Adhyaya 23
Genealogies from Yayāti’s Sons to the Yadu Dynasty; Romapāda–Ṛṣyaśṛṅga; Kārtavīryārjuna; and the Rise of Yādava Branches
ဤအဓ್ಯಾಯသည် ယယာတိ၏ သားမြေးဆက်များကို ဆက်လက်ဖော်ပြ၍ အနုမျိုးဆက်ကို ဥရှီနရ၊ ရှိဘိမှတစ်ဆင့် လိုက်ကာ ဘလိထံသို့ ရောက်သည်။ ဘလိ၏ သားများ (အင်္ဂ၊ ဝင်္ဂ၊ ကလိင်္ဂ၊ သုဟ္မ၊ ပုဏ္ဍြ၊ ဩဍြ) သည် အရှေ့ပိုင်းဒေသများ၏ အမည်တူ မင်းများဖြစ်လာသဖြင့် မျိုးရိုးနှင့် မြေဒေသသမိုင်းကို ချိတ်ဆက်ပေးသည်။ အင်္ဂမျိုးဆက်မှ ရောမပာဒ ထွက်ပေါ်ပြီး သားမရှိခြင်းကို ဒဿရထနှင့် ရှိရ္ဍယရှೃင်္ဂ ရှင်တော်တို့နှင့် ဆက်နွယ်မှုဖြင့် ဖြေရှင်းသည်—မိုးခေါင်ခြင်းသည် ရှင်တော်ကို ခေါ်ယူ၍ ယဇ္ဉပြုသောအခါ ပြေလည်ကာ ဒဿရထ၏ ပုတ္တရေဋ္ဌိလည်း ထိုသူကြောင့် ဖြစ်နိုင်ပြီး ရောမပာဒသည် စတုရင်္ဂ အမည်ရှိ သားကို ရသည်။ ထို့နောက် အဓိရထ၏ ကရဏကို မွေးစားခြင်းကို ဖော်ပြ၍ မဟာဘာရတ အမှတ်တရနှင့် ချိတ်ဆက်သည်။ ထို့ပြင် ဒြုဟျု၏ မြောက်ပိုင်းမျိုးဆက်နှင့် တုရ္ဝသု၏ ဆက်ခံမှုကို အကျဉ်းချုပ်ကာ မရုတ၏ ဒုရှ္မန္တကို မွေးစားခြင်းနှင့် ဒုရှ္မန္တ၏ ပူရုထံ ပြန်၍ မင်းဖြစ်ခြင်းတို့ဖြင့် မျိုးခွဲတစ်စုကို ပိတ်သိမ်းသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ကృష్ణဘဂဝန် ဆင်းသက်ရာ ယဒုမျိုးဆက်ကို အထူးတင်ပြ၍ သဟသ္ရဇိတ်၏ ဟိုင်ဟယ မျိုးဆက်မှ ကာရ္တဝီర్యအర్జုန (ဒတ္တာတြေယ၏ ကရုဏာဖြင့် အဋ္ဌစိဒ္ဓိရ) ထိ၊ တာလဇင်္ဃ မျိုး၏ ပျက်စီးမှုနှင့် မဓု–ဝೃṣṇိ မှ ယဒဝ/မာဓဝ/ဝೃṣṇိ အမည်များ၏ မူလကို ရှင်းလင်းသည်။ အဆုံးတွင် ကရိုးෂ္ဋာမှ ရှာရှဘိန္ဒုထိ မျိုးဆက်နှင့် ဂျျာမဃ–ရှိုင်ဗျာ အဖြစ်အပျက်ကို ဖော်ပြကာ ဘုရားကရုဏာကြောင့် မျိုးမပျက်ဘဲ ဝိဒರ್ಭ မွေးဖွား၍ နောက်အဓ್ಯಾಯသို့ ယဒုဆက်တိုးချဲ့မှု ဆက်သွားမည်ကို ပြင်ဆင်ပေးသည်။
Shlokas
Verse 1
श्रीशुक उवाच अनो: सभानरश्चक्षु: परेष्णुश्च त्रय: सुता: । सभानरात् कालनर: सृञ्जयस्तत्सुतस्तत: ॥ १ ॥
သီရိရှုကဒေဝ ဂိုစ్వာမီက မိန့်ကြားသည်—ယယာတီ၏ စတုတ္ထသား အနု၌ စဘாநရ၊ ချက္ရှု၊ ပရေရှ္ဏု ဟူသော သားသုံးပါးရှိသည်။ အို မင်းကြီး၊ စဘாநရမှ ကာလနရ အမည်ရှိ သားတော် ပေါ်ထွန်းပြီး၊ ကာလနရမှ စೃဉ္ဇယ အမည်ရှိ သားတော် ပေါ်ထွန်းသည်။
Verse 2
जनमेजयस्तस्य पुत्रो महाशालो महामना: । उशीनरस्तितिक्षुश्च महामनस आत्मजौ ॥ २ ॥
စೃဉ္ဇယမှ ဇနမေဇယ အမည်ရှိ သားတော် ပေါ်ထွန်းသည်။ ဇနမေဇယမှ မဟာရှာလ၊ မဟာရှာလမှ မဟာမနာ ပေါ်ထွန်းပြီး၊ မဟာမနာ၌ ဥရှီနရ နှင့် တိတိက္ခု ဟူသော သားနှစ်ပါး ပေါ်ထွန်းသည်။
Verse 3
शिबिर्वर: कृमिर्दक्षश्चत्वारोशीनरात्मजा: । वृषादर्भ: सुधीरश्च मद्र: केकय आत्मवान् ॥ ३ ॥ शिबेश्चत्वार एवासंस्तितिक्षोश्च रुषद्रथ: । ततो होमोऽथ सुतपा बलि: सुतपसोऽभवत् ॥ ४ ॥
ဥရှီနရတွင် သားလေးယောက်—ရှီဘိ၊ ဝရ၊ ကೃမိ၊ ဒက္ခ—ရှိ၏။ ရှီဘိမှ ထပ်မံ သားလေးယောက်—ဝೃಷာဒර්ဘ၊ စုဓီရ၊ မဒြ၊ အတ္တမတတ္တဝိဒ် ကေကယ—ပေါ်ထွန်း၏။ တိတိက္ခု၏ သားမှာ ရုရှဒြထ; ရုရှဒြထမှ ဟိုးမ၊ ဟိုးမမှ စုတပါ၊ စုတပါမှ ဘလိ ဖြစ်လာ၏။
Verse 4
शिबिर्वर: कृमिर्दक्षश्चत्वारोशीनरात्मजा: । वृषादर्भ: सुधीरश्च मद्र: केकय आत्मवान् ॥ ३ ॥ शिबेश्चत्वार एवासंस्तितिक्षोश्च रुषद्रथ: । ततो होमोऽथ सुतपा बलि: सुतपसोऽभवत् ॥ ४ ॥
ဥရှီနရ၏ သားလေးယောက်မှာ ရှီဘိ၊ ဝရ၊ ကೃမိ၊ ဒက္ခ ဖြစ်၏။ ရှီဘိ၏ သားလေးယောက်—ဝೃಷာဒර්ဘ၊ စုဓီရ၊ မဒြ၊ အတ္တမတတ္တဝိဒ် ကေကယ—ဖြစ်သည်။ တိတိက္ခု၏ သား ရုရှဒြထ; ထိုမှ ဟိုးမ၊ ထိုမှ စုတပါ၊ ထိုမှ ဘလိ ဖြစ်လာ၏။
Verse 5
अङ्गवङ्गकलिङ्गाद्या: सुह्मपुण्ड्रौड्रसंज्ञिता: । जज्ञिरे दीर्घतमसो बले: क्षेत्रे महीक्षित: ॥ ५ ॥
ကမ္ဘာ့မဟာဘုရင် ဘလိ၏ ဇနီး၏ ဝမ်းတွင် ရှီ ဒီးဃတမာ၏ မျိုးစေ့ကြောင့် သားခြောက်ယောက်—အင်္ဂ၊ ဝင်္ဂ၊ ကလင်္ဂ၊ စုဟ္မ၊ ပုဏ္ဍြ၊ အိုဍြ—မွေးဖွားခဲ့သည်။
Verse 6
चक्रु: स्वनाम्ना विषयान् षडिमान् प्राच्यकांश्च ते । खलपानोऽङ्गतो जज्ञे तस्माद् दिविरथस्तत: ॥ ६ ॥
အင်္ဂ စသည့် သားခြောက်ယောက်သည် အရှေ့ဘက်တွင် မိမိတို့အမည်များဖြင့် နယ်မြေခြောက်ခုကို တည်ထောင်하였다။ အင်္ဂမှ ခလပာန မွေးဖွားပြီး၊ ခလပာနမှ ဒိဝိရထ ဖြစ်လာ၏။
Verse 7
सुतो धर्मरथो यस्य जज्ञे चित्ररथोऽप्रजा: । रोमपाद इति ख्यातस्तस्मै दशरथ: सखा ॥ ७ ॥ शान्तां स्वकन्यां प्रायच्छदृष्यशृङ्ग उवाह याम् । देवेऽवर्षति यं रामा आनिन्युर्हरिणीसुतम् ॥ ८ ॥ नाट्यसङ्गीतवादित्रैर्विभ्रमालिङ्गनार्हणै: । स तु राज्ञोऽनपत्यस्य निरूप्येष्टिं मरुत्वते ॥ ९ ॥ प्रजामदाद् दशरथो येन लेभेऽप्रजा: प्रजा: । चतुरङ्गो रोमपादात् पृथुलाक्षस्तु तत्सुत: ॥ १० ॥
ဒိဝိရထမှ သား ဓမ္မရထ ပေါ်ထွန်း၍၊ ဓမ္မရထမှ စိတ္တရထ ပေါ်ထွန်းကာ ရောမပာဒ ဟု ထင်ရှား하였다။ ရောမပာဒသည် သားမရှိသဖြင့် မိတ်ဆွေ မဟာရာဇ ဒဿရထက မိမိသမီး ရှာန္တာကို သူ့အား ပေးအပ်하였다; ရှာန္တာသည် ရှိရှယရှೃင်္ဂနှင့် လက်ထပ်하였다။ နတ်တို့ မိုးမရွာစေသည့်အခါ၊ နတ်သမီးတို့၏ အက-ပြဇာတ်-သီချင်း-တူရိယာနှင့် အ拥抱-ပူဇာ၏ ဆွဲဆောင်မှုဖြင့် ရှိရှယရှೃင်္ဂကို တောမှ ခေါ်လာကာ မရုတ်ဝါန်အတွက် ယဇ్ఞကို ပူရောဟိတ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်; သူရောက်သည်နှင့် မိုးရွာလာ하였다။ ထို့နောက် ရှိရှယရှೃင်္ဂက သားမရှိသော ဒဿရထအတွက် ပုတြေဋ္ဌိ ယဇ్ఞကို ဆောင်ရွက်ပေး၍ ဒဿရထသည် သားများ ရရှိ하였다။ ရောမပာဒလည်း ရှိရှယရှೃင်္ဂ၏ ကရုဏာကြောင့် စတုရင်္ဂ သားကို ရပြီး၊ စတုရင်္ဂမှ ပೃထုလာක්ෂ ပေါ်ထွန်း하였다။
Verse 8
सुतो धर्मरथो यस्य जज्ञे चित्ररथोऽप्रजा: । रोमपाद इति ख्यातस्तस्मै दशरथ: सखा ॥ ७ ॥ शान्तां स्वकन्यां प्रायच्छदृष्यशृङ्ग उवाह याम् । देवेऽवर्षति यं रामा आनिन्युर्हरिणीसुतम् ॥ ८ ॥ नाट्यसङ्गीतवादित्रैर्विभ्रमालिङ्गनार्हणै: । स तु राज्ञोऽनपत्यस्य निरूप्येष्टिं मरुत्वते ॥ ९ ॥ प्रजामदाद् दशरथो येन लेभेऽप्रजा: प्रजा: । चतुरङ्गो रोमपादात् पृथुलाक्षस्तु तत्सुत: ॥ १० ॥
ဒိဗိရထမှ ဓမ္မရထ ပေါ်ထွန်း၍၊ ထိုမှ စိတ္တရထ ပေါ်ထွန်းကာ ရောမပာဒ ဟု ထင်ရှား하였다။ ရောမပာဒ သားသမီးမရှိသဖြင့် မိတ်ဆွေ မဟာရာဇ ဒဿရထက မိမိသမီး ရှာန္တာကို ပေးအပ်ခဲ့ပြီး၊ နောက်တွင် ရှာန္တာသည် ရိရှျရှೃင်္ဂ နှင့် လက်ထပ်하였다။ ဒေဝတို့ မိုးမရွာစေသည့်အခါ၊ နတ်သမီးများ၏ အက‑ပြဇာတ်‑သီချင်း‑တူရိယာနှင့် ဖက်တွယ်ပူဇော်ခြင်းတို့ဖြင့် ရိရှျရှೃင်္ဂ ကို တောမှ ဆွဲဆောင်ခေါ်လာရာ၊ သူရောက်သော် မိုးရွာလာ하였다။ ထို့နောက် သူသည် ဒဿရထအတွက် ပုတြေဋ္ဌိ ယဇ္ဉ ပြုလုပ်ပေး၍ ဒဿရထသည် သားများရ하였다။ ရောမပာဒတွင် ရိရှျရှೃင်္ဂ၏ ကရုဏာကြောင့် စတုရင်္ဂ ပေါ်ထွန်းပြီး၊ ထိုမှ ပൃထုလာက္ษ ပေါ်ထွန်း하였다။
Verse 9
सुतो धर्मरथो यस्य जज्ञे चित्ररथोऽप्रजा: । रोमपाद इति ख्यातस्तस्मै दशरथ: सखा ॥ ७ ॥ शान्तां स्वकन्यां प्रायच्छदृष्यशृङ्ग उवाह याम् । देवेऽवर्षति यं रामा आनिन्युर्हरिणीसुतम् ॥ ८ ॥ नाट्यसङ्गीतवादित्रैर्विभ्रमालिङ्गनार्हणै: । स तु राज्ञोऽनपत्यस्य निरूप्येष्टिं मरुत्वते ॥ ९ ॥ प्रजामदाद् दशरथो येन लेभेऽप्रजा: प्रजा: । चतुरङ्गो रोमपादात् पृथुलाक्षस्तु तत्सुत: ॥ १० ॥
ဒိဗိရထမှ ဓမ္မရထ ပေါ်ထွန်း၍၊ ထိုမှ စိတ္တရထ ပေါ်ထွန်းကာ ရောမပာဒ ဟု ထင်ရှား하였다။ ရောမပာဒ သားသမီးမရှိသဖြင့် မိတ်ဆွေ မဟာရာဇ ဒဿရထက မိမိသမီး ရှာန္တာကို ပေးအပ်ခဲ့ပြီး၊ နောက်တွင် ရှာန္တာသည် ရိရှျရှೃင်္ဂ နှင့် လက်ထပ်하였다။ ဒေဝတို့ မိုးမရွာစေသည့်အခါ၊ နတ်သမီးများ၏ အက‑ပြဇာတ်‑သီချင်း‑တူရိယာနှင့် ဖက်တွယ်ပူဇော်ခြင်းတို့ဖြင့် ရိရှျရှೃင်္گ ကို တောမှ ဆွဲဆောင်ခေါ်လာရာ၊ သူရောက်သော် မိုးရွာလာ하였다။ ထို့နောက် သူသည် ဒဿရထအတွက် ပုတြေဋ္ဌိ ယဇ္ဉ ပြုလုပ်ပေး၍ ဒဿရထသည် သားများရ하였다။ ရောမပာဒတွင် ရိရှျရှೃင်္ဂ၏ ကရုဏာကြောင့် စတုရင်္ဂ ပေါ်ထွန်းပြီး၊ ထိုမှ ပൃထုလာက္ษ ပေါ်ထွန်း하였다။
Verse 10
सुतो धर्मरथो यस्य जज्ञे चित्ररथोऽप्रजा: । रोमपाद इति ख्यातस्तस्मै दशरथ: सखा ॥ ७ ॥ शान्तां स्वकन्यां प्रायच्छदृष्यशृङ्ग उवाह याम् । देवेऽवर्षति यं रामा आनिन्युर्हरिणीसुतम् ॥ ८ ॥ नाट्यसङ्गीतवादित्रैर्विभ्रमालिङ्गनार्हणै: । स तु राज्ञोऽनपत्यस्य निरूप्येष्टिं मरुत्वते ॥ ९ ॥ प्रजामदाद् दशरथो येन लेभेऽप्रजा: प्रजा: । चतुरङ्गो रोमपादात् पृथुलाक्षस्तु तत्सुत: ॥ १० ॥
ဒိဗိရထမှ ဓမ္မရထ ပေါ်ထွန်း၍၊ ထိုမှ စိတ္တရထ ပေါ်ထွန်းကာ ရောမပာဒ ဟု ထင်ရှား하였다။ ရောမပာဒ သားသမီးမရှိသဖြင့် မိတ်ဆွေ မဟာရာဇ ဒဿရထက မိမိသမီး ရှာန္တာကို ပေးအပ်ခဲ့ပြီး၊ နောက်တွင် ရှာန္တာသည် ရိရှျရှೃင်္ဂ နှင့် လက်ထပ်하였다။ ဒေဝတို့ မိုးမရွာစေသည့်အခါ၊ နတ်သမီးများ၏ အက‑ပြဇာတ်‑သီချင်း‑တူရိယာနှင့် ဖက်တွယ်ပူဇော်ခြင်းတို့ဖြင့် ရိရှျရှೃင်္ဂ ကို တောမှ ဆွဲဆောင်ခေါ်လာရာ၊ သူရောက်သော် မိုးရွာလာ하였다။ ထို့နောက် သူသည် ဒဿရထအတွက် ပုတြေဋ္ဌိ ယဇ္ဉ ပြုလုပ်ပေး၍ ဒဿရထသည် သားများရ하였다။ ရောမပာဒတွင် ရိရှျရှೃင်္ဂ၏ ကရုဏာကြောင့် စတုရင်္ဂ ပေါ်ထွန်းပြီး၊ ထိုမှ ပൃထုလာက္ษ ပေါ်ထွန်း하였다။
Verse 11
बृहद्रथो बृहत्कर्मा बृहद्भानुश्च तत्सुता: । आद्याद् बृहन्मनास्तस्माज्जयद्रथ उदाहृत: ॥ ११ ॥
ပൃထုလာက္ษ၏ သားများမှာ ဘೃಹဒရထ၊ ဘೃಹတ်ကර්မာ နှင့် ဘೃಹဒ္ဘာနု ဖြစ်ကြသည်။ အကြီးဆုံး ဘೃಹဒရထမှ ဘೃಹန်မနာ အမည်ရှိ သားတော် ပေါ်ထွန်းပြီး၊ ဘೃಹန်မနာမှ ဂျယဒရထ အမည်ရှိ သားတော် ပေါ်ထွန်း하였다။
Verse 12
विजयस्तस्य सम्भूत्यां ततो धृतिरजायत । ततो धृतव्रतस्तस्य सत्कर्माधिरथस्तत: ॥ १२ ॥
ဂျယဒရထ၏ ဇနီး သမ္ဘူတီ၏ ဝမ်းမှ ဝိဇယ အမည်ရှိ သားတော် ပေါ်ထွန်း하였다။ ဝိဇယမှ ဓෘတိ ပေါ်ထွန်းပြီး၊ ဓෘတိမှ ဓෘတဝ్రတ၊ ဓෘတဝ్రတမှ စတ်ကර්မာ၊ စတ်ကර්မာမှ အဓိရထ ပေါ်ထွန်း하였다။
Verse 13
योऽसौ गङ्गातटे क्रीडन् मञ्जूषान्तर्गतं शिशुम् । कुन्त्यापविद्धं कानीनमनपत्योऽकरोत् सुतम् ॥ १३ ॥
ဂင်္ဂါမြစ်ကမ်းပေါ်တွင် ကစားနေစဉ် အဓိရထသည် ခြင်းတောင်း/သေတ္တာအတွင်း ထုပ်ပိုးထားသော ကလေးငယ်ကို တွေ့ရှိ하였다။ မင်္ဂလာမတိုင်မီ မွေးဖွားသဖြင့် ကုန္တီက စွန့်ပစ်ခဲ့သည်။ သားမရှိသော အဓိရထက မိမိသားအဖြစ် မွေးမြူ하였다။
Verse 14
वृषसेन: सुतस्तस्य कर्णस्य जगतीपते । द्रुह्योश्च तनयो बभ्रु: सेतुस्तस्यात्मजस्तत: ॥ १४ ॥
အို မင်းကြီး၊ ကර්ဏ၏ သားမှာ ဝೃષစೇန ဖြစ်သည်။ ယယာတိ၏ တတိယသား ဒြုဟျု၏ သားမှာ ဘဗ္ရု ဖြစ်၍ ဘဗ္ရု၏ သားကို စေတု ဟု ခေါ်ကြသည်။
Verse 15
आरब्धस्तस्य गान्धारस्तस्य धर्मस्ततो धृत: । धृतस्य दुर्मदस्तस्मात् प्रचेता: प्राचेतस: शतम् ॥ १५ ॥
စေတု၏ သားမှာ အာရဘ్ధ၊ အာရဘ్ధ၏ သားမှာ ဂန္ဓာရ၊ ဂန္ဓာရ၏ သားမှာ ဓර්မ၊ ဓර්မ၏ သားမှာ ဓෘတ။ ဓෘတ၏ သားမှာ ဒုರ್ಮဒ၊ ဒုರ್ಮဒ၏ သားမှာ ပရချေတာ ဖြစ်၍ ‘ပရာချေတသ’ ဟုခေါ်သော သားတစ်ရာ ရှိ하였다။
Verse 16
म्लेच्छाधिपतयोऽभूवन्नुदीचीं दिशमाश्रिता: । तुर्वसोश्च सुतो वह्निर्वह्नेर्भर्गोऽथ भानुमान् ॥ १६ ॥
ပရချေတ၏ သားတစ်ရာသည် ဝေဒယဉ်ကျေးမှု မရှိသည့် မြောက်ဘက်ဒေသသို့ သွားရောက်အခြေချကာ အဲဒီမှာ အုပ်စိုးရှင်ဘုရင်များ ဖြစ်လာကြသည်။ ယယာတိ၏ ဒုတိယသား တုర్వಸು၏ သားမှာ ဝဟ္နိ၊ ဝဟ္နိ၏ သားမှာ ဘ္ဟර්ဂ၊ ဘ္ဟර්ဂ၏ သားမှာ ဘ္ဟာနုမာန် ဖြစ်သည်။
Verse 17
त्रिभानुस्तत्सुतोऽस्यापि करन्धम उदारधी: । मरुतस्तत्सुतोऽपुत्र: पुत्रं पौरवमन्वभूत् ॥ १७ ॥
ဘ္ဟာနုမာန်၏ သားမှာ တြိဘ္ဟာနု၊ သူ၏ သားမှာ စိတ်ဓာတ်ကြီးမားသော ကရန္ဓမ ဖြစ်သည်။ ကရန္ဓမ၏ သား မရုတသည် သားမရှိသဖြင့် ပူရုမင်းဆက်မှ သားတစ်ဦး (ဒုရှ္မန္တ) ကို မွေးစား၍ မိမိသားအဖြစ် ခံယူ하였다။
Verse 18
दुष्मन्त: स पुनर्भेजे स्ववंशं राज्यकामुक: । ययातेर्ज्येष्ठपुत्रस्य यदोर्वंशं नरर्षभ ॥ १८ ॥ वर्णयामि महापुण्यं सर्वपापहरं नृणाम् । यदोर्वंशं नर: श्रुत्वा सर्वपापै: प्रमुच्यते ॥ १९ ॥
မဟာရာဇာ ဒုရှ္မန္တ သည် ရာဇပလ္လင်ကို လိုလားသဖြင့် မရုတ်ကို အဖအဖြစ် လက်ခံထားသော်လည်း မိမိ၏ မူလ မင်းဆက်ဖြစ်သော ပူရု မင်းဆက်သို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်하였다။ အို လူတို့အနက် အမြတ်ဆုံး ပရိက္ခစ်တော်၊ ယခု မဟာရာဇာ ယယာတိ၏ အကြီးဆုံးသား ယဒု၏ မင်းဆက်ကို ငါဖော်ပြမည်; ဤဖော်ပြချက်သည် အလွန်ပင် သန့်ရှင်းပုဏ္ဏားပြီး အပြစ်ကံ၏ အကျိုးဆက်ကို ဖျက်ဆီးကာ၊ ကြားနာခြင်းသာဖြင့် လူသည် အပြစ်အကျိုးဆက်အားလုံးမှ လွတ်မြောက်သည်။
Verse 19
दुष्मन्त: स पुनर्भेजे स्ववंशं राज्यकामुक: । ययातेर्ज्येष्ठपुत्रस्य यदोर्वंशं नरर्षभ ॥ १८ ॥ वर्णयामि महापुण्यं सर्वपापहरं नृणाम् । यदोर्वंशं नर: श्रुत्वा सर्वपापै: प्रमुच्यते ॥ १९ ॥
ယဒု မင်းဆက်၏ ဤကഥာသည် အလွန်သန့်ရှင်းပုဏ္ဏားပြီး လူတို့၏ အပြစ်အားလုံးကို ဖယ်ရှားပေးသည်။ ယုံကြည်သဒ္ဓါဖြင့် ကြားနာသူသည် အပြစ်၏ အကျိုးဆက်အားလုံးမှ လွတ်မြောက်သည်။
Verse 20
यत्रावतीर्णो भगवान् परमात्मा नराकृति: । यदो: सहस्रजित्क्रोष्टा नलो रिपुरिति श्रुता: ॥ २० ॥ चत्वार: सूनवस्तत्र शतजित् प्रथमात्मज: । महाहयो रेणुहयो हैहयश्चेति तत्सुता: ॥ २१ ॥
ယဒု မင်းဆက်တွင်ပင် သတ္တဝါအားလုံး၏ နှလုံးသား၌ တည်ရှိသော ပရမာတ္မာ ဘဂဝန် ශ්ရီကృష్ణ သည် လူ့ရုပ်သဏ္ဍာန်ဖြင့် ကိုယ်တိုင် အဝတားဆင်းသက်하였다။ ယဒုတွင် သားလေးယောက်—သဟသ္ရဇိတ်၊ က္ရိုးෂ္ဌာ၊ နလ၊ ရိပု—ရှိ하였다။
Verse 21
यत्रावतीर्णो भगवान् परमात्मा नराकृति: । यदो: सहस्रजित्क्रोष्टा नलो रिपुरिति श्रुता: ॥ २० ॥ चत्वार: सूनवस्तत्र शतजित् प्रथमात्मज: । महाहयो रेणुहयो हैहयश्चेति तत्सुता: ॥ २१ ॥
လေးယောက်အနက် အကြီးဆုံးမှာ သဟသ္ရဇိတ် ဖြစ်ပြီး၊ သူ၏သားမှာ ရှတဇိတ် ဖြစ်သည်။ ရှတဇိတ်တွင် သားသုံးယောက်—မဟာဟယ၊ ရေဏုဟယ၊ ဟိုင်းဟယ—ရှိသည်။
Verse 22
धर्मस्तु हैहयसुतो नेत्र: कुन्ते: पिता तत: । सोहञ्जिरभवत् कुन्तेर्महिष्मान् भद्रसेनक: ॥ २२ ॥
ဟိုင်းဟယ၏သားမှာ ဓမ္မ ဖြစ်ပြီး၊ ဓမ္မ၏သား နေထရ သည် ကုန္တီ၏ အဖ ဖြစ်သည်။ ကုန္တီမှ ဆိုဟန်ဂျီ၊ ဆိုဟန်ဂျီမှ မဟိෂ္မာန်၊ မဟိෂ္မာန်မှ ဘဒ္ရစေနက ပေါ်ထွန်း하였다။
Verse 23
दुर्मदो भद्रसेनस्य धनक: कृतवीर्यसू: । कृताग्नि: कृतवर्मा च कृतौजा धनकात्मजा: ॥ २३ ॥
ဘဒ္ရစေန၏ သားများမှာ ဒုర్మဒ နှင့် ဓနက ဖြစ်ကြသည်။ ဓနက၏ သားများမှာ ကෘတဝီရျ၊ ကෘတအဂ္နိ၊ ကෘတဝර්မာ နှင့် ကෘတအောဇာ ဖြစ်သည်။
Verse 24
अर्जुन: कृतवीर्यस्य सप्तद्वीपेश्वरोऽभवत् । दत्तात्रेयाद्धरेरंशात् प्राप्तयोगमहागुण: ॥ २४ ॥
ကෘတဝီရျ၏ သားမှာ အర్జုန် ဖြစ်သည်။ သူသည် ကျွန်းခုနစ်ခုပါဝင်သော ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်း၏ စကြဝဠာဘုရင် ဖြစ်လာပြီး၊ ဟရိ၏ အংশအဝတား ဒတ္တာတြေယထံမှ ယောဂအင်အားနှင့် မဟာဂုဏ်များကို ရရှိ하였다။
Verse 25
न नूनं कार्तवीर्यस्य गतिं यास्यन्ति पार्थिवा: । यज्ञदानतपोयोगै: श्रुतवीर्यदयादिभि: ॥ २५ ॥
ယဇ္ဉ၊ ဒါန၊ တပသ္၊ ယောဂအင်အား၊ ပညာ၊ အင်အားနှင့် ကရုဏာ စသည့်အရာများတွင် ဤလောက၌ ကာရ್ತဝီရျာర్జုန်နှင့် တန်းတူသော ဘုရင် မရှိခဲ့။
Verse 26
पञ्चाशीतिसहस्राणि ह्यव्याहतबल: समा: । अनष्टवित्तस्मरणो बुभुजेऽक्षय्यषड्वसु ॥ २६ ॥
နှစ်ပေါင်း ရှစ်သောင်းငါးထောင် တိုင်အောင် သူသည် အတားအဆီးမရှိသော ကိုယ်အားနှင့် မပျက်မယွင်းသော မှတ်ဉာဏ်ဖြင့် လောကီအိုင်ශ්ဝရ്യများကို ဆက်လက်ခံစားခဲ့သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ အင်္ဒြိယ ခြောက်ပါးဖြင့် မကုန်ခန်းသော ဘောဂကို ခံစားခဲ့သည်။
Verse 27
तस्य पुत्रसहस्रेषु पञ्चैवोर्वरिता मृधे । जयध्वज: शूरसेनो वृषभो मधुरूर्जित: ॥ २७ ॥
ကာရ္တဝီရျာర్జုန်၏ သား တစ်ထောင်အနက် ပရရှုရာမနှင့် စစ်ပွဲပြီးနောက် အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူ ငါးဦးသာရှိခဲ့သည်—ဇယဓွဇ၊ ရှူရစေန၊ ဝೃષဘ၊ မဓု နှင့် ဥර්ဇိတ။
Verse 28
जयध्वजात् तालजङ्घस्तस्य पुत्रशतं त्वभूत् । क्षत्रं यत् तालजङ्घाख्यमौर्वतेजोपसंहृतम् ॥ २८ ॥
ဇယဓွဇ၏ သားမှာ တာလဇင်္ဃ ဖြစ်၍၊ သူ၌ သားတစ်ရာ ရှိ하였다။ “တာလဇင်္ဃ” ဟု ခေါ်သော က္ෂတ္တရိယ မင်းမျိုးတော်အားလုံးကို ဩရဝ ရှိ၏ ပေးအပ်သော မဟာတေဇသ်ကို ရရှိခဲ့သော မဟာရာဇ စဂရက အကုန်လုံး ဖျက်ဆီး하였다။
Verse 29
तेषां ज्येष्ठो वीतिहोत्रो वृष्णि: पुत्रो मधो: स्मृत: । तस्य पुत्रशतं त्वासीद् वृष्णिज्येष्ठं यत: कुलम् ॥ २९ ॥
တာလဇင်္ဃ၏ သားများအနက် အကြီးဆုံးမှာ ဝီတိဟောထရ ဖြစ်သည်။ ဝီတိဟောထရ၏ သားမှာ မဓု၊ မဓု၏ ထင်ရှားသော သားမှာ ဝೃષ္ဏိ ဖြစ်သည်။ မဓု၌လည်း သားတစ်ရာ ရှိ၍၊ ထိုအထဲတွင် ဝೃષ္ṇိ သည် အကြီးဆုံးဖြစ်သဖြင့် ဝೃષ္ṇိ မျိုးရိုး ပေါ်ထွန်းလာသည်။
Verse 30
माधवा वृष्णयो राजन् यादवाश्चेति संज्ञिता: । यदुपुत्रस्य च क्रोष्टो: पुत्रो वृजिनवांस्तत: । स्वाहितोऽतो विषद्गुर्वै तस्य चित्ररथस्तत: ॥ ३० ॥ शशबिन्दुर्महायोगी महाभागो महानभूत् । चतुर्दशमहारत्नश्चक्रवर्त्यपराजित: ॥ ३१ ॥
အို မဟာရာဇ ပရိက்ஷစ်! ယဒု၊ မဓု၊ ဝೃષ္ṇိ တို့က မိမိတို့၏ မျိုးဆက်ကို သီးသန့် တည်ထောင်ခဲ့သဖြင့် ယာဒဝ၊ မာဓဝ၊ ဝೃષ္ṇိ ဟု ခေါ်ကြသည်။ ယဒု၏ သား က္ရိုးෂ္ဋာ၏ သားမှာ ဝೃဇိနဝန်; ထို့နောက် စွာဟိတ; ထို့နောက် ဝိษဒ္ဂု; ထို့နောက် စိတ္ရရထ; စိတ္ရရထ၏ သားမှာ ရှရှဘိန္ဒု ဖြစ်သည်။
Verse 31
माधवा वृष्णयो राजन् यादवाश्चेति संज्ञिता: । यदुपुत्रस्य च क्रोष्टो: पुत्रो वृजिनवांस्तत: । स्वाहितोऽतो विषद्गुर्वै तस्य चित्ररथस्तत: ॥ ३० ॥ शशबिन्दुर्महायोगी महाभागो महानभूत् । चतुर्दशमहारत्नश्चक्रवर्त्यपराजित: ॥ ३१ ॥
ရှရှဘိန္ဒုသည် မဟာယောဂီ၊ ကံကောင်းကြီးသူ၊ မဟာပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်하였다။ သူသည် အိုင်ရှွရယ ၁၄ ပါးနှင့် မဟာရတနာ ၁၄ ပါးကို ပိုင်ဆိုင်၍ မရှုံးနိုင်သော စကြဝတီဘုရင် ဖြစ်ကာ ကမ္ဘာ၏ အုပ်စိုးရှင် ဖြစ်하였다။
Verse 32
तस्य पत्नीसहस्राणां दशानां सुमहायशा: । दशलक्षसहस्राणि पुत्राणां तास्वजीजनत् ॥ ३२ ॥
နာမည်ကြီး ရှရှဘိန္ဒု၌ မယား ၁၀,၀၀၀ ယောက် ရှိ하였다။ မယားတစ်ယောက်စီမှ သား ၁၀၀,၀၀၀ စီ မွေးဖွားစေသဖြင့်၊ သူ၏ သားအရေအတွက်မှာ ၁၀,၀၀၀ လက္ခ ဖြစ်하였다။
Verse 33
तेषां तु षट्प्रधानानां पृथुश्रवस आत्मज: । धर्मो नामोशना तस्य हयमेधशतस्य याट् ॥ ३३ ॥
သူတို့၏သားများအနက် အထင်ကရသူ ခြောက်ဦးရှိပြီး၊ ထိုအထဲတွင် ပൃထုရှရဝါ သည် ထင်ရှားသည်။ ပൃထုရှရဝါ၏သားမှာ ဓမ္မ၊ ဓမ္မ၏သားမှာ ဥရှနာ ဖြစ်ပြီး၊ ဥရှနာသည် အශ්ဝမေဓ ယဇ်ပူဇော်မှု တစ်ရာကြိမ် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
Verse 34
तत्सुतो रुचकस्तस्य पञ्चासन्नात्मजा: शृणु । पूरुजिद्रुक्मरुक्मेषुपृथुज्यामघसंज्ञिता: ॥ ३४ ॥
ဥရှနာ၏သားမှာ ရုစက ဖြစ်သည်။ ရုစကတွင် သားငါးဦး—ပူရုဇစ်၊ ရုက္မ၊ ရုက္မေရှု၊ ပೃထု၊ ဂျျာမဂ္ဃ—ရှိသည်။ သူတို့အကြောင်းကို ငါ့ထံမှ နားထောင်လော့။
Verse 35
ज्यामघस्त्वप्रजोऽप्यन्यां भार्यां शैब्यापतिर्भयात् । नाविन्दच्छत्रुभवनाद् भोज्यां कन्यामहारषीत् । रथस्थां तां निरीक्ष्याह शैब्या पतिममर्षिता ॥ ३५ ॥ केयं कुहक मत्स्थानं रथमारोपितेति वै । स्नुषा तवेत्यभिहिते स्मयन्ती पतिमब्रवीत् ॥ ३६ ॥
ဂျျာမဂ္ဃသည် သားသမီးမရှိသော်လည်း မယား ရှိုင်ဗျာကို ကြောက်၍ အခြားမယား မယူခဲ့။ တစ်ခါတွင် ရန်သူ၏ နန်းတော်မှ ပျော်ပါးအမျိုးသမီးတစ်ဦးကို ခေါ်လာသည်။ သူမကို ရထားပေါ်တွင် ထိုင်နေသည်ကို မြင်သော် ရှိုင်ဗျာ ဒေါသထွက်၍—“ဟေ့ လှည့်စားသူ! ရထားပေါ်မှာ ငါ့နေရာမှာ ထိုင်နေတဲ့ ဒီမိန်းကလေးက ဘယ်သူလဲ” ဟု ဆို하였다။
Verse 36
ज्यामघस्त्वप्रजोऽप्यन्यां भार्यां शैब्यापतिर्भयात् । नाविन्दच्छत्रुभवनाद् भोज्यां कन्यामहारषीत् । रथस्थां तां निरीक्ष्याह शैब्या पतिममर्षिता ॥ ३५ ॥ केयं कुहक मत्स्थानं रथमारोपितेति वै । स्नुषा तवेत्यभिहिते स्मयन्ती पतिमब्रवीत् ॥ ३६ ॥
ရှိုင်ဗျာက ထိုသို့ မေးရာ ဂျျာမဂ္ဃက “သူမက နင့်ရဲ့ ချွေးမပဲ” ဟု ပြန်ဆို하였다။ ထိုစကားကို ကြားသော် ရှိုင်ဗျာ ပြုံးရယ်ကာ ခင်ပွန်းကို ပြော하였다။
Verse 37
अहं बन्ध्यासपत्नी च स्नुषा मे युज्यते कथम् । जनयिष्यसि यं राज्ञि तस्येयमुपयुज्यते ॥ ३७ ॥
ရှိုင်ဗျာက “ကျွန်မက မျိုးမပွားနိုင်သူ၊ ထပ်မံမယားလည်း မရှိဘူး; ဒီမိန်းကလေးက ကျွန်မရဲ့ ချွေးမ ဘယ်လိုဖြစ်နိုင်မလဲ” ဟု ဆိုသည်။ ဂျျာမဂ္ဃက “မိဖုရားရေ၊ သင်သည် သားတစ်ယောက် မွေးဖွားမည်၊ ဒီမိန်းကလေးက သူ့အတွက်ပင် ဖြစ်မည်” ဟု ဖြေသည်။
Verse 38
अन्वमोदन्त तद्विश्वेदेवा: पितर एव च । शैब्या गर्भमधात् काले कुमारं सुषुवे शुभम् । स विदर्भ इति प्रोक्त उपयेमे स्नुषां सतीम् ॥ ३८ ॥
ဝိශ්ဝေဒေဝါနှင့် ပိတೃတို့သည် ဝမ်းမြောက်အနုမോദနာပြုကြ၍၊ သူတို့၏ကရုဏာကြောင့် ဂျျာမဃ၏စကားသည် အမှန်တကယ်ဖြစ်လာ하였다။ မျိုးမပွားနိုင်ခဲ့သော ရှိုင်ဗျာလည်း ဒေဝတားတို့၏အနုဂ्रहဖြင့် ကိုယ်ဝန်ရှိလာပြီး အချိန်တန်သော် မင်္ဂလာရှိသော သားတော်ကို မွေးဖွားကာ “ဝိဒර්ဘ” ဟု အမည်ပေး하였다။ ကလေးမမွေးမီကပင် ထိုမိန်းကလေးကို မျိုးဆက်၏ မင်္ဂလာမယား (ချွေးမ) အဖြစ် လက်ခံထားသဖြင့်၊ ဝိဒර්ဘ ကြီးလာသောအခါ သူမနှင့်ပင် လက်ထပ်하였다။
Frequently Asked Questions
They show how Bhāgavata vaṁśānucarita links persons to regions: these sons become eponymous founders of eastern polities, turning genealogy into a map of sacred geography. The emphasis also illustrates how royal expansion is framed as a consequence of lineage, merit, and divine arrangement rather than mere conquest.
The text presents drought relief through yajña performed by Ṛṣyaśṛṅga, indicating that cosmic order (rain, fertility, prosperity) responds to dharma and sacrificial alignment. Its inclusion prevents the genealogy from becoming a bare list: it demonstrates poṣaṇa—divine protection mediated through a sage—and shows that kingship depends on brahminical sanctity and righteous ritual.
Adhiratha found the infant Karṇa in a basket by the Gaṅgā and raised him as his own. The Bhāgavata references Karṇa to anchor dynastic lines in widely known Itihāsa memory and to show how providence operates through unconventional lineage events (abandonment, adoption), while still weaving outcomes into the broader moral fabric of karma and destiny.
This is āśraya-oriented framing: the genealogies ultimately serve the revelation of Bhagavān as the Supreme Shelter. By explicitly stating Kṛṣṇa’s appearance in Yadu’s line, the text signals that the “purpose” of dynastic history is to lead the listener toward Kṛṣṇa-kathā and to interpret worldly succession as a pathway to divine descent.
He received mystic power (including aṣṭa-siddhi) from Dattātreya, described as an incarnation of the Supreme Personality of Godhead. Theologically, this shows that even unparalleled royal might is derivative—granted by divine agency—and therefore accountable to dharma; the later reduction of his lineage underscores that power without alignment to higher order is not ultimately secure.
It illustrates divine overruling of biological limitation and social predicament: despite Śaibyā’s barrenness and Jyāmagha’s constrained household situation, blessings from devas and pitṛs fulfill a seemingly impossible promise, resulting in Vidarbha’s birth. In vaṁśānucarita terms, it shows continuity of lineage as dependent on higher sanction, not merely human planning.