
Priyavrata Accepts Kingship by Brahmā’s Instruction; Sapta-dvīpa Formation and Renunciation
ပုရာဏာ၏ မျိုးဆက်ဆက်ခံမှုနှင့် ဓမ္မတရားအုပ်ချုပ်ရေးကို ဆက်လက်ဖော်ပြရာတွင် ပရိက္ခစ်မင်းက ကိုယ်တိုင်သိမြင်ပြီးသော ဘက္တိယောဂီ ပရိယဝရတသည် အိမ်ထောင်ရေးဘဝတွင် မည်သို့ ဆက်လက်ပတ်သက်နေရသနည်းဟု မေးမြန်းသည်။ ရှုကဒေဝက ဘက္တများသည် ချုပ်နှောင်မှုကို ကျော်လွန်သူများဖြစ်သော်လည်း အတားအဆီးများ ပေါ်လာနိုင်ပြီး ဘက္တိကို မဖျက်ဆီးကြောင်း ရှင်းပြသည်။ နာရဒမှ ဘက္တိနှင့် ဉာဏကို သင်ယူထားသော ပရိယဝရတသည် စွာယမ္ဘူဝ မနု၏ တောင်းဆိုမှုအပေါ် မင်းအာဏာကို လက်ခံရန် တွန့်ဆုတ်သည်။ ထိုအခါ ဘြဟ္မာသည် ဝေဒများကို ကိုယ်စားပြု၍ ဆင်းသက်လာကာ သတ္တဝါမည်သူမျှ အမြင့်ဆုံးဘုရား၏ အမိန့်ကို မလွန်ဆန်နိုင်ကြောင်း၊ ဝဏ္ဏာရှ్రమ တာဝန်များကို မနာလိုမဖြစ်ဘဲ ဆောင်ရွက်ပြီး စိတ်အတွင်း၌ ဘုရား၏ ကြာပန်းခြေတော်ကို အားကိုးရမည်ဟု ညွှန်ကြားသည်။ ပရိယဝရတသည် လက်ခံကာ အင်အားကြီးစွာ အုပ်ချုပ်၍ ဘာဟိရှ္မတီနှင့် လက်ထပ်ကာ မျိုးဆက်များ ပေါက်ဖွားစေသည်။ ထို့ပြင် နေကိုလိုက်သည့် ရထားလမ်းကြောင်းဖြင့် သမုဒ္ဒရာ ၇ ခုကို အမှတ်အသားပြုကာ ဘူမဏ္ဍလကို ဒွီပ ၇ ခုနှင့် သမုဒ္ဒရာ ၇ ခုအဖြစ် ခွဲခြားပြီး သားများထံ ခွဲဝေအပ်နှံသည်။ အပြင်ပန်းအားဖြင့် အိမ်ထောင်ရေးတွင် စုပ်ယူနေသကဲ့သို့ပင် အတွင်းစိတ်၌ လွတ်မြောက်နေသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ဝိရာဂျာကို နိုးထလာကာ နိုင်ငံကို ခွဲဝေပြီး ချည်နှောင်မှုကို စွန့်လွှတ်၍ သန့်ရှင်းသော ကృష్ణ-စိတ်ဓာတ်သို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်ကာ စကန္ဓ ၅ ၏ နောက်ဆက်တွဲ မြေဗေဒနှင့် မျိုးရိုးချဲ့ထွင်မှုများအတွက် အခြေခံတည်စေသည်။
Verse 1
राजोवाच प्रियव्रतो भागवत आत्माराम: कथं मुने । गृहेऽरमत यन्मूल: कर्मबन्ध: पराभव: ॥ १ ॥
မင်းကြီးက မေးလျှောက်သည်—အို မုနိကြီး၊ အတ္တမန်၌ ပျော်ရွှင်သော ဘဂဝတ်ဘက္တ ပရိယဝရတ မင်းသည် ကမ္မဘంధ၏ အမြစ်ဖြစ်ပြီး လူ့ဘဝရည်မှန်းချက်ကို ပျက်စီးစေသော အိမ်ထောင်ရေးဘဝ၌ မည်သို့ နေထိုင်ရသနည်း။
Verse 2
न नूनं मुक्तसङ्गानां तादृशानां द्विजर्षभ । गृहेष्वभिनिवेशोऽयं पुंसां भवितुमर्हति ॥ २ ॥
အို ဒွိဇရှ္ရေဋ္ဌ၊ ဘက္တများသည် အမှန်တကယ် မုက္တပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် မိသားစုရေးရာများတွင် အလွန်အကျွံ လုံးဝလိမ့်မည်မဟုတ်။
Verse 3
महतां खलु विप्रर्षे उत्तमश्लोकपादयो: । छायानिर्वृतचित्तानां न कुटुम्बे स्पृहामति: ॥ ३ ॥
အို ဗိပ္ရရိသိ၊ အုတ္တမရှ္လိုက ဘုရား၏ ကြာပန်းခြေတော်ကို အားကိုးသော မဟာတ္မာများသည် ထိုခြေတော်၏ အရိပ်အောက်တွင်ပင် ပြည့်ဝစွာ တೃပ్తနေကြသည်။ ထို့ကြောင့် သူတို့၏ စိတ်သည် မိသားစုအပေါ် မကပ်ငြိနိုင်။
Verse 4
संशयोऽयं महान् ब्रह्मन् दारागारसुतादिषु । सक्तस्य यत्सिद्धिरभूत्कृष्णे च मतिरच्युता ॥ ४ ॥
မင်းကြီးက ပြောသည်—“အို မဟာဗြဟ္မဏ၊ ဤသည်မှာ ကျွန်ုပ်၏ ကြီးမားသော သံသယဖြစ်သည်။ ဇနီး၊ အိမ်နှင့် သားသမီးတို့၌ ကပ်လျက်နေသူ ပရိယဝရတသည် ကృష్ణသတိ၌ မလှုပ်မယှက် အမြင့်ဆုံး ပြည့်စုံမှုကို မည်သို့ ရရှိနိုင်သနည်း?”
Verse 5
श्रीशुक उवाच बाढमुक्तं भगवत उत्तमश्लोकस्य श्रीमच्चरणारविन्दमकरन्दरस आवेशितचेतसो भागवतपरमहंस दयितकथां किञ्चिदन्तरायविहतां स्वां शिवतमां पदवीं न प्रायेण हिन्वन्ति ॥ ५ ॥
သီရိရှုကဒေဝက ပြောသည်—“သင်ပြောသည်မှာ မှန်ကန်သည်။ အုတ်တမရှ္လိုက ဘဂဝန်၏ ဂုဏ်တော်များကို ဒိဗ္ဗကဗျာများဖြင့် ချီးမွမ်းခြင်းသည် မဟာဘက္တများနှင့် လွတ်မြောက်သူတို့အတွက် အလွန်ချိုမြိန်သည်။ သခင်၏ ကြာပန်းခြေတော်၏ မကရန္ဒ-အမృతရသာ၌ စိတ်ကပ်လျက်ရှိသူသည် တခါတရံ အတားအဆီးကြောင့် ရပ်တန့်ရသော်လည်း ရရှိထားသော မြတ်သော အဆင့်ကို မစွန့်လွတ်တတ်။”
Verse 6
यर्हि वाव ह राजन् स राजपुत्र: प्रियव्रत: परमभागवतो नारदस्य चरणोपसेवयाञ्जसावगतपरमार्थसतत्त्वो ब्रह्मसत्रेण दीक्षिष्यमाण: अवनितलपरिपालनायाम्नातप्रवरगुणगणैकान्तभाजनतया स्वपित्रोपामन्त्रितो भगवति वासुदेव एवाव्यवधानसमाधियोगेन समावेशित-सकलकारकक्रियाकलापो नैवाभ्यनन्दद्यद्यपि तदप्रत्याम्नातव्यं तदधिकरण आत्मनोऽन्यस्माद सतोऽपि पराभवमन्वीक्षमाण: ॥ ६ ॥
ရှုကဒေဝက ဆက်ပြောသည်—“အို မင်းကြီး၊ မင်းသား ပရိယဝရတသည် နာရဒမုနိ (သူ၏ ဂုရု) ၏ ကြာပန်းခြေတော်ကို ဆည်းကပ်သဖြင့် အမြင့်ဆုံး အတ္ထတရားကို သိမြင်သော မဟာဘဂဝတ ဖြစ်သည်။ ဘြဟ္မ-သတ္တရ ပူဇော်ပွဲ၌ ဒိက္ခာခံယူရန် ပြင်ဆင်နေစဉ်၊ ဖခင်က သာသနာကျမ်းအတိုင်း ကမ္ဘာကို အုပ်ချုပ်ရန် တာဝန်ယူစေလိုက်သည်။ သို့သော် ပရိယဝရတသည် ဝါစုဒေဝကို မပြတ်မလပ် သတိရသော သမာဓိယောဂဖြင့် အင်ဒြိယလုပ်ငန်းအားလုံးကို သခင်၏ စေဝာ၌ လုံးဝ လီနစေထားသဖြင့်၊ ဖခင်၏ အမိန့်ကို မငြင်းနိုင်သော်လည်း ဘက္တိမှ လွဲချော်မည်ကို စိုးရိမ်၍ ဝမ်းမြောက်စွာ မလက်ခံခဲ့။”
Verse 7
अथ ह भगवानादिदेव एतस्य गुणविसर्गस्य परिबृंहणानुध्यानव्यवसित सकलजगदभिप्राय आत्मयोनिरखिलनिगमनिजगणपरिवेष्टित: स्वभवनादवततार ॥ ७ ॥
ထို့နောက် အာဒိဒေဝ ဘဂဝန် ဘြဟ္မာသည် ဂုဏ-ဝိသရဂ စကြဝဠာဖန်ဆင်းမှုကို တိုးပွားစီမံရန် အမြဲတမ်း သတိပြု၍ ဆောင်ရွက်သူ၊ စကြဝဠာတစ်လုံးလုံး၏ ရည်ရွယ်ချက်ကို သိမြင်သူ ဖြစ်ပြီး၊ ကိုယ်တိုင်ပေါ်ထွန်းသူ (svayambhū) အဖြစ်၊ ပုဂ္ဂိုလ်ရূপ ဝေဒများနှင့် မိမိ၏ အဖွဲ့အစည်းတို့ ဝန်းရံလျက် မိမိနေရာမှ ဆင်းသက်လာ하였다။
Verse 8
स तत्र तत्र गगनतल उडुपतिरिव विमानावलिभिरनुपथममरपरिवृढैरभिपूज्यमान: पथि पथि च वरूथश: सिद्धगन्धर्वसाध्यचारणमुनिगणैरुपगीयमानो गन्धमादनद्रोणीमवभासयन्नुपससर्प ॥ ८ ॥
ဘြဟ္မာသည် မိုးကောင်းကင်၌ ဆင်းသက်လာစဉ်၊ နတ်များသည် မိမိတို့၏ မတူညီသော ဝိမာန်များဖြင့် အတန်းလိုက် လာရောက် ကြိုဆိုပူဇော်ကြသည်။ သူသည် ကြယ်များ ဝန်းရံသော လပြည့်ကဲ့သို့ တောက်ပလှသည်။ လမ်းတလျှောက် စိဒ္ဓ၊ ဂန္ဓဗ္ဗ၊ သာဓျ၊ ခါရဏ နှင့် မုနိအဖွဲ့များက အစုအဖွဲ့လိုက် ဂုဏ်တော်ချီးမွမ်းသီဆိုကြသည်။ ထိုသို့ ဂန္ဓမာဒန တောင်ချိုင့်ဝှမ်းကို အလင်းရောင်ဖြန့်ကျက်လျက် ပရိယဝရတ၏ တရားထိုင်ရာသို့ နီးကပ်လာ하였다။
Verse 9
तत्र ह वा एनं देवर्षिर्हंसयानेन पितरं भगवन्तं हिरण्यगर्भमुपलभमान: सहसैवोत्थायार्हणेन सह पितापुत्राभ्यामवहिताञ्जलिरुपतस्थे ॥ ९ ॥
ထိုနေရာ၌ နာရဒမုနိသည် ဟင်္သာယာနပေါ်၌ ကြွလာသော မိမိ၏ဖခင် ဘဂဝန် ဟိရဏ္ယဂರ್ಭ ဘြဟ္မာကို မြင်လျှင် ချက်ချင်းသိမြင်하였다။ ထို့ကြောင့် သူသည် စွာယံဘုဝ မနုနှင့် သူ၏သား ပရိယဝရတတို့နှင့်အတူ ချက်ချင်းထ၍ လက်အုပ်ချီကာ အလွန်လေးစားစွာ ဘြဟ္မာကို ပူဇော်하였다။
Verse 10
भगवानपि भारत तदुपनीतार्हण: सूक्तवाकेनातितरामुदितगुणगणावतारसुजय: प्रियव्रतमादि पुरुषस्तं सदयहासावलोक इति होवाच ॥ १० ॥
ဟေ ဘာရတ၊ နာရဒ၊ ပရိယဝရတနှင့် စွာယံဘုဝ မနုတို့သည် ဝေဒဓမ္မအတိုင်း ပူဇော်ပစ္စည်းများ ဆက်ကပ်၍ သင့်လျော်သော စတုတိစကားများဖြင့် ဘြဟ္မာ၏ ဂုဏ်တော်ကို ချီးမွမ်း하였다။ ထိုအခါ ဤလောက၏ အာဒိပုရုష ဘဂဝန် ဘြဟ္မာသည် ပရိယဝရတအပေါ် ကရုဏာပြု၍ အပြုံးဖြင့်ကြည့်ကာ ဤသို့ မိန့်တော်မူ하였다။
Verse 11
श्रीभगवानुवाच निबोध तातेदमृतं ब्रवीमि मासूयितुं देवमर्हस्यप्रमेयम् । वयं भवस्ते तत एष महर्षि- र्वहाम सर्वे विवशा यस्य दिष्टम् ॥ ११ ॥
သီရိဘဂဝန် ဘြဟ္မာ မိန့်တော်မူသည်—သားပရိယဝရတ၊ သေချာစွာ နားထောင်လော့; ငါသည် အမృతတူသော အကျိုးရှိသည့် အမှန်တရားကို ပြောမည်။ ငါတို့၏ တိုင်းတာမှုများကို ကျော်လွန်သော အမြင့်ဆုံး ဘုရားသခင်အပေါ် မနာလိုမဖြစ်စေနှင့်။ ငါတို့အားလုံး—ရှီဝ၊ သင်၏ဖခင်နှင့် ဤမဟာရ္ဓိ နာရဒပါ—သူ၏ အမိန့်အောက်တွင်ရှိကြပြီး၊ သူ၏ သတ်မှတ်ချက်ကို မလွဲမသွေ ထမ်းဆောင်ရသည်။
Verse 12
न तस्य कश्चित्तपसा विद्यया वा न योगवीर्येण मनीषया वा । नैवार्थधर्मै: परत: स्वतो वा कृतं विहन्तुं तनुभृद्विभूयात् ॥ १२ ॥
အမြင့်ဆုံး ဘုရားသခင်၏ အမိန့်ကို မည်သည့် ကိုယ်ရှိသတ္တဝါမျှ မရှောင်လွှဲနိုင်—တင်းကျပ်သော တပဿာဖြင့်လည်းမဟုတ်၊ မြင့်မြတ်သော ပညာဖြင့်လည်းမဟုတ်၊ ယောဂအင်အား၊ ကိုယ်ခန္ဓာသန်မာမှု သို့မဟုတ် ဉာဏ်ပညာဖြင့်လည်းမဟုတ်။ ဓမ္မအာဏာ၊ ဥစ္စာဓန၊ ကိုယ်တိုင်ကြိုးပမ်းမှု သို့မဟုတ် အခြားသူတို့၏ အကူအညီဖြင့်ပင် ထိုအမိန့်ကို ဆန့်ကျင်၍ မရနိုင်။
Verse 13
भवाय नाशाय च कर्म कर्तुं शोकाय मोहाय सदा भयाय । सुखाय दु:खाय च देहयोग- मव्यक्तदिष्टं जनताङ्ग धत्ते ॥ १३ ॥
ပရိယဝရတ၊ အမြင့်ဆုံး ဘုရားသခင်၏ အမိန့်အရ သတ္တဝါတို့သည် မွေးဖွားခြင်းနှင့် သေဆုံးခြင်း၊ ကမ္မလုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ဝမ်းနည်းခြင်းနှင့် မောဟ၊ အနာဂတ်အန္တရာယ်များကို ကြောက်ရွံ့ခြင်း၊ ထို့ပြင် သုခနှင့် ဒုက္ခကို ခံစားရန် အမျိုးမျိုးသော ကိုယ်ခန္ဓာများကို လက်ခံကြသည်။ ဤအရာအားလုံးသည် မမြင်ရသော သတ်မှတ်ချက်အတိုင်း ဖြစ်ပေါ်သည်။
Verse 14
यद्वाचि तन्त्यां गुणकर्मदामभि: सुदुस्तरैर्वत्स वयं सुयोजिता: । सर्वे वहामो बलिमीश्वराय प्रोता नसीव द्विपदे चतुष्पद: ॥ १४ ॥
သားလေးရေ၊ ဂုဏ်နှင့် ကမ္မအလိုက် ဝေဒသတ်မှတ်ချက်များက ကျွန်ုပ်တို့အားလုံးကို ဝဏ္ဏာရှ్రమ ခွဲခြားမှု၏ ကြိုးများဖြင့် ချည်နှောင်ထားသည်၊ ထိုစနစ်ကို ရှောင်လွှဲရန် ခက်ခဲသည်။ ထို့ကြောင့် ဘုရားသခင်အတွက် မိမိ၏ ဝဏ္ဏာရှ్రమဓမ္မကို ဆောင်ရွက်ရမည်၊ နှာခေါင်းကြိုးဖြင့် ဆွဲခေါ်ခံရသော နွားကဲ့သို့။
Verse 15
ईशाभिसृष्टं ह्यवरुन्ध्महेऽङ्ग दु:खं सुखं वा गुणकर्मसङ्गात् । आस्थाय तत्तद्यदयुङ्क्त नाथ- श्चक्षुष्मतान्धा इव नीयमाना: ॥ १५ ॥
ပရိယဝရတရေ၊ ဂုဏ်နှင့် ကမ္မတို့၏ ဆက်စပ်မှုအလိုက် အမြင့်ဆုံးဘုရားသခင်က ကိုယ်ခန္ဓာနှင့် ပျော်ရွှင်မှု၊ ဒုက္ခတို့ကို ပေးတော်မူသည်။ ထို့ကြောင့် မိမိရရှိသည့် အနေအထား၌ တည်မြဲကာ ဘုရားသခင်၏ ဦးဆောင်မှုအောက်တွင် နေသင့်သည်—မျက်စိရှိသူက မျက်မမြင်ကို ခေါ်ဆောင်သကဲ့သို့။
Verse 16
मुक्तोऽपि तावद्बिभृयात्स्वदेह- मारब्धमश्नन्नभिमानशून्य: । यथानुभूतं प्रतियातनिद्र: किं त्वन्यदेहाय गुणान्न वृङ्क्ते ॥ १६ ॥
လွတ်မြောက်သူဖြစ်သော်လည်း အတိတ်ကမ္မအရ ရရှိသော ကိုယ်ခန္ဓာကို အချိန်တစ်လျှောက် ထမ်းဆောင်ရသည်။ သို့သော် အဟင်္ကာရမရှိဘဲ ထိုပျော်ရွှင်မှုနှင့် ဒုက္ခကို နိုးပြီးနောက် မှတ်မိသော အိပ်မက်ကဲ့သို့ မြင်သည်။ ထို့ကြောင့် တည်ကြည်ကာ တြိဂုဏ်၏ သက်ရောက်မှုအောက်တွင် အခြားရုပ်ဝတ္ထုကိုယ်ခန္ဓာရရန် ကမ္မမလုပ်။
Verse 17
भयं प्रमत्तस्य वनेष्वपि स्याद् यत: स आस्ते सहषट्सपत्न: । जितेन्द्रियस्यात्मरतेर्बुधस्य गृहाश्रम: किं नु करोत्यवद्यम् ॥ १७ ॥
ကိုယ်ကိုမထိန်းနိုင်သူသည် တောတောလျှောက်သွားသော်လည်း ရုပ်ဝတ္ထုချည်နှောင်မှုကို ကြောက်ရွံ့ရသည်၊ အကြောင်းမှာ သူသည် “ပူးတွဲဇနီး” ခြောက်ပါး—စိတ်နှင့် သိမြင်အင်္ဂါငါးပါး—နှင့်အတူ နေထိုင်နေသောကြောင့်။ သို့သော် အင်္ဂါများကို အနိုင်ယူပြီး ကိုယ်တွင်းပျော်ရွှင်သော ပညာရှိကို အိမ်ထောင်ရေးအာရှ్రమပင် မထိခိုက်စေနိုင်။
Verse 18
य: षट् सपत्नान् विजिगीषमाणो गृहेषु निर्विश्य यतेत पूर्वम् । अत्येति दुर्गाश्रित ऊर्जितारीन् क्षीणेषु कामं विचरेद्विपश्चित् ॥ १८ ॥
အိမ်ထောင်ရေးအာရှ్రమ၌ နေထိုင်ကာ စိတ်နှင့် အင်္ဂါငါးပါး—ဤခြောက်ပါးသော ရန်သူများကို—စနစ်တကျ အနိုင်ယူရန် ကြိုးစားသူသည် ကာကွယ်ကာရံထားသော က堡၌ရှိသော မင်းကဲ့သို့ အင်အားကြီး ရန်သူများကို ကျော်လွှားနိုင်သည်။ ကာမဆန္ဒ လျော့နည်းလာသောအခါ ထိုပညာရှိသည် အန္တရာယ်မရှိဘဲ မည်သည့်နေရာမဆို သွားလာနိုင်သည်။
Verse 19
त्वं त्वब्जनाभाङ्घ्रिसरोजकोश- दुर्गाश्रितो निर्जितषट्सपत्न: । भुङ्क्ष्वेह भोगान् पुरुषातिदिष्टान् विमुक्तसङ्ग: प्रकृतिं भजस्व ॥ १९ ॥
ဗြဟ္မာမဟာမုနိက မိန့်တော်မူသည်—“ပရိယဝရတ၊ ပဒ္မနာဘ ဘုရား၏ ခြေတော်ကြာပန်းအုံအတွင်း၌ ခိုလှုံ၍ စိတ်အပါအဝင် အင်ဒြိယခြောက်ပါးကို အနိုင်ယူလော့။ သခင်က အထူးအမိန့်ပေးထားသကဲ့သို့ လောကီဘောဂကို လက်ခံခံစားလော့; ကပ်ငြိမှုကင်းစွာ မိမိ၏ သဘာဝဓမ္မကို ဆောင်ရွက်လော့။”
Verse 20
श्रीशुक उवाच इति समभिहितो महाभागवतो भगवतस्त्रिभुवनगुरोरनुशासनमात्मनो लघुतयावनतशिरोधरो बाढमिति सबहुमानमुवाह ॥ २० ॥
သီရိရှုကဒေဝ ဂိုစွာမီ မိန့်ကြားသည်—သုံးလောက၏ ဂုရုဖြစ်သော ဗြဟ္မာ၏ အပြည့်အဝ သင်ကြားမှုကို ရပြီးနောက် မဟာဘဂဝတ ပရိယဝရတသည် မိမိကိုယ်ကို နိမ့်ကျဟုသဘောထားကာ ခေါင်းငုံ့၍ “ကောင်းပါပြီ” ဟုဆိုပြီး အမိန့်ကို လေးစားစွာ လက်ခံကာ မှန်ကန်စွာ ဆောင်ရွက်하였다။
Verse 21
भगवानपि मनुना यथावदुपकल्पितापचिति: प्रियव्रतनारदयोरविषममभिसमीक्षमाणयोरात्मसमवस्थानमवाङ्मनसं क्षयमव्यवहृतं प्रवर्तयन्नगमत् ॥ २१ ॥
မနုသည် တတ်နိုင်သမျှ ဓမ္မနည်းတကျ ပူဇော်ကာ ဗြဟ္မာကို စိတ်တော်ကျစေ하였다။ ပရိယဝရတနှင့် နာရဒတို့လည်း မနာလိုမှုမရှိဘဲ ဗြဟ္မာကို ကြည့်ရှု하였다။ ဖခင်၏ တောင်းဆိုချက်ကို လက်ခံရန် ပရိယဝရတကို တာဝန်ပေးပြီးနောက်၊ ဗြဟ္မာသည် စကားနှင့် စိတ်၏ လောကီကြိုးပမ်းမှုတို့မရောက်နိုင်သော မိမိ၏ သာတျလောကသို့ ပြန်သွား하였다။
Verse 22
मनुरपि परेणैवं प्रतिसन्धितमनोरथ: सुरर्षिवरानुमतेनात्मजमखिलधरामण्डलस्थितिगुप्तय आस्थाप्य स्वयमतिविषमविषयविषजलाशयाशाया उपरराम ॥ २२ ॥
စွာယံဘူဝ မနုသည် ဗြဟ္မာ၏ အကူအညီဖြင့် မိမိဆန္ဒကို ဤသို့ ပြည့်စုံစေ하였다။ ဒေဝရိရှီ နာရဒ၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် စကြဝဠာရှိ လောကမဏ္ဍလအားလုံးကို ထိန်းသိမ်းကာကွယ်ရန် အုပ်ချုပ်ရေးတာဝန်ကို သားတော်ထံ အပ်နှံပြီး၊ အာရုံလိုချင်မှုတို့၏ အလွန်အန္တရာယ်ရှိသော အဆိပ်သမုဒ္ဒရာမှ သက်သာရာရ하였다။
Verse 23
इति ह वाव स जगतीपतिरीश्वरेच्छयाधिनिवेशितकर्माधिकारोऽखिलजगद्बन्धध्वंसनपरानुभावस्य भगवत आदिपुरुषस्याङ्घ्रियुगलानवरतध्यानानुभावेन परिरन्धितकषायाशयोऽवदातोऽपि मानवर्धनो महतां महीतलमनुशशास ॥ २३ ॥
ဤသို့ ကမ္ဘာ့အရှင် ပရိယဝရတ မဟာရာဇာသည် သခင်၏ အလိုတော်ကြောင့် လောကီတာဝန်များတွင် တာဝန်ပေးခံရသည်။ သို့သော် လောကဘంధကို ဖျက်ဆီးနိုင်သော အာဒိပုရုရှ ဘဂဝန်၏ ခြေတော်ကြာပန်းနှစ်ဖက်ကို အမြဲမပြတ် သမాధိဖြင့် စိတ်ထဲတွင် ထားရှိ하였다။ ထိုသမాధိ၏ အာနုభာဝကြောင့် အတွင်းစိတ်သည် သန့်ရှင်းသော်လည်း၊ အထက်လူကြီးတို့၏ အမိန့်ကို ဂုဏ်ပြုရန် မြေပြင်ကို အုပ်ချုပ်하였다။
Verse 24
अथ च दुहितरं प्रजापतेर्विश्वकर्मण उपयेमे बर्हिष्मतीं नाम तस्यामु ह वाव आत्मजानात्मसमानशीलगुणकर्मरूपवीर्योदारान्दश भावयाम्बभूव कन्यां च यवीयसीमूर्जस्वतीं नाम ॥ २४ ॥
ထို့နောက် မဟာရာဇ ပရိယဝရတ သည် ပ္ရဇာပတိ ဝိශ්ဝကර්မာ၏ သမီး ဘရ္ဟိෂ္မတီ ကို လက်ထပ်တော်မူ၏။ ထိုမိဖုရားမှ ရုပ်ရည်၊ စိတ်သဘော၊ ဂုဏ်သတ္တိ၊ လုပ်ရပ်၊ သတ္တိနှင့် ဥဒာရမှုတို့တွင် မိမိနှင့်တူညီသော သားတော် ဆယ်ပါး မွေးဖွားခဲ့ပြီး၊ အငယ်ဆုံး သမီးတော်တစ်ပါးလည်း ရှိကာ အမည်မှာ ဥර්ဇස්ဝတီ ဖြစ်သည်။
Verse 25
आग्नीध्रेध्मजिह्वयज्ञबाहुमहावीरहिरण्यरेतोघृतपृष्ठसवनमेधातिथिवीतिहोत्रकवय इति सर्व एवाग्निनामान: ॥ २५ ॥
သားတော် ဆယ်ပါး၏ အမည်များမှာ အာဂ္နီဓြ, အိဓ္မဇိဟ္ဝ, ယဇ္ဉဗာဟု, မဟာဝီရ, ဟိရဏ္ယရေတာ, ဂ္ဃෘတပೃષ્ઠ, သဝန, မေဓာတိထိ, ဝီတိဟောတ্ৰ နှင့် ကဝိ ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ဤအမည်များသည် မီးနတ် အဂ္နိ၏ နာမတော်များလည်း ဖြစ်ကြသည်။
Verse 26
एतेषां कविर्महावीर: सवन इति त्रय आसन्नूर्ध्वरेतसस्त आत्मविद्यायामर्भभावादारभ्य कृतपरिचया: पारमहंस्यमेवाश्रममभजन् ॥ २६ ॥
ဤဆယ်ပါးအနက် ကဝိ၊ မဟာဝီရ နှင့် သဝန ဟူသော သုံးပါးသည် ဥဓ္ဓဝရေတස්—အပြည့်အဝ သီလသန့်ရှင်းသော ဘြဟ္မစာရီများ ဖြစ်ကြသည်။ ကလေးဘဝအစမှ ဘြဟ္မစာရီဘဝကို လေ့ကျင့်ထားသဖြင့် အတ္တမဗိဒ္ယာ၌ ကျွမ်းကျင်ကာ ပရမဟံသ အာရှ్రమကိုသာ ခံယူကြသည်။
Verse 27
तस्मिन्नु ह वा उपशमशीला: परमर्षय: सकलजीवनिकायावासस्य भगवतो वासुदेवस्य भीतानां शरणभूतस्य श्रीमच्चरणारविन्दाविरतस्मरणाविगलितपरमभक्तियोगानुभावेन परिभावितान्तर्हृदयाधिगते भगवति सर्वेषां भूतानामात्मभूते प्रत्यगात्मन्येवा- त्मनस्तादात्म्यमविशेषेण समीयु: ॥ २७ ॥
ထို့ကြောင့် ဘဝအစမှ စွန့်လွှတ်အာရှ్రమ၌ တည်နေကြသော ထိုသုံးပါးသည် အင်ဒြိယလုပ်ဆောင်ချက်များကို အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်ကာ မဟာရိရှီများ ဖြစ်လာကြသည်။ သတ္တဝါအားလုံး၏ အာသ്രယဖြစ်၍ သံသရာဘဝကို ကြောက်ရွံ့သူတို့၏ တစ်ခုတည်းသော ခိုလှုံရာဖြစ်သော ဘဂဝန် ဝါစုဒေဝ၏ သရီးခြေတော်ပဒုမကို မပြတ်မလပ် သတိရနေကြသည်။ ထိုအဆက်မပြတ် သတိရခြင်းကြောင့် သန့်ရှင်းသော ဘက္တိယောဂ ပိုမိုပြည့်စုံလာပြီး၊ ဘက္တိ၏ အานุပညာဖြင့် နှလုံးအတွင်း တည်ရှိသော ပရမာတ္မာ၊ သတ္တဝါအားလုံး၏ အတ္တဖြစ်သော ဘဂဝန်ကို တိုက်ရိုက် သိမြင်ကာ မိမိတို့နှင့် ဘဂဝန်တို့အကြား ဂုဏ်သဘောအရ ခွဲခြားမှုမရှိဟု အလင်းပေါက်ကြသည်။
Verse 28
अन्यस्यामपि जायायां त्रय: पुत्रा आसन्नुत्तमस्तामसो रैवत इति मन्वन्तराधिपतय: ॥ २८ ॥
အခြားမိဖုရားတစ်ပါးမှလည်း ဥတ္တမ၊ တာမသ နှင့် ရိုင်ဝတ ဟူသော သားတော် သုံးပါး မွေးဖွားခဲ့သည်။ နောက်ကာလတွင် ထိုသုံးပါးသည် မန္ဝန္တရများ၏ အုပ်ချုပ်သူများ (မနုများ) ဖြစ်လာကြသည်။
Verse 29
एवमुपशमायनेषु स्वतनयेष्वथ जगतीपतिर्जगतीमर्बुदान्येकादश परिवत्सराणामव्याहताखिलपुरुषकारसारसम्भृतदोर्दण्डयुगलापीडितमौर्वीगुणस्तनितविरमितधर्मप्रतिपक्षो बर्हिष्मत्याश्चानुदिनमेधमानप्रमोदप्रसरणयौषिण्यव्रीडाप्रमुषितहासावलोकरुचिरक्ष्वेल्यादिभि: पराभूयमानविवेक इवानवबुध्यमान इव महामना बुभुजे ॥ २९ ॥
ကဝိ၊ မဟာဝီရ နှင့် သဝန တို့သည် ပရမဟံသ အာရှရမအဆင့်၌ ပြည့်စုံစွာ လေ့ကျင့်ပြီးနောက်၊ လောကပတိ မဟာရာဇ ပရိယဝရတ သည် အာဗုဒ ဆယ့်တစ် ခုနှစ်ကာလတိုင်အောင် စကြဝဠာကို အုပ်ချုပ်하였다။ သူသည် အင်အားကြီးသော လက်နှစ်ဖက်ဖြင့် မြားကို လေးကြိုးပေါ်တွင် တည်ငြိမ်စွာ ချိန်ရန် ဆုံးဖြတ်သည့်အခါ၊ ဓမ္မစည်းကမ်းကို ဆန့်ကျင်သူ အားလုံးသည် သူ၏ မတူညီသော အုပ်ချုပ်ရေးသတ္တိကို ကြောက်ရွံ့၍ ထွက်ပြေးကြသည်။ သူသည် မိဖုရား ဘရ္ဟိရှ္မတီ ကို အလွန်ချစ်မြတ်နိုးပြီး၊ နေ့ရက်များ တိုးလာသလို အိမ်ထောင်ရေးချစ်ခြင်း၏ ပျော်ရွှင်မှုလည်း တိုးပွားလာသည်။ မိဖုရား၏ အလှဆင်ခြင်း၊ လမ်းလျှောက်ခြင်း၊ ထခြင်း၊ ပြုံးခြင်း၊ ရယ်ခြင်း၊ မျက်စိလှည့်ကြည့်ခြင်းနှင့် ကစားခြင်း စသည့် မိန်းမဆန်သော အပြုအမူများက သူ၏ စွမ်းအားကို မြှင့်တင်ပေးသဖြင့်၊ မဟာအတ္တမ ဖြစ်သော်လည်း သာမန်လူကဲ့သို့ သူမ၏ အပြုအမူတွင် မောဟမိသကဲ့သို့ ထင်ရပေမယ့် အမှန်တကယ်တော့ သူသည် မဟာဝိညာဉ်တော်ပင် ဖြစ်သည်။
Verse 30
यावदवभासयति सुरगिरिमनुपरिक्रामन् भगवानादित्यो वसुधातलमर्धेनैव प्रतपत्यर्धेनावच्छादयति तदा हि भगवदुपासनोपचितातिपुरुषप्रभावस्तदनभिनन्दन् समजवेन रथेन ज्योतिर्मयेन रजनीमपि दिनं करिष्यामीति सप्तकृत्वस्तरणिमनुपर्यक्रामद् द्वितीय इव पतङ्ग: ॥ ३० ॥
နတ်ဆူရိယ (အာဒိတျ) သည် စုမေရုတောင်ကို ပတ်လည်လှည့်ကာ မြေပြင်ကို တစ်ဝက်သာ အလင်းပေးပြီး ကျန်တစ်ဝက်ကို အမှောင်ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းထားသည့်အခါ၊ ဘဂဝန်ကို ပူဇော်သကာရပြုခြင်းကြောင့် အလွန်ထူးကဲသော အာနုဘော်ရရှိထားသည့် ပရိယဝရတ မင်းကြီးသည် ထိုအခြေအနေကို မနှစ်သက်ခဲ့။ “ညရှိရာနေရာကိုပါ နေ့ဖြစ်စေမည်” ဟု ဆုံးဖြတ်ပြီး၊ အလင်းရောင်တောက်ပသော လျင်မြန်ညီမျှ ရထားဖြင့် ဆူရိယ၏ လမ်းကြောင်းကို လိုက်ကာ ခုနစ်ကြိမ် ပတ်လည်လှည့်ခဲ့သည်—ဒုတိယ နေမင်းတစ်ပါးကဲ့သို့။
Verse 31
ये वा उ ह तद्रथचरणनेमिकृतपरिखातास्ते सप्त सिन्धव आसन् यत एव कृता: सप्त भुवो द्वीपा: ॥ ३१ ॥
ပရိယဝရတ မင်းကြီးသည် နေမင်း၏ လမ်းကြောင်းနောက်လိုက်၍ ရထားကို မောင်းနှင်သည့်အခါ၊ ရထားဘီးအနားများက ထင်ရှားသော အနက်ရောင်မြောင်းများကို ဖန်တီးခဲ့ပြီး နောက်တစ်ခါ၌ ထိုမြောင်းများသည် သမုဒ္ဒရာ ခုနစ်စင်း ဖြစ်လာ하였다။ ထိုကြောင့်ပင် ဘူ-မဏ္ဍလ သည် ကျွန်းကြီး ခုနစ်ခုအဖြစ် ခွဲခြားသွား하였다။
Verse 32
जम्बूप्लक्षशाल्मलिकुशक्रौञ्चशाकपुष्करसंज्ञास्तेषां परिमाणं पूर्वस्मात्पूर्वस्मादुत्तर उत्तरो यथासंख्यं द्विगुणमानेन बहि: समन्तत उपक्लृप्ता: ॥ ३२ ॥
ကျွန်းများ၏ အမည်များမှာ ဇမ္ဗူ၊ ပလက္ခ၊ ရှာလ္မလိ၊ ကုရှ၊ ကရောဉ္စ၊ ရှာက နှင့် ပုရှ္ကရ ဖြစ်သည်။ ကျွန်းတစ်ခုစီသည် မတိုင်မီကျွန်းထက် အစဉ်လိုက် နှစ်ဆကြီးလာပြီး၊ တစ်ခုစီကို ရည်ပစ္စည်းတစ်မျိုးက ဝိုင်းရံထားကာ ထို၏ အပြင်ဘက်တွင် နောက်ကျွန်းတည်ရှိသည်။
Verse 33
क्षारोदेक्षुरसोदसुरोदघृतोदक्षीरोददधिमण्डोदशुद्धोदा: सप्त जलधय: सप्त द्वीपपरिखा इवाभ्यन्तरद्वीपसमाना एकैकश्येन यथानुपूर्वं सप्तस्वपि बहिर्द्वीपेषु पृथक्परित उपकल्पितास्तेषु जम्ब्वादिषु बर्हिष्मतीपतिरनुव्रतानात्मजानाग्नीध्रेध्मजिह्वयज्ञबाहुहिरण्यरेतोघृतपृष्ठमेधातिथिवीतिहोत्रसंज्ञान् यथा संख्येनैकैकस्मिन्नेकमेवाधिपतिं विदधे ॥ ३३ ॥
သမုဒ္ဒရာ ခုနစ်စင်းတွင် အစဉ်လိုက် ဆားရေ၊ ကြံရည်၊ ဆူရာ (အရက်)၊ ဂျီ (နွားနို့ဆီသန့်)၊ နို့၊ ဒဓိမဏ္ဍ (ယိုဂတ်ကို မျှောဖျော်ထားသော အနှစ်) နှင့် သန့်ရှင်းချိုမြိန်သော သောက်ရေ တို့ ပါဝင်သည်။ သမုဒ္ဒရာများသည် ကျွန်းကြီး ခုနစ်ခုကို မြောင်းကာရံသကဲ့သို့ အပြည့်အဝ ဝိုင်းရံထားပြီး၊ သမုဒ္ဒရာတစ်စင်းစီ၏ အကျယ်သည် ၎င်းဝိုင်းရံသည့် ကျွန်း၏ အကျယ်နှင့် တူညီသည်။ မိဖုရား ဘရ္ဟိရှ္မတီ၏ ခင်ပွန်း မဟာရာဇ ပရိယဝရတ သည် ဇမ္ဗူ စသည့် ကျွန်းများ၏ အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို မိမိသားများဖြစ်သော အာဂ္နီဓြ, အိဓ္မဇိဟ္ဝ, ယဇ္ဉဗာဟု, ဟိရဏ္ယရေတာ, ဂ္ဃృతပೃෂ္ဌ, မေဓာတိထိ နှင့် ဝီတိဟောတရ တို့အား အစဉ်လိုက် ကျွန်းတစ်ခုစီ၏ အရှင်အဖြစ် ခန့်အပ်ပေး하였다။
Verse 34
दुहितरं चोर्जस्वतीं नामोशनसे प्रायच्छद्यस्यामासीद् देवयानी नाम काव्यसुता ॥ ३४ ॥
ထို့နောက် ပရိယဝရတ မဟာရာဇာသည် မိမိသမီး ဥရ္ဇသွတီ ကို ဥရှနတ် (ရှုကရာချာရျ) နှင့် လက်ထပ်ပေးခဲ့သည်။ ထိုမိဖွားမှ ကာဗျသုတာ ဒေဝယာနီ အမည်ရှိ သမီးတစ်ဦး မွေးဖွားလာ하였다။
Verse 35
नैवंविध: पुरुषकार उरुक्रमस्यपुंसां तदङ्घ्रिरजसा जितषड्गुणानाम् । चित्रं विदूरविगत: सकृदाददीतयन्नामधेयमधुना स जहाति बन्धम् ॥ ३५ ॥
အရှင်မင်းကြီး၊ ဥရုက్రమ ဘုရား၏ ကြာပန်းခြေတော်မှုန်ကို ခိုလှုံသော ဘက္တသည် ဆာလောင်မှု၊ ရေငတ်မှု၊ ဝမ်းနည်းမှု၊ မောဟ၊ အိုမင်းမှုနှင့် သေခြင်းဟူသော ပစ္စည်းလှိုင်းခြောက်ပါးကို ကျော်လွန်၍ စိတ်နှင့် အင်္ဂါငါးပါးကို အနိုင်ယူနိုင်သည်။ သို့သော် သန့်ရှင်းသော ဘက္တအတွက် အံ့ဩစရာမဟုတ်၊ အကြောင်းမှာ စဏ္ဍာလတောင် တစ်ကြိမ်သာ ဘုရား၏ သန့်ရှင်းနာမကို ရွတ်ဆိုလျှင် ချက်ချင်း ဘంధနမှ လွတ်မြောက်သည်။
Verse 36
स एवमपरिमितबलपराक्रम एकदा तु देवर्षिचरणानुशयनानुपतितगुणविसर्गसंसर्गेणानिर्वृतमिवात्मानं मन्यमान आत्मनिर्वेद इदमाह ॥ ३६ ॥
ဤသို့ အတိုင်းမသိ အင်အားနှင့် သတ္တိရှိသော မဟာရာဇာ ပရိယဝရတသည် တစ်နေ့တွင် စဉ်းစားမိသည်—ဒေဝရ္ရှိ နာရဒ၏ ခြေတော်၌ အပ်နှံပြီး ကృష్ణ-စိတ်ဓာတ်လမ်းကြောင်းပေါ်ရှိနေသော်လည်း၊ ဂုဏ်သုံးပါး၏ လှိုင်းစီးဆင်းမှုနှင့် ဆက်စပ်ရာမှ မိမိသည် ပြန်လည် ပစ္စည်းရေးရာ လုပ်ငန်းများတွင် ရောထွေးသွားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် စိတ်မငြိမ်ဖြစ်လာပြီး လွတ်လပ်ခြင်းစိတ်ဖြင့် ပြောဆိုလေသည်။
Verse 37
अहो असाध्वनुष्ठितं यदभिनिवेशितोऽहमिन्द्रियैरविद्यारचितविषमविषयान्धकूपे तदलमलममुष्या वनिताया विनोदमृगं मां धिग्धिगिति गर्हयाञ्चकार ॥ ३७ ॥
ထို့နောက် မင်းကြီးသည် မိမိကိုယ်ကို အပြစ်တင်၍ ပြောသည်—“အို၊ ငါ၏ အကျင့်သည် မကောင်းလှပါ၏။ အင်္ဂါတို့၏ အလိုလိုက်၍ အဝိဒ္ဓာက ဖန်တီးထားသော အန္တရာယ်ရှိသော အာရုံအကြောင်းအရာများ၏ မှောင်မိုက်သော ကုန်တွင်းသို့ ငါကျသွားပြီ။ လုံလောက်ပြီ၊ လုံလောက်ပြီ! ငါမထပ်မံ ဘောဂမခံတော့။ ကြည့်ပါ၊ ငါသည် ဇနီး၏ လက်ထဲတွင် ကစားစရာဖြစ်၍ ကပြနေသော မျောက်ကဲ့သို့ ဖြစ်နေပြီ; ငါ့ကို ငါပင် ရှုတ်ချ၏။”
Verse 38
परदेवताप्रसादाधिगतात्मप्रत्यवमर्शेनानुप्रवृत्तेभ्य: पुत्रेभ्य इमां यथादायं विभज्य भुक्तभोगां च महिषीं मृतकमिव सह महाविभूतिमपहाय स्वयं निहितनिर्वेदो हृदि गृहीतहरिविहारानुभावो भगवतो नारदस्य पदवीं पुनरेवानुससार ॥ ३८ ॥
အမြင့်ဆုံး ဘုရားသခင်၏ ကရုဏာကြောင့် မဟာရာဇာ ပရိယဝရတသည် သတိပြန်လည်ရရှိလာသည်။ သူသည် နာခံသော သားများထံသို့ မြေကြီးပိုင်ဆိုင်မှုအားလုံးကို သင့်တော်သလို ခွဲဝေပေးခဲ့သည်။ အလွန်အမင်း ဘောဂခံခဲ့သော မိဖုရားကိုပါ၊ မဟာဝိభူတိရှိသော နိုင်ငံတော်ကိုပါ၊ သေဆုံးသော ကိုယ်ခန္ဓာကို စွန့်သကဲ့သို့ စွန့်လွှတ်ခဲ့သည်။ နှလုံး၌ ဝိရာဂျကို တည်မြဲစေ၍ ဟရိ၏ လီလာအနုభဝ၏ အာနုဘော်ကြောင့် နှလုံးကို သန့်စင်ကာ၊ ဒေဝရ္ရှိ နာရဒ၏ ကရုဏာဖြင့် ရရှိခဲ့သော ကృష్ణ-စိတ်ဓာတ်လမ်းကြောင်းသို့ ပြန်လည်လိုက်နာခဲ့သည်။
Verse 39
तस्य ह वा एते श्लोका:— प्रियव्रतकृतं कर्म को नु कुर्याद्विनेश्वरम् । यो नेमिनिम्नैरकरोच्छायां घ्नन् सप्त वारिधीन् ॥ ३९ ॥
သူ့အကြောင်း ဤကျော်ကြားသော ဂါထာများရှိသည်— အီရှွရ၏ အာနုဘော်မရှိလျှင် မဟာရာဇ ပရိယဝရတ၏ ကုသိုလ်ကမ္မကို မည်သူလုပ်နိုင်မည်နည်း။ ရထားဘီးရာဇဝင်လိုင်းများဖြင့် အရိပ်ကို ဖြတ်သကဲ့သို့ လုပ်၍ သမုဒ္ဒရာ ခုနစ်စင်း၏ နယ်နိမိတ်ကို ထင်ရှားစေ하였다။
Verse 40
भूसंस्थानं कृतं येन सरिद्गिरिवनादिभि: । सीमा च भूतनिर्वृत्यै द्वीपे द्वीपे विभागश: ॥ ४० ॥
မြစ်များ၊ တောင်များ၊ တောများစသည်တို့ဖြင့် မြေပြင်၏ အစီအစဉ်ကို တည်ဆောက်၍၊ သတ္တဝါတို့၏ ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် ကျွန်းတစ်ကျွန်းစီ ခွဲဝေကာ နယ်နိမိတ်များကိုလည်း သတ်မှတ်하였다။
Verse 41
भौमं दिव्यं मानुषं च महित्वं कर्मयोगजम् । यश्चक्रे निरयौपम्यं पुरुषानुजनप्रिय: ॥ ४१ ॥
ကမ္မယောဂဖြင့် ရရှိသော မြေပြင်၊ နတ်ဘုံနှင့် လူ့လောက၏ ဂုဏ်သိက္ခာတို့ကို နာရဒ မုနိ၏ ချစ်ခင်သော ဘက္တ မဟာရာဇ ပရိယဝရတသည် နရကနှင့်တူသည်ဟု မြင်ခဲ့သည်; သို့သော် ဓမ္မယသကို ဆောင်ရွက်하였다။
Because Brahmā establishes that the Supreme Lord’s order is unavoidable for all beings—from Brahmā to an ant. Priyavrata accepted rulership not from personal desire but as service to the divine plan and to his superiors (Manu, Brahmā), while keeping his consciousness sheltered at the Lord’s lotus feet. This preserves bhakti while fulfilling dharma.
The chapter distinguishes uncontrolled wandering from controlled household discipline: the true danger is the unconquered mind and senses (the ‘six co-wives’). A self-satisfied, learned person who systematically conquers the mind and senses can live as a gṛhastha without being harmed, treating karmic happiness and distress like a dream—without generating new bondage.
They are Jambū, Plakṣa, Śālmali, Kuśa, Krauñca, Śāka, and Puṣkara, each surrounded by corresponding oceans of salt water, sugarcane juice, liquor, ghee, milk, yogurt, and sweet water. They are narrated to show the cosmic-scale effects of a devotee-king acting under divine empowerment, and to transition Canto 5 into its broader cosmographical exposition.
Because resistance to one’s prescribed duty can subtly become envy toward the Lord’s governance—treating divine arrangement as negotiable. Brahmā reframes duty as alignment with the Supreme will: obedience without ego preserves devotion, whereas refusal can mask personal preference as spirituality.