Adhyaya 14

Verse 1

श्रीपरीक्षिदुवाच रजस्तम:स्वभावस्य ब्रह्मन् वृत्रस्य पाप्मन: । नारायणे भगवति कथमासीद् दृढा मति: ॥ १ ॥

ဘုရင် ပရိက္ခစ် မေးမြန်းသည်—“အို ပညာရှိ ဘြာဟ္မဏာ၊ ရဇစ်နှင့် တမစ် ဂုဏ်များက လွှမ်းမိုးပြီး အပြစ်အလွန်ရှိသော ဝෘထ္ရာသူရသည် ဘဂဝန် နာရာယဏအပေါ် မည်သို့ ထိုကဲ့သို့ ခိုင်မာသော ဘက္တိစိတ်ကို ရရှိနိုင်သနည်း?”

Verse 2

देवानां शुद्धसत्त्वानामृषीणां चामलात्मनाम् । भक्तिर्मुकुन्दचरणे न प्रायेणोपजायते ॥ २ ॥

သန့်ရှင်းသော စတ္တဝဂုဏ်၌ တည်ရှိသော ဒေဝတားများနှင့် စိတ်နှလုံးသန့်ရှင်းသော ရှိများတွင်ပင် မုကുന္ဒ၏ ကြာပန်းခြေတော်၌ သန့်စင်သော ဘက္တိသည် မကြာခဏ မပေါ်ပေါက်တတ်။

Verse 3

रजोभि: समसङ्ख्याता: पार्थिवैरिह जन्तव: । तेषां ये केचनेहन्ते श्रेयो वै मनुजादय: ॥ ३ ॥

ဤရုပ်ဝတ္ထုလောက၌ သက်ရှိများ၏ အရေအတွက်သည် မြေကြီးပေါ်ရှိ အဏုများကဲ့သို့ အလွန်များပြားသည်။ ထိုအထဲတွင် လူသားသည် အနည်းငယ်သာရှိပြီး၊ လူသားတို့အထဲတွင်ပင် ဓမ္မကိုလိုက်နာ၍ အကောင်းဆုံးအကျိုးကို ရှာဖွေသူသည် အလွန်ရှားပါးသည်။

Verse 4

प्रायो मुमुक्षवस्तेषां केचनैव द्विजोत्तम । मुमुक्षूणां सहस्रेषु कश्चिन्मुच्येत सिध्यति ॥ ४ ॥

အို ဒွိဇောတ္တမ၊ ဓမ္မကိုလိုက်နာသူများထဲတွင်ပင် မောက္ခကိုလိုလားသူသည် အနည်းငယ်သာရှိတတ်သည်။ မောက္ခကိုလိုသူ ထောင်ပေါင်းများထဲမှ တစ်ဦးသာ အမှန်တကယ် စိဒ္ဓဖြစ်၍ လွတ်မြောက်နိုင်သည်။ ထို့ပြင် လွတ်မြောက်သူ ထောင်ပေါင်းများထဲတွင်ပင် လွတ်မြောက်ခြင်း၏ အဓိပ္ပါယ်အမှန်ကို နားလည်သူသည် အလွန်ရှားပါးသည်။

Verse 5

मुक्तानामपि सिद्धानां नारायणपरायण: । सुदुर्लभ: प्रशान्तात्मा कोटिष्वपि महामुने ॥ ५ ॥

အို မဟာမုနိ၊ လွတ်မြောက်ပြီး စိဒ္ဓဖြစ်သူများ ကုဋိကုဋိအတွင်း၌ပင် နာရာယဏကို အားကိုး၍ စိတ်ငြိမ်သက်ပြည့်ဝသော ဘက္တသည် အလွန်ရှားပါး၏။

Verse 6

वृत्रस्तु स कथं पाप: सर्वलोकोपतापन: । इत्थं द‍ृढमति: कृष्ण आसीत्सङ्ग्राम उल्बणे ॥ ६ ॥

ဝෘတြာဆုရသည် အပြစ်ရှိ၍ လောကအားလုံးကို ဒုက္ခပေးသူဖြစ်သည်; သို့သော် ကြမ်းတမ်းသော စစ်ပွဲအတွင်း သူ၏စိတ်သည် ကృష్ణ၌ အဘယ်ကြောင့် ထိုမျှ दृঢ় ဖြစ်နိုင်သနည်း။

Verse 7

अत्र न: संशयो भूयाञ्छ्रोतुं कौतूहलं प्रभो । य: पौरुषेण समरे सहस्राक्षमतोषयत् ॥ ७ ॥

အရှင်ဘုရား၊ ကျွန်ုပ်တို့တွင် ကြီးမားသော သံသယရှိပြီး ကြားလိုသည့် စိတ်ကူးယဉ်လည်း ပြင်းထန်ပါသည်—စစ်မြေပြင်၌ သူရဲကောင်းမှုဖြင့် မျက်တစ်ထောင်ရှိသော အိန္ဒြာကို စိတ်ကျေနပ်စေသူ ထိုဒေဝ်သည် ကൃഷ്ണ၏ ဘက္တ မည်သို့ ဖြစ်နိုင်သနည်း။

Verse 8

श्रीसूत उवाच परीक्षितोऽथ सम्प्रश्नं भगवान् बादरायणि: । निशम्य श्रद्दधानस्य प्रतिनन्द्य वचोऽब्रवीत् ॥ ८ ॥

သီရိ စူတက ပြောသည်—မဟာရာဇ ပရိက္ခစ်၏ ဉာဏ်ပြည့်မေးခွန်းကို ကြားပြီးနောက်၊ ဘဂဝန် ဘာဒရာယဏီ ရှုကဒေဝသည် သဒ္ဓါရှိသော شاگرد၏ စကားကို ချီးမွမ်းကာ မေတ္တာဖြင့် ဖြေကြားရန် စတင်하였다။

Verse 9

श्रीशुक उवाच श‍ृणुष्वावहितो राजन्नितिहासमिमं यथा । श्रुतं द्वैपायनमुखान्नारदाद्देवलादपि ॥ ९ ॥

သီရိ ရှုကက ပြောသည်—အို မင်းကြီး၊ သတိထား၍ နားထောင်ပါ; ဒွೈပါယန ဗျာသ၊ နာရဒ နှင့် ဒေဝလ တို့၏ နှုတ်မှ ကျွန်ုပ် ကြားနာခဲ့သည့် ထိုသမိုင်းကိုပင် ပြောကြားမည်။

Verse 10

आसीद्राजा सार्वभौम: शूरसेनेषु वै नृप । चित्रकेतुरिति ख्यातो यस्यासीत्कामधुङ्‍मही ॥ १० ॥

အို မင်းပါရိက္ခိတ်၊ ရှူရစೇန နယ်တွင် စိတြကೇတု ဟူသော စကြဝဠာမင်းတစ်ပါး ရှိခဲ့၏။ သူ၏ အုပ်ချုပ်ခေတ်၌ မြေကြီးသည် ကာမဓೇနုကဲ့သို့ အသက်ရှင်ရန်လိုအပ်သမျှကို ပေးဆောင်ခဲ့၏။

Verse 11

तस्य भार्यासहस्राणां सहस्राणि दशाभवन् । सान्तानिकश्चापि नृपो न लेभे तासु सन्ततिम् ॥ ११ ॥

သူ၌ သောင်းပေါင်းသောင်းချီသော မိဖုရားများ ရှိသော်လည်း၊ သားသမီးရနိုင်စွမ်းရှိသော မင်းဖြစ်ပါလျက် မည်သူထံမှမျှ သားသမီးမရခဲ့၊ အားလုံးပင် မျိုးမပွားသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။

Verse 12

रूपौदार्यवयोजन्मविद्यैश्वर्यश्रियादिभि: । सम्पन्नस्य गुणै: सर्वैश्चिन्ता बन्ध्यापतेरभूत् ॥ १२ ॥

ရုပ်ရည်လှပမှု၊ သဘောထားကျယ်ပြန့်မှု၊ လူငယ်အရွယ်၊ မြင့်မြတ်သော မျိုးရိုးမွေးဖွားမှု၊ ပညာ၊ စည်းစိမ်နှင့် ဂုဏ်သရေတို့ ပြည့်စုံသော်လည်း၊ စိတြကೇတုသည် သားမရှိခြင်းကြောင့် စိတ်ပူပန်မှုကြီးစွာ ခံစားရ၏။

Verse 13

न तस्य सम्पद: सर्वा महिष्यो वामलोचना: । सार्वभौमस्य भूश्चेयमभवन्प्रीतिहेतव: ॥ १३ ॥

မိဖုရားများသည် မျက်နှာလှ၍ မျက်လုံးဆွဲဆောင်မှုရှိသော်လည်း၊ သူ၏ စည်းစိမ်အလုံးစုံ၊ မိဖုရားများ၏ အများအပြားနှင့် စကြဝဠာမင်းအဖြစ် ပိုင်ဆိုင်သော မြေပြင်တို့သည် သူ့အတွက် ပျော်ရွှင်မှုအကြောင်းမဖြစ်ခဲ့။

Verse 14

तस्यैकदा तु भवनमङ्गिरा भगवानृषि: । लोकाननुचरन्नेतानुपागच्छद्यद‍ृच्छया ॥ १४ ॥

တစ်ခါတစ်ရံတွင် ဘဂဝန် ရှိအဖြစ်တော်မူသော အင်္ဂိရာ ရှင်ရဟန်းသည် အလုပ်တာဝန်တစ်စုံတစ်ရာမချုပ်နှောင်ဘဲ လောကများအနှံ့ လှည့်လည်နေစဉ်၊ မတော်တဆသကဲ့သို့ မိမိအလိုတော်ဖြင့် စိတြကೇတု၏ နန်းတော်သို့ ရောက်လာခဲ့၏။

Verse 15

तं पूजयित्वा विधिवत्प्रत्युत्थानार्हणादिभि: । कृतातिथ्यमुपासीदत्सुखासीनं समाहित: ॥ १५ ॥

ဘုရင်သည် ရှင်ရသီကို ထ၍ ကြိုဆိုကာ အရ္ဃျ‑ပါဒျ စသည်တို့ဖြင့် ထုံးတမ်းအတိုင်း ပူဇော်၍ ဧည့်ခံဓမ္မကို ပြည့်စုံစေ하였다။ ရသီသည် သက်သာစွာ ထိုင်ပြီးနောက် ဘုရင်သည် စိတ်နှင့် အင်္ဒြိယတို့ကို ထိန်းချုပ်ကာ သူ၏ ခြေတော်အနီး မြေပြင်ပေါ်တွင် ထိုင်하였다။

Verse 16

महर्षिस्तमुपासीनं प्रश्रयावनतं क्षितौ । प्रतिपूज्य महाराज समाभाष्येदमब्रवीत् ॥ १६ ॥

မဟာရသီသည် မြေပြင်ပေါ်တွင် မိမိခြေတော်အနီး၌ နိမ့်ချစွာ ထိုင်နေသော စိတ္တရကೇတုကို ချီးမြှောက်ကာ “မဟာရာဇာ” ဟု ခေါ်၍ ဤသို့ မိန့်တော်မူ하였다။

Verse 17

अङ्गिरा उवाच अपि तेऽनामयं स्वस्ति प्रकृतीनां तथात्मन: । यथा प्रकृतिभिर्गुप्त: पुमान् राजा च सप्तभि: ॥ १७ ॥

အင်္ဂိရာ ရသီက မိန့်တော်မူသည်—“အို မဟာဘုရင်၊ သင်၏ ကိုယ်နှင့် စိတ်၊ ထို့ပြင် နိုင်ငံ၏ အကူအညီပေးသူများနှင့် အဆင်အပြင်တို့ ကောင်းကျိုးရှိပါစေ။ ပရကృతి၏ အစိတ်အပိုင်း ၇ ခု (မဟတ္တတ္တဝ၊ အဟင်ကာရ၊ အာရုံ ၅ မျိုး) စနစ်တကျရှိလျှင် ဇီဝသည် သာယာသည်။ ထိုနည်းတူ ဘုရင်သည် ဂုရု၊ ဝန်ကြီးများ၊ နိုင်ငံ၊ ကာကွယ်ရေးခံတပ်၊ خزانہ၊ အမိန့်အာဏာနှင့် မိတ်ဆွေ—ဤ ၇ မျိုးဖြင့် ကာကွယ်ခံရသည်။”

Verse 18

आत्मानं प्रकृतिष्वद्धा निधाय श्रेय आप्नुयात् । राज्ञा तथा प्रकृतयो नरदेवाहिताधय: ॥ १८ ॥

အို လူသားတို့၏ အရှင်ဘုရင်၊ ဘုရင်သည် မိမိအကူအညီပေးသူများကို တိုက်ရိုက်အားထား၍ သူတို့၏ အကျိုးပြုညွှန်ကြားချက်များကို လိုက်နာလျှင် သာယာသည်။ ထိုနည်းတူ အကူအညီပေးသူများလည်း မိမိတို့၏ အလုပ်ရလဒ်နှင့် လက်ဆောင်များကို ဘုရင်ထံ ဆက်ကပ်၍ အမိန့်ကို လိုက်နာလျှင် သာယာကြသည်။

Verse 19

अपि दारा: प्रजामात्या भृत्या: श्रेण्योऽथ मन्त्रिण: । पौरा जानपदा भूपा आत्मजा वशवर्तिन: ॥ १९ ॥

အို ဘုရင်ကြီး၊ သင်၏ မိဖုရားများ၊ ပြည်သူများ၊ အတွင်းရေးမှူးများနှင့် အမှုထမ်းများ၊ ထို့ပြင် ဆီနှင့် အမွှေးအကြိုင် ရောင်းဝယ်သော ကုန်သည်အဖွဲ့များသည် သင်၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိပါသလား။ ဝန်ကြီးများ၊ နန်းတော်အတွင်းနေသူများ၊ ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးများ၊ သားတော်များနှင့် အခြားမှီခိုသူများလည်း အပြည့်အဝ သင်၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိပါသလား။

Verse 20

यस्यात्मानुवशश्चेत्स्यात्सर्वे तद्वशगा इमे । लोका: सपाला यच्छन्ति सर्वे बलिमतन्द्रिता: ॥ २० ॥

မင်း၏စိတ်သည် အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်ထားနိုင်လျှင် မိသားစုဝင်များနှင့် အရာရှိများအားလုံး မင်း၏အောက်ခံဖြစ်ကြသည်။ ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးများပင် ဆန့်ကျင်မှုမရှိဘဲ အချိန်မီ အခွန်ကို ပူဇော်သကာအဖြစ် ဆက်ကပ်ကြသည်; သေးငယ်သော အစေခံများကိုတော့ မဆိုလိုတော့ပါ။

Verse 21

आत्मन: प्रीयते नात्मा परत: स्वत एव वा । लक्षयेऽलब्धकामं त्वां चिन्तया शबलं मुखम् ॥ २१ ॥

အို မင်းကြီး စိတ္တရကေတု၊ မင်း၏စိတ်သည် မပျော်ရွှင်ကြောင်း ငါမြင်သည်။ မင်းလိုချင်သော အလိုဆန္ဒ မပြည့်စုံသေးသကဲ့သို့ ထင်ရသည်။ ဤသည် မင်းကိုယ်တိုင်ကြောင့်လား၊ သို့မဟုတ် အခြားသူများကြောင့်လား။ မင်း၏ ဖြူဖျော့သော မျက်နှာသည် နက်ရှိုင်းသော စိုးရိမ်ပူပန်မှုကို ပြနေသည်။

Verse 22

एवं विकल्पितो राजन् विदुषा मुनिनापि स: । प्रश्रयावनतोऽभ्याह प्रजाकामस्ततो मुनिम् ॥ २२ ॥

ရှုကဒေဝ ဂိုစွာမီက ပြောသည်– အို ပရိက்஁ရှစ် မင်းကြီး၊ အရာအားလုံးကို သိမြင်သော မဟာမုနိ အင်္ဂိရာပင် ဤသို့ မင်းကို မေးမြန်းခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် သားတော်ကို လိုလားသော စိတ္တရကေတု မင်းကြီးသည် အလွန်နှိမ့်ချစွာ ဦးညွှတ်၍ မုနိအား ဤသို့ ပြောလေသည်။

Verse 23

चित्रकेतुरुवाच भगवन् किं न विदितं तपोज्ञानसमाधिभि: । योगिनां ध्वस्तपापानां बहिरन्त: शरीरिषु ॥ २३ ॥

စိတ္တရကေတု မင်းကြီးက ပြောသည်– အို ဘဂဝန် အင်္ဂိရာ၊ တပဿ၊ ဉာဏ်နှင့် သမာဓိကြောင့် သင်သည် အပြစ်၏ အကျိုးဆက်များမှ လွတ်မြောက်ပြီးဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ပြည့်စုံသော ယောဂီအဖြစ် ကျွန်ုပ်တို့ကဲ့သို့ ကိုယ်ခန္ဓာရှိ သတ္တဝါများ၏ အပြင်အတွင်း အရာအားလုံးကို သင် သိနိုင်သည်။

Verse 24

तथापि पृच्छतो ब्रूयां ब्रह्मन्नात्मनि चिन्तितम् । भवतो विदुषश्चापि चोदितस्त्वदनुज्ञया ॥ २४ ॥

အို ဘြဟ္မဏ်မြတ်၊ သင်သည် အရာအားလုံးကို သိမြင်သော်လည်း ငါသည် အဘယ်ကြောင့် စိုးရိမ်နေသနည်းဟု မေးမြန်းသည်။ ထို့ကြောင့် သင်၏ အမိန့်နှင့် ခွင့်ပြုချက်အရ ငါ၏စိတ်တွင် တည်ရှိသော အကြောင်းရင်းကို ဖော်ပြပါမည်။

Verse 25

लोकपालैरपि प्रार्थ्या: साम्राज्यैश्वर्यसम्पद: । न नन्दयन्त्यप्रजं मां क्षुत्तृट्काममिवापरे ॥ २५ ॥

ဆာလောင်ခြင်း၊ ရေငတ်ခြင်းကြောင့် ပင်ပန်းနေသူသည် ပန်းမော်လီ၊ စန္ဒကူးလိမ်းခြင်းကဲ့သို့ အပြင်ပန်းအပျော်အပါးများဖြင့် မပျော်ရွှင်သကဲ့သို့၊ လောကပာလတို့တောင် လိုလားကြသည့် ကျွန်ုပ်၏ အင်ပါယာ၊ ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် စည်းစိမ်ဥစ္စာတို့သည် သားမရှိသဖြင့် ကျွန်ုပ်ကို မနှစ်သက်စေပါ။

Verse 26

तत: पाहि महाभाग पूर्वै: सह गतं तम: । यथा तरेम दुष्पारं प्रजया तद्विधेहि न: ॥ २६ ॥

ထို့ကြောင့် မဟာဘုန်းရှိ ရှင်ရသီတော်၊ သားသမီးမရှိသဖြင့် နရကအမှောင်ထဲသို့ ဆင်းကျနေသော ကျွန်ုပ်နှင့် ကျွန်ုပ်၏ ဘိုးဘွားတို့ကို ကယ်တင်ပါ။ ကျွန်ုပ်သည် သားတစ်ယောက်ရ၍ ထိုမလွယ်ကူသော အမှောင်ကို ကျော်လွှားနိုင်အောင် ကူညီစီမံပေးပါ။

Verse 27

श्रीशुक उवाच इत्यर्थित: स भगवान् कृपालुर्ब्रह्मण: सुत: । श्रपयित्वा चरुं त्वाष्ट्रं त्वष्टारमयजद्विभु: ॥ २७ ॥

ရှရီရှုက ပြောသည်—ဤသို့ တောင်းပန်ခံရသဖြင့် ဘြဟ္မာ၏ မနောပုတော်၊ ကရုဏာပြည့်ဝသော အင်္ဂိရာ ရသီတော်သည် အာနုဘော်ကြီးမား၍ တ္ဝෂ္ဋာအတွက် တ္ဝာෂ္ဋရ ချာရုကို ချက်စေကာ ယဇ်ပူဇော်၍ အာဟုတိများ ဆက်ကပ်하였다။

Verse 28

ज्येष्ठा श्रेष्ठा च या राज्ञो महिषीणां च भारत । नाम्ना कृतद्युतिस्तस्यै यज्ञोच्छिष्टमदाद् द्विज: ॥ २८ ॥

အို ဘာရတဝంశ၏ အမြတ်ဆုံး ပရိက္ခစ်မင်း၊ စိတ္တရကေတု၏ မိဖုရားများအနက် အကြီးဆုံးနှင့် အကောင်းဆုံးဖြစ်သော “ကృతဒျုတိ” အမည်ရှိ မိဖုရားထံသို့ ဒွိဇ အင်္ဂိရာ ရသီတော်က ယဇ်ပူဇော်မှ ကျန်သော ပရသာဒကို ပေးအပ်하였다။

Verse 29

अथाह नृपतिं राजन् भवितैकस्तवात्मज: । हर्षशोकप्रदस्तुभ्यमिति ब्रह्मसुतो ययौ ॥ २९ ॥

ထို့နောက် ဘြဟ္မာပုတော် အင်္ဂိရာ ရသီတော်က မင်းကြီးအား “အို မဟာမင်း၊ ယခု သင်၌ သားတစ်ယောက် ပေါ်ထွန်းမည်၊ ထိုသားသည် သင့်အတွက် ဝမ်းမြောက်ခြင်းနှင့် ဝမ်းနည်းခြင်း နှစ်မျိုးလုံး၏ အကြောင်းဖြစ်မည်” ဟု မိန့်ကြားပြီး မင်း၏ ပြန်ကြားချက်ကို မစောင့်ဘဲ ထွက်ခွာသွား하였다။

Verse 30

सापि तत्प्राशनादेव चित्रकेतोरधारयत् । गर्भं कृतद्युतिर्देवी कृत्तिकाग्नेरिवात्मजम् ॥ ३० ॥

အဂ္ဂိနားမှတစ်ဆင့် ရရှိသော ရှိဝ၏ ဗီရျကို လက်ခံပြီး ကෘတ္တိကာဒေဝီက စကန္ဒကို ကိုယ်ဝန်ဆောင်သကဲ့သို့၊ အင်္ဂိရာ၏ ယဇ్ఞအကျန် ပရသာဒကို စားသုံးသည့်ခဏမှာပင် ကෘတဒျုတီဒေဝီသည် စိတ္ရကೇတု၏ ဗီရျဖြင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်လေ၏။

Verse 31

तस्या अनुदिनं गर्भ: शुक्लपक्ष इवोडुप: । ववृधे शूरसेनेशतेजसा शनकैर्नृप ॥ ३१ ॥

အို မင်းကြီး၊ ရှူရစೇန၏ အရှင် စိတ္ရကೇတု၏ တေဇောအာနုభာဝကြောင့် သူမ၏ ကိုယ်ဝန်သည် နေ့စဉ် တဖြည်းဖြည်း တိုးပွားလာ၍ အလင်းပိုင်းတွင် လက တိုးလာသကဲ့သို့ ဖြစ်လေ၏။

Verse 32

अथ काल उपावृत्ते कुमार: समजायत । जनयन् शूरसेनानां श‍ृण्वतां परमां मुदम् ॥ ३२ ॥

ထို့နောက် အချိန်ကာလ ပြည့်စုံလာသောအခါ မင်းကြီးထံ၌ သားတော် မွေးဖွားလေ၏။ ဤသတင်းကို ကြားသိသော ရှူရစೇနပြည်သူများ အလွန်ပင် ဝမ်းမြောက်ကြလေ၏။

Verse 33

हृष्टो राजा कुमारस्य स्‍नात: शुचिरलङ्‌कृत: । वाचयित्वाशिषो विप्रै: कारयामास जातकम् ॥ ३३ ॥

သားတော် မွေးဖွားခြင်းကြောင့် မင်းကြီးသည် အလွန်ဝမ်းမြောက်လေ၏။ ရေချိုး၍ သန့်ရှင်းကာ အလှဆင်ဝတ်ဆင်ပြီး ပညာရှိ ဘြာဟ္မဏများအား ကလေးအတွက် အာရှီဝါဒများ ရွတ်ဆိုစေ၍ ဇာတကರ್ಮ မင်္ဂလာကို ကျင်းပစေ하였다။

Verse 34

तेभ्यो हिरण्यं रजतं वासांस्याभरणानि च । ग्रामान् हयान् गजान् प्रादाद् धेनूनामर्बुदानि षट् ॥ ३४ ॥

အဆိုပါ အခမ်းအနားတွင် ပါဝင်သော ဘြာဟ္မဏများအား မင်းကြီးသည် ရွှေ၊ ငွေ၊ အဝတ်အစား၊ အလှဆင်ပစ္စည်းများ၊ ရွာများ၊ မြင်းများ၊ ဆင်များနှင့် နွားခြောက်အရ္ဗုဒ—ဆိုလိုသည်မှာ ကုဋေခြောက်ဆယ် (၆၀၀ သန်း) နွား—ကို ဒါနပြုလေ၏။

Verse 35

ववर्ष कामानन्येषां पर्जन्य इव देहिनाम् । धन्यं यशस्यमायुष्यं कुमारस्य महामना: ॥ ३५ ॥

မိုးတိမ်က မြေပြင်ပေါ်ရှိ သတ္တဝါအားလုံးအပေါ် မခွဲခြားဘဲ မိုးရေကို သွန်းလောင်းသကဲ့သို့၊ စိတ်မြင့်မြတ်သော ဘုရင် စိတြကေတုသည် သားတော်၏ ဂုဏ်သတင်း၊ စည်းစိမ်နှင့် အသက်ရှည်မှု တိုးပွားစေရန် လူတိုင်းအား လိုအင်ဆန္ဒများကို မိုးကဲ့သို့ ဖြန့်ဝေခဲ့သည်။

Verse 36

कृच्छ्रलब्धेऽथ राजर्षेस्तनयेऽनुदिनं पितु: । यथा नि:स्वस्य कृच्छ्राप्ते धने स्‍नेहोऽन्ववर्धत ॥ ३६ ॥

ဘုရင်ရသီသည် အလွန်ခက်ခဲပြီးမှ သားတော်ကို ရရှိသဖြင့် ဖခင်၏ ချစ်ခြင်းမေတ္တာသည် နေ့စဉ်တိုးပွားလာသည်။ ဆင်းရဲသူက ခက်ခဲစွာ ရရှိသော ငွေကြေးကို နေ့တိုင်းပိုမိုစွဲလမ်းသကဲ့သို့ပင်။

Verse 37

मातुस्त्वतितरां पुत्रे स्‍नेहो मोहसमुद्भ‍व: । कृतद्युते: सपत्नीनां प्रजाकामज्वरोऽभवत् ॥ ३७ ॥

မိခင်၏ သားတော်အပေါ် မောဟမှ ပေါက်ဖွားသော ချစ်ခြင်းမေတ္တာလည်း အလွန်တိုးပွားလာသည်။ ကృతဒျုတီ၏ သားကို မြင်သော အခြားမယားများသည် သားလိုချင်စိတ်ကြောင့် အမြင့်ဖျားကဲ့သို့ စိတ်လှုပ်ရှား၍ ပူပန်ကြသည်။

Verse 38

चित्रकेतोरतिप्रीतिर्यथा दारे प्रजावति । न तथान्येषु सञ्जज्ञे बालं लालयतोऽन्वहम् ॥ ३८ ॥

ဘုရင် စိတြကေတုသည် နေ့စဉ် သားတော်ကို အလွန်ဂရုစိုက်၍ လာလျှင်၊ သားရှိသော မိဖုရား ကృతဒျုတီအပေါ် သူ၏ အလွန်ချစ်မြတ်နိုးမှု တိုးလာသည်။ သို့သော် သားမရှိသော အခြားမယားများအပေါ် ထိုသို့သော ချစ်ခြင်းမေတ္တာ မပေါ်ပေါက်တော့။

Verse 39

ता: पर्यतप्यन्नात्मानं गर्हयन्त्योऽभ्यसूयया । आनपत्येन दु:खेन राज्ञश्चानादरेण च ॥ ३९ ॥

အခြားမိဖုရားများသည် သားမရှိခြင်း၏ ဒုက္ခနှင့် ဘုရင်၏ မလေးစားမှုကြောင့် အလွန်စိတ်နာကျင်ကြသည်။ မနာလိုစိတ်ဖြင့် ကိုယ့်ကိုကိုယ် အပြစ်တင်ကာ ငိုကြွေးမြည်တမ်းကြသည်။

Verse 40

धिगप्रजां स्त्रियं पापां पत्युश्चागृहसम्मताम् । सुप्रजाभि: सपत्नीभिर्दासीमिव तिरस्कृताम् ॥ ४० ॥

သားမရှိသော အပြစ်ရှိ မယားကို အရှက်တင်ရ၏။ ခင်ပွန်းက အိမ်တွင် မလေးစား၊ သားရှိသော မယားတော်များကလည်း ကျွန်မကဲ့သို့ မထီမဲ့မြင်ပြုကြသည်။

Verse 41

दासीनां को नु सन्ताप: स्वामिन: परिचर्यया । अभीक्ष्णं लब्धमानानां दास्या दासीव दुर्भगा: ॥ ४१ ॥

ကျွန်မများသည်လည်း အရှင်ကို ဝန်ဆောင်လျှင် ဂုဏ်ရတတ်၍ ဝမ်းနည်းစရာမရှိ။ သို့သော် ကျွန်ုပ်တို့သည် ကျွန်မ၏ကျွန်မ ဖြစ်သဖြင့် အလွန်အမင်း ကံဆိုးကြသည်။

Verse 42

एवं सन्दह्यमानानां सपत्‍न्या: पुत्रसम्पदा । राज्ञोऽसम्मतवृत्तीनां विद्वेषो बलवानभूत् ॥ ४२ ॥

သီရိ ရှုကဒေဝ ဂိုစွာမီ ဆက်ဆိုသည်—ဘုရင်၏ လျစ်လျူရှုခြင်းကို ခံရပြီး၊ ကృతദ്യုတီ၏ သားရှိသည့် ဂုဏ်သရေကို မြင်သဖြင့် မယားတော်များ၏ မနာလိုမှု မီးလောင်ကာ အလွန်ပြင်းထန်လာ하였다။

Verse 43

विद्वेषनष्टमतय: स्त्रियो दारुणचेतस: । गरं ददु: कुमाराय दुर्मर्षा नृपतिं प्रति ॥ ४३ ॥

မနာလိုဒေါသကြောင့် သူတို့၏ ဉာဏ်ပျက်သွားသည်။ ကြမ်းတမ်းသောစိတ်ဖြင့် ဘုရင်၏ လျစ်လျူရှုမှုကို မခံနိုင်သဖြင့် နောက်ဆုံးတွင် ကလေးမင်းသားအား အဆိပ်ပေး하였다။

Verse 44

कृतद्युतिरजानन्ती सपत्नीनामघं महत् । सुप्त एवेति सञ्चिन्त्य निरीक्ष्य व्यचरद्गृहे ॥ ४४ ॥

စပတ်နီများ၏ ကြီးမားသော အပြစ်ကို မသိသော မိဖုရား ကృతദ്യုတီသည် “သားက အလွန်နက်ရှိုင်းစွာ အိပ်နေသည်” ဟု ထင်ကာ သူ့ကိုကြည့်ပြီး အိမ်အတွင်း လှည့်လည်နေခဲ့သည်။ သူ သေဆုံးနေသည်ကို မသိခဲ့။

Verse 45

शयानं सुचिरं बालमुपधार्य मनीषिणी । पुत्रमानय मे भद्रे इति धात्रीमचोदयत् ॥ ४५ ॥

ကလေးသည် အချိန်ကြာကြာ အိပ်နေသည်ဟု ထင်၍ ဉာဏ်ပညာရှိသော မိဖုရား ကෘတဒျုတီ သည် နို့မကို “မိတ်ဆွေ၊ ငါ့သားကို ဒီကို ခေါ်လာပါ” ဟု အမိန့်ပေး하였다။

Verse 46

सा शयानमुपव्रज्य द‍ृष्ट्वा चोत्तारलोचनम् । प्राणेन्द्रियात्मभिस्त्यक्तं हतास्मीत्यपतद्भ‍ुवि ॥ ४६ ॥

အလုပ်သမားမိန်းကလေးက အိပ်နေသောကလေးအနားသို့ သွားကြည့်ရာ မျက်လုံးများ အပေါ်သို့ လှန်နေသည်ကို တွေ့သည်။ အသက်နှင့် အာရုံများ ရပ်တန့်သဖြင့် ကလေး သေဆုံးပြီဟု သိလိုက်သည်။ “ငါ ပျက်စီးပြီ!” ဟု အော်ကာ မြေပြင်ပေါ် လဲကျ하였다။

Verse 47

तस्यास्तदाकर्ण्य भृशातुरं स्वरं घ्नन्त्या: कराभ्यामुर उच्चकैरपि । प्रविश्य राज्ञी त्वरयात्मजान्तिकं ददर्श बालं सहसा मृतं सुतम् ॥ ४७ ॥

အလွန်စိတ်လှုပ်ရှား၍ အလုပ်သမားမိန်းကလေးသည် လက်နှစ်ဖက်ဖြင့် ရင်ဘတ်ကို ထုကာ အသံကျယ်ကျယ် ငိုကြွေး하였다။ ထိုအသံကို ကြားသဖြင့် မိဖုရားသည် သားအနားသို့ အမြန်ဝင်လာပြီး ကလေးသည် ရုတ်တရက် သေဆုံးနေသည်ကို တွေ့하였다။

Verse 48

पपात भूमौ परिवृद्धया शुचा मुमोह विभ्रष्टशिरोरुहाम्बरा ॥ ४८ ॥

အလွန်အမင်း ဝမ်းနည်းပူဆွေး၍ ဆံပင်နှင့် အဝတ်အစား ရှုပ်ထွေးနေသဖြင့် မိဖုရားသည် မြေပြင်ပေါ် လဲကျကာ မူးလဲသွား하였다။

Verse 49

ततो नृपान्त: पुरवर्तिनो जना नराश्च नार्यश्च निशम्य रोदनम् । आगत्य तुल्यव्यसना: सुदु:खिता- स्ताश्च व्यलीकं रुरुदु: कृतागस: ॥ ४९ ॥

အို မင်းကြီး ပရိက္ခစ်၊ ငိုကြွေးသံကြီးကို ကြားသဖြင့် နန်းတွင်းရှိ လူအားလုံး—ယောက်ျားမိန်းမ—ပြေးလာကြသည်။ တူညီသော ဝမ်းနည်းမှုကြောင့် သူတို့လည်း ငိုကြွေးကြသည်။ အဆိပ်ပေးခဲ့သော မိဖုရားများသည်လည်း မိမိတို့၏ အပြစ်ကို သိလျက်နဲ့ ဟန်ဆောင်၍ ငိုကြွေးကြသည်။

Verse 50

श्रुत्वा मृतं पुत्रमलक्षितान्तकं विनष्टद‍ृष्टि: प्रपतन् स्खलन् पथि । स्‍नेहानुबन्धैधितया शुचा भृशं विमूर्च्छितोऽनुप्रकृतिर्द्विजैर्वृत: ॥ ५० ॥ पपात बालस्य स पादमूले मृतस्य विस्रस्तशिरोरुहाम्बर: । दीर्घं श्वसन् बाष्पकलोपरोधतो निरुद्धकण्ठो न शशाक भाषितुम् ॥ ५१ ॥

မင်းကြီး Citraketu သည် အကြောင်းရင်းမသိရဘဲ သားတော်သေဆုံးကြောင်း ကြားသိရသောအခါ မျက်စိကွယ်လုနီးပါး ဖြစ်သွားခဲ့သည်။ သားတော်အပေါ်ထားရှိသော မေတ္တာကြီးမားမှုကြောင့် သူ၏ပူဆွေးသောကသည် တောက်လောင်နေသော မီးကဲ့သို့ ကြီးထွားလာပြီး သေဆုံးသွားသော ကလေးကို သွားရောက်ကြည့်ရှုရာတွင် မြေပြင်ပေါ်သို့ ချော်လဲကျခဲ့သည်။

Verse 51

श्रुत्वा मृतं पुत्रमलक्षितान्तकं विनष्टद‍ृष्टि: प्रपतन् स्खलन् पथि । स्‍नेहानुबन्धैधितया शुचा भृशं विमूर्च्छितोऽनुप्रकृतिर्द्विजैर्वृत: ॥ ५० ॥ पपात बालस्य स पादमूले मृतस्य विस्रस्तशिरोरुहाम्बर: । दीर्घं श्वसन् बाष्पकलोपरोधतो निरुद्धकण्ठो न शशाक भाषितुम् ॥ ५१ ॥

ဝန်ကြီးများနှင့် ဗြာహ్မဏများ ဝန်းရံလျက် မင်းကြီးသည် ချဉ်းကပ်ပြီး သေဆုံးသွားသော ကလေး၏ ခြေရင်း၌ သတိလစ်လဲကျသွားကာ ဆံပင်နှင့် အဝတ်အစားများ ဖရိုဖရဲ ဖြစ်နေသည်။ မင်းကြီးသည် ပြင်းပြင်းထန်ထန် အသက်ရှူရင်း သတိပြန်လည်လာသောအခါ မျက်လုံးများတွင် မျက်ရည်များ ပြည့်နှက်နေပြီး လည်ချောင်းဆို့နင့်ကာ စကားမပြောနိုင်ဖြစ်ခဲ့သည်။

Verse 52

पतिं निरीक्ष्योरुशुचार्पितं तदा मृतं च बालं सुतमेकसन्ततिम् । जनस्य राज्ञी प्रकृतेश्च हृद्रुजं सती दधाना विललाप चित्रधा ॥ ५२ ॥

မိဖုရားသည် ခင်ပွန်းဖြစ်သူ မင်းကြီး Citraketu ကြီးစွာသော ပူဆွေးမှု၌ နစ်မြုပ်နေသည်ကို မြင်ပြီး မိသားစု၏ တစ်ဦးတည်းသော သားဖြစ်သည့် သေဆုံးသွားသော ကလေးကို မြင်သောအခါ အမျိုးမျိုးသော နည်းလမ်းများဖြင့် ငိုကြွေးမြည်တမ်းလေသည်။ ဤသည်က နန်းတော်သူနန်းတော်သားများ၊ ဝန်ကြီးများနှင့် ဗြာహ్မဏများအားလုံး၏ နှလုံးသားထဲမှ နာကျင်မှုကို တိုးပွားစေခဲ့သည်။

Verse 53

स्तनद्वयं कुङ्कुमपङ्कमण्डितं निषिञ्चती साञ्जनबाष्पबिन्दुभि: । विकीर्य केशान् विगलत्स्रज: सुतं शुशोच चित्रं कुररीव सुस्वरम् ॥ ५३ ॥

မိဖုရား၏ ဦးခေါင်းကို အလှဆင်ထားသော ပန်းကုံးသည် ပြုတ်ကျပြီး ဆံပင်များ ဖရိုဖရဲ ဖြစ်သွားသည်။ ကျဆင်းလာသော မျက်ရည်များသည် မျက်လုံးမှ မျက်ကွင်းဆေးကို အရည်ပျော်စေပြီး ကွမ်းကုမမှုန့် လိမ်းကျံထားသော ရင်ဘတ်ကို စိုစွတ်စေခဲ့သည်။ သားဖြစ်သူ ဆုံးရှုံးလိုက်ရသဖြင့် ငိုကြွေးမြည်တမ်းနေစဉ် သူမ၏ ကျယ်လောင်သော ငိုသံသည် ကုရာရီငှက်၏ ချိုမြိန်သော အသံနှင့် တူနေသည်။

Verse 54

अहो विधातस्त्वमतीव बालिशो यस्त्वात्मसृष्ट्यप्रतिरूपमीहसे । परे नु जीवत्यपरस्य या मृति- र्विपर्ययश्चेत्त्वमसि ध्रुव: पर: ॥ ५४ ॥

အို ဖန်ဆင်းရှင်၊ အို ဖန်ဆင်းရှင်၊ သင်သည် ဖန်ဆင်းခြင်း၌ အတွေ့အကြုံမရှိသည်မှာ သေချာပါသည်၊ အကြောင်းမှာ ဖခင်အသက်ရှင်နေစဉ်တွင် သင်သည် သားဖြစ်သူကို သေစေခဲ့ပြီး သင်၏ ဖန်ဆင်းခြင်းနိယာမများနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက် ပြုမူခဲ့သည်။ အကယ်၍ သင်သည် ဤနိယာမများကို ဆန့်ကျင်ရန် ဆုံးဖြတ်ထားပါက၊ သင်သည် သက်ရှိသတ္တဝါတို့၏ ရန်သူဖြစ်ပြီး မည်သည့်အခါမျှ သနားကြင်နာတတ်သူ မဟုတ်ပါ။

Verse 55

न हि क्रमश्चेदिह मृत्युजन्मनो: शरीरिणामस्तु तदात्मकर्मभि: । य: स्‍नेहपाशो निजसर्गवृद्धये स्वयं कृतस्ते तमिमं विवृश्चसि ॥ ५५ ॥

အရှင်ဘုရား၊ အဖေက သားအသက်ရှိစဉ် သေမရမည်၊ သားက အဖေအသက်ရှိစဉ် မွေးရမည်ဟူသော စည်းကမ်းမရှိ၊ သတ္တဝါတို့သည် မိမိတို့၏ ကမ္မဖလအတိုင်း မွေးဖွားသေဆုံးကြသည်ဟု မိန့်လျှင်—ထိန်းချုပ်သူ ဘုရား၏ လိုအပ်ချက်က ဘာရှိသနည်း။ ထို့ပြင် ပစ္စည်းသဘာဝသည် ကိုယ်တိုင် မလုပ်ဆောင်နိုင်သဖြင့် ထိန်းချုပ်သူလိုသည်ဟု မိန့်လျှင်တောင်၊ သားသမီးကို ပြုစုစောင့်ရှောက်ရန် သင်ဖန်ဆင်းထားသော မေတ္တာချည်ကို ကမ္မအကြောင်းပြ၍ ဖြတ်တောက်လျှင် မည်သူက မေတ္တာဖြင့် ကလေးကို ပြုစုမည်နည်း။ ထို့ကြောင့် သင်သည် အတွေ့အကြုံနည်း၍ မသိမြင်သကဲ့သို့ ထင်ရသည်။

Verse 56

त्वं तात नार्हसि च मां कृपणामनाथां त्यक्तुं विचक्ष्व पितरं तव शोकतप्तम् । अञ्जस्तरेम भवताप्रजदुस्तरं यद् ध्वान्तं न याह्यकरुणेन यमेन दूरम् ॥ ५६ ॥

သားရေ၊ ငါက အားနည်းပြီး အားကိုးရာမဲ့၊ ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှုနဲ့ လောင်ကျွမ်းနေတယ်; မင်းက ငါ့ကို မစွန့်ပစ်သင့်ဘူး။ မင်းရဲ့ ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှုနဲ့ ပူလောင်နေတဲ့ အဖေကို ကြည့်ပါ။ သားမရှိရင် ငါတို့ဟာ အမှောင်အတိနက်တဲ့ နရကဒေသသို့ သွားရတဲ့ ဒုက္ခကို ခံရမယ်; အဲဒီအမှောင်ကို ဖြတ်ကျော်ဖို့ မင်းတစ်ယောက်တည်းပဲ မျှော်လင့်ချက်။ ဒါကြောင့် ကရုဏာမဲ့ ယမနဲ့ အဝေးမသွားပါနဲ့။

Verse 57

उत्तिष्ठ तात त इमे शिशवो वयस्या- स्त्वामाह्वयन्ति नृपनन्दन संविहर्तुम् । सुप्तश्चिरं ह्यशनया च भवान् परीतो भुङ्‌क्ष्व स्तनं पिब शुचो हर न: स्वकानाम् ॥ ५७ ॥

သားရေ၊ ထပါဦး! မင်းသားရေ၊ မင်းနဲ့အသက်တူ ကလေးတွေက ကစားဖို့ ခေါ်နေကြတယ်။ မင်း အကြာကြီး အိပ်နေပြီး ဆာလောင်နေမှာပဲ; ထပြီး ငါ့နို့ကို စို့ပါ၊ ငါတို့ မိသားစုရဲ့ ဝမ်းနည်းမှုကို ဖယ်ရှားပေးပါ။

Verse 58

नाहं तनूज दद‍ृशे हतमङ्गला ते मुग्धस्मितं मुदितवीक्षणमाननाब्जम् । किं वा गतोऽस्यपुनरन्वयमन्यलोकं नीतोऽघृणेन न श‍ृणोमि कला गिरस्ते ॥ ५८ ॥

သားရေ၊ ငါက အလွန်ကံမကောင်းပါဘူး; မင်းရဲ့ နူးညံ့တဲ့ အပြုံးနဲ့ ပျော်ရွှင်တဲ့ မျက်လုံးကြည့်ရှုမှုနဲ့ တောက်ပတဲ့ ကြာပန်းမျက်နှာကို မမြင်ရတော့ဘူး။ မင်းရဲ့ မျက်လုံးတွေ အမြဲတမ်း ပိတ်သွားပြီ။ ဒါကြောင့် ကရုဏာမဲ့သူက မင်းကို ဒီလောကကနေ အခြားလောကသို့ ခေါ်သွားပြီး မင်းပြန်မလာတော့ဘူးလို့ ငါထင်တယ်။ သားရေ၊ မင်းရဲ့ ချိုမြိန်တဲ့ အသံကိုလည်း ငါမကြားရတော့ဘူး။

Verse 59

श्रीशुक उवाच विलपन्त्या मृतं पुत्रमिति चित्रविलापनै: । चित्रकेतुर्भृशं तप्तो मुक्तकण्ठो रुरोद ह ॥ ५९ ॥

သီရိ ရှုကဒေဝ ဂိုစွာမီက မိန့်တော်မူသည်—သေဆုံးသွားသော သားအတွက် မိဖုရားက အမျိုးမျိုးသော ငိုကြွေးသံများဖြင့် ဝမ်းနည်းပူဆွေးနေစဉ်၊ အလွန်အမင်း ဒုက္ခတပွားဖြစ်နေသော ဘုရင် စိတ္တရကေတုသည် လည်ချောင်းဖွင့်၍ အသံကျယ်ကျယ် ငိုကြွေးလေ၏။

Verse 60

तयोर्विलपतो: सर्वे दम्पत्योस्तदनुव्रता: । रुरुदु: स्म नरा नार्य: सर्वमासीदचेतनम् ॥ ६० ॥

ဘုရင်နှင့် မိဖုရားတို့ ငိုကြွေးမြည်တမ်းနေစဉ်၊ လိုက်ပါသူ အမျိုးသားအမျိုးသမီးအားလုံးလည်း အတူတကွ ငိုကြွေးကြသည်။ အလွန်ရုတ်တရက်ဖြစ်သော အဖြစ်အပျက်ကြောင့် မြို့သူမြို့သားအားလုံး မူးမေ့သလို ဖြစ်သွားသည်။

Verse 61

एवं कश्मलमापन्नं नष्टसंज्ञमनायकम् । ज्ञात्वाङ्गिरा नाम ऋषिराजगाम सनारद: ॥ ६१ ॥

ဘုရင်သည် ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှုထဲတွင် နစ်မြုပ်ကာ သတိလုနီးပါး ဖြစ်နေသည်ကို မဟာရသီ အင်္ဂိရာ သိမြင်သဖြင့် နာရဒ ရသီနှင့်အတူ ထိုနေရာသို့ ရောက်လာ하였다။