Adhyaya 10
Śrī Rāmacandra-avatāra — Vow, Exile, Laṅkā-vijaya, and Rāma-rājya (Concise Bhāgavata Account)
နေမင်းဆက် (Sūrya-vaṁśa) ကို ဆက်လက်ဖော်ပြရာတွင် Śukadeva သည် Raghu မျိုးရိုးမှ Aja နှင့် Daśaratha ထိ ဆက်စပ်ပြပြီး၊ ဘဂဝန်၏ ဆုတောင်းခံ၍ ဆင်းသက်လာခြင်းကို ညီအစ်ကို လေးပါး—Rāma နှင့် သူ၏ အင်္ဂါရပ်/ဗျူဟာများအဖြစ် မိတ်ဆက်သည်။ Parīkṣit သည် Rāma-kathā ကို မကြာခဏ ကြားပြီးဖြစ်သဖြင့် အကြောင်းအရာကို သဘောတရားဆန်သော အကျဉ်းချုပ်အဖြစ် မြန်မြန်ဆန်ဆန် ပြောသည်။ Rāma သည် ဖခင်၏ ကတိကို ထိန်းသိမ်းရန် ရာဇပလ္လင်ကို စွန့်၍ Sītā နှင့် Lakṣmaṇa တို့နှင့် တောဝင်နေထိုင်ကာ Viśvāmitra ၏ ယဇ်ကို ကာကွယ်သည်။ Śiva ၏ လေးကို ချိုး၍ Sītā ကို ရယူကာ Paraśurāma ကိုလည်း နှိမ့်ချစေသည်။ ထို့နောက် Śūrpaṇakhā ကို အရှက်ခွဲခြင်း၊ Khara ၏ တပ်ဖွဲ့များ ပျက်စီးခြင်း၊ ရွှေသမင် လှည့်ကွက်ဖြင့် Rāvaṇa က Sītā ကို ခိုးယူခြင်းနှင့် သခင်၏ ဝမ်းနည်းသကဲ့သို့ ရှာဖွေခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်သည်။ Vānara များနှင့် မဟာမိတ်ဖွဲ့ခြင်း၊ Vāli ကျဆုံးခြင်း၊ သမုဒ္ဒရာ လက်အောက်ခံခြင်းနှင့် Laṅkā သို့ တံတားတည်ခြင်းက စစ်ပွဲနှင့် Rāvaṇa သေဆုံးခြင်းသို့ ဦးတည်သည်။ Sītā ကို ပြန်လည်ရယူပြီး Vibhīṣaṇa ကို အဘိသေကာ ရာဇတင်ပြီးနောက် Rāma သည် Ayodhyā သို့ ပြန်ကာ အဘိသေကာခံ၍ Rāma-rājya ကို စတင်တည်ထောင်သည်—ချမ်းသာကြွယ်ဝမှု၊ ဓမ္မတရားနှင့် ဒုက္ခကင်းခြင်းဖြင့် ထင်ရှားသော အကောင်းဆုံး အုပ်ချုပ်မှုဖြစ်ပြီး၊ ထို့နောက် မျိုးဆက်ဆက်လက်မှုကိုလည်း ပြင်ဆင်ပေးသည်။
Shlokas
Verse 1
श्रीशुक उवाच खट्वाङ्गाद् दीर्घबाहुश्च रघुस्तस्मात् पृथुश्रवा: । अजस्ततो महाराजस्तस्माद् दशरथोऽभवत् ॥ १ ॥
ရှုကဒေဝ ဂိုစဝါမီက မိန့်ကြားသည်—မဟာရာဇ ခဋ္ဝါင်္ဂ၏ သားမှာ ဒီဃဗာဟု ဖြစ်ပြီး၊ သူ၏ သားမှာ နာမည်ကြီး မဟာရာဇ ရဃု ဖြစ်သည်။ ရဃုမှ အဇ၊ အဇမှ မဟာပုဂ္ဂိုလ် မဟာရာဇ ဒశရထ ပေါ်ထွန်း하였다။
Verse 2
तस्यापि भगवानेष साक्षाद् ब्रह्ममयो हरि: । अंशांशेन चतुर्धागात् पुत्रत्वं प्रार्थित: सुरै: । रामलक्ष्मणभरतशत्रुघ्ना इति संज्ञया ॥ २ ॥
ဒေဝတများ၏ ဆုတောင်းပန်ကြားမှုကြောင့် အဘ്സလ്യൂတ်သတ္တဝါတရားဖြစ်သော ဘဂဝန် ဟရီသည် မိမိ၏ အံ့ရှင်နှင့် အံ့ရှင်၏ အံ့ရှင်တို့နှင့်တကွ လေးပါးသော ပုတ্ৰအဖြစ် တိုက်ရိုက် ပေါ်ထွန်းလာ၍ ရာမ၊ လက္ရှ္မဏ၊ ဘရတ၊ သတ္ရုဃ္န ဟူသော နာမများကို ခံယူ하였다။
Verse 3
तस्यानुचरितं राजन्नृषिभिस्तत्त्वदर्शिभि: । श्रुतं हि वर्णितं भूरि त्वया सीतापतेर्मुहु: ॥ ३ ॥
အို မင်းကြီး! သစ္စာကိုမြင်သော ရှင်သန်သူ ရိရှီများက ဘဂဝန် ရာမချန္ဒရ၏ အလွန်လောကီမဟုတ်သော လီလာများကို များစွာ ဖော်ပြထားကြသည်။ သင်လည်း စီတာ၏ သခင် ရာမအကြောင်းကို မကြာခဏ ကြားနာပြီးဖြစ်သဖြင့်၊ ကျွန်ုပ်သည် အကျဉ်းချုပ်၍ ပြောမည်—နားထောင်ပါ။
Verse 4
गुर्वर्थे त्यक्तराज्यो व्यचरदनुवनं पद्मपद्भ्यां प्रियाया: पाणिस्पर्शाक्षमाभ्यां मृजितपथरुजो यो हरीन्द्रानुजाभ्याम् । वैरूप्याच्छूर्पणख्या: प्रियविरहरुषारोपितभ्रूविजृम्भ- त्रस्ताब्धिर्बद्धसेतु: खलदवदहन: कोसलेन्द्रोऽवतान्न: ॥ ४ ॥
ဖခင်၏ ကတိကို ထိန်းသိမ်းရန်နှင့် ဂုရု၏ အမိန့်ကို လိုက်နာရန် ရာဇသရဖူကို စွန့်၍၊ ချစ်မြတ်နိုးသော စီတာနှင့်အတူ အလွန်နူးညံ့သော ကြာပန်းခြေတော်များဖြင့် တောမှတောသို့ လှည့်လည်ခဲ့သည်—စီတာ၏ လက်ဖဝါးထိတွေ့မှုတောင် မခံနိုင်လောက်အောင် နူးညံ့သော ခြေတော်များ—ထိုလမ်းခရီးပင်ပန်းမှုကို ဝါနရဘုရင်နှင့် အနုဇ လက္ရှ္မဏက သက်သာစေ하였다။ ရှူර්ပဏခာ၏ နှာခေါင်းနှင့် နားကို ဖြတ်တောက်ပြီး၊ စီတာနှင့် ခွဲခွာရသည့် ဒေါသကြောင့် မျက်ခုံးလှုပ်ရုံဖြင့်ပင် သမုဒ္ဒရာကို ကြောက်ရွံ့စေကာ တံတားတည်ဆောက်ခွင့်ပေးစေပြီး၊ နောက်တဖန် ရာဝဏနိုင်ငံကို တောမီးကဲ့သို့ လောင်ကျွမ်းစေခဲ့သည်။ ကိုသလဘုရင် သီရိရာမချန္ဒရသည် ကျွန်ုပ်တို့အား ကာကွယ်ပါစေ။
Verse 5
विश्वामित्राध्वरे येन मारीचाद्या निशाचरा: । पश्यतो लक्ष्मणस्यैव हता नैर्ऋतपुङ्गवा: ॥ ५ ॥
Visvamitra ၏ ယဇ်ပူဇော်ပွဲတွင် လက်ခဏာ ၏ ရှေ့မှောက်၌ ဗြာဟ္မဏ ရာမသည် မာရီစ နှင့် အခြားသော ဘီလူးများကို သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။
Verse 6
यो लोकवीरसमितौ धनुरैशमुग्रं सीतास्वयंवरगृहे त्रिशतोपनीतम् । आदाय बालगजलील इवेक्षुयष्टिं सज्ज्यीकृतं नृप विकृष्य बभञ्ज मध्ये ॥ ६ ॥ जित्वानुरूपगुणशीलवयोऽङ्गरूपां सीताभिधां श्रियमुरस्यभिलब्धमानाम् । मार्गे व्रजन् भृगुपतेर्व्यनयत् प्ररूढं दर्पं महीमकृत यस्त्रिरराजबीजाम् ॥ ७ ॥
အို ဘုရင်မင်းမြတ်၊ သီတာဒေဝီ၏ လက်ထပ်ပွဲတွင် ရာမမင်းသားသည် သံပုရာပင်ကို ဆင်ပေါက်က ချိုးသကဲ့သို့ ရှိဝဘုရား၏ လေးကို ချိုးခဲ့သည်။
Verse 7
यो लोकवीरसमितौ धनुरैशमुग्रं सीतास्वयंवरगृहे त्रिशतोपनीतम् । आदाय बालगजलील इवेक्षुयष्टिं सज्ज्यीकृतं नृप विकृष्य बभञ्ज मध्ये ॥ ६ ॥ जित्वानुरूपगुणशीलवयोऽङ्गरूपां सीताभिधां श्रियमुरस्यभिलब्धमानाम् । मार्गे व्रजन् भृगुपतेर्व्यनयत् प्ररूढं दर्पं महीमकृत यस्त्रिरराजबीजाम् ॥ ७ ॥
သီတာဒေဝီနှင့်အတူ ပြန်လာစဉ် ရာမမင်းသားသည် မင်းမျိုးမင်းနွယ်များကို ၂၁ ကြိမ်တိုင်တိုင် သုတ်သင်ခဲ့သော ပရသုရာမ၏ မာန်မာနကို နှိမ်နင်းခဲ့သည်။
Verse 8
य: सत्यपाशपरिवीतपितुर्निदेशं स्त्रैणस्य चापि शिरसा जगृहे सभार्य: । राज्यं श्रियं प्रणयिन: सुहृदो निवासं त्यक्त्वा ययौ वनमसूनिव मुक्तसङ्ग: ॥ ८ ॥
ခမည်းတော်၏ အမိန့်ကို နာခံလျက် ရာမမင်းသားသည် လွတ်မြောက်သော ဝိညာဉ်ကဲ့သို့ တိုင်းပြည်ကို စွန့်ခွာ၍ တောထွက်ခဲ့သည်။
Verse 9
रक्ष:स्वसुर्व्यकृत रूपमशुद्धबुद्धे- स्तस्या: खरत्रिशिरदूषणमुख्यबन्धून् । जघ्ने चतुर्दशसहस्रमपारणीय- कोदण्डपाणिरटमान उवास कृच्छ्रम् ॥ ९ ॥
တောထဲတွင် လှည့်လည်သွားလာနေစဉ် ရာမသည် ရာဝဏ၏ ညီမကို ရုပ်ပျက်ဆင်းပျက်ဖြစ်စေပြီး ခရ နှင့် ဒူသန ဦးဆောင်သော ဘီလူး ၁၄,၀၀၀ ကို သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။
Verse 10
सीताकथाश्रवणदीपितहृच्छयेन सृष्टं विलोक्य नृपते दशकन्धरेण । जघ्नेऽद्भुतैणवपुषाश्रमतोऽपकृष्टो मारीचमाशु विशिखेन यथा कमुग्र: ॥ १० ॥
အို ဘုရင် Parikshit၊ Ravana သည် Sita ၏ အလှကို ကြားသိရသောအခါ တပ်မက်ခြင်း ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ Rama ကို အာရုံလွှဲရန် Maricha ကို ရွှေသမင်အဖြစ် စေလွှတ်ခဲ့သည်။ Shiva သည် Daksha ကို သတ်သကဲ့သို့ Rama သည် သမင်ကို လိုက်၍ မြှားဖြင့် သတ်ခဲ့သည်။
Verse 11
रक्षोऽधमेन वृकवद् विपिनेऽसमक्षं वैदेहराजदुहितर्यपयापितायाम् । भ्रात्रा वने कृपणवत् प्रियया वियुक्त: स्त्रीसङ्गिनां गतिमिति प्रथयंश्चचार ॥ ११ ॥
Rama နှင့် Lakshmana မရှိချိန်တွင် Ravana သည် သိုးကို ဝံပုလွေ ဖမ်းသကဲ့သို့ Sita ကို ပြန်ပေးဆွဲခဲ့သည်။ ဇနီးသည်နှင့် ခွဲခွာရသဖြင့် ဝမ်းနည်းပူဆွေးကာ Rama သည် အမျိုးသမီးများကို တွယ်တာသူတို့၏ ကံကြမ္မာကို ပြသခဲ့သည်။
Verse 12
दग्ध्वात्मकृत्यहतकृत्यमहन् कबन्धं सख्यं विधाय कपिभिर्दयितागतिं तै: । बुद्ध्वाथ वालिनि हते प्लवगेन्द्रसैन्यै- र्वेलामगात् स मनुजोऽजभवार्चिताङ्घ्रि: ॥ १२ ॥
Brahma နှင့် Shiva ကိုးကွယ်သော Rama သည် Jatayu ၏ ဈာပနကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ Kabandha ကိုသတ်ပြီး မျောက်များနှင့် မိတ်ဖွဲ့ကာ Vali ကို သတ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် သမုဒ္ဒရာကမ်းခြေသို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။
Verse 13
यद्रोषविभ्रमविवृत्तकटाक्षपात- सम्भ्रान्तनक्रमकरो भयगीर्णघोष: । सिन्धु: शिरस्यर्हणं परिगृह्य रूपी पादारविन्दमुपगम्य बभाष एतत् ॥ १३ ॥
သမုဒ္ဒရာနတ်ဘုရား မပေါ်လာသောအခါ Rama အမျက်ထွက်ခဲ့သည်။ သူ၏အကြည့်ကြောင့် ရေနေသတ္တဝါများ ကြောက်လန့်ခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက် သမုဒ္ဒရာနတ်ဘုရားသည် လက်ဆောင်များယူဆောင်လာပြီး Rama ၏ခြေတော်ရင်း၌ ဝပ်တွားခယခဲ့သည်။
Verse 14
न त्वां वयं जडधियो नु विदाम भूमन् कूटस्थमादिपुरुषं जगतामधीशम् । यत्सत्त्वत: सुरगणा रजस: प्रजेशा मन्योश्च भूतपतय: स भवान् गुणेश: ॥ १४ ॥
နေရာတိုင်းမှာရှိတဲ့ အရှင်ဘုရား၊ ကျွန်ုပ်တို့ဟာ ဉာဏ်နည်းပြီး အရှင်ဘုရားကို မသိခဲ့ကြပါဘူး။ အရှင်ဘုရားသည် စကြာဝဠာ၏ သခင်ဖြစ်သည်။ နတ်ဘုရားများသည် ကောင်းမြတ်ခြင်း၊ Prajapatis သည် ရမ္မက်၊ Shiva သည် မောဟ ၌ ရှိသော်လည်း အရှင်ဘုရားသည် ဤဂုဏ်ရည်အားလုံး၏ သခင်ဖြစ်သည်။
Verse 15
कामं प्रयाहि जहि विश्रवसोऽवमेहं त्रैलोक्यरावणमवाप्नुहि वीर पत्नीम् । बध्नीहि सेतुमिह ते यशसो वितत्यै गायन्ति दिग्विजयिनो यमुपेत्य भूपा: ॥ १५ ॥
အရှင်ဘုရား၊ ကျွန်ုပ်၏ရေကို အလိုတော်အတိုင်း အသုံးပြုပါ။ သုံးလောကကို ဒုက္ခပေးသော ဝိශ්ရဝါ၏သား ရာဝဏကို သတ်ပြီး စီတာဒေဝီကို ပြန်လည်ရယူပါ။ လင်္ကာသို့ သွားရာတွင် ဤရေသည် အတားအဆီးမဟုတ်သော်လည်း သင်၏ သာလွန်သော ဂုဏ်သတင်း ပျံ့နှံ့စေရန် တံတားတည်ဆောက်ပါ—အနာဂတ်၏ မင်းများနှင့် သူရဲကောင်းများက ဤအံ့ဖွယ်ကောင်းမှုကို ချီးမွမ်းမည်။
Verse 16
बद्ध्वोदधौ रघुपतिर्विविधाद्रिकूटै: सेतुं कपीन्द्रकरकम्पितभूरुहाङ्गै: । सुग्रीवनीलहनुमत्प्रमुखैरनीकै- र्लङ्कां विभीषणदृशाविशदग्रदग्धाम् ॥ १६ ॥
ရှုကဒေဝ ဂိုစွာမီက ပြောသည်—ကပိဗိုလ်ကြီးများ၏ လက်များကြောင့် သစ်ပင်များတုန်ခါနေသော တောင်ထိပ်များကို ပင်လယ်ထဲသို့ ပစ်ချစေ၍ ရဃုပတိသည် သမုဒ္ဒရာပေါ်တွင် တံတားတည်ဆောက်ပြီးနောက်၊ စီတာဒေဝီကို ကယ်တင်ရန် လင်္ကာသို့ ချီတက်하였다။ ဝိဘီရှဏ၏ လမ်းညွှန်နှင့် အကူအညီဖြင့်၊ စုဂရీవ၊ နီလ၊ ဟနုမာန်တို့ ဦးဆောင်သော ဝန်ရစစ်တပ်နှင့်အတူ ဟနုမာန်က ယခင်က မီးရှို့ထားသော လင်္ကာမြို့သို့ ဝင်ရောက်하였다။
Verse 17
सा वानरेन्द्रबलरुद्धविहारकोष्ठ- श्रीद्वारगोपुरसदोवलभीविटङ्का । निर्भज्यमानधिषणध्वजहेमकुम्भ- शृङ्गाटका गजकुलैर्ह्रदिनीव घूर्णा ॥ १७ ॥
လင်္ကာမြို့ထဲ ဝင်ရောက်ပြီးနောက် ဝန်ရစစ်တပ်သည် အပန်းဖြေ အိမ်များ၊ စပါးဂိုဒေါင်များ၊ خزာနာများ၊ နန်းတော်တံခါးများ၊ မြို့တံခါးများ၊ အစည်းအဝေးခန်းမများ၊ နန်းတော်ရှေ့မျက်နှာစာများနှင့် ငှက်ပျောငှက်များ နားရာနေရာများအထိ သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ လမ်းဆုံများ၊ မဏ္ဍပ်များ၊ အလံများနှင့် မိုးခုံးပေါ်ရှိ ရွှေကလသများ ပျက်စီးသွားသောအခါ လင်္ကာတစ်မြို့လုံးသည် ဆင်အုပ်က လှုပ်ရှားကာ ရေကိုလှန်သလို မြစ်တစ်စင်းပမာ ထင်ရှားလာသည်။
Verse 18
रक्ष:पतिस्तदवलोक्य निकुम्भकुम्भ- धूम्राक्षदुर्मुखसुरान्तकनरान्तकादीन् । पुत्रं प्रहस्तमतिकायविकम्पनादीन् सर्वानुगान् समहिनोदथ कुम्भकर्णम् ॥ १८ ॥
ရက္ခသတို့၏ အရှင် ရာဝဏသည် ဝန်ရစစ်တပ်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော အနှောင့်အယှက်ကို မြင်သော် နိကುಂಬ္ဘ၊ ကುಂಬ္ဘ၊ ဓူမရာක්ෂ၊ ဒုర్మုခ၊ စုရာန္တက၊ နရာန္တက စသည့် ရက္ခသများနှင့် မိမိ၏သား အိန္ဒြဇစ်ကို ခေါ်ယူ하였다။ ထို့နောက် ပရဟஸ္တ၊ အတိကာယ၊ ဝိကမ္ပန စသည့်သူများကိုလည်း ခေါ်ပြီး နောက်ဆုံး ကುಂಬ္ဘကර්ဏကိုပါ ခေါ်ကာ ရန်သူများနှင့် စစ်ဆင်ရန် အနောက်လိုက်အားလုံးကို လှုံ့ဆော်하였다။
Verse 19
तां यातुधानपृतनामसिशूलचाप- प्रासर्ष्टिशक्तिशरतोमरखड्गदुर्गाम् । सुग्रीवलक्ष्मणमरुत्सुतगन्धमाद- नीलाङ्गदर्क्षपनसादिभिरन्वितोऽगात् ॥ १९ ॥
ဓား၊ သုံးခွ၊ လေး၊ ပရာသ၊ ရိဋ္ဌိ၊ ရှက္တိမြား၊ မြားများ၊ တိုမရ၊ ခဍ္ဂ စသည့် မရှုံးနိုင်သော လက်နက်များဖြင့် တပ်ဆင်ထားသော ရက္ခသစစ်တပ်ကို တိုက်ခိုက်ရန်၊ ဘုရား ရာမချန္ဒရသည် လက္ခမဏနှင့်အတူ စုဂရీవ၊ ဟနုမာန်၊ ဂန္ဓမာဒန၊ နီလ၊ အင်္ဂဒ၊ ဂျာမ္ဘဝန်၊ ပနသ စသည့် ဝန်ရများက ဝိုင်းရံလျက် ရှေ့သို့ ချီတက်하였다။
Verse 20
तेऽनीकपा रघुपतेरभिपत्य सर्वे द्वन्द्वं वरूथमिभपत्तिरथाश्वयोधै: । जघ्नुर्द्रुमैर्गिरिगदेषुभिरङ्गदाद्या: सीताभिमर्षहतमङ्गलरावणेशान् ॥ २० ॥
အင်္ဂဒနှင့် အခြားဝါနရစစ်ခေါင်းဆောင်များသည် ရဃုပတိ ရာမ၏ဘက်မှ ရန်သူ၏ ဆင်တပ်၊ ခြေလျင်တပ်၊ မြင်းတပ်၊ ရထားတပ်တို့ကို တိုက်ခိုက်ကာ သစ်ပင်ကြီးများ၊ တောင်ထိပ်များ၊ ဂဒါနှင့် မြားများကို ပစ်ချ၍ သတ်ဖြတ်ကြသည်။ စီတာမယ်တော်၏ ဒေါသကျိန်စာကြောင့် ကံမင်္ဂလာပျက်သွားသော ရာဝဏ၏ စစ်သားများကို ရာမတပ်က ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။
Verse 21
रक्ष:पति: स्वबलनष्टिमवेक्ष्य रुष्ट आरुह्य यानकमथाभिससार रामम् । स्व:स्यन्दने द्युमति मातलिनोपनीते विभ्राजमानमहनन्निशितै: क्षुरप्रै: ॥ २१ ॥
ထို့နောက် ရက္ခသဘုရင် ရာဝဏသည် မိမိတပ်ဖွဲ့ ပျက်စီးသွားသည်ကို မြင်၍ အလွန်ဒေါသထွက်하였다။ ပန်းများဖြင့် အလှဆင်ထားသော မိမိ၏ ဝိမာန်ကို စီးကာ၊ အင်္ဒြာ၏ စာရഥိ မာတလီက ယူဆောင်လာသော တောက်ပသည့် ရထားပေါ်တွင် ထိုင်နေသည့် ရာမချန္ဒရထံသို့ တိုက်ရိုက်ချီတက်လာပြီး၊ ဓားသွားကဲ့သို့ များစွာမုန့်သော မြားများဖြင့် တိုက်ခိုက်하였다။
Verse 22
रामस्तमाह पुरुषादपुरीष यन्न: कान्तासमक्षमसतापहृता श्ववत् ते । त्यक्तत्रपस्य फलमद्य जुगुप्सितस्य यच्छामि काल इव कर्तुरलङ्घ्यवीर्य: ॥ २२ ॥
ရာမချန္ဒရက ရာဝဏအား မိန့်တော်မူသည်—“လူစားကောင်တို့အနက် အညစ်အကြေးကဲ့သို့ အလွန်အမင်း ရွံရှာဖွယ်ကောင်းသူရေ! သင်သည် ခွေးကဲ့သို့ပင် ဖြစ်၏။ အိမ်ရှင်မရှိချိန် ခွေးက မီးဖိုခန်းမှ အစာကို ခိုးယူသကဲ့သို့၊ ငါမရှိချိန် သင်သည် ငါ၏ ဇနီး စီတာဒေဝီကို အပဟရဏ ပြုခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ယမရာဇာက အပြစ်သားကို ဒဏ်ခတ်သကဲ့သို့ ယနေ့ ငါသည် သင့်ကို ဒဏ်ခတ်မည်—ငါ၏ အင်အား မလွန်ကျူးနိုင်၊ ငါ၏ ကြိုးပမ်းမှု မပျက်ကွက်။”
Verse 23
एवं क्षिपन् धनुषि संधितमुत्ससर्ज बाणं स वज्रमिव तद्धृदयं बिभेद । सोऽसृग् वमन् दशमुखैर्न्यपतद् विमाना- द्धाहेति जल्पति जने सुकृतीव रिक्त: ॥ २३ ॥
ဤသို့ ရာဝဏကို ဆုံးမပြီးနောက် ရာမချန္ဒရသည် မြားကို လေးပေါ်တွင် တင်၍ ပစ်လွှတ်ရာ၊ ထိုမြားသည် မိုးကြိုးကဲ့သို့ ရာဝဏ၏ နှလုံးကို ထိုးဖောက်하였다။ ရာဝဏသည် မျက်နှာဆယ်ခုမှ သွေးအန်လျက် ဝိမာန်မှ အောက်သို့ ကျသွားသည်။ ထိုကိုမြင်၍ သူ၏ နောက်လိုက်များက “အိုဟို! အိုဟို!” ဟု အော်ဟစ်ကာ ရုတ်ရုတ်သဲသဲ ဖြစ်ကြသည်—ကောင်းမှုဖလ ကုန်သွားသောအခါ ကောင်းသူတစ်ဦး စုဂ္ဂတိမှ မြေသို့ ကျသကဲ့သို့။
Verse 24
ततो निष्क्रम्य लङ्काया यातुधान्य: सहस्रश: । मन्दोदर्या समं तत्र प्ररुदन्त्य उपाद्रवन् ॥ २४ ॥
ထို့နောက် လင်္ကာမြို့မှ ရက္ခသမိန်းမများ အထောင်အပေါင်းများစွာ ထွက်လာကြသည်။ ရာဝဏ၏ ဇနီး မန္ဒೋದရီနှင့်အတူ သူတို့သည် မပြတ်မနား ငိုကြွေးလျက် ထိုနေရာသို့ ပြေးလာပြီး၊ ရာဝဏနှင့် အခြားရက္ခသများ၏ အလောင်းများ—စစ်ပွဲတွင် ကျဆုံးသော မိမိတို့၏ ခင်ပွန်းများ၏ ကိုယ်ခန္ဓာများ—အနီးသို့ ချဉ်းကပ်ကြသည်။
Verse 25
स्वान् स्वान् बन्धून् परिष्वज्य लक्ष्मणेषुभिरर्दितान् । रुरुदु: सुस्वरं दीना घ्नन्त्य आत्मानमात्मना ॥ २५ ॥
လက္ခဏမင်းသား၏ မြှားချက်ဖြင့် သေဆုံးသွားသော မိမိတို့၏ ခင်ပွန်းသည်များကို ပွေ့ဖက်ကာ ထိုအမျိုးသမီးများသည် ရင်ဘတ်ကိုထုလျက် သနားစဖွယ် ငိုကြွေးကြလေသည်။
Verse 26
हा हता: स्म वयं नाथ लोकरावण रावण । कं यायाच्छरणं लङ्का त्वद्विहीना परार्दिता ॥ २६ ॥
အို အရှင်သခင်၊ အို ရာ၀ဏ၊ သင်သည် လောကကို ငိုကြွေးစေခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ယခုအခါ ကျွန်ုပ်တို့ ပျက်စီးရပါပြီ။ သင်မရှိတော့သဖြင့် ရန်သူတို့ နှိပ်စက်သော ဤလင်္ကာပြည်သည် မည်သူ့ထံ ခိုလှုံရပါမည်နည်း။
Verse 27
न वै वेद महाभाग भवान् कामवशं गत: । तेजोऽनुभावं सीताया येन नीतो दशामिमाम् ॥ २७ ॥
ကံကြီးမားသော အရှင်၊ သင်သည် တပ်မက်မှု၏ လွှမ်းမိုးခြင်းကို ခံခဲ့ရသဖြင့် သီတာဒေဝီ၏ တန်ခိုးအာနုဘော်ကို နားမလည်နိုင်ခဲ့ပါ။ ယခုအခါ ထိုအပြစ်ကြောင့် ရာမမင်းသား၏ လက်ချက်ဖြင့် ဤအခြေအနေသို့ ရောက်ခဲ့ရပြီ။
Verse 28
कृतैषा विधवा लङ्का वयं च कुलनन्दन । देह: कृतोऽन्नं गृध्राणामात्मा नरकहेतवे ॥ २८ ॥
မျိုးနွယ်၏ ဂုဏ်ယူဖွယ်ဖြစ်သော အရှင်၊ သင်ကြောင့် လင်္ကာပြည်နှင့် ကျွန်ုပ်တို့သည် အကာအကွယ်မဲ့ ဖြစ်ခဲ့ရပြီ။ သင့်လုပ်ရပ်များက သင့်ခန္ဓာကိုယ်ကို လင်းတစာ ဖြစ်စေပြီး သင့်ဝိညာဉ်ကို ငရဲသို့ ပို့ဆောင်စေပြီ။
Verse 29
श्रीशुक उवाच स्वानां विभीषणश्चक्रे कोसलेन्द्रानुमोदित: । पितृमेधविधानेन यदुक्तं साम्परायिकम् ॥ २९ ॥
သုကဒေဝ ဂေါသွာမိက ပြောကြားသည်မှာ - ကောသလပြည့်ရှင် ရာမမင်းသား၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် ဝိဘီသနသည် မိမိဆွေမျိုးများ ငရဲမှ လွတ်မြောက်စေရန် ဈာပနအခမ်းအနားများကို ကျင်းပပေးခဲ့သည်။
Verse 30
ततो ददर्श भगवानशोकवनिकाश्रमे । क्षामां स्वविरहव्याधिं शिंशपामूलमाश्रिताम् ॥ ३० ॥
ထို့နောက် ဘဂဝန် သီရိရာမချန္ဒရသည် အရှိုကဝန အာရှရမ်၌ ရှിംရှပါပင်အောက်တွင် မိမိနှင့်ခွဲကွာခြင်းကြောင့် ပိန်လှီနေသော စီတာဒေဝီကို မြင်တော်မူ၏။
Verse 31
राम: प्रियतमां भार्यां दीनां वीक्ष्यान्वकम्पत । आत्मसन्दर्शनाह्लादविकसन्मुखपङ्कजाम् ॥ ३१ ॥
ရာမသည် အလွန်ချစ်မြတ်နိုးသော ဇနီးကို ဒုက္ခရောက်နေသည်ကို မြင်၍ ကရုဏာဖြင့် တုန်လှုပ်တော်မူ၏။ သူမရှေ့သို့ ရောက်လာသောအခါ ချစ်သူကို မြင်ရသည့် ပီတိကြောင့် သူမ၏ ကြာပန်းကဲ့သို့ မျက်နှာ ပွင့်လန်းလာ၏။
Verse 32
आरोप्यारुरुहे यानं भ्रातृभ्यां हनुमद्युत: । विभीषणाय भगवान् दत्त्वा रक्षोगणेशताम् । लङ्कामायुश्च कल्पान्तं ययौ चीर्णव्रत: पुरीम् ॥ ३२ ॥
ဗိဘီရှဏအား ကလ္ပအဆုံးတိုင်အောင် လင်္ကာရှိ ရာක්ෂသဂဏ၏ အုပ်စိုးခွင့်ကို ပေးတော်မူပြီးနောက် ဘဂဝန် သီရိရာမချန္ဒရသည် ပန်းများဖြင့် အလှဆင်ထားသော ဝိမာန်ပေါ်သို့ စီတာဒေဝီကို တင်စေ၍ မိမိလည်း ညီအစ်ကိုများနှင့် ဟနုမာန်တို့နှင့်အတူ စီးနင်းကာ၊ တောနေထိုင်ပွဲတော် (ဝနဝാസ) ပြီးဆုံးသဖြင့် အယောဓျာသို့ ပြန်တော်မူ၏။
Verse 33
अवकीर्यमाण: सुकुसुमैर्लोकपालार्पितै: पथि । उपगीयमानचरित: शतधृत्यादिभिर्मुदा ॥ ३३ ॥
လမ်းတလျှောက်တွင် လောကပာလများက ဆက်ကပ်သော မွှေးကြိုင်လှပသည့် ပန်းများကို ပက်ချကြပြီး၊ ဘြဟ္မာတို့အပါအဝင် ဒေဝတားများက ပီတိဖြင့် प्रभု၏ လီလာ-ചരിത ကို သီဆိုချီးမွမ်းကြ၏။ ထိုသို့ ဘဂဝန်သည် အယောဓျာသို့ ပြန်တော်မူ၏။
Verse 34
गोमूत्रयावकं श्रुत्वा भ्रातरं वल्कलाम्बरम् । महाकारुणिकोऽतप्यज्जटिलं स्थण्डिलेशयम् ॥ ३४ ॥
အယောဓျာသို့ ရောက်သောအခါ ရာမသည် မိမိမရှိစဉ် ဘရတသည် နွားဆီးဖြင့် ချက်ထားသော ယဝ (barley) ကို စား၍ သစ်ခေါက်အဝတ် ဝတ်ဆင်ကာ၊ ဆံပင်ကို ဂျဋာထားပြီး၊ ကုရှမြက်ခင်းပေါ်တွင် အိပ်နေသည်ဟု ကြားသိရသည်။ မဟာကရုဏာရှင် ဘဂဝန်သည် ထိုသတင်းကြောင့် အလွန်ဝမ်းနည်းတော်မူ၏။
Verse 35
भरत: प्राप्तमाकर्ण्य पौरामात्यपुरोहितै: । पादुके शिरसि न्यस्य रामं प्रत्युद्यतोऽग्रजम् ॥ ३५ ॥ नन्दिग्रामात् स्वशिबिराद् गीतवादित्रनि:स्वनै: । ब्रह्मघोषेण च मुहु: पठद्भिर्ब्रह्मवादिभि: ॥ ३६ ॥ स्वर्णकक्षपताकाभिर्हैमैश्चित्रध्वजै रथै: । सदश्वै रुक्मसन्नाहैर्भटै: पुरटवर्मभि: ॥ ३७ ॥ श्रेणीभिर्वारमुख्याभिर्भृत्यैश्चैव पदानुगै: । पारमेष्ठ्यान्युपादाय पण्यान्युच्चावचानि च । पादयोर्न्यपतत् प्रेम्णा प्रक्लिन्नहृदयेक्षण: ॥ ३८ ॥
သခင် ရာမချန္ဒြာသည် အယောဓျာသို့ ပြန်လာမည်ဟု ကြားသိသော် ဘရတသည် ရာမ၏ သစ်ပဒုကာကို ခေါင်းပေါ်တင်ကာ နန္ဒီဂရാമ စခန်းမှ မြို့သူမြို့သား၊ အမတ်နှင့် ပုရောဟိတ်တို့နှင့်အတူ အကို ရာမကို ကြိုဆိုရန် ထွက်ခွာ하였다။
Verse 36
भरत: प्राप्तमाकर्ण्य पौरामात्यपुरोहितै: । पादुके शिरसि न्यस्य रामं प्रत्युद्यतोऽग्रजम् ॥ ३५ ॥ नन्दिग्रामात् स्वशिबिराद् गीतवादित्रनि:स्वनै: । ब्रह्मघोषेण च मुहु: पठद्भिर्ब्रह्मवादिभि: ॥ ३६ ॥ स्वर्णकक्षपताकाभिर्हैमैश्चित्रध्वजै रथै: । सदश्वै रुक्मसन्नाहैर्भटै: पुरटवर्मभि: ॥ ३७ ॥ श्रेणीभिर्वारमुख्याभिर्भृत्यैश्चैव पदानुगै: । पारमेष्ठ्यान्युपादाय पण्यान्युच्चावचानि च । पादयोर्न्यपतत् प्रेम्णा प्रक्लिन्नहृदयेक्षण: ॥ ३८ ॥
နန္ဒီဂရாமရှိ မိမိစခန်းမှ ဘရတသည် သီချင်းနှင့် တူရိယာသံ များ၏ သာယာသံနှင့်အတူ ထွက်ခွာပြီး၊ ဝేదပညာရှင် ဘြာဟ္မဏများကလည်း ဝేదသီချင်းများကို မကြာခဏ အသံမြင့်စွာ ရွတ်ဆိုကာ ဘြဟ္မဃောသ ပြုကြ하였다။
Verse 37
भरत: प्राप्तमाकर्ण्य पौरामात्यपुरोहितै: । पादुके शिरसि न्यस्य रामं प्रत्युद्यतोऽग्रजम् ॥ ३५ ॥ नन्दिग्रामात् स्वशिबिराद् गीतवादित्रनि:स्वनै: । ब्रह्मघोषेण च मुहु: पठद्भिर्ब्रह्मवादिभि: ॥ ३६ ॥ स्वर्णकक्षपताकाभिर्हैमैश्चित्रध्वजै रथै: । सदश्वै रुक्मसन्नाहैर्भटै: पुरटवर्मभि: ॥ ३७ ॥ श्रेणीभिर्वारमुख्याभिर्भृत्यैश्चैव पदानुगै: । पारमेष्ठ्यान्युपादाय पण्यान्युच्चावचानि च । पादयोर्न्यपतत् प्रेम्णा प्रक्लिन्नहृदयेक्षण: ॥ ३८ ॥
အဲဒီ လှည့်လည်ပွဲတွင် လှပသော မြင်းများဆွဲသော ရထားများ၊ ရွှေကြိုးဖြင့် ဆင်ယင်ထားသော ချည်နှောင်မှုများ၊ ရွှေချုပ်ပန်းထိုး အလံများနှင့် အမျိုးမျိုးသော အလံတံခွန်များ ရှိပြီး၊ ရွှေကာဝတ်စုံဝတ်သော စစ်သည်တော်များလည်း အတူလိုက်ပါလာ하였다။
Verse 38
भरत: प्राप्तमाकर्ण्य पौरामात्यपुरोहितै: । पादुके शिरसि न्यस्य रामं प्रत्युद्यतोऽग्रजम् ॥ ३५ ॥ नन्दिग्रामात् स्वशिबिराद् गीतवादित्रनि:स्वनै: । ब्रह्मघोषेण च मुहु: पठद्भिर्ब्रह्मवादिभि: ॥ ३६ ॥ स्वर्णकक्षपताकाभिर्हैमैश्चित्रध्वजै रथै: । सदश्वै रुक्मसन्नाहैर्भटै: पुरटवर्मभि: ॥ ३७ ॥ श्रेणीभिर्वारमुख्याभिर्भृत्यैश्चैव पदानुगै: । पारमेष्ठ्यान्युपादाय पण्यान्युच्चावचानि च । पादयोर्न्यपतत् प्रेम्णा प्रक्लिन्नहृदयेक्षण: ॥ ३८ ॥
နာမည်ကြီး လှပသော အပျော်တော်မိန်းမအုပ်စုများ၊ အမှုထမ်းများနှင့် ခြေလျင်လိုက်ပါသူများလည်း ပါဝင်ပြီး ထီးတော်၊ ချော်ရ၊ အဆင့်အမျိုးမျိုးသော ရတနာများနှင့် မင်းတော်ကြိုဆိုပွဲအတွက် သင့်တော်သော လက်ဆောင်ပစ္စည်းများကို သယ်ဆောင်လာကြသည်။ ထိုသို့ ဘရတ၏ နှလုံးသားသည် နူးညံ့လျော့ပါး၍ မျက်လုံးများ မျက်ရည်ပြည့်ကာ ရာမ၏ ခြေတော်၌ ချစ်ခြင်းမေတ္တာဖြင့် လဲကျကန်တော့하였다။
Verse 39
पादुके न्यस्य पुरत: प्राञ्जलिर्बाष्पलोचन: । तमाश्लिष्य चिरं दोर्भ्यां स्नापयन् नेत्रजैर्जलै: ॥ ३९ ॥ रामो लक्ष्मणसीताभ्यां विप्रेभ्यो येऽर्हसत्तमा: । तेभ्य: स्वयं नमश्चक्रे प्रजाभिश्च नमस्कृत: ॥ ४० ॥
ဘရတသည် ပဒုကာကို ရာမချန္ဒြာရှေ့တွင် တင်ပြီး လက်အုပ်ချီ၍ မျက်ရည်ပြည့်မျက်လုံးဖြင့် ရပ်နေသည်။ ရာမသည် လက်နှစ်ဖက်ဖြင့် အချိန်ကြာကြာ ဖက်လှုပ်ကာ မိမိမျက်ရည်ဖြင့် ဘရတကို စိုစွတ်စေ하였다။ ထို့နောက် စီတာနှင့် လက္ခမဏတို့နှင့်အတူ ရာမသည် ဝేదပညာရှင် ဘြာဟ္မဏများနှင့် မိသားစုအိုမင်းသူများကို ဂါရဝပြုကန်တော့ပြီး၊ အယောဓျာပြည်သူများလည်း သခင်ကို နမസ്കာရ ပြုကြ하였다။
Verse 40
पादुके न्यस्य पुरत: प्राञ्जलिर्बाष्पलोचन: । तमाश्लिष्य चिरं दोर्भ्यां स्नापयन् नेत्रजैर्जलै: ॥ ३९ ॥ रामो लक्ष्मणसीताभ्यां विप्रेभ्यो येऽर्हसत्तमा: । तेभ्य: स्वयं नमश्चक्रे प्रजाभिश्च नमस्कृत: ॥ ४० ॥
ဘရတသည် သီရိရာမချန္ဒရ၏ သစ်သားဖိနပ် (ပာဒုကာ) ကို ရှေ့တွင်ထား၍ လက်အုပ်ချီကာ မျက်ရည်ပြည့်မျက်လုံးဖြင့် ရပ်နေ하였다။ ရာမသည် လက်နှစ်ဖက်ဖြင့် ကြာရှည်စွာ ဖက်လှုပ်ကာ မိမိမျက်ရည်ရေဖြင့် ဘရတကို ရေချိုးပေး하였다။ ထို့နောက် စီတာနှင့် လက္ရှမဏတို့နှင့်အတူ ရာမသည် ပညာရှိဗြာဟ္မဏများနှင့် မိသားစုအိုမင်းသူများကို ဦးညွှတ်ကာ အယောဓျာပြည်သူတို့လည်း သခင်ကို ပဏာမပြု하였다။
Verse 41
धुन्वन्त उत्तरासङ्गान् पतिं वीक्ष्य चिरागतम् । उत्तरा: कोसला माल्यै: किरन्तो ननृतुर्मुदा ॥ ४१ ॥
အယောဓျာပြည်သူများသည် မိမိတို့၏ဘုရင်ကို ကြာရှည်ကာလအပြီး ပြန်လာသည်ကို မြင်၍ အလွန်ဝမ်းမြောက်하였다။ သူတို့သည် အပေါ်အဝတ်ကို လှုပ်ယမ်းကာ ပန်းမാലာများကို ဆက်ကပ်၍ ပျော်ရွှင်စွာ ကခုန်하였다။
Verse 42
पादुके भरतोऽगृह्णाच्चामरव्यजनोत्तमे । विभीषण: ससुग्रीव: श्वेतच्छत्रं मरुत्सुत: ॥ ४२ ॥ धनुर्निषङ्गाञ्छत्रुघ्न: सीता तीर्थकमण्डलुम् । अबिभ्रदङ्गद: खड्गं हैमं चर्मर्क्षराण्नृप ॥ ४३ ॥
အို မင်းကြီး၊ ဘရတသည် သီရိရာမ၏ သစ်သားဖိနပ် (ပာဒုကာ) ကို ကိုင်ဆောင်하였다။ စုဂရీవနှင့် ဝိဘီရှဏတို့သည် ချာမရနှင့် အကောင်းဆုံးပန်ကာကို ကိုင်ဆောင်ပြီး၊ လေသား ဟနုမာန်သည် အဖြူရောင်ထီးကို ကိုင်ဆောင်하였다။ ရှတြုဃ္နသည် လေးနှင့် မြားတံခွန်နှစ်ခုကို ကိုင်ဆောင်ပြီး၊ စီတာဒေဝီသည် တီർഥရေဖြင့် ပြည့်သော ကမဏ္ဍလုကို ကိုင်ဆောင်하였다။ အင်္ဂဒသည် ဓားကို၊ ရိက္ခရာဇ ဂျာမ္ဘဝန်သည် ရွှေဒိုင်းကို ကိုင်ဆောင်하였다။
Verse 43
पादुके भरतोऽगृह्णाच्चामरव्यजनोत्तमे । विभीषण: ससुग्रीव: श्वेतच्छत्रं मरुत्सुत: ॥ ४२ ॥ धनुर्निषङ्गाञ्छत्रुघ्न: सीता तीर्थकमण्डलुम् । अबिभ्रदङ्गद: खड्गं हैमं चर्मर्क्षराण्नृप ॥ ४३ ॥
အို မင်းကြီး၊ ဘရတသည် သီရိရာမ၏ သစ်သားဖိနပ် (ပာဒုကာ) ကို ကိုင်ဆောင်하였다။ စုဂရీవနှင့် ဝိဘီရှဏတို့သည် ချာမရနှင့် အကောင်းဆုံးပန်ကာကို ကိုင်ဆောင်ပြီး၊ လေသား ဟနုမာန်သည် အဖြူရောင်ထီးကို ကိုင်ဆောင်하였다။ ရှတြုဃ္နသည် လေးနှင့် မြားတံခွန်နှစ်ခုကို ကိုင်ဆောင်ပြီး၊ စီတာဒေဝီသည် တီർഥရေဖြင့် ပြည့်သော ကမဏ္ဍလုကို ကိုင်ဆောင်하였다။ အင်္ဂဒသည် ဓားကို၊ ရိက္ခရာဇ ဂျာမ္ဘဝန်သည် ရွှေဒိုင်းကို ကိုင်ဆောင်하였다။
Verse 44
पुष्पकस्थो नुत: स्त्रीभि: स्तूयमानश्च वन्दिभि: । विरेजे भगवान् राजन् ग्रहैश्चन्द्र इवोदित: ॥ ४४ ॥
အို ပရိက္ခစ် မင်းကြီး၊ ပုષ္ပကဝိမာန်ပေါ်၌ ထိုင်တော်မူသော သခင်ဘုရားသည် မိန်းမတို့၏ ဆုတောင်းပူဇော်မှုနှင့် ချီးမွမ်းသီဆိုသူတို့၏ ဂုဏ်တော်ဂါယနကြားတွင်၊ ကြယ်နှင့်ဂြိုဟ်တို့နှင့်အတူ ထွန်းလင်းလာသော လမင်းကဲ့သို့ တောက်ပလှပ하였다။
Verse 45
भ्रात्राभिनन्दित: सोऽथ सोत्सवां प्राविशत् पुरीम् । प्रविश्य राजभवनं गुरुपत्नी: स्वमातरम् ॥ ४५ ॥ गुरून् वयस्यावरजान् पूजित: प्रत्यपूजयत् । वैदेही लक्ष्मणश्चैव यथावत् समुपेयतु: ॥ ४६ ॥
ထို့နောက် အစ်ကို ဘရတက ကြိုဆိုအပ်နှံသဖြင့် ဘဂဝန် ရာမချန္ဒြာသည် ပွဲတော်အလယ်၌ အယောဓျာမြို့သို့ ဝင်ရောက်တော်မူ၏။ နန်းတော်သို့ ဝင်ပြီးနောက် ကိကေယီတို့အပါအဝင် ဒသရထ၏ မိဖုရားမိခင်များအားလုံးကို၊ အထူးသဖြင့် မိမိမိခင် ကောသလျာကို ဦးညွှတ်ပူဇော်ကာ ဝသိဋ္ဌာတို့ကဲ့သို့သော ဂုရုများကိုလည်း နမස්ကာရပြုတော်မူ၏။ အသက်တူနှင့် အသက်ငယ် မိတ်ဆွေများက ပူဇော်သော် ရာမတော်မူသည် သင့်တော်သလို ပြန်လည်ဂါရဝပြုတော်မူပြီး၊ ဝိုင်ဒေဟီ စီတာနှင့် လက္ခမဏလည်း ထိုနည်းတူ ပြုကြကာ နန်းတော်သို့ အတူဝင်ကြ၏။
Verse 46
भ्रात्राभिनन्दित: सोऽथ सोत्सवां प्राविशत् पुरीम् । प्रविश्य राजभवनं गुरुपत्नी: स्वमातरम् ॥ ४५ ॥ गुरून् वयस्यावरजान् पूजित: प्रत्यपूजयत् । वैदेही लक्ष्मणश्चैव यथावत् समुपेयतु: ॥ ४६ ॥
ထို့နောက် ဝသိဋ္ဌာကဲ့သို့သော ဂုရုများနှင့် အသက်တူ၊ အသက်ငယ် မိတ်ဆွေများက ပူဇော်သော် ရာမတော်မူသည် သင့်တော်သလို ဂါရဝပြန်လည်ပြုတော်မူ၏။ ဝိုင်ဒေဟီ စီတာနှင့် လက္ခမဏလည်း ပုံမှန်ပွဲတော်နည်းအတိုင်း နမස්ကာရပြုကာ အားလုံးနှင့်အတူ နန်းတော်သို့ ဝင်ကြ၏။
Verse 47
पुत्रान् स्वमातरस्तास्तु प्राणांस्तन्व इवोत्थिता: । आरोप्याङ्केऽभिषिञ्चन्त्यो बाष्पौघैर्विजहु: शुच: ॥ ४७ ॥
သားများကို မြင်သည်နှင့် မိခင်များသည် အသက်ပြန်ဝင်လာသကဲ့သို့ ချက်ချင်း ထလာကြ၏။ သား들을 မိမိရင်ခွင်ပေါ်တင်ကာ မျက်ရည်စီးကြောင်းများဖြင့် ရေချိုးပေးပြီး ရှည်လျားသော ခွဲခွာမှုကြောင့် ဖြစ်သော ဝမ်းနည်းမှုကို လွှတ်ချလိုက်ကြ၏။
Verse 48
जटा निर्मुच्य विधिवत् कुलवृद्धै: समं गुरु: । अभ्यषिञ्चद् यथैवेन्द्रं चतु:सिन्धुजलादिभि: ॥ ४८ ॥
ထို့နောက် ဂုရု ဝသိဋ္ဌာသည် မိသားစုအကြီးအကဲများနှင့်အတူ ပွဲတော်နည်းအတိုင်း ရာမတော်မူ၏ ဇဋာဆံပင်ကို ဖြုတ်၍ ခေါင်းကို သန့်စင်စေ하였다။ ထို့နောက် စမုဒ္ဒရာလေးပါး၏ ရေတို့နှင့် အခြားပစ္စည်းများဖြင့် အင်ဒြာမင်းအား အဘိသေက ပြုသကဲ့သို့ ရာမတော်မူအား အဘိသေကကို ဆောင်ရွက်하였다။
Verse 49
एवं कृतशिर:स्नान: सुवासा: स्रग्व्यलङ्कृत: । स्वलङ्कृतै: सुवासोभिर्भ्रातृभिर्भार्यया बभौ ॥ ४९ ॥
ဤသို့ ခေါင်းရေချိုးသန့်စင်ပြီးနောက် ရာမတော်မူသည် လှပသော ဝတ်စုံကို ဝတ်ဆင်ကာ ပန်းမော်လီနှင့် အလှဆင်ပစ္စည်းများဖြင့် တန်ဆာဆင်တော်မူ၏။ ထိုနည်းတူ အလှဆင်ထားသော ညီအစ်ကိုများနှင့် ဇနီးတော်တို့ ဝိုင်းရံနေသဖြင့် အလွန်တောက်ပစွာ ထင်ရှားတော်မူ၏။
Verse 50
अग्रहीदासनं भ्रात्रा प्रणिपत्य प्रसादित: । प्रजा: स्वधर्मनिरता वर्णाश्रमगुणान्विता: । जुगोप पितृवद् रामो मेनिरे पितरं च तम् ॥ ५० ॥
ဘရတ၏ အပြည့်အဝ အလျှော့ပေး၍ ဦးညွှတ်ပူဇော်ခြင်းကြောင့် ပျော်ရွှင်တော်မူသော သီရိ ရာမချန္ဒရသည် ရာဇပလ္လင်ကို လက်ခံတော်မူ၏။ သူသည် ပြည်သူတို့ကို ဖခင်ကဲ့သို့ စောင့်ရှောက်ပြီး၊ ဝဏ္ဏ-အာရှရမ ဓမ္မ၌ တည်ကြည်သော ပြည်သူတို့ကလည်း သူ့ကို ဖခင်ဟု မှတ်ယူကြ၏။
Verse 51
त्रेतायां वर्तमानायां काल: कृतसमोऽभवत् । रामे राजनि धर्मज्ञे सर्वभूतसुखावहे ॥ ५१ ॥
တရေတားယုဂတွင် သီရိ ရာမချန္ဒရသည် မင်းဖြစ်သော်လည်း၊ ဓမ္မကို သိမြင်သော အုပ်ချုပ်မှုကြောင့် ကာလသည် စတျယုဂကဲ့သို့ ဖြစ်လာ하였다။ လူအားလုံး ဓမ္မနಿಷ್ಠ၍ အပြည့်အဝ ပျော်ရွှင်ကြ၏။
Verse 52
वनानि नद्यो गिरयो वर्षाणि द्वीपसिन्धव: । सर्वे कामदुघा आसन् प्रजानां भरतर्षभ ॥ ५२ ॥
အို မဟာရာဇ ပရိက္ခစ်၊ ဘာရတဝంశ၏ အကောင်းဆုံးသူ။ သီရိ ရာမချန္ဒရ၏ အုပ်ချုပ်စဉ်တွင် တောများ၊ မြစ်များ၊ တောင်တန်းများ၊ နိုင်ငံများ၊ ကျွန်းခုနစ်ခုနှင့် သမုဒ္ဒရာခုနစ်ခုတို့သည် ပြည်သူတို့၏ လိုအပ်ချက်များကို ကာမဓေနုကဲ့သို့ ပြည့်စုံစွာ ပံ့ပိုးပေးခဲ့သည်။
Verse 53
नाधिव्याधिजराग्लानिदु:खशोकभयक्लमा: । मृत्युश्चानिच्छतां नासीद् रामे राजन्यधोक्षजे ॥ ५३ ॥
အဓောက္ရှဇ ဘဂဝန် သီရိ ရာမချန္ဒရသည် ဤလောက၏ မင်းဖြစ်စဉ်တွင် ကိုယ်-စိတ်ဒုက္ခ၊ ရောဂါ၊ အိုမင်းခြင်း၊ အားနည်းခြင်း၊ ဝမ်းနည်းခြင်း၊ ငိုကြွေးခြင်း၊ ကြောက်ရွံ့ခြင်းနှင့် ပင်ပန်းခြင်းတို့ မရှိခဲ့။ မသေချင်သူတို့အတွက် သေခြင်းတောင် မရှိခဲ့။
Verse 54
एकपत्नीव्रतधरो राजर्षिचरित: शुचि: । स्वधर्मं गृहमेधीयं शिक्षयन् स्वयमाचरत् ॥ ५४ ॥
သီရိ ရာမချန္ဒရသည် တစ်ဇနီးတည်းကိုသာ လက်ခံမည်ဟု ဝတ္တရားကတိထားပြီး အခြားမိန်းမများနှင့် မဆက်နွယ်ခဲ့။ သူသည် သန့်ရှင်းသော စရိုက်လက္ခဏာရှိသည့် ရာဇဋ္ဌာနရဟန်း (ရာဇရ္ဓိ) ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် အိမ်ထောင်ရှင်များအတွက် ဝဏ္ဏာရှရမ-ဓမ္မအတိုင်း ကောင်းမွန်သော အကျင့်ကို သင်ကြားကာ၊ ကိုယ်တိုင်လည်း ထိုအတိုင်း ကျင့်သုံး၍ လူထုကို သင်ခန်းစာပေးခဲ့သည်။
Verse 55
प्रेम्णानुवृत्त्या शीलेन प्रश्रयावनता सती । भिया ह्रिया च भावज्ञा भर्तु: सीताहरन्मन: ॥ ५५ ॥
မယ်တော် စီတာသည် နူးညံ့သိမ်မွေ့၍ သစ္စာရှိကာ ရှက်တတ်သန့်ရှင်းပြီး ခင်ပွန်း၏ စိတ်နေစိတ်ထားကို အမြဲနားလည်သူ ဖြစ်သည်။ မေတ္တာ၊ သဘောကောင်းမှုနှင့် အမှုတော်ဆောင်ခြင်းတို့ဖြင့် ဘုရားရှင်၏ စိတ်ကို အပြည့်အဝ ဆွဲဆောင်ခဲ့သည်။
Frequently Asked Questions
The phrasing underscores avatāra-tattva: Bhagavān manifests in multiple personal forms for līlā and governance. Rāma is presented as the Supreme Lord, with Lakṣmaṇa as a principal expansion (commonly aligned with Śeṣa-tattva), and Bharata and Śatrughna as further expansions. The point is theological: the Lord’s one divinity can appear in plural forms without diminishing His absoluteness.
Bhāgavata 9.10 frames the exile as pitṛ-vākya-paripālana—protecting the father’s promise—revealing dharma grounded in truthfulness and self-restraint. The Lord’s renunciation of kingdom, comfort, and social support models detachment and duty, showing that righteous conduct is superior to immediate political entitlement, and that ideal kingship begins with personal integrity.
The ocean is depicted as personified (Sāgara-devatā) who initially does not appear despite Rāma’s fasting. When the Lord displays anger and threatens the oceanic domain, the ocean recognizes Rāma as the master of the guṇas and the universe, then submits and requests that Rāma build a bridge to magnify His fame—linking cosmic order to divine sovereignty.
The text explicitly states this is didactic: by acting “as if distressed,” the Lord demonstrates the condition of one attached to a spouse, thereby teaching the audience about the binding power of worldly attachment and the need for regulated dharma and devotion. The līlā educates without compromising the Lord’s transcendence.
Rāma-rājya is portrayed as dharma-saturated governance: citizens perform varṇa-āśrama duties, nature supplies necessities, and suffering—disease, grief, fear, even unwanted death—is absent. The emphasis is not utopian politics alone but the theological claim that when the Supreme Lord rules (directly or through dharmic kings), creation’s moral and material ecology becomes harmonious.