Adhyaya 13

Verse 1

श्रीशुक उवाच निमिरिक्ष्वाकुतनयो वसिष्ठमवृतर्त्विजम् । आरभ्य सत्रं सोऽप्याह शक्रेण प्राग्वृतोऽस्मि भो: ॥ १ ॥

သီရိရှုကဒေဝ ဂိုစွာမီ မိန့်ကြားသည်—ဣက္ရှဝါကူ၏ သားတော် နိမိ မဟာရာဇာသည် ယဇ్ఞကို စတင်ပြီးနောက် ဝသိဋ္ဌ မဟာရိရှိအား အဓိက ပူဇော်ဆရာအဖြစ် ခန့်အပ်ရန် တောင်းဆို하였다။ သို့သော် ဝသိဋ္ဌက “အို မဟာရာဇာ နိမိ၊ ငါသည် အင်္ဒြာ၏ ယဇ్ఞတွင် ယခင်ကတည်းက ထိုတာဝန်ကို လက်ခံပြီးသားဖြစ်သည်” ဟု ပြန်ဆို하였다။

Verse 2

तं निर्वर्त्यागमिष्यामि तावन्मां प्रतिपालय । तूष्णीमासीद् गृहपति: सोऽपीन्द्रस्याकरोन्मखम् ॥ २ ॥

“အင်္ဒြာအတွက် ယဇ్ఞကို ပြီးစီးစေပြီးမှ ငါပြန်လာမည်; ထိုအချိန်ထိ ငါ့ကို စောင့်ပါ” ဟုဆို၏။ ဂೃಹပတိ နိမိသည် တိတ်ဆိတ်နေပြီး၊ ဝသိဋ္ဌသည် အင်္ဒြာအတွက် ယဇ్ఞကို ဆောင်ရွက်하였다။

Verse 3

निमिश्चलमिदं विद्वान् सत्रमारभतात्मवान् । ऋत्विग्भिरपरैस्तावन्नागमद् यावता गुरु: ॥ ३ ॥

မဟာရာဇာ နိမိသည် ဘဝသည် မတည်မြဲကြောင်း သိမြင်သော အတ္တသိမြင်သူဖြစ်၍ ဝသိဋ္ဌကို ကြာကြာမစောင့်ဘဲ အခြား ရိတ്വစ်များနှင့် စတြယဇ္ဍကို စတင်ပြုလုပ်하였다။

Verse 4

शिष्यव्यतिक्रमं वीक्ष्य तं निर्वर्त्यागतो गुरु: । अशपत् पतताद् देहो निमे: पण्डितमानिन: ॥ ४ ॥

တပည့်၏ အမိန့်လွန်ကျူးမှုကို မြင်ပြီး ယဇ္ဍကို ပြီးစီးကာ ပြန်လာသော ဂုရု ဝသိဋ္ဌသည် “ပညာရှိဟု မိမိကိုယ်ကို ထင်မြင်သော နိမိ၏ ကိုယ်ခန္ဓာ ချက်ချင်းကျပါစေ” ဟု ကျိန်စာတင်하였다။

Verse 5

निमि: प्रतिददौ शापं गुरवेऽधर्मवर्तिने । तवापि पतताद् देहो लोभाद्धर्ममजानत: ॥ ५ ॥

နိမိသည် အဓမ္မလမ်းလိုက်သော ဂုရုကို ပြန်လည်ကျိန်စာတင်၍ “လောဘကြောင့် ကောင်းကင်ဘုရင်ထံမှ လှူဒါန်းမှုရရန် သင်သည် ဓမ္မဉာဏ်ကို ဆုံးရှုံးခဲ့သည်၊ ထို့ကြောင့် သင့်ကိုယ်ခန္ဓာလည်း ကျပါစေ” ဟု ဆို하였다။

Verse 6

इत्युत्ससर्ज स्वं देहं निमिरध्यात्मकोविद: । मित्रावरुणयोर्जज्ञे उर्वश्यां प्रपितामह: ॥ ६ ॥

ဤသို့ဆိုပြီး အဓ్యात्मပညာကျွမ်းကျင်သော နိမိသည် ကိုယ်ခန္ဓာကို စွန့်လွှတ်하였다။ ဝသိဋ္ဌလည်း ကိုယ်ခန္ဓာကို စွန့်ခဲ့သော်လည်း ဥရဝရှီကို မြင်ရာမှ မိတ္တ-ဝရုဏတို့၏ စခလိတဗီရျမှတစ်ဆင့် ပြန်လည်မွေးဖွား하였다။

Verse 7

गन्धवस्तुषु तद् देहं निधाय मुनिसत्तमा: । समाप्ते सत्रयागे च देवानूचु: समागतान् ॥ ७ ॥

ယဇ္ဍပြုလုပ်နေစဉ် မုနိမြတ်များသည် နိမိ စွန့်လွှတ်ခဲ့သော ကိုယ်ခန္ဓာကို မွှေးကြိုင်သော ပစ္စည်းများထဲတွင် ထား၍ ထိန်းသိမ်း하였다။ စတြယဇ္ဍပြီးဆုံးသောအခါ ထိုနေရာတွင် စုဝေးလာသော ဒေဝတားများထံ တောင်းပန်하였다။

Verse 8

राज्ञो जीवतु देहोऽयं प्रसन्ना: प्रभवो यदि । तथेत्युक्ते निमि: प्राह मा भून्मे देहबन्धनम् ॥ ८ ॥

ဤယဇ်ပူဇော်မှုကို သင်တို့နှစ်သက်၍ လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းရှိပါက မဟာရာဇာ နိမိကို ဤကိုယ်ခန္ဓာ၌ ပြန်လည်အသက်သွင်းပေးပါ။ ဒေဝတားတို့က “တထာස්တု” ဟုဆိုသော်လည်း နိမိက “ကျွန်ုပ်ကို ကိုယ်ခန္ဓာပစ္စည်း၏ ချည်နှောင်မှုတွင် ထပ်မံမချုပ်နှောင်ပါနှင့်” ဟုဆိုသည်။

Verse 9

यस्य योगं न वाञ्छन्ति वियोगभयकातरा: । भजन्ति चरणाम्भोजं मुनयो हरिमेधस: ॥ ९ ॥

ခွဲခွာရမည်ကို ကြောက်ရွံ့သော မာယာဝါဒီများသည် ကိုယ်ခန္ဓာကို လက်ခံလိုခြင်းမရှိကြသော်လည်း၊ ဟရီ၏ စေဝာဖြင့် ဉာဏ်ပြည့်ဝသော ဘက္တမုနိများသည် မကြောက်မရွံ့ ဘုရား၏ ပဒပဒ్మကို ဘဇန်ကာ၊ ကိုယ်ခန္ဓာကို အလွန်လောကီမဟုတ်သော မေတ္တာစေဝာအတွက် အသုံးချကြသည်။

Verse 10

देहं नावरुरुत्सेऽहं दु:खशोकभयावहम् । सर्वत्रास्य यतो मृत्युर्मत्स्यानामुदके यथा ॥ १० ॥

ဒုက္ခ၊ ဝမ်းနည်းမှုနှင့် ကြောက်ရွံ့မှုကို ဖြစ်စေသော ပစ္စည်းကိုယ်ခန္ဓာကို ကျွန်ုပ် မလက်ခံလိုပါ; အကြောင်းမူကား နေရာတိုင်း၌ ဤကိုယ်ခန္ဓာ၏ သေခြင်းသည် မလွဲမသွေ—ရေထဲရှိ ငါးက သေမည်ကို ကြောက်၍ အမြဲ စိုးရိမ်နေသကဲ့သို့။

Verse 11

देवा ऊचु: विदेह उष्यतां कामं लोचनेषु शरीरिणाम् । उन्मेषणनिमेषाभ्यां लक्षितोऽध्यात्मसंस्थित: ॥ ११ ॥

ဒေဝတားတို့က ဆိုသည်—“မဟာရာဇာ နိမိသည် ပစ္စည်းကိုယ်ခန္ဓာမရှိဘဲ နေထိုင်ပါစေ။ သူသည် အာဓျာတ္မအခြေအနေ၌ တည်ရှိ၍ ကိုယ်ရှိသူတို့၏ မျက်စိတွင် မျက်တောင်ခတ်ခြင်းဖြင့် သိသာစေကာ၊ မိမိဆန္ဒအတိုင်း ပေါ်လွင် သို့မဟုတ် မပေါ်လွင် ဖြစ်ပါစေ။”

Verse 12

अराजकभयं नृणां मन्यमाना महर्षय: । देहं ममन्थु: स्म निमे: कुमार: समजायत ॥ १२ ॥

ထို့နောက် အုပ်ချုပ်မှုမရှိသော အန္တရာယ်မှ ပြည်သူတို့ကို ကယ်တင်ရန် မဟာရိရှီများသည် မဟာရာဇာ နိမိ၏ ပစ္စည်းကိုယ်ခန္ဓာကို မထန်ကာ၊ ထိုအကျိုးဖြင့် သားတော်တစ်ပါး မွေးဖွားလာသည်။

Verse 13

जन्मना जनक: सोऽभूद् वैदेहस्तु विदेहज: । मिथिलो मथनाज्जातो मिथिला येन निर्मिता ॥ १३ ॥

ထူးခြားသောနည်းဖြင့် မွေးဖွားလာသောကြောင့် ထိုသားကို ‘ဇနက’ ဟု ခေါ်ကြသည်။ ဖခင်၏ အသက်မဲ့သော ကိုယ်ခန္ဓာမှ မွေးဖွားလာသဖြင့် ‘ဝૈဒေဟ’ ဟုလည်း လူသိများသည်။ ဖခင်၏ ရုပ်ဝတ္ထုကိုယ်ခန္ဓာကို မထန်ကာ ထွက်ပေါ်လာသဖြင့် ‘မိသိလ’ ဟု ခေါ်ကြပြီး၊ မိသိလ မင်းက မြို့တည်ဆောက်သဖြင့် ထိုမြို့ကို ‘မိသိလာ’ ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်॥၁၃॥

Verse 14

तस्मादुदावसुस्तस्य पुत्रोऽभून्नन्दिवर्धन: । तत: सुकेतुस्तस्यापि देवरातो महीपते ॥ १४ ॥

အို မဟာရာဇာ ပရိက္ခစ်! မိသိလမှ ဥဒါဝစု ဟူသော သားတော် မွေးဖွားလာသည်။ ဥဒါဝစုမှ နန္ဒီဝර්ဓန၊ နန္ဒီဝර්ဓနမှ စုကေတု၊ စုကေတုမှ ဒေဝရာတ မွေးဖွားလာသည်॥၁၄॥

Verse 15

तस्माद् बृहद्रथस्तस्य महावीर्य: सुधृत्पिता । सुधृतेर्धृष्टकेतुर्वै हर्यश्वोऽथ मरुस्तत: ॥ १५ ॥

ဒေဝရာတမှ ဘృဟဒရထ မွေးဖွားလာသည်။ ဘృဟဒရထမှ မဟာဝီရျ၊ သူသည် စုဓృတိ၏ ဖခင်ဖြစ်သည်။ စုဓృတိ၏ သားကို ဓೃಷ್ಟကေတု ဟု ခေါ်ကြပြီး၊ ဓೃಷ್ಟကေတုမှ ဟရျရှွ၊ ဟရျရှွမှ မရု မွေးဖွားလာသည်॥၁၅॥

Verse 16

मरो: प्रतीपकस्तस्माज्जात: कृतरथो यत: । देवमीढस्तस्य पुत्रो विश्रुतोऽथ महाधृति: ॥ १६ ॥

မရု၏ သားမှာ ပရတီပက ဖြစ်ပြီး၊ ပရတီပက၏ သားမှာ ကೃတရထ ဖြစ်သည်။ ကೃတရထမှ ဒေဝမီဍ္ဍ၊ ဒေဝမီဍ္ဍမှ ဝိश्रုတ၊ ဝိश्रုတမှ မဟာဓೃတိ မွေးဖွားလာသည်॥၁၆॥

Verse 17

कृतिरातस्ततस्तस्मान्महारोमा च तत्सुत: । स्वर्णरोमा सुतस्तस्य ह्रस्वरोमा व्यजायत ॥ १७ ॥

မဟာဓೃတိမှ ကೃတိရာတ မွေးဖွားလာပြီး၊ ကೃတိရာတမှ မဟာရောမာ မွေးဖွားလာသည်။ မဟာရောမာမှ စွဝဏ္ဏရောမာ၊ စွဝဏ္ဏရောမာမှ ဟရස්ဝရောမာ မွေးဖွားလာသည်॥၁၇॥

Verse 18

तत: शीरध्वजो जज्ञे यज्ञार्थं कर्षतो महीम् । सीता शीराग्रतो जाता तस्मात् शीरध्वज: स्मृत: ॥ १८ ॥

ထို့နောက် ဟရස්ဝရောမာ မှ သီရဓ္ဝဇ (ဇနက) ဟူသော သားတော် မွေးဖွားလာသည်။ ယဇ္ဉအတွက် မြေကို ထွန်ယက်စဉ် ထွန်တံ၏ ရှေ့ဖျားမှ စီတာဒေဝီ ပေါ်ထွန်းလာသဖြင့် ထိုကြောင့် သီရဓ္ဝဇ ဟု ခေါ်ကြသည်။

Verse 19

कुशध्वजस्तस्य पुत्रस्ततो धर्मध्वजो नृप: । धर्मध्वजस्य द्वौ पुत्रौ कृतध्वजमितध्वजौ ॥ १९ ॥

သီရဓ္ဝဇ၏ သားတော်မှာ ကုရှဓ္ဝဇ ဖြစ်ပြီး၊ ကုရှဓ္ဝဇ၏ သားတော်မှာ ဓမ္မဓ္ဝဇ မင်း ဖြစ်သည်။ ဓမ္မဓ္ဝဇတွင် ကృతဓ္ဝဇ နှင့် မိတ္ဓ္ဝဇ ဟူသော သားနှစ်ပါး ရှိသည်။

Verse 20

कृतध्वजात् केशिध्वज: खाण्डिक्यस्तु मितध्वजात् । कृतध्वजसुतो राजन्नात्मविद्याविशारद: ॥ २० ॥ खाण्डिक्य: कर्मतत्त्वज्ञो भीत: केशिध्वजाद्‍द्रुत: । भानुमांस्तस्य पुत्रोऽभूच्छतद्युम्नस्तु तत्सुत: ॥ २१ ॥

အို မဟာရာဇ ပရိက္ခစ်! ကృతဓ္ဝဇမှ ကေသိဓ္ဝဇ မွေးဖွားပြီး၊ မိတ္ဓ္ဝဇမှ ခါဏ္ဍိက്യ မွေးဖွားသည်။ ကృతဓ္ဝဇ၏ သားတော်သည် အာတ္မဝိဒ္ယာ၌ ကျွမ်းကျင်ပြီး၊ ခါဏ္ဍိက്യသည် ကర్మတတ္တဝကို သိမြင်သူဖြစ်သည်။ သူသည် ကေသိဓ္ဝဇကို ကြောက်၍ ထွက်ပြေးသွားသည်။ ကေသိဓ္ဝဇ၏ သားတော်မှာ ဘာနုမာန်၊ ဘာနုမာန်၏ သားတော်မှာ ရှတဒျုမ್ನ ဖြစ်သည်။

Verse 21

कृतध्वजात् केशिध्वज: खाण्डिक्यस्तु मितध्वजात् । कृतध्वजसुतो राजन्नात्मविद्याविशारद: ॥ २० ॥ खाण्डिक्य: कर्मतत्त्वज्ञो भीत: केशिध्वजाद्‍द्रुत: । भानुमांस्तस्य पुत्रोऽभूच्छतद्युम्नस्तु तत्सुत: ॥ २१ ॥

အို မဟာရာဇ ပရိက္ခစ်! ကృతဓ္ဝဇမှ ကေသိဓ္ဝဇ မွေးဖွားပြီး၊ မိတ္ဓ္ဝဇမှ ခါဏ္ဍိက്യ မွေးဖွားသည်။ ကృతဓ္ဝဇ၏ သားတော်သည် အာတ္မဝိဒ္ယာ၌ ကျွမ်းကျင်ပြီး၊ ခါဏ္ဍိက്യသည် ကర్మတတ္တဝကို သိမြင်သူဖြစ်သည်။ သူသည် ကေသိဓ္ဝဇကို ကြောက်၍ ထွက်ပြေးသွားသည်။ ကေသိဓ္ဝဇ၏ သားတော်မှာ ဘာနုမာန်၊ ဘာနုမာန်၏ သားတော်မှာ ရှတဒျုမ்ன ဖြစ်သည်။

Verse 22

शुचिस्तुतनयस्तस्मात् सनद्वाज: सुतोऽभवत् । ऊर्जकेतु: सनद्वाजादजोऽथ पुरुजित्सुत: ॥ २२ ॥

ရှတဒျုမ्न၏ သားတော်မှာ ရှုချိ ဖြစ်သည်။ ရှုချိမှ စနဒ္ဝာဇ မွေးဖွားလာသည်။ စနဒ္ဝာဇမှ ဦရ္ဇကေတု၊ ဦရ္ဇကေတုမှ အဇ၊ အဇ၏ သားတော်မှာ ပုရုဇိတ် ဖြစ်သည်။

Verse 23

अरिष्टनेमिस्तस्यापि श्रुतायुस्तत्सुपार्श्वक: । ततश्चित्ररथो यस्य क्षेमाधिर्मिथिलाधिप: ॥ २३ ॥

ပုရုဇစ်၏ သားမှာ အရိဋ္ဌနేమိ ဖြစ်၍၊ သူ၏ သားမှာ ရှရုတာယု ဖြစ်သည်။ ရှရုတာယုမှ စုပားရှွက၊ စုပားရှွကမှ စိတ္တရထ ဖြစ်လာသည်။ စိတ္တရထ၏ သား က္ရှေမာဓိ သည် မိသီလာ၏ ဘုရင် ဖြစ်하였다။

Verse 24

तस्मात् समरथस्तस्य सुत: सत्यरथस्तत: । आसीदुपगुरुस्तस्मादुपगुप्तोऽग्निसम्भव: ॥ २४ ॥

က္ရှေမာဓိ၏ သားမှာ သမရထ ဖြစ်၍၊ သူ၏ သားမှာ သတ္တျရထ ဖြစ်သည်။ သတ္တျရထမှ ဥပဂုရု ဖြစ်လာပြီး၊ ဥပဂုရု၏ သား ဥပဂုပ္တ သည် အဂ္နိဒေဝ၏ အংশတစ်ပါး ဖြစ်သည်။

Verse 25

वस्वनन्तोऽथ तत्पुत्रो युयुधो यत् सुभाषण: । श्रुतस्ततो जयस्तस्माद् विजयोऽस्माद‍ृत: सुत: ॥ २५ ॥

ဥပဂုပ္တ၏ သားမှာ ဝသွနန္တ ဖြစ်၍၊ ဝသွနန္တ၏ သားမှာ ယုယုဓ ဖြစ်သည်။ ယုယုဓမှ သုဘာෂဏ၊ သုဘာෂဏမှ ရှရုတ ဖြစ်လာသည်။ ရှရုတ၏ သားမှာ ဇယ; ဇယမှ ဝိဇယ; ဝိဇယ၏ သားမှာ ဣတ (ऋत) ဖြစ်သည်။

Verse 26

शुनकस्तत्सुतो जज्ञे वीतहव्यो धृतिस्तत: । बहुलाश्वो धृतेस्तस्य कृतिरस्य महावशी ॥ २६ ॥

ဣတ (ऋत) ၏ သားမှာ ရှုနက ဖြစ်၍၊ ရှုနက၏ သားမှာ ဝီတဟဝျ ဖြစ်သည်။ ဝီတဟဝျ၏ သားမှာ ဓြတိ; ဓြတိ၏ သားမှာ ဘဟုလာရှွ။ ဘဟုလာရှွ၏ သားမှာ ကෘတိ; ကෘတိ၏ သားမှာ မဟာဝသီ ဖြစ်သည်။

Verse 27

एते वै मैथिला राजन्नात्मविद्याविशारदा: । योगेश्वरप्रसादेन द्वन्द्वैर्मुक्ता गृहेष्वपि ॥ २७ ॥

အို မင်းကြီး! မိသီလာ မင်းဆက်၏ မင်းများအားလုံးသည် အတ္တမဝိဒ္ယာ၌ ကျွမ်းကျင်၍ ကိုယ်၏ ဝိညာဉ်သဘောကို သိမြင်သူများ ဖြစ်ကြသည်။ ယောဂေရှ್ವರ၏ ကရုဏာကြောင့် အိမ်ထောင်ရေး၌ နေထိုင်သော်လည်း လောကဒွန္ဒ्वများမှ လွတ်မြောက်၍ မုက္ခတရားကို ရရှိခဲ့ကြသည်။