Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

Guṇa-vibhāga: The Three Modes and the Path Beyond Them

शमो दमस्तितिक्षेक्षा तप: सत्यं दया स्मृति: । तुष्टिस्त्यागोऽस्पृहा श्रद्धा ह्रीर्दयादि: स्वनिर्वृति: ॥ २ ॥ काम ईहा मदस्तृष्णा स्तम्भ आशीर्भिदा सुखम् । मदोत्साहो यश:प्रीतिर्हास्यं वीर्यं बलोद्यम: ॥ ३ ॥ क्रोधो लोभोऽनृतं हिंसा याच्ञा दम्भ: क्लम: कलि: । शोकमोहौ विषादार्ती निद्राशा भीरनुद्यम: ॥ ४ ॥ सत्त्वस्य रजसश्चैतास्तमसश्चानुपूर्वश: । वृत्तयो वर्णितप्राया: सन्निपातमथो श‍ृणु ॥ ५ ॥

śamo damas titikṣekṣā tapaḥ satyaṁ dayā smṛtiḥ tuṣṭis tyāgo ’spṛhā śraddhā hrīr dayādiḥ sva-nirvṛtiḥ

စိတ်နှင့် အာရုံများကို ထိန်းချုပ်ခြင်း၊ သည်းခံခြင်း၊ ခွဲခြားသိမြင်ခြင်း၊ တပစ် (tapas)၊ သစ္စာ၊ ကရုဏာ၊ သတိ၊ ကျေနပ်ခြင်း၊ ပေးကမ်းခြင်း၊ စွန့်လွှတ်ခြင်း၊ အလိုမရှိခြင်း၊ ဂုရုအပေါ် ယုံကြည် श्रद्धာ၊ မသင့်တော်သော အပြုအမူအပေါ် ရှက်ကြောက်ခြင်း၊ ဒါန၊ ရိုးရှင်းခြင်း၊ နိမ့်ချခြင်းနှင့် အတွင်းစိတ်အေးချမ်းခြင်း—ဤတို့သည် စတ္တဝဂုဏ်၏ လက္ခဏာများ။ ဆန္ဒကာမ, ကြီးမားသော ကြိုးပမ်းမှု, မာန်မာနနှင့် မိုက်မဲရဲတင်းမှု, အမြတ်ရှိလည်း မကျေနပ်ခြင်း, မိမိကိုယ်ကို ဂုဏ်ယူခြင်း, လောကီတိုးတက်ရေး ဆုတောင်းခြင်း, မိမိကို အခြားသူထက် သာလွန်ဟု ထင်ခြင်း, အာရုံပျော်ရွှင်မှု, တိုက်ခိုက်ရန် အလျင်အမြန်, ချီးမွမ်းသံ ကြိုက်နှစ်သက်ခြင်း, အခြားသူကို လှောင်ပြောင်ခြင်း, မိမိအင်အားကို ကြော်ငြာခြင်းနှင့် အင်အားကို အကြောင်းပြ၍ လုပ်ရပ်ကို တရားသဖြင့် ဆိုခြင်း—ဤတို့သည် ရဇဂုဏ်။ မခံနိုင်သော ဒေါသ, လောဘ, သာသနာစာအခြေမရှိသော စကား, အကြမ်းဖက်ခြင်း, ပရဇီဝီဘဝ, ကပတ်, ရေရှည်ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှု, ရန်ဖြစ်ခြင်း, ဝမ်းနည်းခြင်း, မောဟ, စိတ်ကျခြင်း, အလွန်အကျွံအိပ်ခြင်း, မမှန်ကန်သော မျှော်လင့်ချက်, ကြောက်ရွံ့ခြင်းနှင့် ပျင်းရိခြင်း—ဤတို့သည် တမဂုဏ်၏ အဓိက လက္ခဏာများ။ ယခု သုံးဂုဏ် ပေါင်းစည်းမှုကို နားထောင်လော့။

śamaḥtranquility
śamaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootśama (प्रातिपदिक)
FormPuṁliṅga, Prathamā, Ekavacana
damaḥself-control
damaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdama (प्रातिपदिक)
FormPuṁliṅga, Prathamā, Ekavacana
titikṣāforbearance
titikṣā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottitikṣā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (feminine), Prathamā, Ekavacana
īkṣādiscernment/vision
īkṣā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootīkṣā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana
tapaḥausterity
tapaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottapas (प्रातिपदिक)
FormNapuṁsaka, Prathamā, Ekavacana
satyamtruthfulness
satyam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsatya (प्रातिपदिक)
FormNapuṁsaka, Prathamā, Ekavacana
dayācompassion
dayā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdayā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana
smṛtiḥmemory
smṛtiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsmṛti (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana
tuṣṭiḥcontentment
tuṣṭiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottuṣṭi (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana
tyāgaḥrenunciation
tyāgaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottyāga (प्रातिपदik)
FormPuṁliṅga, Prathamā, Ekavacana
aspṛhāabsence of desire
aspṛhā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roota-spṛhā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana
śraddhāfaith
śraddhā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootśraddhā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana
hrīḥmodesty
hrīḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roothrī (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana
dayā-ādiḥcompassion and the rest
dayā-ādiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdayā + ādi (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa-samāsa (तत्पुरुष) ‘dayā ādiḥ yasya’; Puṁliṅga, Prathamā, Ekavacana
sva-nirvṛtiḥinner satisfaction
sva-nirvṛtiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsva + nirvṛti (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa-samāsa (तत्पुरुष) ‘svā nirvṛtiḥ’; Strīliṅga, Prathamā, Ekavacana