Adhyaya 16
Paraśurāma Avenges Jamadagni; Restoration Through Sacrifice; Viśvāmitra’s Line and Devarāta (Śunaḥśepha)
ရှုကဒေဝသည် ဂျမဒဂ္ဂနိ၏ အမိန့်အရ မိခင် ရေဏုကာနှင့် ညီအစ်ကိုများကို ကွပ်မျက်ခဲ့ပြီးနောက် ဆုလာဘ်ဖြင့် ပြန်လည်အသက်သွင်းပေးခဲ့သော ပရသုရာမ၏ နာခံမှုကို ဟောကြားသည်။ ကာရ်တဝီရ်ယာရ်ဇုန၏ သားများက ဂျမဒဂ္ဂနိကို သတ်ဖြတ်ပြီးနောက်၊ ပရသုရာမသည် ခတ္တိယမျိုးနွယ်ကို ၂၁ ကြိမ်တိုင်တိုင် သုတ်သင်ရှင်းလင်းခဲ့သည်။ သူသည် ဗာသုဒေဝဘုရားရှင်အား ယဇ်ပူဇော်ကာ ဖခင်ကို ပြန်လည်အသက်သွင်းပြီး မဟေန္ဒြတောင်သို့ ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်။ ဤအခန်းသည် ဝိသွာမိတြ၏ မျိုးဆက်နှင့် သုနးသေဖ (ဒေဝရာတ) ကို မွေးစားခြင်းဖြင့် နိဂုံးချုပ်သည်။
Shlokas
Verse 1
श्रीशुक उवाच पित्रोपशिक्षितो रामस्तथेति कुरुनन्दन । संवत्सरं तीर्थयात्रां चरित्वाश्रममाव्रजत् ॥ १ ॥
သီရိရှုကဒေဝ မိန့်ကြားသည်—ကူရုဝంశ၏ သား ပရိက္ခစ် မင်းမြတ်၊ ဖခင်၏ အမိန့်ကို လက်ခံသောအခါ ဘုရား ပရရှုရာမသည် ချက်ချင်း “ထိုသို့ပင်” ဟု ဆို၍ သဘောတူ하였다။ တစ်နှစ်ပြည့် သန့်ရှင်းသော တီရ္ထများသို့ ဘုရားဖူးခရီးသွားပြီးနောက် ဖခင်၏ အာရှရမ်သို့ ပြန်လာ하였다။
Verse 2
कदाचिद् रेणुका याता गङ्गायां पद्ममालिनम् । गन्धर्वराजं क्रीडन्तमप्सरोभिरपश्यत ॥ २ ॥
တစ်ခါတရံ ဂျမဒဂ္နိ၏ ဇနီး ရေဏုကာသည် ရေယူရန် ဂင်္ဂါမြစ်ကမ်းသို့ သွား하였다။ ထိုနေရာတွင် ကြာပန်းမော်လီဖြင့် အလှဆင်ထားသော ဂန္ဓဗ္ဗရာဇ စိတ္တရထကို အပ္စရာများနှင့်အတူ ဂင်္ဂါတွင် ကစားမြူးနေသည်ကို မြင်하였다။
Verse 3
विलोकयन्ती क्रीडन्तमुदकार्थं नदीं गता । होमवेलां न सस्मार किञ्चिच्चित्ररथस्पृहा ॥ ३ ॥
သူမသည် ရေယူရန် မြစ်သို့ သွားခဲ့သော်လည်း ကစားမြူးနေသော စိတ္တရထကို ကြည့်နေစဉ် စိတ်ထဲတွင် အနည်းငယ် မက်မောမှု ဖြစ်လာ၍ ဟိုးမ (မီးပူဇော်) အချိန် ကုန်လွန်နေသည်ကို မမှတ်မိခဲ့။
Verse 4
कालात्ययं तं विलोक्य मुने: शापविशङ्किता । आगत्य कलशं तस्थौ पुरोधाय कृताञ्जलि: ॥ ४ ॥
နောက်မှ အချိန်လွန်သွားသည်ကို သိမြင်၍ ရေဏုကာသည် မုနိ၏ ကျိန်စာကို ကြောက်ရွံ့하였다။ ထို့ကြောင့် ပြန်လာကာ ရေအိုးကို ရှေ့တွင် ထားပြီး လက်အုပ်ချီ၍ ရပ်နေ하였다။
Verse 5
व्यभिचारं मुनिर्ज्ञात्वा पत्न्या: प्रकुपितोऽब्रवीत् । घ्नतैनां पुत्रका: पापामित्युक्तास्ते न चक्रिरे ॥ ५ ॥
မဟာမုနိ ဂျမဒဂ္နိသည် ဇနီး၏ စိတ်ထဲရှိ မတရားသော လိုလားမှုကို သိမြင်၍ ဒေါသထွက်ကာ “သားတို့၊ ဤအပြစ်ရှိသော မိန်းမကို သတ်ကြ” ဟု ဆို하였다။ သို့သော် သားများသည် အမိန့်ကို မလိုက်နာခဲ့။
Verse 6
राम: सञ्चोदित: पित्रा भ्रातृन् मात्रा सहावधीत् । प्रभावज्ञो मुने: सम्यक् समाधेस्तपसश्च स: ॥ ६ ॥
ဇမဒဂ္နီ မုနိက ရာမ (ပရာရှုရာမ) ကို အမိန့်ပေး၍ အမိန့်မနာခံသော အစ်ကိုညီအစ်ကိုများနှင့် စိတ်ထဲ၌ မတရားကာမပြုခဲ့သော မိခင်ကို သတ်စေ하였다။ အဖ၏ တပဿ၊ သမာဓိနှင့် အာနုဘော်ကို သိရှိသော ဘုရား ပရာရှုရာမသည် ချက်ချင်း မိခင်နှင့် ညီအစ်ကိုများကို သတ်ခဲ့သည်။
Verse 7
वरेणच्छन्दयामास प्रीत: सत्यवतीसुत: । वव्रे हतानां रामोऽपि जीवितं चास्मृतिं वधे ॥ ७ ॥
စတျဝတီ၏သား ဇမဒဂ္နီသည် ပရာရှုရာမကို အလွန်နှစ်သက်၍ “လိုသမျှ အာသီသတောင်း” ဟုဆိုသည်။ ရာမက “ကျွန်ုပ်သတ်ခဲ့သော မိခင်နှင့် ညီအစ်ကိုများ ပြန်လည်အသက်ရှင်ပါစေ၊ ကျွန်ုပ်လက်ဖြင့် သတ်ခံရသည်ကိုလည်း မမှတ်မိပါစေ—ဤအာသီသကို တောင်းပါသည်” ဟုတောင်း하였다။
Verse 8
उत्तस्थुस्ते कुशलिनो निद्रापाय इवाञ्जसा । पितुर्विद्वांस्तपोवीर्यं रामश्चक्रे सुहृद्वधम् ॥ ८ ॥
ထို့နောက် ဇမဒဂ္နီ၏ အာသီသကြောင့် သူတို့သည် ချက်ချင်း ကောင်းမွန်စွာ ပြန်လည်ထလာကြပြီး နက်ရှိုင်းသော အိပ်စက်မှုမှ လွယ်ကူစွာ နိုးထသကဲ့သို့ ဝမ်းမြောက်ကြသည်။ အဖ၏ တပဿဗလနှင့် ပညာအာနုဘော်ကို သိသော ရာမသည် အဖ၏ အမိန့်အတိုင်း ဆွေမျိုးများကို သတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
Verse 9
येऽर्जुनस्य सुता राजन् स्मरन्त: स्वपितुर्वधम् । रामवीर्यपराभूता लेभिरे शर्म न क्वचित् ॥ ९ ॥
အို မင်းကြီး ပရိက்ရှစ်! ပရာရှုရာမ၏ အလွန်မြင့်မားသော ဗီရိယကြောင့် ရှုံးနိမ့်ခဲ့သော ကာတ်တဝီရျာအర్జုန၏ သားများသည် မိမိတို့အဖ သတ်ခံရမှုကို အမြဲမှတ်မိနေသဖြင့် မည်သည့်အခါမျှ ပျော်ရွှင်ချမ်းသာမှု မရခဲ့ကြ။
Verse 10
एकदाश्रमतो रामे सभ्रातरि वनं गते । वैरं सिषाधयिषवो लब्धच्छिद्रा उपागमन् ॥ १० ॥
တစ်ခါတုန်းက ရာမ (ပရာရှုရာမ) သည် ညီအစ်ကိုများနှင့်အတူ အာရှရမ်မှ တောသို့ ထွက်သွားစဉ်၊ အခွင့်အရေးရသည်ဟု မြင်သော ကာတ်တဝီရျာအర్జုန၏ သားများသည် အငြိုးကို ဖြေရှင်းလို၍ ဇမဒဂ္နီ၏ နေအိမ်သို့ လာရောက်ကြသည်။
Verse 11
दृष्ट्वाग्न्यागार आसीनमावेशितधियं मुनिम् । भगवत्युत्तमश्लोके जघ्नुस्ते पापनिश्चया: ॥ ११ ॥
Kārtavīryārjuna ၏ သားတော်များသည် အပြစ်ကျူးလွန်ရန် ဆုံးဖြတ်ထားကြသည်။ ထို့ကြောင့် ယဇ်ပူဇော်ရာ မီးဖိုဘေးတွင် ထိုင်ကာ မြတ်စွာဘုရားအား အာရုံပြုနေသော ရသေ့ Jamadagni ကို တွေ့သောအခါ သတ်ဖြတ်ခဲ့ကြသည်။
Verse 12
याच्यमाना: कृपणया राममात्रातिदारुणा: । प्रसह्य शिर उत्कृत्य निन्युस्ते क्षत्रबन्धव: ॥ १२ ॥
Paraśurāma ၏မိခင် Reṇukā သည် ခင်ပွန်းသည်၏အသက်ကို ကယ်ပါရန် သနားစဖွယ် တောင်းပန်သော်လည်း ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သော မင်းသားတို့သည် အတင်းအဓမ္မ ခေါင်းဖြတ်ကာ ယူဆောင်သွားကြသည်။
Verse 13
रेणुका दु:खशोकार्ता निघ्नन्त्यात्मानमात्मना । राम रामेति तातेति विचुक्रोशोच्चकै: सती ॥ १३ ॥
ခင်ပွန်းသည် သေဆုံးသွားသဖြင့် ဝမ်းနည်းပူဆွေးကာ သီလရှိသော Reṇukā သည် မိမိကိုယ်ကို ရိုက်နှက်ပြီး “အို Rāma၊ ချစ်လှစွာသော သားတော် Rāma” ဟု ကျယ်လောင်စွာ ငိုကြွေးလေသည်။
Verse 14
तदुपश्रुत्य दूरस्था हा रामेत्यार्तवत्स्वनम् । त्वरयाश्रममासाद्य ददृशु: पितरं हतम् ॥ १४ ॥
Jamadagni ၏သားများဖြစ်သော Paraśurāma အပါအဝင်တို့သည် အဝေးတွင်ရှိနေသော်လည်း Reṇukā ၏ “အို Rāma” ဟု အော်ခေါ်သံကို ကြားလိုက်သည်နှင့် တပြိုင်နက် ကျောင်းသင်္ခန်းသို့ အမြန်ပြန်လာကာ ဖခင်ဖြစ်သူ အသတ်ခံရသည်ကို တွေ့လိုက်ရသည်။
Verse 15
ते दु:खरोषामर्षार्तिशोकवेगविमोहिता: । हा तात साधो धर्मिष्ठ त्यक्त्वास्मान्स्वर्गतो भवान् ॥ १५ ॥
ဝမ်းနည်းခြင်း၊ ဒေါသထွက်ခြင်းနှင့် ပူဆွေးခြင်းတို့ကြောင့် Jamadagni ၏သားများသည် “အို အဖ၊ တရားနှင့်အညီ အကျင့်သီလနှင့် ပြည့်စုံသော အရှင်၊ အကျွန်ုပ်တို့ကို ထားရစ်ခဲ့ပြီး နတ်ပြည်သို့ ကြွသွားပါပြီတကား” ဟု ငိုကြွေးကြသည်။
Verse 16
विलप्यैवं पितुर्देहं निधाय भ्रातृषु स्वयम् । प्रगृह्य परशुं राम: क्षत्रान्ताय मनो दधे ॥ १६ ॥
ဤသို့ ငိုကြွေးပြီးနောက် ပရရှုရာမသည် ဖခင်၏အလောင်းကို ညီအစ်ကိုများထံ အပ်နှံကာ မိမိကိုယ်တိုင် ပုဆိန်ကို ကိုင်ယူ၍ ကမ္ဘာမြေပေါ်ရှိ က္ෂတ္တရိယတို့ကို အဆုံးသတ်မည်ဟု ဆုံးဖြတ်하였다။
Verse 17
गत्वा माहिष्मतीं रामो ब्रह्मघ्नविहतश्रियम् । तेषां स शीर्षभी राजन् मध्ये चक्रे महागिरिम् ॥ १७ ॥
အို မင်းကြီး၊ ပရရှုရာမသည် ဘြာဟ္မဏကို သတ်သောအပြစ်ကြောင့် ဂုဏ်သရေကျဆင်းနေသော မာဟိရှ္မတီသို့ သွား၍ မြို့အလယ်၌ ကာတ်တဝီရျာర్జုန၏ သားများ၏ ဖြတ်ထားသော ခေါင်းများဖြင့် တောင်ကြီးတစ်လုံးကို တည်ဆောက်하였다။
Verse 18
तद्रक्तेन नदीं घोरामब्रह्मण्यभयावहाम् । हेतुं कृत्वा पितृवधं क्षत्रेऽमङ्गलकारिणि ॥ १८ ॥ त्रि:सप्तकृत्व: पृथिवीं कृत्वा नि:क्षत्रियां प्रभु: । समन्तपञ्चके चक्रे शोणितोदान् ह्रदान् नव ॥ १९ ॥
သူတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာသွေးဖြင့် ပရရှုရာမသည် ကြောက်မက်ဖွယ် မြစ်တစ်စင်းကို ဖန်တီးကာ ဘြာဟ္မဏယဉ်ကျေးမှုကို မလေးစားသော မင်းများကို အလွန်ကြောက်ရွံ့စေ하였다။ ဖခင်သတ်မှုအတွက် ပြန်လည်တုံ့ပြန်ခြင်းဟူသော အကြောင်းပြချက်ဖြင့်၊ အပြစ်ကာမများပြုသော က္ෂတ္တရိယတို့ကို သခင်သည် ကမ္ဘာမြေပေါ်မှ ၂၁ ကြိမ်တိုင်တိုင် ဖယ်ရှားခဲ့ပြီး၊ သမန်တပဉ္စက၌ သူတို့၏ သွေးဖြင့် ပြည့်နေသော ရေကန် ၉ ကန်ကို ဖန်တီး하였다။
Verse 19
तद्रक्तेन नदीं घोरामब्रह्मण्यभयावहाम् । हेतुं कृत्वा पितृवधं क्षत्रेऽमङ्गलकारिणि ॥ १८ ॥ त्रि:सप्तकृत्व: पृथिवीं कृत्वा नि:क्षत्रियां प्रभु: । समन्तपञ्चके चक्रे शोणितोदान् ह्रदान् नव ॥ १९ ॥
သူတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာသွေးဖြင့် ပရရှုရာမသည် ကြောက်မက်ဖွယ် မြစ်တစ်စင်းကို ဖန်တီးကာ ဘြာဟ္မဏယဉ်ကျေးမှုကို မလေးစားသော မင်းများကို အလွန်ကြောက်ရွံ့စေ하였다။ ဖခင်သတ်မှုအတွက် ပြန်လည်တုံ့ပြန်ခြင်းဟူသော အကြောင်းပြချက်ဖြင့်၊ အပြစ်ကာမများပြုသော က္ෂတ္တရိယတို့ကို သခင်သည် ကမ္ဘာမြေပေါ်မှ ၂၁ ကြိမ်တိုင်တိုင် ဖယ်ရှားခဲ့ပြီး၊ သမန်တပဉ္စက၌ သူတို့၏ သွေးဖြင့် ပြည့်နေသော ရေကန် ၉ ကန်ကို ဖန်တီး하였다။
Verse 20
पितु: कायेन सन्धाय शिर आदाय बर्हिषि । सर्वदेवमयं देवमात्मानमयजन्मखै: ॥ २० ॥
ထို့နောက် ပရရှုရာမသည် ဖခင်၏ ခေါင်းကို မိမိ၏ မృతကိုယ်ခန္ဓာနှင့် ဆက်စပ်ကာ ကုရှာမြက်ပေါ်တွင် ကိုယ်ခန္ဓာတစ်လုံးလုံးကို တင်ထား하였다။ ယဇ్ఞများကို ပူဇော်၍၊ ဒေဝတားအားလုံးနှင့် သတ္တဝါအားလုံးအတွင်း ပျံ့နှံ့နေသော ပရမాత್ಮာဖြစ်သည့် ဝါစုဒေဝ ဘဂဝန်ကို ကိုးကွယ်ပူဇော်ခြင်းကို စတင်하였다။
Verse 21
ददौ प्राचीं दिशं होत्रे ब्रह्मणे दक्षिणां दिशम् । अध्वर्यवे प्रतीचीं वै उद्गात्रे उत्तरां दिशम् ॥ २१ ॥ अन्येभ्योऽवान्तरदिश: कश्यपाय च मध्यत: । आर्यावर्तमुपद्रष्ट्रे सदस्येभ्यस्तत: परम् ॥ २२ ॥
ယဇ်ပူဇော်ပွဲပြီးဆုံးသော် ဘဂဝန် ပရရှုရာမသည် ဟိုတာအား အရှေ့ဘက်ကို၊ ဘြဟ္မာအား တောင်ဘက်ကို၊ အဓ္ဝရျုအား အနောက်ဘက်ကို၊ ဥဒ္ဂါတာအား မြောက်ဘက်ကို သန့်ရှင်းသော ဒါနအဖြစ် ပေးအပ်하였다။
Verse 22
ददौ प्राचीं दिशं होत्रे ब्रह्मणे दक्षिणां दिशम् । अध्वर्यवे प्रतीचीं वै उद्गात्रे उत्तरां दिशम् ॥ २१ ॥ अन्येभ्योऽवान्तरदिश: कश्यपाय च मध्यत: । आर्यावर्तमुपद्रष्ट्रे सदस्येभ्यस्तत: परम् ॥ २२ ॥
အခြားယဇ်ဆောင်များအား ထောင့်လေးထောင့်၏ ဒిశများကို ပေးအပ်ပြီး၊ ကশ্যပအား အလယ်ဒေသကို၊ ဥပဒြഷ്ടာအား အာရျာဝရ್ತကို ပေးကာ၊ ကျန်ရှိသမျှကို စဒಸ್ಯ ယဇ်ဆောင်များထံ ခွဲဝေ하였다။
Verse 23
ततश्चावभृथस्नानविधूताशेषकिल्बिष: । सरस्वत्यां महानद्यां रेजे व्यब्भ्र इवांशुमान् ॥ २३ ॥
ထို့နောက် အဝဘෘထ-စနာန်ကို ပြုလုပ်၍ အပြစ်အကုန်လုံးမှ သန့်စင်ကာ၊ မဟာမြစ် စရஸဝတီ ကမ်းနားတွင် မိုးတိမ်ကင်းသော ကောင်းကင်၏ နေမင်းကဲ့သို့ ဘဂဝန် ပရရှုရာမ တောက်ပ하였다။
Verse 24
स्वदेहं जमदग्निस्तु लब्ध्वा संज्ञानलक्षणम् । ऋषीणां मण्डले सोऽभूत् सप्तमो रामपूजित: ॥ २४ ॥
ဤသို့ ဘဂဝန် ပရရှုရာမ၏ ပူဇော်ကန်တော့မှုကြောင့် ဇမဒဂ္နီသည် အပြည့်အဝ မှတ်ဉာဏ်နှင့်အတူ ကိုယ်ခန္ဓာကို ပြန်လည်ရရှိကာ အသက်ပြန်ရှင်လာပြီး၊ စပ్తရိရှီအဖွဲ့တွင် ခုနစ်မြောက် ရိရှီ ဖြစ်လာ하였다။
Verse 25
जामदग्न्योऽपि भगवान् राम: कमललोचन: । आगामिन्यन्तरे राजन् वर्तयिष्यति वै बृहत् ॥ २५ ॥
အို မင်းကြီး ပရိက္ခစ်! ဇမဒဂ္နီ၏ သားတော်၊ ကြာပန်းမျက်လုံးရှိသော ဘဂဝန် ပရရှုရာမသည် နောက်လာမည့် မနွန္တရတွင် ဝేదပညာကို မဟာအဖြစ် ပြန့်ပွားစေမည်၊ အဆိုပါအတိုင်း စပ్తရိရှီတို့ထဲမှ တစ်ပါး ဖြစ်မည်။
Verse 26
आस्तेऽद्यापि महेन्द्राद्रौ न्यस्तदण्ड: प्रशान्तधी: । उपगीयमानचरित: सिद्धगन्धर्वचारणै: ॥ २६ ॥
ပရရှုရာမသည် ယနေ့တိုင် မဟေန္ဒြတောင်၌ စိတ်ငြိမ်သက်သော ဉာဏ်ဖြင့် နေထိုင်သည်။ က္ෂတ္တရိယ လက်နက်များကို စွန့်ပြီး စိဒ္ဓ၊ ခါရဏ၊ ဂန္ဓဗ္ဗတို့က သူ၏ သန့်ရှင်းသော ဇာတ်ကြောင်းကို ချီးမွမ်းသီဆိုကြသည်။
Verse 27
एवं भृगुषु विश्वात्मा भगवान् हरिरीश्वर: । अवतीर्य परं भारं भुवोऽहन् बहुशो नृपान् ॥ २७ ॥
ဤသို့ ဘൃဂုဝంశ၌ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အတ္တဖြစ်သော ဘဂဝန် ဟရီ ပရမေရှွရသည် အဝတာရဆင်းလာ၍ မြေကြီး၏ భారကို လျော့စေကာ မကောင်းသော မင်းများကို အကြိမ်ကြိမ် သတ်နှိမ်ခဲ့သည်။
Verse 28
गाधेरभून्महातेजा: समिद्ध इव पावक: । तपसा क्षात्रमुत्सृज्य यो लेभे ब्रह्मवर्चसम् ॥ २८ ॥
မဟာရာဇာ ဂါဓိ၏ သား ဝိශ්ဝာမိတ္တရသည် မီးလောင်တောက်ပသကဲ့သို့ မဟာတေဇရှိသည်။ တပသဖြင့် က္ෂတ္တရိယ အဆင့်ကို စွန့်ကာ ဘြာဟ္မဏ တေဇကို ရရှိ하였다။
Verse 29
विश्वामित्रस्य चैवासन् पुत्रा एकशतं नृप । मध्यमस्तु मधुच्छन्दा मधुच्छन्दस एव ते ॥ २९ ॥
အို မင်းကြီး ပရိက္ခစ်! ဝိශ්ဝာမိတ္တရတွင် သား ၁၀၁ ယောက်ရှိသည်။ အလယ်သား၏ အမည်မှာ မဓုချန္ဒာ ဖြစ်ပြီး၊ သူနှင့် ဆက်နွယ်၍ အခြားသားများလည်း ‘မဓုချန္ဒာ’ ဟု ခေါ်ကြသည်။
Verse 30
पुत्रं कृत्वा शुन:शेफं देवरातं च भार्गवम् । आजीगर्तं सुतानाह ज्येष्ठ एष प्रकल्प्यताम् ॥ ३० ॥
ဝိශ්ဝာမိတ္တရသည် အဇီဂර්တ၏ သား ရှုနಃရှေဖ—ဘားဂဝဝంశမှ မွေးဖွား၍ ဒေဝရာတ ဟုလည်း ခေါ်သူ—ကို မိမိ၏ သားအဖြစ် လက်ခံကာ အခြားသားများအား ‘သူကို အကြီးဆုံးအစ်ကိုအဖြစ် လက်ခံပါ’ ဟု အမိန့်ပေး하였다။
Verse 31
यो वै हरिश्चन्द्रमखे विक्रीत: पुरुष: पशु: । स्तुत्वा देवान् प्रजेशादीन् मुमुचे पाशबन्धनात् ॥ ३१ ॥
ဟရိရှ္စန္ဒြာ မင်း၏ ယဇ္ဈပူဇော်ပွဲတွင် ရှုနဟ်ရှေဖကို သူ့အဖေက လူ-တိရစ္ဆာန်အဖြစ် ယဇ္ဈဘလိအတွက် ရောင်းချခဲ့သည်။ သူသည် ဒေဝတားများနှင့် ပရဇာပတိများကို ချီးမွမ်းဆုတောင်း၍ သူတို့၏ ကရုဏာကြောင့် ချည်နှောင်မှုမှ လွတ်မြောက်하였다။
Verse 32
यो रातो देवयजने देवैर्गाधिषु तापस: । देवरात इति ख्यात: शुन:शेफस्तु भार्गव: ॥ ३२ ॥
ရှုနဟ်ရှေဖသည် ဘာရ္ဂဝ မျိုးရိုးတွင် မွေးဖွားသော်လည်း တပဿနှင့် ဝိညာဉ်ရေးရာတွင် အလွန်တိုးတက်သူဖြစ်သဖြင့် ယဇ္ဈပူဇော်ပွဲရှိ ဒေဝတားများက ကာကွယ်ပေး하였다။ ထို့ကြောင့် ဂါဓိ၏ မျိုးဆက် ‘ဒေဝရာတ’ ဟူ၍လည်း ထင်ရှားလာ하였다။
Verse 33
ये मधुच्छन्दसो ज्येष्ठा: कुशलं मेनिरे न तत् । अशपत् तान्मुनि: क्रुद्धो म्लेच्छा भवत दुर्जना: ॥ ३३ ॥
မဓုချ္ဆန္ဒာ၏ အကြီးဆုံး သား ၅၀ ယောက်သည် ရှုနဟ်ရှေဖကို အကြီးဆုံးသားအဖြစ် လက်မခံကြ။ ထို့ကြောင့် ဒေါသထွက်သော မုနိ ဝိශ්ဝာမိတ္တရက “မကောင်းသောသားတို့၊ ဝေဒယဉ်ကျေးမှုကို ဆန့်ကျင်၍ မလေစ္ဆာ ဖြစ်ကြစေ” ဟု ကျိန်စာတင်하였다။
Verse 34
स होवाच मधुच्छन्दा: सार्धं पञ्चाशता तत: । यन्नो भवान् सञ्जानीते तस्मिंस्तिष्ठामहे वयम् ॥ ३४ ॥
အကြီးသားများ ကျိန်စာခံရပြီးနောက် မဓုချ္ဆန္ဒာနှင့် အငယ်သား ၅၀ ယောက်တို့သည် အဖေထံသို့ လာ၍ “အဖေကြီး၊ သင်ဆုံးဖြတ်သမျှ စီမံချက်အတိုင်း ကျွန်ုပ်တို့ လိုက်နာပါမည်” ဟု ပြော하였다။
Verse 35
ज्येष्ठं मन्त्रदृशं चक्रुस्त्वामन्वञ्चो वयं स्म हि । विश्वामित्र: सुतानाह वीरवन्तो भविष्यथ । ये मानं मेऽनुगृह्णन्तो वीरवन्तमकर्त माम् ॥ ३५ ॥
ထို့ကြောင့် အငယ် မဓုချ္ဆန္ဒာတို့သည် ရှုနဟ်ရှေဖကို အကြီးဆုံးအစ်ကိုနှင့် မန္တရမြင်သူအဖြစ် သတ်မှတ်ကာ “ကျွန်ုပ်တို့သည် သင်၏ အမိန့်ကို လိုက်နာမည်” ဟု ပြော하였다။ ဝိශ්ဝာမိတ္တရသည် ကျေနပ်၍ “ငါ့အမိန့်ကို ဂုဏ်ပြုသဖြင့် သင်တို့သည် သတ္တိရှိသောသားတို့၏ ဖခင်များ ဖြစ်ကြစေ” ဟု ကောင်းချီးပေး하였다။
Verse 36
एष व: कुशिका वीरो देवरातस्तमन्वित । अन्ये चाष्टकहारीतजयक्रतुमदादय: ॥ ३६ ॥
ဝိශ්ဝာမိတ္တရက “အို ကೌသိက မျိုးနွယ်တို့၊ ဒီ ဒေဝရာတ သည် ငါ၏သားဖြစ်၍ သင်တို့ထဲမှ တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ သူ၏ အမိန့်ကို လိုက်နာကြလော့” ဟု မိန့်တော်မူ၏။ အို မဟာရာဇ ပရိက္ခစ်၊ ဝိශ්ဝာမိတ္တရတွင် အဋ္ဌက၊ ဟာရီတ၊ ဇယ၊ ကရတုမာန် စသည့် အခြားသားများလည်း များစွာ ရှိ하였다။
Verse 37
एवं कौशिकगोत्रं तु विश्वामित्रै: पृथग्विधम् । प्रवरान्तरमापन्नं तद्धि चैवं प्रकल्पितम् ॥ ३७ ॥
ဤသို့ ဝိශ්ဝာမိတ္တရသည် သားအချို့ကို ကျိန်စာပေး၍ အချို့ကို ကောင်းချီးပေးကာ သားတစ်ဦးကိုလည်း မွေးစား하였다။ ထို့ကြောင့် ကೌသိက မျိုးရိုးတွင် မျိုးခွဲများ ပေါ်ပေါက်လာသော်လည်း အားလုံးအနက် ဒေဝရာတကို အကြီးဆုံးဟု သတ်မှတ်하였다။
Frequently Asked Questions
The chapter presents the episode as a severe dharma-test highlighting the extraordinary potency (tejas) of a brāhmaṇa sage established in austerity and the principle of ājñā-pālana (carrying out the father/guru’s command). Reṇukā’s fault is explicitly mental inclination, showing that inner intention is morally weighty in Vedic ethics. Paraśurāma’s compliance is not portrayed as cruelty for its own sake, since Jamadagni immediately offers a boon and Paraśurāma requests restoration—indicating the episode’s didactic purpose: the seriousness of fidelity, obedience, and the spiritual authority of tapas.
The text frames it as avatāra-kārya: the Lord’s corrective intervention when rulers become a burden (kṣatra-bhāra) and lose respect for brahminical culture. The murder of Jamadagni—an innocent brāhmaṇa engaged in yajña and meditation—becomes the immediate occasion, but the stated broader cause is systemic sinful governance. The repeated ‘twenty-one times’ emphasizes thorough societal correction across generations, not personal vendetta alone.
Samanta-pañcaka functions as a stark narrative symbol of the consequences of adharma in political power. The ‘nine lakes’ motif memorializes the scale of the purge and serves as a warning to kings who disregard brahminical restraint and yajñic order. In Bhāgavatam’s moral historiography, such imagery is meant to produce vairāgya (sobriety) and reinforce that violence born of tyranny rebounds upon the perpetrators and their dynasties.
After retaliation, the narrative turns to restoration and purification: worship of Vāsudeva through sacrifice, avabhṛtha-snāna, and dāna to ṛtviks. The directional gifts dramatize total renunciation of sovereignty and conquest; Paraśurāma relinquishes the fruits of power and reorients the episode toward dharma—showing that even divine correction culminates in devotion, sacrifice, and detachment rather than permanent rule.
Devarāta, also known as Śunaḥśepha, is the son of Ajīgarta (Bhṛgu-line) who is sold for sacrifice in Hariścandra’s yajña but is saved by prayers to the demigods. Viśvāmitra adopts him and orders his sons to accept him as eldest, creating a key lineage junction: a spiritually exalted figure is integrated into the Kauśika dynasty. The episode highlights that spiritual qualification can transcend birth-designations, aligning with Viśvāmitra’s own transformation from kṣatriya to brāhmaṇa through tapas.
The curse is presented as a consequence of rejecting the father’s dharmic command to accept Devarāta as eldest. It illustrates how lineage identity in the Bhāgavatam is not merely biological but also cultural and ethical: opposition to Vedic principles and disobedience to a qualified patriarch-sage results in loss of Vedic standing (symbolized by ‘mleccha’ status), while obedience receives blessing for prosperous progeny.