
Devotion in Kimpuruṣa-varṣa and the Glory of Bhārata-varṣa (Rāmacandra & Nara-Nārāyaṇa; Rivers, Varṇāśrama, and Liberation)
ဇမ္ဗူဒွီပရှိ ဝရ္ଷများ၏ ထူးခြားသော ဘက္တိယဉ်ကျေးမှုများကို ဆက်လက်လှည့်လည်ဖော်ပြရာတွင်၊ သုကဒေဝသည် ကိမ္ပုရုෂ-ဝရ္ෂကို ရှင်းပြသည်။ ထိုနေရာတွင် ဟနုမာန်က ဂန္ဓဗ္ဗတို့၏ ကီර්တနာသံနှင့်အတူ သခင် ရာမချန္ဒြကို အမြဲတမ်း ပူဇော်ဝတ်ပြုစေသည်။ ဟနုမာန်၏ ဆုတောင်းပဌနာများက ရာမကို အလွန်မြင့်မြတ်သော ပရမပုရုෂဟု ထူထောင်ကာ၊ လူ့သဘောတရားကဲ့သို့ အကျင့်အကြံကို ယူဆောင်၍ ဓမ္မကို သင်ကြားပေးသော်လည်း လောကီကပ်လျက်မှု၏ ဒုက္ခကို ဖော်ထုတ်ပြီး ကိုယ်တိုင်မထိခိုက်ကြောင်း ပြသည်။ ထို့နောက် ဘာရတ-ဝရ္ෂသို့ ပြောင်း၍ သခင်သည် ဘဒရိကာရှရမ၌ နရ-နာရာယဏအဖြစ် ပေါ်ထွန်းကာ သာသနာ၊ ဉာဏ်၊ ဝိရာဂ္ဂ၊ ယောဂသိဒ္ဓိတို့ကို သင်ကြားသည်။ နာရဒ၏ ပဉ္စရာတြကို ဉာဏ်နှင့် ယောဂအားဖြင့် ဘက္တိသို့ ဦးတည်စနစ်တကျ လမ်းညွှန်အဖြစ် ကိုးကားသည်။ အခန်းတွင် ဘာရတ-ဝရ္ෂ၏ တောင်တန်းများနှင့် သန့်စင်စေသော မြစ်များကို စာရင်းပြုကာ၊ ဂုဏ်နှင့် ကမ္မအလိုက် မွေးဖွားခြင်း၊ ဝရ္ဏာရှရမ၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ စစ်မှန်သော ဂုရုအောက်တွင် ဝိෂ္ဏု-ဆေဝာ ဖြစ်ကြောင်း ရှင်းလင်းသည်။ နတ်များက ဘာရတ-ဝရ္ෂတွင် လူဖြစ်ရခြင်းကို ကောင်းကင်ထက်တောင် မြင့်မြတ်ဟု ချီးမွမ်းပြီး၊ ဘက္တိနှင့် အပ်နှံခြင်းဖြင့် ဝိုင်ကుంఠကို လျင်မြန်စွာ ရနိုင်ကြောင်း ဆိုသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ဇမ္ဗူဒွီပကို ဝန်းရံသော ကျွန်း ၈ ကျွန်းအကြောင်း အစဉ်အလာများကို ဖော်ပြကာ နောက်ထပ် ပထဝီ-ကောစမောလောဂျီ ဆက်လက်ဖော်ပြမှုသို့ ချိတ်ဆက်သည်။
Verse 1
श्रीशुक उवाच किम्पुरुषे वर्षे भगवन्तमादिपुरुषं लक्ष्मणाग्रजं सीताभिरामं रामं तच्चरणसन्निकर्षाभिरत: परमभागवतो हनुमान् सह किम्पुरुषैरविरतभक्तिरुपास्ते ॥ १ ॥
သီရှုကဒေဝ ဂိုစွာမီက ပြောသည်—အို မင်းကြီး! ကിംပုရုရှ-ဝရ္ဿတွင် မဟာဘက္တ ဟနုမာန်သည် ထိုဒေသရှိ ကിംပုရုရှများနှင့်အတူ အမြဲတမ်း ဘက္တိဝန်ဆောင်မှုဖြင့် သခင် ရာမချန္ဒ్రကို ဆည်းကပ်နေသည်။ သူသည် လက္ရှ္မဏ၏ အကို၊ စီတာဒေဝီ၏ ချစ်ခင်ရသော ခင်ပွန်း၊ အာဒီပုရုရှ ဘဂဝန်ဖြစ်တော်မူသော ရာမ၏ ပാദတော်နီးကပ်မှု၌ ရမဏကာ ပူဇော်သည်။
Verse 2
आर्ष्टिषेणेन सह गन्धर्वैरनुगीयमानां परमकल्याणीं भर्तृभगवत्कथां समुपशृणोति स्वयं चेदं गायति ॥ २ ॥
အာရှ္ဋိရှေဏနှင့်အတူ ဂန္ဓဗ္ဗများသည် သခင် ရာမချန္ဒြ၏ ဂုဏ်တော်ကို အမြဲတမ်း သီဆိုနေကြပြီး ထိုသီချင်းသည် အလွန်မင်္ဂလာရှိသည်။ ဟနုမာန်နှင့် ကിംပုရုရှ-ဝရ္ဿ၏ အကြီးအကဲ အာရှ္ဋိရှေဏတို့သည် ထိုဂုဏ်တော်ကို အပြည့်အဝ အာရုံစိုက်၍ အစဉ်အမြဲ နားထောင်ကြသည်။ ဟနုမာန်ကလည်း အောက်ပါ မန္တရများကို ကိုယ်တိုင် သီဆိုသည်။
Verse 3
ॐ नमो भगवते उत्तमश्लोकाय नम आर्यलक्षणशीलव्रताय नम उपशिक्षितात्मन उपासितलोकाय नम: साधुवादनिकषणाय नमो ब्रह्मण्यदेवाय महापुरुषाय महाराजाय नम इति ॥ ३ ॥
အိုံ—အုတ္တမရှ္လိုက ဘဂဝန်ထံ နမස්ကာရ။ အာရျတို့၏ လက္ခဏာ၊ သီလ၊ ဝရတတို့၏ အရင်းအမြစ်ဖြစ်တော်မူသော သင်ထံ နမස්ကာရ။ သင်ကြား၍ စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းထားသော အတ္တမ၊ လောက၏ စံပြအပူဇော်ခံတော်မူသော သင်ထံ နမස්ကာရ။ သာဓုဂုဏ်တို့ကို စိစစ်ပေးသော ကစောတီကဲ့သို့သော သင်ထံ နမස්ကာရ။ ဘြာဟ္မဏျဒေဝ၊ မဟာပုရုရှ၊ မဟာရာဇ—သင်ထံ နမස්ကာရ။
Verse 4
यत्तद्विशुद्धानुभवमात्रमेकं स्वतेजसा ध्वस्तगुणव्यवस्थम् । प्रत्यक्प्रशान्तं सुधियोपलम्भनं ह्यनामरूपं निरहं प्रपद्ये ॥ ४ ॥
သန့်ရှင်းသော အတွင်းအတွေ့အကြုံတစ်ခုတည်းဖြစ်သော အရှင်ဘုရားသည် မိမိ၏ တေဇောဓာတ်ဖြင့် ဂုဏ်သုံးပါး၏ စနစ်ကို ဖျက်ဆီးထားပြီး အတွင်းသို့ ငြိမ်းချမ်းကာ သန့်စင်သော ဉာဏ်ဖြင့်သာ သိမြင်နိုင်သည်—နာမ၊ ရုပ်နှင့် အဟင်ကာရကို ကျော်လွန်တော်မူသည်။ ကျွန်ုပ်သည် သီရိရာမချန္ဒရ၏ ကြာပန်းခြေတော်၌ ခိုလှုံပါ၏။
Verse 5
मर्त्यावतारस्त्विह मर्त्यशिक्षणं रक्षोवधायैव न केवलं विभो: । कुतोऽन्यथा स्याद्रमत: स्व आत्मन: सीताकृतानि व्यसनानीश्वरस्य ॥ ५ ॥
အို အာနုဘော်ကြီးသော အရှင်! သင်၏ လူ့အဝတားသည် ရက္ခသကို သတ်ရန်သာ မဟုတ်ဘဲ မရဏမင်းသားတို့ကို သင်ကြားရန်လည်း ဖြစ်သည်—မိန်းမ/ဇနီးကို အလယ်ထားသော ပျော်ရွှင်မှုသည် ဒုက္ခများစွာ၏ အကြောင်းရင်းဟု။ ကိုယ်တိုင်၌ ပြည့်စုံသော ဣශ්ဝရအတွက် စီတာကို ခိုးယူခြင်းကြောင့် ဆင်းရဲဒုက္ခ ဘာကြောင့် ဖြစ်ရမည်နည်း?
Verse 6
न वै स आत्मात्मवतां सुहृत्तम: सक्तस्त्रिलोक्यां भगवान् वासुदेव: । न स्त्रीकृतं कश्मलमश्नुवीत न लक्ष्मणं चापि विहातुमर्हति ॥ ६ ॥
ဗာစုဒေဝ ဘဂဝန်ဖြစ်သော သီရိရာမချန္ဒရသည် သုံးလောက၌ မည်သည့်အရာနှင့်မျှ မကပ်လှုပ်ဘဲ၊ ကိုယ်တိုင်ကို သိမြင်သူတို့၏ အနီးကပ်ဆုံး မိတ်ဆွေဖြစ်တော်မူသည်။ ထို့ကြောင့် ဇနီးနှင့် ခွဲခွာခြင်းကြောင့် ဝမ်းနည်းမနိုင်၊ စီတာ သို့မဟုတ် လက္ခမဏကိုလည်း စွန့်လွှတ်မနိုင်—အလုံးစုံ မဖြစ်နိုင်ပါ။
Verse 7
न जन्म नूनं महतो न सौभगं न वाङ्न बुद्धिर्नाकृतिस्तोषहेतु: । तैर्यद्विसृष्टानपि नो वनौकस- श्चकार सख्ये बत लक्ष्मणाग्रज: ॥ ७ ॥
မဟာမင်းမျိုးမွေးဖွားခြင်း၊ အလှအပ၊ စကားပြောကျွမ်းကျင်မှု၊ ဉာဏ်ထက်မြက်မှု၊ လူမျိုး/ရုပ်သဏ္ဌာန်—ဤအရာများက သီရိရာမချန္ဒရ၏ မိတ်ဆွေဖြစ်ခြင်းကို မပေးနိုင်။ မဟုတ်လျှင် ဤအရာများမရှိသော ကျွန်ုပ်တို့ တောနေသူများကို လက္ခမဏ၏ အကိုတော်က မိတ်ဆွေဟု ဘယ်လို လက်ခံနိုင်မည်နည်း?
Verse 8
सुरोऽसुरो वाप्यथ वानरो नर: सर्वात्मना य: सुकृतज्ञमुत्तमम् । भजेत रामं मनुजाकृतिं हरिं य उत्तराननयत्कोसलान्दिवमिति ॥ ८ ॥
ထို့ကြောင့် ဒေဝဖြစ်စေ အဆုရဖြစ်စေ၊ ဝါနရဖြစ်စေ လူဖြစ်စေ—ဘက္တ၏ အနည်းငယ်သော ဝန်ဆောင်မှုကိုတောင် ကျေးဇူးတင်စွာ လက်ခံ၍ နှစ်သက်တော်မူသော လူ့ရုပ်ဖြင့် ပေါ်ထွန်းသည့် ဟရီ သီရိရာမကို စိတ်နှလုံးအပြည့်ဖြင့် ဘဂတိပြုရမည်။ ထိုပရဘုသည် ကိုဆလပြည်သူတို့ကို မြောက်ဘက်ရှိ ဒိဗ္ဗဓာမ—ဝైကుంఠ—သို့ ခေါ်ဆောင်တော်မူ၏။
Verse 9
भारतेऽपि वर्षे भगवान्नरनारायणाख्य आकल्पान्तमुपचितधर्मज्ञानवैराग्यैश्वर्योपशमोपरमात्मोपलम्भनमनुग्रहायात्मवतामनुकम्पया तपोऽव्यक्तगतिश्चरति ॥ ९ ॥
ဘာရတဝဿ၌ ဘုရားသခင် နရ-နာရာယဏ သည် ဘဒရိကာရှရမ်၌ ပေါ်ထွန်း၍ ဘက္တများကို ကရုဏာဖြင့် ဓမ္မ၊ ဉာဏ်၊ ဝိရာဂ၊ အိုင်ශ්ဝရယ၊ အင်ဒြိယထိန်းချုပ်မှုနှင့် အဟင်ကာရသက်သာမှုကို သင်ကြားကာ ကလ္ပအဆုံးတိုင်အောင် တပဿာကျင့်၍ အတ္တမသိမြင်ရာလမ်းကို ဖော်ပြတော်မူသည်။
Verse 10
तं भगवान्नारदो वर्णाश्रमवतीभिर्भारतीभि: प्रजाभिर्भगवत्प्रोक्ताभ्यां साङ्ख्ययोगाभ्यां भगवदनुभावोपवर्णनं सावर्णेरुपदेक्ष्यमाण: परमभक्तिभावेनोपसरति इदं चाभिगृणाति ॥ १० ॥
ဘဂဝန် နာရဒသည် ဗර්ဏာရှရမ်ဓမ္မကို တိတိကျကျလိုက်နာသော ဘာရတဝဿ၏ လူထုနှင့်အတူ နရ-နာရာယဏထံသို့ အမြင့်ဆုံး ဘက္တိ-ဘாவဖြင့် ချဉ်းကပ်၍၊ ဘုရားဟောသော စာင်ခ்யနှင့် ယောဂဖြင့် ဘုရား၏ မဟိမကို ဖော်ပြကာ စာဝර්ဏိ မနုအား ဤတရားတော်ကို သင်ကြားပြီး ထို့နောက် ဤသို့ စတုတိကို ရွတ်ဆိုသည်။
Verse 11
ॐ नमो भगवते उपशमशीलायोपरतानात्म्याय नमोऽकिञ्चनवित्ताय ऋषिऋषभाय नरनारायणाय परमहंसपरमगुरवे आत्मारामाधिपतये नमो नम इति ॥ ११ ॥
အိုṁ— ငြိမ်သက်သဘောရှိ၍ အတ္တမသိမြင်ပြီး အဟင်ကာရကင်းသော ဘုရား နရ-နာရာယဏထံသို့ ထပ်ခါထပ်ခါ နမസ്കာရ။ အကိဉ္စနတို့၏ ဓန၊ ရှိများထဲ၌ အမြတ်ဆုံး၊ ပရမဟံသတို့၏ ပရမဂုရု၊ အတ္မာရာမတို့၏ အဓိပတိ— နမို နမဟ။
Verse 12
गायति चेदम्— कर्तास्य सर्गादिषु यो न बध्यते न हन्यते देहगतोऽपि दैहिकै: । द्रष्टुर्न दृग्यस्य गुणैर्विदूष्यते तस्मै नमोऽसक्तविविक्तसाक्षिणे ॥ १२ ॥
နာရဒက ဤသို့ ရွတ်ဆိုသည်— စကြဝဠာ၏ ဖန်ဆင်း၊ ထိန်းသိမ်း၊ ပျက်သိမ်းမှုတို့၏ ကర్తာဖြစ်သော်လည်း မချည်နှောင်ခံရ၊ မပျက်စီး။ ကိုယ်ခန္ဓာရှိသကဲ့သို့ ထင်ရသော်လည်း ဆာလောင်မှု၊ ရေငတ်မှု၊ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှု စသည့် ကိုယ်ရေးဒုက္ခများ မထိခိုက်။ အရာအားလုံးကို မြင်သော သက်သေဖြစ်သော်လည်း မြင်ရသော အရာဝတ္ထုတို့၏ ဂုဏ်များကြောင့် အင်ဒြိယများ မညစ်ပတ်— ထိုမကပ်မလှုပ်၊ သန့်ရှင်းသော သက်သေဘုရားအား နမস্কာရ။
Verse 13
इदं हि योगेश्वर योगनैपुणं हिरण्यगर्भो भगवाञ्जगाद यत् । यदन्तकाले त्वयि निर्गुणे मनो भक्त्या दधीतोज्झितदुष्कलेवर: ॥ १३ ॥
အို ယောဂ၏ အရှင်၊ ဤသည်မှာ ကိုယ်တိုင်သိမြင်သော ဟိရဏ္ယဂರ್ಭ (ဗြဟ္မာ) က ပြောကြားသည့် ယောဂနည်းပညာ၏ အဓိပ္ပါယ်ဖြစ်သည်— သေဆုံးချိန်တွင် ယောဂီတို့သည် ကိုယ်ခန္ဓာကို စွန့်၍၊ ဂုဏသုံးပါးကို လွန်သော သင်ထံသို့ ဘက္တိဖြင့် စိတ်ကို တည်စေကြသည်; ထိုသည် ယောဂ၏ ပြည့်စုံသော စိဒ္ဓိဖြစ်သည်။
Verse 14
यथैहिकामुष्मिककामलम्पट: सुतेषु दारेषु धनेषु चिन्तयन् । शङ्केत विद्वान् कुकलेवरात्ययाद् यस्तस्य यत्न: श्रम एव केवलम् ॥ १४ ॥
လောကီစည်းစိမ်နှင့် တမလွန်သုခတို့ကို တွယ်တာမက်မောပြီး သားမယား ဥစ္စာပစ္စည်းတို့ကိုသာ တွေးတောပူပန်ကာ ဤခန္ဓာကိုယ်ကို စွန့်လွှတ်ရမည်ကို ကြောက်ရွံ့သော ပညာရှိ၏ ကြိုးပမ်းမှုသည် အချည်းနှီး သက်သက်သာ ဖြစ်သည်။
Verse 15
तन्न: प्रभो त्वं कुकलेवरार्पितां त्वन्माययाहंममतामधोक्षज । भिन्द्याम येनाशु वयं सुदुर्भिदां विधेहि योगं त्वयि न: स्वभावमिति ॥ १५ ॥
အို အရှင်မြတ်၊ အသင်၏ မာယာစွမ်းအားကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့သည် ဤခန္ဓာကိုယ်၌ 'ငါ' နှင့် 'ငါ့ဥစ္စာ' ဟူသော အစွဲအလမ်းဖြင့် နှောင်ဖွဲ့ခံနေရပါသည်။ ဤခိုင်မြဲသော သံယောဇဉ်ကို ဖြတ်တောက်၍ အသင်၌ စိတ်ကို တည်ငြိမ်စေနိုင်သော ဘက္တိယောဂကို ကျွန်ုပ်တို့အား ပေးသနားတော်မူပါ။
Verse 16
भारतेऽप्यस्मिन्वर्षे सरिच्छैला: सन्ति बहवो मलयो मङ्गलप्रस्थो मैनाकस्त्रिकूट ऋषभ: कूटक: कोल्लक: सह्यो देवगिरिऋर्ष्यमूक: श्रीशैलो वेङ्कटो महेन्द्रो वारिधारो विन्ध्य: शुक्तिमानृक्षगिरि: पारियात्रो द्रोणश्चित्रकूटो गोवर्धनो रैवतक: ककुभो नीलो गोकामुख इन्द्रकील: कामगिरिरिति चान्ये च शतसहस्रश: शैलास्तेषां नितम्बप्रभवा नदा नद्यश्च सन्त्यसङ्ख्याता: ॥ १६ ॥
ဘါရတဝါရ်ှ ဟုခေါ်သော နယ်မြေတွင် တောင်များနှင့် မြစ်များစွာ ရှိပါသည်။ အချို့သော တောင်များမှာ မလယ၊ မင်္ဂလပြသ၊ မိုင်နာက၊ တြိကူဋ၊ ရိရှဘ၊ ကူဋက၊ ကောလ္လက၊ သဟျ၊ ဒေဝဂိရိ၊ ရိရှမုက၊ သီရိသေလ၊ ဝေင်္ကဋ၊ မဟိန္ဒြ၊ ဝါရိဓာရ၊ ဝိန္ဓျ၊ ရှုတ္တိမာန်၊ ရိက္ခဂိရိ၊ ပါရိယာတြ၊ ဒေါဏ၊ စိတြကူဋ၊ ဂေါဝါဒန်၊ ရေဝတက၊ ကကုဘ၊ နီလ၊ ဂေါကာမုခ၊ အိန္ဒြကီလ နှင့် ကာမဂိရိ တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ပြင် အခြားသော တောင်ကုန်းများစွာမှ မြစ်ကြီးမြစ်ငယ်များ စီးဆင်းလျက်ရှိသည်။
Verse 17
एतासामपो भारत्य: प्रजा नामभिरेव पुनन्तीनामात्मना चोपस्पृशन्ति ॥ १७ ॥ चन्द्रवसा ताम्रपर्णी अवटोदा कृतमाला वैहायसी कावेरी वेणी पयस्विनी शर्करावर्ता तुङ्गभद्रा कृष्णा वेण्या भीमरथी गोदावरी निर्विन्ध्या पयोष्णी तापी रेवा सुरसा नर्मदा चर्मण्वती सिन्धुरन्ध: शोणश्च नदौ महानदी वेदस्मृतिऋर्षिकुल्या त्रिसामा कौशिकी मन्दाकिनी यमुना सरस्वती दृषद्वती गोमती सरयू रोधस्वती सप्तवती सुषोमा शतद्रूश्चन्द्रभागा मरुद्वृधा वितस्ता असिक्नी विश्वेति महानद्य: ॥ १८ ॥
ဗြဟ္မပုတ္တရ နှင့် သောဏ မြစ်နှစ်စင်းကို 'နဒ' သို့မဟုတ် မြစ်မကြီးများဟု ခေါ်သည်။ အခြားထင်ရှားသော မြစ်ကြီးများမှာ စန္ဒြဝသာ၊ တာမြပဏ္ဏီ၊ အဝဋောဒါ၊ ကြိတမာလာ၊ ဝေဟာယသီ၊ ကာဝေရီ၊ ဝေဏီ၊ ပယဿဝိနီ၊ သက္ကရာဝတ္တာ၊ တုင်္ဂဘဒြာ၊ ကိဏှာဝေဏျာ၊ ဘီမရထီ၊ ဂေါဒါဝရီ၊ နိရဝိန္ဓျာ၊ ပယောဏှီ၊ တာပီ၊ ရေဝါ၊ သုရသာ၊ နမ္မဒါ၊ စမ္မဏွတီ၊ မဟာနဒီ၊ ဝေဒသမ္မရိတိ၊ ရိသိကုလျာ၊ တြိသာမာ၊ ကောသိကီ၊ မန္ဒာကိနီ၊ ယမုနာ၊ သရဿဝတီ၊ ဒြိသဒွတီ၊ ဂေါမတီ၊ သရယူ၊ ရောဓဿဝတီ၊ သတ္တဝတီ၊ သုသောမာ၊ သတဒြူ၊ စန္ဒြဘာဂါ၊ မရုဒွရိဓာ၊ ဝိတတ္ထာ၊ အသိက္ကနီ နှင့် ဝိဿဝါ တို့ဖြစ်သည်။ ဘါရတဝါရ်ှ တွင် နေထိုင်သူများသည် ဤမြစ်များကို အောက်မေ့သတိရခြင်း၊ ထိတွေ့ခြင်း နှင့် ရေချိုးခြင်းတို့ဖြင့် စင်ကြယ်သန့်ရှင်းကြသည်။
Verse 18
एतासामपो भारत्य: प्रजा नामभिरेव पुनन्तीनामात्मना चोपस्पृशन्ति ॥ १७ ॥ चन्द्रवसा ताम्रपर्णी अवटोदा कृतमाला वैहायसी कावेरी वेणी पयस्विनी शर्करावर्ता तुङ्गभद्रा कृष्णा वेण्या भीमरथी गोदावरी निर्विन्ध्या पयोष्णी तापी रेवा सुरसा नर्मदा चर्मण्वती सिन्धुरन्ध: शोणश्च नदौ महानदी वेदस्मृतिऋर्षिकुल्या त्रिसामा कौशिकी मन्दाकिनी यमुना सरस्वती दृषद्वती गोमती सरयू रोधस्वती सप्तवती सुषोमा शतद्रूश्चन्द्रभागा मरुद्वृधा वितस्ता असिक्नी विश्वेति महानद्य: ॥ १८ ॥
ဗြဟ္မပုတ္တရ နှင့် သောဏ မြစ်နှစ်စင်းကို 'နဒ' သို့မဟုတ် မြစ်မကြီးများဟု ခေါ်သည်။ အခြားထင်ရှားသော မြစ်ကြီးများမှာ စန္ဒြဝသာ၊ တာမြပဏ္ဏီ၊ အဝဋောဒါ၊ ကြိတမာလာ၊ ဝေဟာယသီ၊ ကာဝေရီ၊ ဝေဏီ၊ ပယဿဝိနီ၊ သက္ကရာဝတ္တာ၊ တုင်္ဂဘဒြာ၊ ကိဏှာဝေဏျာ၊ ဘီမရထီ၊ ဂေါဒါဝရီ၊ နိရဝိန္ဓျာ၊ ပယောဏှီ၊ တာပီ၊ ရေဝါ၊ သုရသာ၊ နမ္မဒါ၊ စမ္မဏွတီ၊ မဟာနဒီ၊ ဝေဒသမ္မရိတိ၊ ရိသိကုလျာ၊ တြိသာမာ၊ ကောသိကီ၊ မန္ဒာကိနီ၊ ယမုနာ၊ သရဿဝတီ၊ ဒြိသဒွတီ၊ ဂေါမတီ၊ သရယူ၊ ရောဓဿဝတီ၊ သတ္တဝတီ၊ သုသောမာ၊ သတဒြူ၊ စန္ဒြဘာဂါ၊ မရုဒွရိဓာ၊ ဝိတတ္ထာ၊ အသိက္ကနီ နှင့် ဝိဿဝါ တို့ဖြစ်သည်။ ဘါရတဝါရ်ှ တွင် နေထိုင်သူများသည် ဤမြစ်များကို အောက်မေ့သတိရခြင်း၊ ထိတွေ့ခြင်း နှင့် ရေချိုးခြင်းတို့ဖြင့် စင်ကြယ်သန့်ရှင်းကြသည်။
Verse 19
अस्मिन्नेव वर्षे पुरुषैर्लब्धजन्मभि: शुक्ललोहितकृष्णवर्णेन स्वारब्धेन कर्मणा दिव्यमानुषनारकगतयो बह्व्य: आत्मन आनुपूर्व्येण सर्वा ह्येव सर्वेषां विधीयन्ते यथावर्णविधानमपवर्गश्चापि भवति ॥ १९ ॥
ဤ ဘာရတဝရ္ဿ၌ လူအဖြစ် မွေးဖွားသူတို့သည် မိမိတို့၏ အတိတ်ကမ္မအလိုက် သတ္တဝ၊ ရဇ၊ တမ ဂုဏ်သုံးပါး၏ ကွဲပြားမှုကြောင့် အဖြူ၊ အနီ၊ အမည်းသဘောသဘာဝများ ရရှိကြသည်။ တချို့သည် မြင့်မြတ်သောအခြေအနေ၊ တချို့သည် သာမန်လူဘဝ၊ တချို့သည် နရကဂတိသို့ ရောက်ကြသည်။ စစ်မှန်သော ဂုရုက အနေအထားကို သတ်မှတ်၍ စတုဝဏ္ဏနှင့် စတုအာရှရမအလိုက် ဗိෂ္ဏုကို ဆည်းကပ်ဝန်ဆောင်ရန် လေ့ကျင့်ပေးလျှင် ဘဝသည် ပြည့်စုံ၍ မောက္ခသို့ ရောက်နိုင်သည်။
Verse 20
योऽसौ भगवति सर्वभूतात्मन्यनात्म्येऽनिरुक्तेऽनिलयने परमात्मनि वासुदेवेऽनन्यनिमित्तभक्तियोगलक्षणो नानागतिनिमित्ताविद्याग्रन्थिरन्धनद्वारेण यदा हि महापुरुषपुरुषप्रसङ्ग: ॥ २० ॥
အခြားရည်ရွယ်ချက်မရှိဘဲ ဝါစုဒေဝ ဘုရား—သတ္တဝါအားလုံး၏ အတွင်းအတ္တမန်၊ စိတ်နှင့် စကားထက်လွန်၍ ဖော်ပြမရ၊ မကပ်လှုပ်သော—ထံသို့ ဆည်းကပ်သည့် ဘက္တိယောဂပင် မောက္ခသို့ သွားရာ အမှန်တကယ်သော လမ်းဖြစ်သည်။ မျိုးစုံသော ကမ္မဖလလုပ်ရပ်များကြောင့် ချည်နှောင်ထားသော အဝိဇ္ဇာ၏ ချည်ကွင်းကို သန့်ရှင်းသော မဟာပုရုෂ ဘက္တများနှင့် ဆက်ဆံခြင်းဖြင့် ဖြတ်တောက်နိုင်သော်၊ ထိုသူသည် တဖြည်းဖြည်း ဘုရားဝန်ဆောင်မှု၌ တည်မြဲကာ လွတ်မြောက်ခြင်းကို ရရှိသည်။
Verse 21
एतदेव हि देवा गायन्ति— अहो अमीषां किमकारि शोभनं प्रसन्न एषां स्विदुत स्वयं हरि: । यैर्जन्म लब्धं नृषु भारताजिरे मुकुन्दसेवौपयिकं स्पृहा हि न: ॥ २१ ॥
ဒေဝတားတို့က သီဆိုကြသည်—အံ့ဩဖွယ်ပင်! သူတို့သည် အလွန်ကောင်းမြတ်သော ကုသိုလ်ကို ပြုခဲ့ကြမည်၊ သို့မဟုတ် ဟရီဘုရားကိုယ်တိုင် သူတို့အပေါ် ပျော်ရွှင်နှစ်သက်ခဲ့မည်; ထို့ကြောင့် မုကുന္ဒကို ဆည်းကပ်ဝန်ဆောင်ရန် သင့်တော်သော ဘာရတမြေ၌ လူအဖြစ် မွေးဖွားခွင့်ရသည်။ ကျွန်ုပ်တို့ ဒေဝတားများလည်း ဘာရတဝရ္ဿ၌ လူမွေးဖွား၍ ဘက္တိပြုလိုကြသော်လည်း သူတို့ကတော့ အဲဒီမှာပင် ဆေးဝါလုပ်ငန်း(ဆေဝါ)၌ ရှိပြီးသားဖြစ်သည်။
Verse 22
किं दुष्करैर्न: क्रतुभिस्तपोव्रतै- र्दानादिभिर्वा द्युजयेन फल्गुना । न यत्र नारायणपादपङ्कज- स्मृति: प्रमुष्टातिशयेन्द्रियोत्सवात् ॥ २२ ॥
ဒေဝတားတို့က ဆက်၍ ဆိုကြသည်—ခက်ခဲသော ယဇ္ဉပူဇာများ၊ တပဿာ၊ ဝရတများ၊ ဒါနများ စသည်တို့ကို ပြုလုပ်၍ ကျွန်ုပ်တို့သည် ကောင်းကင်လောက၏ အနေအထားကို ရခဲ့သည်။ သို့သော် အကျိုးတန်ဖိုးက ဘာလဲ? ဤနေရာတွင် အင်ဒြိယလောဘ၏ အလွန်အကျွံ ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲကြောင့် နာရာယဏ၏ ကြာပန်းခြေတော်ကို သတိရခြင်းပင် မလွယ်ကူတော့။
Verse 23
कल्पायुषां स्थानजयात्पुनर्भवात् क्षणायुषां भारतभूजयो वरम् । क्षणेन मर्त्येन कृतं मनस्विन: सन्न्यस्य संयान्त्यभयं पदं हरे: ॥ २३ ॥
ကလ္ပကာလအထိ နေထိုင်ရသော ဘြဟ္မလောက၏ အနေအထားကို ရယူခြင်းပင် ပုနర్జန్మမှ ကင်းလွတ်မဟုတ်။ ထို့ကြောင့် ဘာရတမြေ၌ ခဏတာတိုတောင်းသော ဘဝသည် ပို၍ မြတ်သည်။ အကြောင်းမှာ ဤနေရာတွင် အချိန်တိုအတွင်းပင် စိတ်ဓာတ်ခိုင်မာသော မရဏလူသားသည် အရာအားလုံးကို စွန့်လွှတ်၍ ဟရီ၏ ကြာပန်းခြေတော်၌ အပြည့်အဝ အပ်နှံကာ ကြောက်ရွံ့မှုမရှိသော အနေအထား—ဝိုင်ကుంఠ—ကို ရရှိနိုင်သည်; ထိုနေရာတွင် စိုးရိမ်ပူပန်မှုမရှိ၊ ရုပ်ခန္ဓာဖြင့် ပြန်လည်မွေးဖွားခြင်းလည်း မရှိ။
Verse 24
न यत्र वैकुण्ठकथासुधापगा न साधवो भागवतास्तदाश्रया: । न यत्र यज्ञेशमखा महोत्सवा: सुरेशलोकोऽपि न वै स सेव्यताम् ॥ २४ ॥
ဗိုင်ကుంఐသ်ကထာ၏ အမృతရေစီး မစီးဆင်းရာ၊ ထိုပုဏ္ဏမြစ်ကမ်း၌ သာဓု ဘာဂဝတ ဘက္တများ မရှိရာ၊ ယဇ္ဉေရှ ပရဘုကို ပျော်ရွှင်စေသော သင်္ကီရတန-ယဇ္ဉ မဟာပွဲတော်များ မရှိရာ—ထိုနေရာသည် နတ်လောကဖြစ်စေကာမူ ပညာရှိတို့ မနှစ်သက်မဆည်းကပ်သင့်။
Verse 25
प्राप्ता नृजातिं त्विह ये च जन्तवो ज्ञानक्रियाद्रव्यकलापसम्भृताम् । न वै यतेरन्नपुनर्भवाय ते भूयो वनौका इव यान्ति बन्धनम् ॥ २५ ॥
ဤလောက၌ လူ့ဘဝရရှိပြီး ဉာဏ်နှင့် ကမ္မ၏ ကိရိယာအခွင့်အလမ်းများ ပြည့်စုံသော်လည်း အပုနರ್ಭဝ (ပြန်လည်မွေးဖွားခြင်းကင်း) အတွက် ဘက္တိဖြင့် မကြိုးစားလျှင်—သတိလက်လွတ် တောတိရစ္ဆာန်၊ ငှက်များကဲ့သို့ ထပ်မံ ချည်နှောင်ခြင်းသို့ ကျရောက်သည်။
Verse 26
यै: श्रद्धया बर्हिषि भागशो हवि- र्निरुप्तमिष्टं विधिमन्त्रवस्तुत: । एक: पृथङ्नामभिराहुतो मुदा गृह्णाति पूर्ण: स्वयमाशिषां प्रभु: ॥ २६ ॥
ယဇ္ဉဝေဒီပေါ်တွင် ဗိဓိ၊ မန္တရ၊ ပူဇာပစ္စည်းတို့အတိုင်း ယုံကြည်ခြင်းဖြင့် ဒေဝတားအမည်များဖြင့် အပိုင်းပိုင်း ဟဝိကို အပ်နှံသူတို့သည် အမှန်အားဖြင့် တစ်ပါးတည်းသော ပြည့်စုံပရဘု၏ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများကိုပင် ပူဇာပြုခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုပရဘုသည် အမည်မျိုးစုံဖြင့် အာဟုတခံကာ ဝမ်းမြောက်စွာ အပ်နှံမှုကို လက်ခံပြီး သူတို့လိုသော အရှီသ်များကို ကိုယ်တိုင် ပေးတော်မူသည်။
Verse 27
सत्यं दिशत्यर्थितमर्थितो नृणां नैवार्थदो यत्पुनरर्थिता यत: । स्वयं विधत्ते भजतामनिच्छता- मिच्छापिधानं निजपादपल्लवम् ॥ २७ ॥
အမြင့်မြတ်ဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်တော်သည် လူတို့ တောင်းဆိုသမျှကို အမှန်တကယ် ပေးတော်မူသော်လည်း၊ ထပ်ခါထပ်ခါ တောင်းလိုစိတ် ပိုမိုဖြစ်စေမည့် အရှီသ်ကို မပေးတော်မူ။ သို့ရာတွင် ဘက္တက မလိုလားသော်လည်း ပရဘုသည် ကိုယ်တိုင် မိမိ၏ ကြာပန်းခြေတော်အောက် အကာအကွယ်ကို ပေးတော်မူပြီး၊ ထိုအကာအကွယ်သည် ဆန္ဒအားလုံးကို ပြည့်စုံစေသည်။ ဤသည်ပင် အထူးကရုဏာတော်။
Verse 28
यद्यत्र न: स्वर्गसुखावशेषितं स्विष्टस्य सूक्तस्य कृतस्य शोभनम् । तेनाजनाभे स्मृतिमज्जन्म न: स्याद् वर्षे हरिर्यद्भजतां शं तनोति ॥ २८ ॥
အဇနာဘ ပရဘုရေ! ယဇ္ဉ၊ ကုသိုလ်ကမ္မနှင့် ဝေဒသင်ယူမှုတို့၏ အကျိုးကြောင့် ယခု ကျွန်ုပ်တို့သည် နတ်လောက၌ သုခကို ခံစားနေကြသော်လည်း ဤဘဝသည် တစ်နေ့တွင် အဆုံးသတ်မည်။ ကျွန်ုပ်တို့၏ ကုသိုလ်အကျိုးအနည်းငယ် ကျန်ရှိပါက၊ ဘာရတဝရ္ဩ၌ လူ့ဘဝအဖြစ် ပြန်လည်မွေးဖွားကာ ပရဘု၏ ကြာပန်းခြေတော်ကို သတိရနိုင်ပါစေဟု ဆုတောင်းပါသည်; ဟရိသည် ထိုပြည်၌ ကိုယ်တိုင် ကြွလာ၍ ဘက္တတို့၏ မင်္ဂလာကို တိုးပွားစေတော်မူသည်။
Verse 29
श्रीशुक उवाच जम्बूद्वीपस्य च राजन्नुपद्वीपानष्टौ हैक उपदिशन्ति सगरात्मजैरश्वान्वेषण इमां महीं परितो निखनद्भिरुपकल्पितान् ॥ २९ ॥ तद्यथा स्वर्णप्रस्थश्चन्द्रशुक्ल आवर्तनो रमणको मन्दरहरिण: पाञ्चजन्य: सिंहलो लङ्केति ॥ ३० ॥
သီရိရှုကဒေဝ ဂိုစွာမီ မိန့်ကြားသည်—အို မင်းကြီး၊ ပညာရှင်အချို့၏ အမြင်အရ ဇမ္ဗူဒွီပကို ဝိုင်းရံ၍ အောက်ဒွီပ ၈ ခု ရှိသည်။ မဟာရာဇာ စဂရ၏ သားတော်များသည် ပျောက်ဆုံးသော မြင်းကို ရှာဖွေရင်း မြေကြီးကို အနှံ့အပြား တူးဖော်ခဲ့သဖြင့် ထိုအနီးကပ် ကျွန်း ၈ ခု ပေါ်ပေါက်လာသည်။ အမည်များမှာ စွဝဏ္ဏပရස්ထ၊ စန္ဒြရှုကလ၊ အာဝရ္တန၊ ရမဏက၊ မန္ဒရဟရိဏ၊ ပာဉ္ଚဇနျ၊ စിംဟလ နှင့် လင်္ကာ ဖြစ်သည်။
Verse 30
श्रीशुक उवाच जम्बूद्वीपस्य च राजन्नुपद्वीपानष्टौ हैक उपदिशन्ति सगरात्मजैरश्वान्वेषण इमां महीं परितो निखनद्भिरुपकल्पितान् ॥ २९ ॥ तद्यथा स्वर्णप्रस्थश्चन्द्रशुक्ल आवर्तनो रमणको मन्दरहरिण: पाञ्चजन्य: सिंहलो लङ्केति ॥ ३० ॥
အမည်များမှာ စွဝဏ္ဏပရස්ထ၊ စန္ဒြရှုကလ၊ အာဝရ္တန၊ ရမဏက၊ မန္ဒရဟရိဏ၊ ပာဉ္চဇနျ၊ စിംဟလ နှင့် လင်္ကာ ဟူ၍ ဖြစ်ပြီး၊ ဤတို့ကို ဇမ္ဗူဒွီပကို ဝိုင်းရံသော အောက်ဒွီပများဟု ဆိုကြသည်။
Verse 31
एवं तव भारतोत्तम जम्बूद्वीपवर्षविभागो यथोपदेशमुपवर्णित इति ॥ ३१ ॥
အို ဘာရတဝంశ၏ အမြတ်ဆုံး ပရိက္ခစ် မင်းကြီး၊ ငါ့အား သင်ကြားပေးထားသကဲ့သို့ ဇမ္ဗူဒွီပအတွင်းရှိ ဘာရတဝර්ෂနှင့် အနီးကပ် ကျွန်းများ၏ ခွဲခြားမှုကို ငါ ဤသို့ သင့်အား ဖော်ပြပြီးပြီ။
The Bhāgavata uses varṣa-specific devotion to illustrate poṣaṇa and īśānukathā: Hanumān’s unbroken service and mantra-glorification show that the highest perfection is not status, birth, or learning, but surrendered devotion. Kimpuruṣa-varṣa becomes a theological tableau where Rāma’s supremacy and the devotee’s single-minded bhakti are publicly celebrated through constant kīrtana.
Hanumān’s prayer frames Rāma as Vāsudeva, the self-sufficient Supreme Lord, untouched by material attachment. The narrative presents His human-like tribulations as purposeful līlā—meant to teach mortals the dangers of material happiness centered on sex and possessiveness—rather than evidence of divine limitation.
Nara-Nārāyaṇa is Bhagavān’s manifestation in Bhārata-varṣa at Badarikāśrama, exemplifying the path of self-realization through austerity, sense control, and freedom from false ego, ultimately oriented to devotion. The site symbolizes disciplined spirituality that matures into bhakti, and it anchors the canto’s teaching that the Lord actively instructs and favors devotees within human history.
The devas admit that heavenly life, though earned by yajña and Vedic merit, intensifies sense enjoyment and weakens remembrance of Nārāyaṇa. Bhārata-varṣa, despite its brevity and hardship, uniquely facilitates surrender and saṅkīrtana-centered devotion, enabling attainment of Vaikuṇṭha—something even long celestial lifespans cannot guarantee.
Varṇāśrama is presented as a divinely calibrated social-spiritual system based on guṇa and karma, to be confirmed by a bona fide guru and used to train one’s life toward service of Lord Viṣṇu. Its success criterion is not mere social order but perfection of life through regulated devotion culminating in bhakti to Vāsudeva.