Adhyaya 13
Panchama SkandhaAdhyaya 1326 Verses

Adhyaya 13

The Forest of Material Existence: Jaḍa Bharata Instructs King Rahūgaṇa

ယဉ်ကျေးသန့်ရှင်းသော သဒ္ဓါဖြင့် ဂျဍာ-ဘရတ၏ ရာဟူဂဏ မင်းအား သင်ကြားမှုကို ဆက်လက်ဖော်ပြသည်။ ဤအခန်းတွင် အလွန်ရှည်လျားသော ဥပမာပုံပြင်တစ်ရပ်ကို ထုတ်ဖော်သည်—အခြေအနေချုပ်နှောင်ခံ ဇီဝသည် အမြတ်ရှာရန် အန္တရာယ်ပြည့်သော တောထဲသို့ ဝင်သည့် ကုန်သည်ကဲ့သို့ ဖြစ်ပြီး အာရုံခံအင်္ဂါများက လုယူကာ ပျော်ရွှင်မှု၏ မာယာမိရိပ်က လမ်းမှားစေသည်။ မိသားစုကပ်လှမ်းမှု၊ ကာမတဏှာ၊ လူမှုရန်သူ၊ အခွန်နှင့် ဆုံးရှုံးမှု၊ ဆာလောင်မှုနှင့် ရောဂါ၊ မမှန်ကန်သော ဂုရုများ၊ ရာသီဥတုနှင့် ကံကောင်းကံဆိုး အလှည့်အပြောင်းတို့ကဲ့သို့ သံသရာအန္တရာယ်များကို ရေတွက်ပြပြီး ဂုဏသုံးပါးအောက်တွင် ကမ္မဖလကောင်း၊ ဆိုး၊ ရောနှောတို့အကြား ဇီဝသည် လှည့်လည်နေကြောင်း ပြသသည်။ နိဂုံးတွင် အာဏာအလွဲသုံးစားမှုနှင့် အာရုံဆွဲဆောင်မှုကို စွန့်၍ ဘက္တိ-သေဝါဖြင့် ထက်မြက်လာသော ဉာဏ်ဒဏ်ကို ကိုင်ကာ မာယာ၏ ချည်ကွင်းကို ဖြတ်တောက်ပြီး အဗိဇ္ဇာပင်လယ်ကို ကျော်လွှားရန် တိုက်ရိုက်ညွှန်ကြားသည်။ ရာဟူဂဏသည် နောင်တရ၍ သာဓု-သင်္ဂကို ချီးမွမ်းကာ၊ သုကဒေဝက ဂျဍာ-ဘရတသည် အပြစ်မယူဘဲ လှည့်လည်သွားကြောင်းနှင့် ရာဟူဂဏသည် အတ္တ၏ မူလအနေအထားကို နိုးကြားသိမြင်လာကြောင်း နိဂုံးချုပ်သည်။ နောက်အပိုင်းတွင် ပရိက္ခစ် မင်းက ဥပမာမဟုတ်သော ပိုမိုရှင်းလင်းသည့် အဓိပ္ပါယ်ဖော်ပြချက်ကို တောင်းဆိုမည်ဟု ချိတ်ဆက်ပေးပြီး အခန်းကို ပိတ်သည်။

Shlokas

Verse 1

ब्राह्मण उवाच दुरत्ययेऽध्वन्यजया निवेशितो रजस्तम:सत्त्वविभक्तकर्मद‍ृक् । स एष सार्थोऽर्थपर: परिभ्रमन् भवाटवीं याति न शर्म विन्दति ॥ १ ॥

ဗြာဟ္မဏက ပြောသည်—အို ရဟူဂဏ ဘုရင်၊ မာယာ၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် ချည်နှောင်ခံရသော ဇီဝသည် ဖြတ်ကျော်ရန် ခက်ခဲသည့် သံသရာလမ်းကြောင်းထဲသို့ ဝင်ရောက်သည်။ သုံးဂုဏ်၏ သက်ရောက်မှုအောက်တွင် သူသည် ကర్మဖလ သုံးမျိုး—ကောင်း၊ ဆိုး၊ ရောနှော—ကိုသာ မြင်ပြီး ဓမ္မ၊ အರ್ಥ၊ ကာမ နှင့် မောက္ခဝါဒ (ပေါင်းစည်းလွတ်မြောက်ရေး) တို့၌ အလွန်ကပ်ငြိတတ်သည်။ အမြတ်အတွက် တောထဲဝင်သော ကုန်သည်ကဲ့သို့ သူသည် မွေး-သေ တောအုပ်ထဲတွင် နေ့ည မပြတ် လှည့်လည်သော်လည်း အမှန်တကယ်သော ချမ်းသာကို မတွေ့ရ။

Verse 2

यस्यामिमे षण्नरदेव दस्यव: सार्थं विलुम्पन्ति कुनायकं बलात् । गोमायवो यत्र हरन्ति सार्थिकं प्रमत्तमाविश्य यथोरणं वृका: ॥ २ ॥

အို ဘုရင်၊ သံသရာတောအုပ်ထဲတွင် အင်အားကြီးသော လုယက်သူ ခြောက်ယောက်ရှိပြီး၊ ကုန်သည်ကဲ့သို့ ဝင်လာသော ချည်နှောင်ခံဇီဝကို အတင်းအကျပ် လမ်းမှားသို့ ဆွဲခေါ်ကာ လုယက်ကြသည်။ တောထဲတွင် ဝံပုလွေများက ကာကွယ်သူထံမှ သိုးကလေးကို ဆွဲယူသကဲ့သို့၊ ဇနီးနှင့် သားသမီးတို့သည် မြေခွေးကဲ့သို့ သူ၏နှလုံးထဲသို့ ဝင်ရောက်ကာ မသတိရှိသော ကုန်သည်ကို နည်းမျိုးစုံဖြင့် လုယက်ကြသည်။

Verse 3

प्रभूतवीरुत्तृणगुल्मगह्वरे कठोरदंशैर्मशकैरुपद्रुत: । क्‍वचित्तु गन्धर्वपुरं प्रपश्यति क्‍वचित्‍क्‍वचिच्चाशुरयोल्मुकग्रहम् ॥ ३ ॥

ဤတောအုပ်တွင် လိမ္မော်ပင်ကဲ့သို့သော လျှောကွင်းများ၊ မြက်နှင့် ပင်ပေါက်များဖြင့် ထူထပ်သော အိုက်အိုက်အုံအုံ နေရာများရှိသည်။ ထိုနေရာတွင် ခက်ခဲစွာ ကိုက်တတ်သော ခြင်များ (မနာလိုသူများ) ကြောင့် ချည်နှောင်ခံဇီဝသည် အမြဲတမ်း နှောင့်ယှက်ခံရသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ သူသည် ကန္ဓဗ္ဗနဂရကဲ့သို့ မာယာနန်းတော်ကို မြင်တတ်ပြီး၊ တစ်ခါတစ်ရံ မိုးကောင်းကင်တွင် မီးလုံးကျသကဲ့သို့ ခဏတာပေါ်လာသော သရဲအရိပ်ကို မြင်၍ မောဟဖြစ်ကာ လမ်းလွဲတတ်သည်။

Verse 4

निवासतोयद्रविणात्मबुद्धि- स्ततस्ततो धावति भो अटव्याम् । क्‍वचिच्च वात्योत्थितपांसुधूम्रा दिशो न जानाति रजस्वलाक्ष: ॥ ४ ॥

အို မင်းကြီး၊ သံသရာတောလမ်း၌ အိမ်၊ ဥစ္စာ၊ ဆွေမျိုးတို့ကို ကိုယ်တိုင်ဟု မှားယွင်းစွာ ယူဆ၍ မောဟဖြစ်သော ကုန်သည်သည် အောင်မြင်မှုကို ရှာဖွေရန် နေရာနေရာသို့ ပြေးလွှားသည်။ တခါတရံ လေမုန်တိုင်းထူထပ်သော ဖုန်မှုန့်က မျက်စိကို ဖုံးလွှမ်းသည်—ဆိုလိုသည်မှာ ကာမလိုလားမှုကြောင့်၊ အထူးသဖြင့် ဇနီး၏ ရာသီကာလ၌ အလှအပကို စွဲလမ်း၍ လမ်းမသိဖြစ်သွားသည်။

Verse 5

अद‍ृश्यझिल्लीस्वनकर्णशूल उलूकवाग्भिर्व्यथितान्तरात्मा । अपुण्यवृक्षान् श्रयते क्षुधार्दितो मरीचितोयान्यभिधावति क्‍वचित् ॥ ५ ॥

သံသရာတောထဲ လှည့်လည်နေသော ချုပ်နှောင်ခံဝိညာဉ်သည် တခါတရံ မမြင်ရသော ဇင်ဇင်ပိုး၏ ကြမ်းတမ်းသံကို ကြား၍ နားနာကျင်ရသည်။ တခါတရံ ရန်သူ၏ ခက်ခဲသော စကားကဲ့သို့ ငှက်အူလူ၏ အသံကြောင့် အတွင်းစိတ် နာကျင်သည်။ ဆာလောင်မှုကြောင့် အသီးပန်းမရှိသော အကျိုးမဲ့သစ်ပင်ကို ခိုလှုံပြီး ဒုက္ခခံရသည်။ ရေလို၍ မိရაჟ်ရေကို အမှန်ထင်ကာ အနောက်လိုက်ပြေးသည်။

Verse 6

क्‍वचिद्वितोया: सरितोऽभियाति परस्परं चालषते निरन्ध: । आसाद्य दावं क्‍वचिदग्नितप्तो निर्विद्यते क्‍व च यक्षैर्हृतासु: ॥ ६ ॥

တခါတရံ သူသည် ရေတိမ်မြစ်ထဲသို့ ခုန်ချသည်။ တခါတရံ အစာအဟာရရှားပါး၍ မျှဝေမပေးသူများထံမှပင် အစာတောင်းရသည်။ တခါတရံ အိမ်ထောင်ရေးဘဝ၏ တောမီးကဲ့သို့သော အပူဒဏ်က သူကို လောင်ကျွမ်းစေသည်။ တခါတရံလည်း အလွန်ကြီးမားသော အခွန်အမည်ဖြင့် မင်းများက အသက်တန်ဖိုးတူသော ဥစ္စာကို လုယူသွားသဖြင့် သူ ဝမ်းနည်းနာကျင်သည်။

Verse 7

शूरैर्हृतस्व: क्‍व च निर्विण्णचेता: शोचन् विमुह्यन्नुपयाति कश्मलम् । क्‍वचिच्च गन्धर्वपुरं प्रविष्ट: प्रमोदते निर्वृतवन्मुहूर्तम् ॥ ७ ॥

တခါတရံ အင်အားကြီးသူ၏ လက်ထဲတွင် ရှုံးနိမ့်ခြင်း သို့မဟုတ် လုယက်ခံရခြင်းကြောင့် သူ၏ ပိုင်ဆိုင်သမျှကို ဆုံးရှုံးသည်။ ထိုအခါ စိတ်အလွန်ညှိုးနွမ်း၍ ငိုကြွေးကာ တခါတရံ မူးမေ့သကဲ့သို့ ဒုက္ခထဲကျရောက်သည်။ တခါတရံတော့ ဂန္ဓဗ္ဗမြို့သို့ ဝင်ရသကဲ့သို့ မဟာနန်းမြို့ကို စိတ်ကူးကာ မိသားစုနှင့် ဥစ္စာနှင့်အတူ ပျော်ရွှင်မည်ဟု ခဏတာသာ ကျေနပ်ပျော်မြူးသည်။

Verse 8

चलन् क्‍वचित्कण्टकशर्कराङ्‌घ्रि- र्नगारुरुक्षुर्विमना इवास्ते । पदे पदेऽभ्यन्तरवह्निनार्दित: कौटुम्बिक: क्रुध्यति वै जनाय ॥ ८ ॥

တခါတရံ လမ်းလျှောက်ရာတွင် ဆူးနှင့် ကျောက်စ碎များက ခြေကို ထိုးနာစေသည်။ တောင်တက်လိုသော်လည်း ဖိနပ်မလုံလောက်သဖြင့် စိတ်ညှိုးနွမ်းကာ ရပ်တန့်နေသည်။ တခါတရံ မိသားစုအပေါ် အလွန်ကပ်လျက်နေသူသည် ဆာလောင်မှုကဲ့သို့ အတွင်းမီးကြောင့် ပင်ပန်းနာကျင်ပြီး မိမိဒုက္ခကြောင့် မိသားစုဝင်များအပေါ် ဒေါသထွက်သည်။

Verse 9

क्‍वचिन्निगीर्णोऽजगराहिना जनो नावैति किञ्चिद्विपिनेऽपविद्ध: । दष्ट: स्म शेते क्‍व च दन्दशूकै- रन्धोऽन्धकूपे पतितस्तमिस्रे ॥ ९ ॥

လောကီတောအတွင်း၌ တစ်ခါတစ်ရံ သတ္တဝါသည် အဇဂရ (ပိုင်သွန်) က မျိုသွားခြင်း သို့မဟုတ် ဖိနှိပ်ကြေမွခြင်းကို ခံရသည်။ ထိုအခါ သေကောင်ကဲ့သို့ သတိနှင့် ဉာဏ်မရှိဘဲ လဲလျောင်းနေတတ်သည်။ တစ်ခါတစ်ရံ အခြား အဆိပ်မြွေများက ကိုက်တတ်သည်။ မိမိ၏ အမှန်တကယ် သတိကို မမြင်နိုင်အောင် မျက်ကန်းဖြစ်၍ ကယ်တင်မည့် မျှော်လင့်ချက်မရှိသော အမှောင်နရကဘဝ၏ ရေတွင်းထဲသို့ ကျရောက်သွားသည်။

Verse 10

कर्हि स्म चित्क्षुद्ररसान् विचिन्वं- स्तन्मक्षिकाभिर्व्यथितो विमान: । तत्रातिकृच्छ्रात्प्रतिलब्धमानो बलाद्विलुम्पन्त्यथ तं ततोऽन्ये ॥ १० ॥

တစ်ခါတစ်ရံ အရေးမကြီးသည့် ကာမအရသာအနည်းငယ်အတွက် လူသည် မကောင်းသောမိန်းမများကို လိုက်ရှာသည်။ ထိုကြိုးပမ်းမှုတွင် သူမတို့၏ ဆွေမျိုးများက အရှက်ခွဲ၍ အပြစ်ပေးတတ်သည်—ပျားအုံမှ ပျားရည်ယူမည်ဟု သွားရာ ပျားများတိုက်ခိုက်သကဲ့သို့။ တစ်ခါတစ်ရံ ငွေများစွာကုန်ကျပြီး အခြားမိန်းမတစ်ဦးကို ရယူနိုင်သော်လည်း၊ ကံမကောင်းစွာ ထိုခံစားရာအရာကို အခြားလမ့်ပတ်တစ်ဦးက အင်အားဖြင့် လုယူသွားတတ်သည်။

Verse 11

क्‍वचिच्च शीतातपवातवर्ष- प्रतिक्रियां कर्तुमनीश आस्ते । क्‍वचिन्मिथो विपणन् यच्च किञ्चिद् विद्वेषमृच्छत्युत वित्तशाठ्यात् ॥ ११ ॥

တစ်ခါတစ်ရံ သတ္တဝါသည် အအေးပြင်း၊ အပူပြင်း၊ လေပြင်း၊ မိုးအလွန်ရွာခြင်း စသည့် သဘာဝအနှောင့်အယှက်များကို တားဆီးရန် ကြိုးစားနေတတ်သည်။ မတတ်နိုင်သောအခါ အလွန်ဒုက္ခရောက်သည်။ တစ်ခါတစ်ရံ ကုန်သွယ်ရေးလဲလှယ်မှုများတွင် ဆက်တိုက် လိမ်လည်ခံရသည်။ ဤသို့ ငွေကြေးဆိုင်ရာ ကပတ်ကြောင့် သတ္တဝါများအကြား အပြန်အလှန် မုန်းတီးမှုနှင့် ရန်ငြိုး ဖြစ်ပေါ်လာသည်။

Verse 12

क्‍वचित्‍क्‍वचित्क्षीणधनस्तु तस्मिन् शय्यासनस्थानविहारहीन: । याचन् परादप्रतिलब्धकाम: पारक्यद‍ृष्टिर्लभतेऽवमानम् ॥ १२ ॥

လောကီဘဝ၏ လမ်းခရီးတွင် တစ်ခါတစ်ရံ လူသည် ငွေကြေးကုန်ခမ်းသွားသည်။ ထို့ကြောင့် အိမ်၊ အိပ်ရာ၊ ထိုင်ရာနေရာနှင့် မိသားစုအပျော်အပါးတို့ မရှိတော့။ ထို့နောက် သူသည် အခြားသူများထံမှ ငွေတောင်းရမ်းသော်လည်း မပြည့်မီလျှင် အခြားသူ၏ ပစ္စည်းကို ချေးယူရန် သို့မဟုတ် ခိုးယူရန် စိတ်ကူးတတ်သည်။ ဤသို့ ပရိုပတ်တီကို မျက်စိကျနေသဖြင့် လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းတွင် အရှက်ရစေသည်။

Verse 13

अन्योन्यवित्तव्यतिषङ्गवृद्ध- वैरानुबन्धो विवहन्मिथश्च । अध्वन्यमुष्मिन्नुरुकृच्छ्रवित्त- बाधोपसर्गैर्विहरन् विपन्न: ॥ १३ ॥

ငွေကြေးလဲလှယ်မှုများကြောင့် ဆက်ဆံရေးများ တင်းမာလာပြီး နောက်ဆုံး ရန်ငြိုးဖြစ်သွားတတ်သည်။ တစ်ခါတစ်ရံ လင်မယားသည် လောကီတိုးတက်မှုလမ်းပေါ်တွင် အတူလျှောက်ကာ ဆက်ဆံရေးကို ထိန်းသိမ်းရန် အလွန်ခက်ခဲစွာ အလုပ်ကြိုးစားကြသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ ငွေကြေးရှားပါးမှု သို့မဟုတ် ရောဂါဘေးကြောင့် အရှက်ရ၍ အကျပ်အတည်းထဲကျကာ သေမတတ်ဖြစ်သကဲ့သို့ ဖြစ်လာကြသည်။

Verse 14

तांस्तान् विपन्नान् स हि तत्र तत्र विहाय जातं परिगृह्य सार्थ: । आवर्ततेऽद्यापि न कश्चिदत्र वीराध्वन: पारमुपैति योगम् ॥ १४ ॥

အရှင်မင်းကြီး၊ ပစ္စည်းလောက၏ တောလမ်းခရီးတွင် လူသည် အရင်ဆုံး မိဘကို ဆုံးရှုံးရပြီး၊ ထို့နောက် သူတို့ကွယ်လွန်သည့်အခါ အသစ်မွေးဖွားသော သားသမီးများအပေါ် စွဲလမ်းလာသည်။ ထိုသို့ လောကီတိုးတက်မှုလမ်းပေါ်တွင် လှည့်လည်ရင်း နောက်ဆုံး အရှက်ရ၍ အကျပ်အတည်းကြုံရသော်လည်း သေခါနီးအထိ ထွက်လမ်းကို သိသူ မရှိသလောက်ပင်။

Verse 15

मनस्विनो निर्जितदिग्गजेन्द्रा ममेति सर्वे भुवि बद्धवैरा: । मृधे शयीरन्न तु तद्‌व्रजन्ति यन्न्यस्तदण्डो गतवैरोऽभियाति ॥ १५ ॥

ကမ္ဘာပေါ်တွင် တူညီသန်မာသော ရန်သူများကို အနိုင်ယူခဲ့သည့် သူရဲကောင်းများနှင့် ခေါင်းဆောင်များ များစွာရှိသော်လည်း ‘ဒီမြေက ငါ့ဟာ’ ဟူသော မသိမှုကြောင့် ရန်ငြိုးချည်ကာ အချင်းချင်း တိုက်ခိုက်ပြီး စစ်မြေပြင်တွင် အသက်ပေးကြသည်။ စွန့်လွှတ်သူများ လက်ခံသည့် ဝိညာဉ်ရေးလမ်းကို မလိုက်နိုင်သဖြင့် ကိုယ်တိုင်သိမြင်မှုသို့ မရောက်နိုင်ကြ။

Verse 16

प्रसज्जति क्‍वापि लताभुजाश्रय- स्तदाश्रयाव्यक्तपदद्विजस्पृह: । क्‍वचित्कदाचिद्धरिचक्रतस्त्रसन् सख्यं विधत्ते बककङ्कगृध्रै: ॥ १६ ॥

တခါတရံ ဇီဝသည် ပစ္စည်းလောကတောအတွင်း လျှောပင်များ၏ ကိုင်းခက်ကို အားကိုးကာ ထိုနေရာရှိ ငှက်များ၏ ချိုသာသော အသံကို နားထောင်လိုသည်။ တခါတရံ တောထဲက ခြင်္သေ့ဟောက်သံကို ကြောက်၍ ကြာငှက်၊ ဘကငှက်နှင့် လင်းတတို့နှင့် မိတ်ဖွဲ့တတ်သည်။

Verse 17

तैर्वञ्चितो हंसकुलं समाविश- न्नरोचयन् शीलमुपैति वानरान् । तज्जातिरासेन सुनिर्वृतेन्द्रिय: परस्परोद्वीक्षणविस्मृतावधि: ॥ १७ ॥

သူတို့က လှည့်စားသဖြင့် ဇီဝသည် တခါတရံ အမှန်တကယ်သော ဘက္တများ—ဟံသကူလ—၏ ပေါင်းသင်းမှုသို့ ဝင်လိုသော်လည်း ကံမကောင်း၍ ဂုရုနှင့် အဆင့်မြင့် ဘက္တတို့၏ အမိန့်ကို မလိုက်နာနိုင်။ ထို့ကြောင့် ထိုပေါင်းသင်းမှုကို စွန့်ကာ အာရုံခံစားမှုနှင့် မိန်းမကိုသာ စိတ်ဝင်စားသော မျောက်များကဲ့သို့သောသူတို့ထံ ပြန်သွားပြီး ကာမနှင့် မူးယစ်မှုတွင် မျောကာ ဘဝကို ဖျက်ဆီး၍ နောက်ဆုံး မရဏသို့ နီးကပ်သွားသည်။

Verse 18

द्रुमेषु रंस्यन् सुतदारवत्सलो व्यवायदीनो विवश: स्वबन्धने । क्‍वचित्प्रमादाद् गिरिकन्दरे पतन् वल्लीं गृहीत्वा गजभीत आस्थित: ॥ १८ ॥

ဇီဝသည် ကိုင်းတစ်ကိုင်းမှ ကိုင်းတစ်ကိုင်းသို့ ခုန်လွှားသော မျောက်ကဲ့သို့ ဖြစ်လာသောအခါ၊ အိမ်ထောင်ရေးသစ်ပင်ပေါ်တွင် လိင်ဆက်ဆံမှုအပြင် အကျိုးမရှိဘဲ ရမဏာပြုကာ ကိုယ့်ချည်နှောင်မှုထဲတွင် အကူအညီမဲ့နေသည်။ တခါတရံ မသတိကြောင့် မကုနိုင်သောရောဂါကဲ့သို့ တောင်ဂူထဲသို့ ကျသွားပြီး၊ ထိုဂူနောက်ဘက်ရှိ မရဏကဲ့သို့ ဆင်ကို ကြောက်၍ လျှောပင်ကိုင်းများကို ဆုပ်ကိုင်ကာ အဲဒီမှာပဲ တင်ကျန်နေသည်။

Verse 19

अत: कथञ्चित्स विमुक्त आपद: पुनश्च सार्थं प्रविशत्यरिन्दम । अध्वन्यमुष्मिन्नजया निवेशितो भ्रमञ्जनोऽद्यापि न वेद कश्चन ॥ १९ ॥

အို ရန်သူဖျက်ဆီးသူ ရဟူဂဏ မင်းကြီး၊ ချည်နှောင်ခံထားသော ဇီဝသည် အန္တရာယ်မှ ဘယ်လိုပဲ လွတ်မြောက်လာပါစေ၊ အလေ့အထအလိုက် အိမ်သို့ ပြန်ဝင်ကာ အာရုံခံစားမှုအပျော်အပါး၊ အထူးသဖြင့် ကာမဘောဂကို ထပ်မံခံစားလိုက်သည်။ ဘုရား၏ မာယာအင်အား၏ မောဟအောက်တွင် သူသည် သံသရာတောအတွင်း လှည့်လည်နေဆဲဖြစ်ပြီး သေမည့်အချိန်တိုင်အောင် မိမိ၏ အကျိုးစီးပွားအမှန်ကို မသိနိုင်။

Verse 20

रहूगण त्वमपि ह्यध्वनोऽस्य सन्न्यस्तदण्ड: कृतभूतमैत्र: । असज्जितात्मा हरिसेवया शितं ज्ञानासिमादाय तरातिपारम् ॥ २० ॥

အို ရဟူဂဏ၊ သင်လည်း ပစ္စည်းပျော်ရွှင်မှုဆီသို့ ဆွဲဆောင်သည့်လမ်းပေါ်တွင် ပြင်ပအင်အား၏ သားကောင်ဖြစ်နေသည်။ သတ္တဝါအားလုံးအပေါ် တန်းတူမိတ်ဆွေဖြစ်ရန် မင်းရာထူးနှင့် အပြစ်ပေးဒဏ်တံကို စွန့်လွှတ်ပါ။ အာရုံခံအရာဝတ္ထုများအပေါ် အာသက်ကို ချန်ထား၍ ဟရီ-ဘက္တိဆေဝါဖြင့် ထက်မြက်စေထားသော ဉာဏ်ဓားကို ကိုင်ဆောင်ပါ; ထို့နောက် မာယာ၏ ခက်ခဲသော ချည်ကွင်းကို ဖြတ်တောက်ကာ အဝိဇ္ဇာသမုဒ္ဒရာကို ကူးနိုင်မည်။

Verse 21

राजोवाच अहो नृजन्माखिलजन्मशोभनं किं जन्मभिस्त्वपरैरप्यमुष्मिन् । न यद्‌धृषीकेशयश:कृतात्मनां महात्मनां व: प्रचुर: समागम: ॥ २१ ॥

ရဟူဂဏ မင်းကြီးက ဆိုသည်– အာဟ! လူ့ဘဝမွေးဖွားခြင်းသည် မွေးဖွားမှုအားလုံးထဲတွင် အလှပဆုံးဖြစ်သည်။ ဤမြေပြင်ပေါ်တွင် နတ်ဘဝကဲ့သို့ အခြားမွေးဖွားမှုများက ဘာအကျိုးရှိမည်နည်း။ ကောင်းကင်ဘုံတွင် ပစ္စည်းဆိုင်ရာ သက်သာချမ်းသာမှုများ များလွန်းသဖြင့် ဟೃષီကေရှ၏ ဂုဏ်တော်ဖြင့် စိတ်ပြည့်ဝသော မဟာတ္မာ ဘက္တများနှင့် ပေါင်းသင်းခွင့် မရှိသလောက်ပင်။

Verse 22

न ह्यद्भ‍ुतं त्वच्चरणाब्जरेणुभि- र्हतांहसो भक्तिरधोक्षजेऽमला । मौहूर्तिकाद्यस्य समागमाच्च मे दुस्तर्कमूलोऽपहतोऽविवेक: ॥ २२ ॥

သင်၏ ကြာပန်းခြေတော်မှုန်ကြောင့် အပြစ်များ ပျောက်ကင်း၍ အဓောක්ෂဇ (Adhokṣaja) အပေါ် သန့်ရှင်းသော ဘက္တိကို ချက်ချင်းရခြင်းမှာ အံ့ဩစရာမဟုတ်ပါ; ထိုအရာသည် ဘြဟ္မာကဲ့သို့သော နတ်ကြီးများအတွက်တောင် ရခက်ပါသည်။ ထို့ပြင် သင်နှင့် ခဏလေးပင် ပေါင်းသင်းရုံဖြင့်ပင် ကျွန်ုပ်၏ ချည်နှောင်မှု၏ အမြစ်များ—အကျိုးမဲ့ အငြင်းပွားမှု၊ မုသာဂုဏ်မာန်၊ နှင့် အ辨別မရှိခြင်း—ပျက်စီးသွားပြီး ယခု ကျွန်ုပ်သည် ထိုကိစ္စများမှ လွတ်မြောက်ပါပြီ။

Verse 23

नमो महद्‍भ्योऽस्तु नम: शिशुभ्यो नमो युवभ्यो नम आवटुभ्य: । ये ब्राह्मणा गामवधूतलिङ्गा- श्चरन्ति तेभ्य: शिवमस्तु राज्ञाम् ॥ २३ ॥

ကျွန်ုပ်သည် မဟာပုဂ္ဂိုလ်များအားလုံးကို ဂါရဝပြုပါသည်—သူတို့သည် ကလေးငယ်အဖြစ်ဖြစ်စေ၊ လူငယ်အဖြစ်ဖြစ်စေ၊ အဝတု (ဘြဟ္မချာရီ) အဖြစ်ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် အဝဓူတအလားအလာဖြင့် မြေပြင်ပေါ်တွင် လှည့်လည်နေသော ဘြာဟ္မဏများအဖြစ်ဖြစ်စေ။ မတူညီသော ရုပ်သဏ္ဍာန်များအောက်တွင် ဖုံးကွယ်နေသော်လည်း ကျွန်ုပ်သည် သူတို့အားလုံးကို ပဏာမပြုပါသည်။ သူတို့၏ ကရုဏာကြောင့်၊ သူတို့ကို မကြာခဏ ပြစ်မှားနေသော မင်းဆက်များတွင်ပင် မင်္ဂလာကောင်း ဖြစ်ပါစေ။

Verse 24

श्रीशुक उवाच इत्येवमुत्तरामात: स वै ब्रह्मर्षिसुत: सिन्धुपतय आत्मसतत्त्वं विगणयत: परानुभाव: परमकारुणिकतयोपदिश्य रहूगणेन सकरुणमभिवन्दित चरण आपूर्णार्णव इव निभृतकरणोर्म्याशयो धरणिमिमां विचचार ॥ २४ ॥

သီရှုကဒေဝါ မိန့်ကြားသည်—အို မင်းကြီး၊ ဥတ္တရာ၏ သားတော်! ရဟူဂဏ မင်းက ဇဋဘရတကို ပလင်ကင်ထမ်းစေ၍ အရှက်ခွဲသော်လည်း၊ သူ၏ စိတ်၌ မကျေနပ်မှု လှိုင်းတစ်ချက် ပေါ်လာသော်လည်း ထိုအရာကို လျစ်လျူရှုကာ ပြည့်ဝသော သမုဒ္ဒရာကဲ့သို့ ပြန်လည် တည်ငြိမ်သွားသည်။ သူသည် ဝိုင်ရှ္ဏဝ ပရမဟံသ၊ သဘာဝအားဖြင့် အလွန်ကရုဏာရှိသူဖြစ်သဖြင့် အတ္တမ၏ သဘောတရားကို မင်းအား သင်ကြား하였다။ ရဟူဂဏ မင်းက သူ၏ ပဒပဒ్మ၌ ဝမ်းနည်းစွာ ခွင့်လွှတ်ရန် တောင်းပန်သဖြင့် ဇဋဘရတသည် အရှက်ခွဲမှုကို မေ့ကာ ယခင်ကဲ့သို့ မြေပြင်တစ်လျှောက် လှည့်လည်သွား하였다။

Verse 25

सौवीरपतिरपि सुजनसमवगतपरमात्मसतत्त्व आत्मन्यविद्याध्यारोपितां च देहात्ममतिं विससर्ज । एवं हि नृप भगवदाश्रिताश्रितानुभाव: ॥ २५ ॥

ဇဋဘရတ၏ သင်ကြားမှုကို ရရှိပြီးနောက် ဆော်ဝီရနိုင်ငံ၏ မင်း ရဟူဂဏ သည် အတ္တမ၏ အမှန်တရားကို ပြည့်စုံစွာ သိမြင်ကာ အဝိဇ္ဇာကြောင့် တင်ပေါ်လာသော “ကိုယ်ခန္ဓာပဲ ငါ” ဟူသော အယူအဆကို လုံးဝ စွန့်လွှတ်하였다။ အို မင်းကြီး၊ ဘဂဝန်ကို အားကိုးသော ဘက္တတို့၏ အားကိုးမှုမှာ ဤသို့ပင်—ပရဘု၏ “ကျွန်၏ကျွန်” ကို ခိုလှုံသူသည် လွယ်ကူစွာ ကိုယ်အဘိမာန်ကို စွန့်ပြီး ဂုဏ်သတင်းရရှိသည်။

Verse 26

राजोवाच यो ह वा इह बहुविदा महाभागवत त्वयाभिहित: परोक्षेण वचसा जीवलोकभवाध्वा स ह्यार्यमनीषया कल्पितविषयो नाञ्जसाव्युत्पन्नलोकसमधिगम: । अथ तदेवैतद्दुरवगमं समवेतानुकल्पेन निर्दिश्यतामिति ॥ २६ ॥

မင်းကြီးက မေးလျှောက်သည်—အို မဟာဘဂဝတ၊ သင်သည် အညွှန်းအနေနှင့် (ပရောက္ခ) စကားဖြင့် ဇီဝ၏ သံသရာလမ်းကြောင်းကို ကောင်းစွာ ဖော်ပြခဲ့သည်။ ပညာရှိတို့သည် ကိုယ်ကိုယ်တိုင်ကို ခန္ဓာဟု ယူဆသူ၏ အင်ဒြိယများသည် ထိုတောထဲရှိ သူခိုးဓားပြများကဲ့သို့၊ ဇနီးသားသမီးတို့သည် မြေခွေးနှင့် အခြားကြမ်းတမ်းသော တိရစ္ဆာန်များကဲ့သို့ဟု နားလည်နိုင်သည်။ သို့သော် ပညာနည်းသူအတွက် ဤဥပမာ၏ အဓိပ္ပါယ်ကို ထုတ်ယူရန် ခက်ခဲသည်။ ထို့ကြောင့် တိုက်ရိုက်အဓိပ္ပါယ်ကို ရှင်းလင်းစွာ ပြပါလော့။

Frequently Asked Questions

The allegory diagnoses the jīva’s predicament: pursuing gain and security in saṁsāra is like entering a forest where one is disoriented, repeatedly threatened, and robbed. It reframes ordinary goals—wealth, status, family-centered enjoyment, and even impersonal liberation—as forest-mirages when sought under the guṇas. Its śāstric function is viveka (discrimination): to make the listener perceive patterns of bondage (saṅga, indriya-viṣaya, ahaṅkāra) and thereby turn toward the reliable exit—bhakti supported by sādhu-saṅga and realized instruction.

In traditional Vaiṣṇava exegesis, “plunderers” denotes the internal forces that steal one’s spiritual wealth—commonly read as the senses (and/or the sense-impulses such as kāma, krodha, lobha, moha, mada, mātsarya) that divert attention from the self and the Lord. The chapter’s own interpretive cue (reinforced by Parīkṣit’s summary) is that the senses in bodily consciousness behave like rogues in the forest, stripping the jīva of discernment, peace, and accumulated merit by pushing him into repeated, reactive pursuits.