍ တတိယကိုယ်ခန္ဓာ (သား) ပေါ်ထွက်လာသည်။ ကိုယ်ခန္ဓာ၏ အစိတ်အပိုင်းများသည် ဆက်လက်စီးဆင်းနေပြီး၊ ထိုအစိတ်အပိုင်းများမှတဆင့် ပေါ်ထွက်လာသော ဒေဟီ—ဇီဝအတ္မာ—လည်း နိရန္တရဖြစ်သည်။
Verse 8
देहदेहिविभागोऽयमविवेककृत: पुरा । जातिव्यक्तिविभागोऽयं यथा वस्तुनि कल्पित: ॥ ८ ॥
ကိုယ်ခန္ဓာနှင့် ကိုယ်ခန္ဓာပိုင်ရှင် (ဒေဟီ) ဟူသော ခွဲခြားမှု၊ ထို့ပြင် လူမျိုးနှင့် ပုဂ္ဂိုလ်ကဲ့သို့သော ခွဲခြားချက်များသည် ဉာဏ်မတိုးတက်သေးသူတို့၏ စိတ်ကူးယဉ်သာ ဖြစ်သည်—တစ်ခုတည်းသော အရာပေါ်တွင် အမည်နှင့် ရုပ်သဏ္ဌာန်ကွာခြားမှုကို အတင်းအကျပ် တင်သကဲ့သို့။
Verse 9
श्रीशुक उवाच एवमाश्वासितो राजा चित्रकेतुर्द्विजोक्तिभि: । विमृज्य पाणिना वक्त्रमाधिम्लानमभाषत ॥ ९ ॥
သီရိရှုကဒေဝ ဂိုစွာမီက ဆက်လက်မိန့်ကြားသည်—နာရဒနှင့် အင်္ဂီရာတို့၏ သင်ကြားချက်များကြောင့် စိတ်သက်သာရာရသော မင်းကြီး စိတြကေတုသည် ဉာဏ်ကြောင့် မျှော်လင့်ချက်ရလာသည်။ လက်ဖြင့် မျက်နှာမောပန်းနေသည်ကို သုတ်ပြီး စကားစတင်ပြော하였다။
Verse 10
श्रीराजोवाच कौ युवां ज्ञानसम्पन्नौ महिष्ठौ च महीयसाम् । अवधूतेन वेषेण गूढाविह समागतौ ॥ १० ॥
မင်းကြီးက ပြောသည်—သင်တို့နှစ်ဦးသည် ဉာဏ်ပြည့်စုံသူများဖြစ်ပြီး မဟာသူတော်ကောင်းများထဲတွင်ပင် အမြင့်မြတ်ဆုံးဖြစ်ကြသည်။ အဝဓူတဝတ်စုံဖြင့် ကိုယ်ပိုင်အမှတ်အသားကို ဖုံးကွယ်ကာ ဤနေရာသို့ ရောက်လာကြသည်။
Verse 11
चरन्ति ह्यवनौ कामं ब्राह्मणा भगवत्प्रिया: । मादृशां ग्राम्यबुद्धीनां बोधायोन्मत्तलिङ्गिन: ॥ ११ ॥
ဘဂဝန်၏ အလွန်ချစ်မြတ်နိုးသော ဝိုင်ရှ္ဏဝ ဘြဟ္မဏများသည် မိမိတို့ဆန္ဒအတိုင်း ကမ္ဘာမြေပေါ်တွင် လှည့်လည်ကြပြီး တခါတရံ အရူးကဲ့သို့ ဝတ်ဆင်ကြသည်။ အာရုံခံပျော်ရွှင်မှုတွင် ကပ်ငြိနေသော ကျွန်ုပ်တို့ကဲ့သို့သော လောကီစိတ်ရှိသူများကို သတိပေး၍ အဝိဇ္ဇာကို ဖယ်ရှားရန် သူတို့သည် ဤသို့ စွန့်လွှတ်လှည့်လည်ကြသည်။
Verse 12
कुमारो नारद ऋभुरङ्गिरा देवलोऽसित: । अपान्तरतमा व्यासो मार्कण्डेयोऽथ गौतम: ॥ १२ ॥ वसिष्ठो भगवान् राम: कपिलो बादरायणि: । दुर्वासा याज्ञवल्क्यश्च जातुकर्णस्तथारुणि: ॥ १३ ॥ रोमशश्च्यवनो दत्त आसुरि: सपतञ्जलि: । ऋषिर्वेदशिरा धौम्यो मुनि: पञ्चशिखस्तथा ॥ १४ ॥ हिरण्यनाभ: कौशल्य: श्रुतदेव ऋतध्वज: । एते परे च सिद्धेशाश्चरन्ति ज्ञानहेतव: ॥ १५ ॥
အို မဟာသူတော်ကောင်းတို့၊ အဝိဇ္ဇာဖြင့် ဖုံးလွှမ်းနေသော လူတို့အား ဉာဏ်ပညာကို သင်ကြားရန် ကမ္ဘာမြေပေါ်တွင် လှည့်လည်နေသော ပြည့်စုံသည့် စိဒ္ဓမဟာပုရుషများထဲတွင် စနတ်ကူမာရ၊ နာရဒ၊ ရိဘု၊ အင်္ဂီရာ၊ ဒေဝလ၊ အစိတ၊ အပာန္တရတမာ (ဗျာသ)၊ မာရကဏ္ဍေယ၊ ဂေါတမ၊ ဝသိဋ္ဌ၊ ဘဂဝန် ပရရှုရာမ၊ ကပိလ၊ ရှုကဒေဝ၊ ဒုရဝါသာ၊ ယာဇ္ဉဝလ္က്യ၊ ဇာတုကဏ္ဏ၊ အရုဏိတို့ရှိကြောင်း ကြားဖူးသည်။ ထို့ပြင် ရောမရှ၊ ချျဝန၊ ဒတ္တಾತ್ರေယ၊ အာဆုရီ၊ ပတဉ္ဇလိ၊ ဝేదသိရ-ဓောမ്യ၊ ပဉ္စသိခ၊ ဟိရဏ္ယနာဘ၊ ကೌသလျ၊ ရှုတဒေဝ၊ ရိတဓွဇ စသည့်သူများလည်းရှိသည်။ သင်တို့နှစ်ဦးသည် ထိုသူတို့ထဲမှပင် ဖြစ်ကြမည်။
Verse 13
कुमारो नारद ऋभुरङ्गिरा देवलोऽसित: । अपान्तरतमा व्यासो मार्कण्डेयोऽथ गौतम: ॥ १२ ॥ वसिष्ठो भगवान् राम: कपिलो बादरायणि: । दुर्वासा याज्ञवल्क्यश्च जातुकर्णस्तथारुणि: ॥ १३ ॥ रोमशश्च्यवनो दत्त आसुरि: सपतञ्जलि: । ऋषिर्वेदशिरा धौम्यो मुनि: पञ्चशिखस्तथा ॥ १४ ॥ हिरण्यनाभ: कौशल्य: श्रुतदेव ऋतध्वज: । एते परे च सिद्धेशाश्चरन्ति ज्ञानहेतव: ॥ १५ ॥
အို မဟာသူတော်ကောင်းတို့၊ အဝိဇ္ဇာဖြင့် ဖုံးလွှမ်းနေသော လူတို့အား ဉာဏ်ပညာကို သင်ကြားရန် ကမ္ဘာမြေပေါ်တွင် လှည့်လည်နေသော ပြည့်စုံသည့် စိဒ္ဓမဟာပုရుషများထဲတွင် စနတ်ကူမာရ၊ နာရဒ၊ ရိဘု၊ အင်္ဂီရာ၊ ဒေဝလ၊ အစိတ၊ အပာန္တရတမာ (ဗျာသ)၊ မာရကဏ္ဍေယ၊ ဂေါတမ၊ ဝသိဋ္ဌ၊ ဘဂဝန် ပရရှုရာမ၊ ကပိလ၊ ရှုကဒေဝ၊ ဒုရဝါသာ၊ ယာဇ္ဉဝလ္က്യ၊ ဇာတုကဏ္ဏ၊ အရုဏိတို့ရှိကြောင်း ကြားဖူးသည်။ ထို့ပြင် ရောမရှ၊ ချျဝန၊ ဒတ္တಾತ್ರေယ၊ အာဆုရီ၊ ပတဉ္ဇလိ၊ ဝేదသိရ-ဓောမ्य၊ ပဉ္စသိခ၊ ဟိရဏ္ယနာဘ၊ ကೌသလျ၊ ရှုတဒေဝ၊ ရိတဓွဇ စသည့်သူများလည်းရှိသည်။ သင်တို့နှစ်ဦးသည် ထိုသူတို့ထဲမှပင် ဖြစ်ကြမည်။
Verse 14
कुमारो नारद ऋभुरङ्गिरा देवलोऽसित: । अपान्तरतमा व्यासो मार्कण्डेयोऽथ गौतम: ॥ १२ ॥ वसिष्ठो भगवान् राम: कपिलो बादरायणि: । दुर्वासा याज्ञवल्क्यश्च जातुकर्णस्तथारुणि: ॥ १३ ॥ रोमशश्च्यवनो दत्त आसुरि: सपतञ्जलि: । ऋषिर्वेदशिरा धौम्यो मुनि: पञ्चशिखस्तथा ॥ १४ ॥ हिरण्यनाभ: कौशल्य: श्रुतदेव ऋतध्वज: । एते परे च सिद्धेशाश्चरन्ति ज्ञानहेतव: ॥ १५ ॥
အို မဟာဝိညာဉ်တို့၊ မသိမှုအမှောင်ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းနေသော လူတို့အား ဉာဏ်တရားကို သင်ကြားရန် မြေပြင်ပေါ်တွင် လှည့်လည်နေသော မဟာစိဒ္ဓတို့အနက် စနတ်ကူမာရ၊ နာရဒ၊ ရိဘု၊ အင်္ဂိရာ၊ ဒေဝလ၊ အစိတ၊ အပာန္တရတမာ (ဗျာသ)၊ မာရကဏ္ဍေယ၊ ဂေါတမ၊ ဝသိဋ္ဌ၊ ဘဂဝန် ပရရှုရာမ၊ ကပိလ၊ သုကဒေဝ၊ ဒုရဝာသာ၊ ယာဇ္ဉဝလ္က്യ၊ ဇာတုကဏ္ဏ နှင့် အရုဏိတို့ ပါဝင်ကြောင်း ကြားဖူးပါသည်။ ထို့ပြင် ရောမရှ၊ ချျဝန၊ ဒတ္တಾತ್ರေယ၊ အာစုရီ၊ ပတဉ္ဇလိ၊ ဝေဒသိရ ဓောမ്യ၊ မုနိ ပဉ္စသိခ၊ ဟိရဏ္ယနာဘ၊ ကောသလျ၊ ရှရုတဒေဝ နှင့် ရိတဓွဇ တို့လည်း ရှိကြသည်။ သင်လည်း ထိုသူတို့အနက် တစ်ဦးဖြစ်သည်မှာ မုချပါ။
Verse 15
कुमारो नारद ऋभुरङ्गिरा देवलोऽसित: । अपान्तरतमा व्यासो मार्कण्डेयोऽथ गौतम: ॥ १२ ॥ वसिष्ठो भगवान् राम: कपिलो बादरायणि: । दुर्वासा याज्ञवल्क्यश्च जातुकर्णस्तथारुणि: ॥ १३ ॥ रोमशश्च्यवनो दत्त आसुरि: सपतञ्जलि: । ऋषिर्वेदशिरा धौम्यो मुनि: पञ्चशिखस्तथा ॥ १४ ॥ हिरण्यनाभ: कौशल्य: श्रुतदेव ऋतध्वज: । एते परे च सिद्धेशाश्चरन्ति ज्ञानहेतव: ॥ १५ ॥
အို မဟာဝိညာဉ်တို့၊ မသိမှုအမှောင်ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းနေသော လူတို့အား ဉာဏ်တရားကို သင်ကြားရန် မြေပြင်ပေါ်တွင် လှည့်လည်နေသော မဟာစိဒ္ဓတို့အနက် စနတ်ကူမာရ၊ နာရဒ၊ ရိဘု၊ အင်္ဂိရာ၊ ဒေဝလ၊ အစိတ၊ အပာန္တရတမာ (ဗျာသ)၊ မာရကဏ္ဍေယ၊ ဂေါတမ၊ ဝသိဋ္ဌ၊ ဘဂဝန် ပရရှုရာမ၊ ကပိလ၊ သုကဒေဝ၊ ဒုရဝာသာ၊ ယာဇ္ဉဝလ္က्य၊ ဇာတုကဏ္ဏ နှင့် အရုဏိတို့ ပါဝင်ကြောင်း ကြားဖူးပါသည်။ ထို့ပြင် ရောမရှ၊ ချျဝန၊ ဒတ္တಾತ್ರေယ၊ အာစုရီ၊ ပတဉ္ဇလိ၊ ဝေဒသိရ ဓောမ്യ၊ မုနိ ပဉ္စသိခ၊ ဟိရဏ္ယနာဘ၊ ကောသလျ၊ ရှရုတဒေဝ နှင့် ရိတဓွဇ တို့လည်း ရှိကြသည်။ သင်လည်း ထိုသူတို့အနက် တစ်ဦးဖြစ်သည်မှာ မုချပါ။
Verse 16
तस्माद्युवां ग्राम्यपशोर्मम मूढधिय: प्रभू । अन्धे तमसि मग्नस्य ज्ञानदीप उदीर्यताम् ॥ १६ ॥
ထို့ကြောင့် အရှင်တို့၊ သင်တို့နှစ်ဦးသည် ကျွန်ုပ်အား အမှန်တကယ်သော ဉာဏ်တရားကို ပေးနိုင်ပါသည်။ ကျွန်ုပ်သည် ရွာသုံးတိရစ္ဆာန်—ဝက် သို့မဟုတ် ခွေး—ကဲ့သို့ မိုက်မဲ၍ အဝိဇ္ဇာ၏ အမှောင်ထဲတွင် နစ်မြုပ်နေပါသည်။ ထို့ကြောင့် ကျွန်ုပ်ကို ကယ်တင်ရန် ဉာဏ်မီးတိုင်ကို ထွန်းညှိပေးပါ။
Verse 17
श्रीअङ्गिरा उवाच अहं ते पुत्रकामस्य पुत्रदोऽस्म्यङ्गिरा नृप । एष ब्रह्मसुत: साक्षान्नारदो भगवानृषि: ॥ १७ ॥
အင်္ဂိရာက ပြောသည်—အို မင်းကြီး၊ သင်သည် သားတော်ကို လိုလားခဲ့စဉ်က သင့်ထံသို့ လာရောက်ခဲ့သူမှာ ကျွန်ုပ်ပင် ဖြစ်သည်။ သင့်အား ဤသားတော်ကို ပေးအပ်ခဲ့သော အင်္ဂိရာ ရှိသူက ကျွန်ုပ်ပင်။ ဤရသီသည်တော့ ဘြဟ္မာ၏ တိုက်ရိုက်သားတော်၊ ဘဂဝန် နာရဒ မဟာရသီ ဖြစ်သည်။
Verse 18
इत्थं त्वां पुत्रशोकेन मग्नं तमसि दुस्तरे । अतदर्हमनुस्मृत्य महापुरुषगोचरम् ॥ १८ ॥ अनुग्रहाय भवत: प्राप्तावावामिह प्रभो । ब्रह्मण्यो भगवद्भक्तो नावासादितुमर्हसि ॥ १९ ॥
အို မင်းကြီး၊ သားတော်အပေါ် ဝမ်းနည်းခြင်းကြောင့် သင်သည် ဖြတ်ကျော်ရန် ခက်ခဲသော အဝိဇ္ဇာအမှောင်ထဲတွင် နစ်မြုပ်နေသည်။ မဟာပုရုෂတို့ သိမြင်နိုင်သော တတ္တဝကို သတိရ၍ သင့်အား ကရုဏာပြုရန် ကျွန်ုပ်တို့နှစ်ဦး ဤနေရာသို့ ရောက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ သင်သည် ဘြာဟ္မဏတို့ကို ဂုဏ်ပြုသူ၊ ဘဂဝန်၏ ဘက္တ ဖြစ်သည်; ထို့ကြောင့် လောကီအရာတစ်ခု ဆုံးရှုံးမှုအတွက် ဤသို့ ဝမ်းနည်းခြင်းသည် သင့်အတွက် မသင့်တော်။ ဝိညာဉ်ရေး ဉာဏ်တရား၌ တိုးတက်သူတို့သည် လောကီ အမြတ်-အရှုံးကြောင့် မလှုပ်ရှားကြ။
Verse 19
इत्थं त्वां पुत्रशोकेन मग्नं तमसि दुस्तरे । अतदर्हमनुस्मृत्य महापुरुषगोचरम् ॥ १८ ॥ अनुग्रहाय भवत: प्राप्तावावामिह प्रभो । ब्रह्मण्यो भगवद्भक्तो नावासादितुमर्हसि ॥ १९ ॥
အို မင်းကြီး၊ သင်သည် အမြင့်ဆုံးပုဂ္ဂိုလ် ဘဂဝန်၏ အဆင့်မြင့် ဘက္တဖြစ်သည်။ ရုပ်ဝတ္ထုဆုံးရှုံးမှုကြောင့် ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှုထဲ နစ်မြုပ်နေခြင်းသည် သင်နှင့် မသင့်တော်။ အဝိဇ္ဇာ၏ မှောင်မိုက်မှ ပေါ်လာသော မုသာသော ဝမ်းနည်းမှုမှ သင့်ကို ကယ်တင်ရန် ကျွန်ုပ်တို့နှစ်ဦး လာရောက်ခဲ့သည်; ဗြာဟ္မဏကို ချစ်မြတ်နိုးသော ဘဂဝဒ္ဘက္တဖြစ်သဖြင့် သင် မစိတ်ပျက်သင့်။
Verse 20
तदैव ते परं ज्ञानं ददामि गृहमागत: । ज्ञात्वान्याभिनिवेशं ते पुत्रमेव ददाम्यहम् ॥ २० ॥
ကျွန်ုပ်သည် ပထမဆုံး သင့်အိမ်သို့ ရောက်လာစဉ်ကပင် အမြင့်ဆုံး သာသနာရေး ဉာဏ်ကို ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် သင့်စိတ်သည် ရုပ်ဝတ္ထုများတွင် စွဲလမ်းနေသည်ကို မြင်သဖြင့် ကျွန်ုပ်သည် သားတစ်ယောက်သာ ပေးခဲ့ပြီး—သူသည် ပျော်ရွှင်မှုနှင့် ဝမ်းနည်းမှု နှစ်မျိုးလုံး၏ အကြောင်းရင်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။
Verse 21
अधुना पुत्रिणां तापो भवतैवानुभूयते । एवं दारा गृहा रायो विविधैश्वर्यसम्पद: ॥ २१ ॥ शब्दादयश्च विषयाश्चला राज्यविभूतय: । मही राज्यं बलं कोषो भृत्यामात्यसुहृज्जना: ॥ २२ ॥ सर्वेऽपि शूरसेनेमे शोकमोहभयार्तिदा: । गन्धर्वनगरप्रख्या: स्वप्नमायामनोरथा: ॥ २३ ॥
အို မင်းကြီး၊ ယခု သင်သည် သားသမီးရှိသူ၏ ပူပန်နာကျင်မှုကို တကယ်တမ်း ခံစားနေရသည်။ ဇနီး၊ အိမ်၊ နိုင်ငံ၏ ဂုဏ်ဝင်ဆိုင်ရာ စည်းစိမ်၊ အာရုံခံအရာများနှင့် အမျိုးမျိုးသော အာဏာစည်းစိမ်တို့သည် အားလုံး မတည်မြဲ; နိုင်ငံ၊ စစ်အင်အား၊ خز خز خز (treasury)၊ အမှုထမ်း၊ ဝန်ကြီး၊ မိတ်ဆွေ၊ ဆွေမျိုးတို့သည်လည်း ကြောက်ရွံ့မှု၊ မောဟ၊ ဝမ်းနည်းမှုနှင့် ဒုက္ခ၏ အကြောင်းရင်းများ။ ထိုအရာများသည် တောထဲတွင် ရှိသည်ဟု ထင်ယောင်ထင်မှားသော “ဂန္ဓဗ္ဗနဂရ” ကဲ့သို့—အိပ်မက်၊ မာယာ၊ စိတ်ကူးယဉ်ထက် မပို။
Verse 22
अधुना पुत्रिणां तापो भवतैवानुभूयते । एवं दारा गृहा रायो विविधैश्वर्यसम्पद: ॥ २१ ॥ शब्दादयश्च विषयाश्चला राज्यविभूतय: । मही राज्यं बलं कोषो भृत्यामात्यसुहृज्जना: ॥ २२ ॥ सर्वेऽपि शूरसेनेमे शोकमोहभयार्तिदा: । गन्धर्वनगरप्रख्या: स्वप्नमायामनोरथा: ॥ २३ ॥
အို မင်းကြီး၊ ယခု သင်သည် သားသမီးရှိသူ၏ ပူပန်နာကျင်မှုကို တကယ်တမ်း ခံစားနေရသည်။ ဇနီး၊ အိမ်၊ နိုင်ငံ၏ ဂုဏ်ဝင်ဆိုင်ရာ စည်းစိမ်၊ အာရုံခံအရာများနှင့် အမျိုးမျိုးသော အာဏာစည်းစိမ်တို့သည် အားလုံး မတည်မြဲ; နိုင်ငံ၊ စစ်အင်အား၊ خز خز خز (treasury)၊ အမှုထမ်း၊ ဝန်ကြီး၊ မိတ်ဆွေ၊ ဆွေမျိုးတို့သည်လည်း ကြောက်ရွံ့မှု၊ မောဟ၊ ဝမ်းနည်းမှုနှင့် ဒုက္ခ၏ အကြောင်းရင်းများ။ ထိုအရာများသည် တောထဲတွင် ရှိသည်ဟု ထင်ယောင်ထင်မှားသော “ဂန္ဓဗ္ဗနဂရ” ကဲ့သို့—အိပ်မက်၊ မာယာ၊ စိတ်ကူးယဉ်ထက် မပို။
Verse 23
अधुना पुत्रिणां तापो भवतैवानुभूयते । एवं दारा गृहा रायो विविधैश्वर्यसम्पद: ॥ २१ ॥ शब्दादयश्च विषयाश्चला राज्यविभूतय: । मही राज्यं बलं कोषो भृत्यामात्यसुहृज्जना: ॥ २२ ॥ सर्वेऽपि शूरसेनेमे शोकमोहभयार्तिदा: । गन्धर्वनगरप्रख्या: स्वप्नमायामनोरथा: ॥ २३ ॥
အို မင်းကြီး၊ ယခု သင်သည် သားသမီးရှိသူ၏ ပူပန်နာကျင်မှုကို တကယ်တမ်း ခံစားနေရသည်။ ဇနီး၊ အိမ်၊ နိုင်ငံ၏ ဂုဏ်ဝင်ဆိုင်ရာ စည်းစိမ်၊ အာရုံခံအရာများနှင့် အမျိုးမျိုးသော အာဏာစည်းစိမ်တို့သည် အားလုံး မတည်မြဲ; နိုင်ငံ၊ စစ်အင်အား၊ خز خز خز (treasury)၊ အမှုထမ်း၊ ဝန်ကြီး၊ မိတ်ဆွေ၊ ဆွေမျိုးတို့သည်လည်း ကြောက်ရွံ့မှု၊ မောဟ၊ ဝမ်းနည်းမှုနှင့် ဒုက္ခ၏ အကြောင်းရင်းများ။ ထိုအရာများသည် တောထဲတွင် ရှိသည်ဟု ထင်ယောင်ထင်မှားသော “ဂန္ဓဗ္ဗနဂရ” ကဲ့သို့—အိပ်မက်၊ မာယာ၊ စိတ်ကူးယဉ်ထက် မပို။
Verse 24
दृश्यमाना विनार्थेन न दृश्यन्ते मनोभवा: । कर्मभिर्ध्यायतो नानाकर्माणि मनसोऽभवन् ॥ २४ ॥
ဇနီး၊ သားသမီး၊ ဥစ္စာပစ္စည်းတို့ကဲ့သို့ မြင်ရသောအရာများသည် အိပ်မက်နှင့် စိတ်ကူးယဉ်သဘောတူ ဖြစ်ပြီး အမြဲတမ်းတည်ရှိမှု မရှိပါ။ အတိတ်က ကမ္မကြောင့် စိတ်ထဲတွင် အမျိုးမျိုးသော အတွေးအခေါ်များ ပေါ်လာပြီး ထိုအတွေးများကြောင့် ထပ်မံ ကမ္မများကို ပြုလုပ်လာသည်။
Verse 25
अयं हि देहिनो देहो द्रव्यज्ञानक्रियात्मक: । देहिनो विविधक्लेशसन्तापकृदुदाहृत: ॥ २५ ॥
ဤကိုယ်ခန္ဓာသည် ဇီဝ၏ ကိုယ်ဖြစ်ပြီး ပစ္စည်းဓာတ်များ၊ သိမြင်အင်္ဂါများ၊ လုပ်ဆောင်အင်္ဂါများနှင့် စိတ်တို့၏ ပေါင်းစည်းမှုဖြစ်သည်။ စိတ်ကြောင့် ဇီဝသည် အဓိဘောတိက၊ အဓိဒೈဝိက၊ အဓိယာတ္မိက ဟူသော သုံးမျိုးသော ဒုက္ခတပများကို ခံစားရသဖြင့် ဤကိုယ်သည် ဒုက္ခ၏ အရင်းအမြစ်ဟု ဆိုကြသည်။
Verse 26
तस्मात् स्वस्थेन मनसा विमृश्य गतिमात्मन: । द्वैते ध्रुवार्थविश्रम्भं त्यजोपशममाविश ॥ २६ ॥
ထို့ကြောင့် စိတ်တည်ငြိမ်စွာဖြင့် အာတ္မာ၏ လမ်းကြောင်းကို စဉ်းစားပါ—သင်သည် ကိုယ်ခန္ဓာလား၊ စိတ်လား၊ သို့မဟုတ် ဝိညာဉ်လား။ ဘယ်ကလာသနည်း၊ ကိုယ်ကို စွန့်ပြီးနောက် ဘယ်သို့သွားမည်နည်း၊ အဘယ်ကြောင့် ပစ္စည်းဆိုင်ရာ ဝမ်းနည်းမှု၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိနေသနည်း—ဤသို့ သိမြင်ပါ။ ထို့နောက် ဒွိတ၌ အမြဲတမ်းဟု ယုံကြည်ခြင်းနှင့် မလိုအပ်သော တွယ်တာမှုကို စွန့်၍ ငြိမ်းချမ်းမှုကို ရယူပါ။
Verse 27
श्रीनारद उवाच एतां मन्त्रोपनिषदं प्रतीच्छ प्रयतो मम । यां धारयन् सप्तरात्राद् द्रष्टा सङ्कर्षणं विभुम् ॥ २७ ॥
သီရိ နာရဒ မဟာရသီက ပြောသည်—“အို မင်းကြီး၊ ငါထံမှ အလွန်မင်္ဂလာရှိသော မန္တရ-ဥပနိရှဒ်ကို အာရုံစိုက်၍ လက်ခံပါ။ ၎င်းကို ထိန်းသိမ်းထားလျှင် ခုနစ်ညအတွင်း အာဏာကြီးသော သင်္ကර්ရှဏ ပရဘုကို မျက်နှာချင်းဆိုင် မြင်တွေ့ရမည်”။
Verse 28
यत्पादमूलमुपसृत्य नरेन्द्र पूर्वे शर्वादयो भ्रममिमं द्वितयं विसृज्य । सद्यस्तदीयमतुलानधिकं महित्वं प्रापुर्भवानपि परं न चिरादुपैति ॥ २८ ॥
အို မင်းကြီး၊ ရှေးကာလတွင် ရှိဝနှင့် အခြားဒေဝတားများသည် သင်္ကර්ရှဏ၏ ကြာပန်းခြေတော်အမြစ်ကို အားကိုး၍ ဒွိတ၏ မောဟကို စွန့်လွှတ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ချက်ချင်းပင် နှိုင်းယှဉ်မရသော အမြင့်ဆုံး ဝိညာဉ်ရေး မဟာဂုဏ်ကို ရရှိကြ၏။ သင်လည်း မကြာမီ ထိုတူညီသော အမြတ်ဆုံး အခြေအနေသို့ ရောက်လိမ့်မည်။
Frequently Asked Questions
They are not denying affection; they are dismantling the metaphysical error that the self is defined by temporary bodily roles. By asking whether the relationship existed before birth or will persist after death, they redirect Citraketu from social identity (upādhi) to the eternal ātmā, thereby curing grief rooted in misidentification.
The analogy frames embodied association as a time-driven convergence and divergence rather than an ultimate union. Just as waves gather and disperse grains without personal intention, kāla brings jīvas together in families and then separates them, showing that lamentation cannot alter the law-like movement of time.
Citraketu describes exalted Vaiṣṇavas who sometimes conceal their stature by unconventional dress or behavior. Their apparent eccentricity protects them from worldly honor and allows them to move freely to enlighten conditioned souls; the emphasis is that true knowledge is measured by realization, not social presentation.
Gandharva-nagara refers to an illusory ‘city in the sky’—something perceived yet lacking enduring substance. The sages use it to show that worldly securities (kingdom, treasury, relatives) appear solid but are unstable and therefore become sources of fear, lamentation, and delusion when treated as permanent.
The analysis of impermanence clears the ground by reducing attachment and false identity; mantra-upadeśa then provides the positive spiritual method to anchor consciousness in Bhagavān. The promised darśana within seven nights illustrates poṣaṇa: when devotion is properly directed, the Lord reciprocates tangibly, transforming grief into realization.