Adhyaya 9
Mārkaṇḍeya’s Request to See Māyā and the Vision of the Cosmic Deluge
နရ-နာရာယဏ (နရ၏မိတ်ဆွေဖြစ်သော ဘဂဝန်) ကို မာရ္ကဏ္ဍေယ ရသေ့က အောင်မြင်စွာ ချီးမွမ်းပြီးနောက်၊ သခင်ဘုရား ပေါ်ထွန်းလာကာ ဆုတောင်းခွင့်ပေး၍ သူ၏ ဗြဟ္မစရိယ၊ တပဿ၊ ဝေဒပညာလေ့လာမှု၊ နိယမနှင့် တည်ကြည်သော သမာဓိကို ချီးကျူးသည်။ မာရ္ကဏ္ဍေယသည် ပစ္စည်းဆုလာဘ်များကို မတောင်းဘဲ၊ သခင်ဘုရား၏ ဒർശနကိုယ်တိုင် အမြင့်ဆုံးအလှူဟု ဆိုကာ၊ ထပ်မံကရုဏာတစ်ရပ်အဖြစ် လောကကို ပစ္စည်းအမျိုးမျိုးဖြစ်သကဲ့သို့ ထင်မြင်စေသော သခင်ဘုရား၏ မာယာ-శక్తి ကို မြင်လိုကြောင်း တောင်းဆိုသည်။ သခင်ဘုရား သဘောတူပြီး ထွက်ခွာသည်။ ရသေ့သည် သမာဓိတွင် စုပ်ယူနေ၍ ဘာဝဖြင့် တခါတရံ ပုံမှန်ပူဇော်ပွဲစည်းကမ်းများကို မေ့လျော့ကာ ဆက်လက်ဝတ်ပြုသည်။ ပုṣ္ပဘဒြာ မြစ်ကမ်း၌ ညနေဝတ်ပြုစဉ် ရုတ်တရက် မဟာပျက်ကွက်မှု ဖြစ်ပေါ်လာသည်—ပြင်းထန်သောလေများ၊ မိုးကြိုးမုန်တိုင်းနှင့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ရေလွှမ်းမိုးမှုက စကြဝဠာကို မျိုသွားပြီး၊ သူတစ်ဦးတည်းကိုသာ ကျန်စေကာ ဆာလောင်မှု၊ ကြောက်ရွံ့မှုနှင့် ပင်လယ်သတ္တဝါများကြားတွင် “နှစ်သန်းပေါင်းများစွာ” ခံစားစေသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ငယ်ရွယ်သောကျွန်းတစ်ခု၊ ဗညန်ပင်တစ်ပင်နှင့် ရွက်ပေါ်၌ တောက်ပသော ကလေးတစ်ဦးကို မြင်သည်။ ကလေးက သူ့ကို ရှူသွင်းကာ မပျက်ကွက်မီ စကြဝဠာတစ်ခုလုံးကို မိမိခန္ဓာအတွင်း ပြသပြီး၊ ပြန်လည်ရှူထုတ်ကာ ရေလွှမ်းမိုးထဲသို့ ပြန်ပို့သည်။ မာရ္ကဏ္ဍေယက သခင်ကို ဖက်ရန် ပြေးသွားသော် ကလေးပျောက်ကွယ်ပြီး ရေလွှမ်းမိုးလည်း ချက်ချင်း ပျောက်ကာ သူ့အာရှရမ်သို့ ပြန်ရောက်စေသည်—နိရောဓ၊ ကာလနှင့် အာရှရယ အကြောင်းအရာများသို့ ဆက်သွားရန် ပြင်ဆင်ပေးသည်။
Shlokas
Verse 1
सूत उवाच संस्तुतो भगवानित्थं मार्कण्डेयेन धीमता । नारायणो नरसख: प्रीत आह भृगूद्वहम् ॥ १ ॥
စူတဂိုစ్వာမီက ဆိုသည်— ဉာဏ်ပညာရှိ မာရကဏ္ဍေယ ရှိက ဤသို့ ချီးမွမ်းသဖြင့် နရ၏ မိတ်ဆွေ ဘဂဝန် နာရာယဏသည် ပျော်ရွှင်နှစ်သက်ကာ ဘೃဂုမျိုးရိုးအထူးမြတ်သူကို မိန့်ကြား하였다။
Verse 2
श्रीभगवानुवाच भो भो ब्रह्मर्षिवर्योऽसि सिद्ध आत्मसमाधिना । मयि भक्त्यानपायिन्या तप:स्वाध्यायसंयमै: ॥ २ ॥
သျှရီဘဂဝန် မိန့်တော်မူသည်— ဟေ ဟေ! သင်သည် ဘြဟ္မရိရှီတို့အနက် အထူးမြတ်ဆုံးဖြစ်သည်။ အတ္တမ-သမာဓိဖြင့် သင်သည် စိဒ္ဓဖြစ်ပြီး၊ ကျွန်ုပ်အပေါ် မလျော့သော ဘက္တိ၊ တပဿ၊ ဝေဒလေ့လာမှုနှင့် တင်းကျပ်သော စည်းကမ်း-ထိန်းချုပ်မှုတို့ဖြင့် ဘဝကို ပြည့်စုံစေ하였다။
Verse 3
वयं ते परितुष्टा: स्म त्वद् बृहद्व्रतचर्यया । वरं प्रतीच्छ भद्रं ते वरदोऽस्मि त्वदीप्सितम् ॥ ३ ॥
သင်၏ မဟာဝရတ (ကြီးမားသော သစ္စာဝန်) ကို စောင့်ထိန်းမှုကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့ အလွန်ကျေနပ်ပါသည်။ သင့်အတွက် မင်္ဂလာရှိပါစေ— သင်လိုချင်သော အပေးအလှူကို ရွေးယူပါ; ကျွန်ုပ်သည် အပေးအလှူပေးသူဖြစ်၍ သင်၏ အလိုဆန္ဒကို ဖြည့်ဆည်းပေးမည်။
Verse 4
श्रीऋषिरुवाच जितं ते देवदेवेश प्रपन्नार्तिहराच्युत । वरेणैतावतालं नो यद् भवान् समदृश्यत ॥ ४ ॥
ရိရှီက ဆိုသည်— ဒေဝတို့၏ ဒေဝရှင်! သင့်အောင်မြင်မှုရှိပါစေ။ အချျုတ၊ သင်သည် အပ်နှံလာသော ဘက္တတို့၏ ဒုက္ခကို ဖယ်ရှားပေးသူဖြစ်သည်။ ကျွန်ုပ်အတွက်တော့ ဤတစ်ခုတည်းသော အပေးအလှူပင် လုံလောက်သည်— သင်က ကျွန်ုပ်ကို သင့်ဒർശန ပေးခဲ့ခြင်းပင်။
Verse 5
गृहीत्वाजादयो यस्य श्रीमत्पादाब्जदर्शनम् । मनसा योगपक्वेन स भवान् मेऽक्षिगोचर: ॥ ५ ॥
ယောဂကျင့်စဉ်ဖြင့် စိတ်တည်ငြိမ်၍ ရင့်ကျက်လာသော ဘြဟ္မာတို့ကဲ့သို့သော ဒေဝတားများသည် သင်၏ သန့်ရှင်းမြတ်သော ကြာပန်းတော်ခြေတော်ကို မြင်ရုံဖြင့်ပင် မြင့်မြတ်သော အဆင့်ကို ရရှိခဲ့ကြသည်။ အရှင်ဘုရား၊ ယခု သင်သည် ကျွန်ုပ်၏ မျက်စိရှေ့၌ ကိုယ်တိုင် ပေါ်ထွန်းလာပါပြီ။
Verse 6
अथाप्यम्बुजपत्राक्ष पुण्यश्लोकशिखामणे । द्रक्ष्ये मायां यया लोक: सपालो वेद सद्भिदाम् ॥ ६ ॥
ကြာပန်းရွက်ကဲ့သို့ မျက်လုံးတော်ရှိသော အရှင်၊ ကုသိုလ်ကောင်းသီချင်းများ၏ မဏိမကွတ်တော်ရှင်၊ သင်ကို မြင်ရုံဖြင့်ပင် ကျွန်ုပ် စိတ်ကျေနပ်သော်လည်း၊ လောကတစ်ခုလုံးနှင့် အုပ်ချုပ်သော ဒေဝတားများကို စစ်မှန်မှုကို ပစ္စည်းဆန်သော မျိုးစုံကွဲပြားမှုဟု ထင်မြင်စေသော သင်၏ မာယာ-శક્તိကို ကျွန်ုပ် မြင်လိုပါသည်။
Verse 7
सूत उवाच इतीडितोऽर्चित: काममृषिणा भगवान् मुने । तथेति स स्मयन् प्रागाद् बदर्याश्रममीश्वर: ॥ ७ ॥
စူတဂိုစွာမီက ပြောသည်—ပညာရှိသော ရှောနကာ၊ မာရကဏ္ဍေယ ရှိ၏ ချီးမွမ်းပူဇော်မှုကြောင့် ဘဂဝန်သည် စိတ်တော်ကျေနပ်၍ ပြုံးလျက် “အဲဒီလိုပဲ ဖြစ်စေ” ဟု မိန့်ပြီးနောက် ဘဒရိကာအာရှ్రమရှိ မိမိအာရှ్రమသို့ ထွက်ခွာသွားတော်မူ၏။
Verse 8
तमेव चिन्तयन्नर्थमृषि: स्वाश्रम एव स: । वसन्नग्न्यर्कसोमाम्बुभूवायुवियदात्मसु ॥ ८ ॥ ध्यायन् सर्वत्र च हरिं भावद्रव्यैरपूजयत् । क्वचित् पूजां विसस्मार प्रेमप्रसरसम्प्लुत: ॥ ९ ॥
ဘုရား၏ မာယာအင်အားကို မြင်လိုသော ဆန္ဒကိုသာ အမြဲတွေးတောလျက် အဲဒီ ရှိသည် မိမိအာရှ్రమ၌ပင် နေထိုင်하였다။ မီး၊ နေ၊ လ၊ ရေ၊ မြေ၊ လေ၊ မိုးကြိုး၊ ကောင်းကင်နှင့် မိမိနှလုံးသားအတွင်း—နေရာတိုင်း၌ ဟရိကို အစဉ်သတိထား၍ သမาธိပြုကာ၊ စိတ်ကူးထဲတွင် ရှိသော ပူဇော်ပစ္စည်းများဖြင့် ပူဇော်ခဲ့သည်။ သို့သော် တခါတရံ ဘုရားပေါ်သော ပရೇမ-ဘက္တိ၏ လှိုင်းများကြောင့် လွှမ်းမိုးခံရ၍ နေ့စဉ်ပူဇော်မှုကိုပင် မေ့လျော့သွားတတ်သည်။
Verse 9
तमेव चिन्तयन्नर्थमृषि: स्वाश्रम एव स: । वसन्नग्न्यर्कसोमाम्बुभूवायुवियदात्मसु ॥ ८ ॥ ध्यायन् सर्वत्र च हरिं भावद्रव्यैरपूजयत् । क्वचित् पूजां विसस्मार प्रेमप्रसरसम्प्लुत: ॥ ९ ॥
ဘုရား၏ မာယာအင်အားကို မြင်လိုသော ဆန္ဒကိုသာ အမြဲတွေးတောလျက် အဲဒီ ရှိသည် မိမိအာရှ్రమ၌ပင် နေထိုင်하였다။ မီး၊ နေ၊ လ၊ ရေ၊ မြေ၊ လေ၊ မိုးကြိုး၊ ကောင်းကင်နှင့် မိမိနှလုံးသားအတွင်း—နေရာတိုင်း၌ ဟရိကို အစဉ်သတိထား၍ သမาธိပြုကာ၊ စိတ်ကူးထဲတွင် ရှိသော ပူဇော်ပစ္စည်းများဖြင့် ပူဇော်ခဲ့သည်။ သို့သော် တခါတရံ ဘုရားပေါ်သော ပရೇမ-ဘက္တိ၏ လှိုင်းများကြောင့် လွှမ်းမိုးခံရ၍ နေ့စဉ်ပူဇော်မှုကိုပင် မေ့လျော့သွားတတ်သည်။
Verse 10
तस्यैकदा भृगुश्रेष्ठ पुष्पभद्रातटे मुने: । उपासीनस्य सन्ध्यायां ब्रह्मन् वायुरभून्महान् ॥ १० ॥
အို ဘൃဂုတို့အနက် အမြတ်ဆုံး ရှောနက ဘြာဟ္မဏာ! တစ်နေ့ ပုဿပဘဒြာ မြစ်ကမ်း၌ မုနိ မာရကဏ္ဍေယ သန္ဓျာပူဇာ ပြုနေစဉ် ရုတ်တရက် မဟာလေပြင်း ထလာ၏။
Verse 11
तं चण्डशब्दं समुदीरयन्तं बलाहका अन्वभवन् कराला: । अक्षस्थविष्ठा मुमुचुस्तडिद्भि: स्वनन्त उच्चैरभिवर्षधारा: ॥ ११ ॥
ထိုလေသည် ကြောက်မက်ဖွယ် အသံကြမ်းကြမ်းဖြင့် ဟုန်းဟုန်းမြည်ကာ၊ နောက်မှ ကြမ်းတမ်းသော မိုးတိမ်များကို ခေါ်ဆောင်လာ၏။ မိုးကြိုးလက်နှင့် မိုးကြိုးသံကြီးများနှင့်အတူ လှည်းဘီးတန်းလောက် ထူထဲသော မိုးရေတန်းများကို အရပ်လေးမျက်နှာသို့ သွန်းလောင်းကြ၏။
Verse 12
ततो व्यदृश्यन्त चतु:समुद्रा: समन्तत: क्ष्मातलमाग्रसन्त: । समीरवेगोर्मिभिरुग्रनक्र- महाभयावर्तगभीरघोषा: ॥ १२ ॥
ထို့နောက် အရပ်လေးမျက်နှာ၌ မဟာသမုဒ္ဒရာ လေးစင်း ပေါ်ထွက်လာ၍ လေတိုက်ခတ်သည့် လှိုင်းကြီးများဖြင့် မြေမျက်နှာပြင်ကို မျိုချလာကြ၏။ ထိုသမုဒ္ဒရာများတွင် ကြောက်မက်ဖွယ် ပင်လယ်သတ္တဝါများ၊ အလွန်ကြောက်စရာ ဝဲများနှင့် မကောင်းသံမြည်များ ရှိ၏။
Verse 13
अन्तर्बहिश्चाद्भिरतिद्युभि: खरै: शतह्रदाभिरुपतापितं जगत् । चतुर्विधं वीक्ष्य सहात्मना मुनि- र्जलाप्लुतां क्ष्मां विमना: समत्रसत् ॥ १३ ॥
မုနိသည် မိမိကိုယ်တိုင်အပါအဝင် စကြဝဠာရှိ သတ္တဝါအားလုံးကို အတွင်းအပြင် လေပြင်း၊ မိုးကြိုးလက်နှင့် ကောင်းကင်ကိုတောင် ကျော်လွန်တက်လာသော လှိုင်းကြီးများကြောင့် ဒုက္ခရောက်နေသည်ကို မြင်၏။ မြေကြီးတစ်လုံးလုံး ရေမြုပ်သွားသဖြင့် သူသည် စိတ်ရှုပ်ထွေး၍ ကြောက်လန့်လာ၏။
Verse 14
तस्यैवमुद्वीक्षत ऊर्मिभीषण: प्रभञ्जनाघूर्णितवार्महार्णव: । आपूर्यमाणो वरषद्भिरम्बुदै: क्ष्मामप्यधाद् द्वीपवर्षाद्रिभि: समम् ॥ १४ ॥
မာရကဏ္ဍေယ ကြည့်နေစဉ်ပင် မိုးတိမ်များမှ မိုးရွာသွန်းမှုကြောင့် သမုဒ္ဒရာသည် ပိုပို၍ ပြည့်လာ၏။ မုန်တိုင်းလေများက လှိုင်းကြီးများကို ကြောက်မက်ဖွယ် ထူထဲစေသဖြင့် ထိုမဟာသမုဒ္ဒရာသည် ကျွန်းများ၊ တောင်များ၊ မြေခွဲများနှင့်အတူ မြေကြီးတစ်လုံးလုံးကို ဖုံးလွှမ်းသွား၏။
Verse 15
सक्ष्मान्तरिक्षं सदिवं सभागणं त्रैलोक्यमासीत् सह दिग्भिराप्लुतम् । स एक एवोर्वरितो महामुनि- र्बभ्राम विक्षिप्य जटा जडान्धवत् ॥ १५ ॥
ရေကြီးမှုက မြေပြင်၊ အာကာသ၊ ကောင်းကင်နှင့် နတ်လောကကိုလည်း ဖုံးလွှမ်းသွား၍ တိရ္လောကတစ်လျှောက် အရပ်ရပ်တွင် ရေလွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ အားလုံးထဲမှ မဟာမုနိ မာရကဏ္ဍေယသာ ကျန်ရစ်ပြီး၊ ဆံပင်ဂျတာများ ပြန့်ကျဲလျက် ရေထဲတွင် တစ်ယောက်တည်း မျက်ကန်းနှင့် မူကသကဲ့သို့ လှည့်လည်နေ하였다။
Verse 16
क्षुत्तृट्परीतो मकरैस्तिमिङ्गिलै- रुपद्रुतो वीचिनभस्वता हत: । तमस्यपारे पतितो भ्रमन् दिशो न वेद खं गां च परिश्रमेषित: ॥ १६ ॥
ဆာလောင်ခြင်းနှင့် ရေငတ်ခြင်းကြောင့် နာကျင်ကာ မကရာနှင့် တိမင်္ဂိလ ငါးကြီးများ၏ တိုက်ခိုက်မှုကို ခံရပြီး လှိုင်းနှင့် လေ၏ ထိုးနှက်မှုကြောင့် နလန်ထူမရဘဲ အဆုံးမဲ့ အမှောင်ထဲသို့ ကျရောက်သွားသည်။ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်၍ လမ်းမသိဘဲ လှည့်လည်ကာ ကောင်းကင်နှင့် မြေကြီးကိုတောင် ခွဲမသိတော့하였다။
Verse 17
क्वचिन्मग्नो महावर्ते तरलैस्ताडित: क्वचित् । यादोभिर्भक्ष्यते क्वापि स्वयमन्योन्यघातिभि: ॥ १७ ॥ क्वचिच्छोकं क्वचिन्मोहं क्वचिद्दु:खं सुखं भयम् । क्वचिन्मृत्युमवाप्नोति व्याध्यादिभिरुतार्दित: ॥ १८ ॥
တခါတရံ မဟာရေဝဲထဲသို့ မျောကျသွားပြီး တခါတရံ ကြီးမားသော လှိုင်းများက ထိုးနှက်သည်။ တချို့နေရာတွင် ရေထဲသတ္တဝါများက အချင်းချင်း တိုက်ခိုက်ရင်း သူ့ကိုလည်း မျိုချမည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ကြသည်။ တခါတရံ ဝမ်းနည်းမှု၊ တခါတရံ မောဟ၊ တခါတရံ ဒုက္ခ၊ သုခ၊ ကြောက်ရွံ့မှု—နှင့် တခါတရံ ရောဂါနာကျင်မှု ပြင်းထန်လွန်း၍ မိမိကိုယ်ကို သေမည့်အလား ခံစားရသည်။
Verse 18
क्वचिन्मग्नो महावर्ते तरलैस्ताडित: क्वचित् । यादोभिर्भक्ष्यते क्वापि स्वयमन्योन्यघातिभि: ॥ १७ ॥ क्वचिच्छोकं क्वचिन्मोहं क्वचिद्दु:खं सुखं भयम् । क्वचिन्मृत्युमवाप्नोति व्याध्यादिभिरुतार्दित: ॥ १८ ॥
တခါတရံ မဟာရေဝဲထဲသို့ မျောကျသွားပြီး တခါတရံ ကြီးမားသော လှိုင်းများက ထိုးနှက်သည်။ တချို့နေရာတွင် ရေထဲသတ္တဝါများက အချင်းချင်း တိုက်ခိုက်ရင်း သူ့ကိုလည်း မျိုချမည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ကြသည်။ တခါတရံ ဝမ်းနည်းမှု၊ တခါတရံ မောဟ၊ တခါတရံ ဒုက္ခ၊ သုခ၊ ကြောက်ရွံ့မှု—နှင့် တခါတရံ ရောဂါနာကျင်မှု ပြင်းထန်လွန်း၍ မိမိကိုယ်ကို သေမည့်အလား ခံစားရသည်။
Verse 19
अयुतायुतवर्षाणां सहस्राणि शतानि च । व्यतीयुर्भ्रमतस्तस्मिन् विष्णुमायावृतात्मन: ॥ १९ ॥
ထိုပရလယရေထဲတွင် လှည့်လည်နေသော မာရကဏ္ဍေယ၏ စိတ်သည် ဘုရားဝိෂ္ဏု၏ မာယာကြောင့် ဖုံးလွှမ်းနေစဉ်၊ မရေတွက်နိုင်သော သန်းပေါင်းများစွာသော နှစ်များ—ထောင်နှင့် ရာများစွာ—ကုန်လွန်သွား하였다။
Verse 20
स कदाचिद् भ्रमंस्तस्मिन् पृथिव्या: ककुदि द्विज: । न्याग्रोधपोतं ददृशे फलपल्लवशोभितम् ॥ २० ॥
တစ်ခါတုန်းက ရေထဲတွင် လှည့်လည်နေစဉ် ဗြာဟ္မဏ မာရကဏ္ဍေယသည် မြေပြင်ပေါ်ရှိ ကျွန်းငယ်တစ်ခုကို တွေ့မြင်ခဲ့ပြီး ထိုနေရာတွင် ပန်းနှင့် အသီးများဖြင့် လှပသော ဗန်ယန်ပင်ငယ်တစ်ပင် ရပ်တည်နေ하였다။
Verse 21
प्रागुत्तरस्यां शाखायां तस्यापि ददृशे शिशुम् । शयानं पर्णपुटके ग्रसन्तं प्रभया तम: ॥ २१ ॥
ထိုပင်၏ အရှေ့မြောက်ဘက် ကိုင်းတစ်ကိုင်းပေါ်တွင် ရွက်အုပ်အတွင်း လဲလျောင်းနေသော ကလေးငယ်တစ်ဦးကို သူမြင်ရပြီး၊ ထိုကလေး၏ တောက်ပမှုက အမှောင်ကို မျိုသိမ်းနေ하였다။
Verse 22
महामरकतश्यामं श्रीमद्वदनपङ्कजम् । कम्बुग्रीवं महोरस्कं सुनसं सुन्दरभ्रुवम् ॥ २२ ॥ श्वासैजदलकाभातं कम्बुश्रीकर्णदाडिमम् । विद्रुमाधरभासेषच्छोणायितसुधास्मितम् ॥ २३ ॥ पद्मगर्भारुणापाङ्गं हृद्यहासावलोकनम् । श्वासैजद्वलिसंविग्ननिम्ननाभिदलोदरम् ॥ २४ ॥ चार्वङ्गुलिभ्यां पाणिभ्यामुन्नीय चरणाम्बुजम् । मुखे निधाय विप्रेन्द्रो धयन्तं वीक्ष्य विस्मित: ॥ २५ ॥
ထိုကလေးငယ်သည် အပြစ်ကင်းသော မြကတကဲ့သို့ နီလာညိုရောင်ဖြစ်ပြီး၊ ကြာပန်းမျက်နှာသည် အလှတရားဖြင့် တောက်ပကာ လည်ပင်းတွင် ခရုခွံလိုင်းများကဲ့သို့ အမှတ်အသားများရှိသည်။ ရင်ဘတ်ကျယ်၊ နှာတံလှ၊ မျက်ခုံးလှ; နားရွက်သည် သလဲပန်းကဲ့သို့ လှပြီး အတွင်းတွင် ခရုလိမ်ကဲ့သို့ အလိမ်အကွေ့များရှိသည်။ မျက်စောင်းများသည် ကြာပန်းအလယ်ကဲ့သို့ နီမြန်း၍၊ ပုလဲရည်လို အပြုံးကို ပုလဲပင်ကဲ့သို့ နီညိုသော နှုတ်ခမ်းရောင်က နူးညံ့စွာ တင်ဆက်သည်။ အသက်ရှူသံနှင့်အတူ ဆံပင်လှုပ်ခတ်ကာ၊ ဗန်ယန်ရွက်ကဲ့သို့သော ဝမ်းဗိုက်ပေါ်တွင် နက်ရှိုင်းသော နာဗီပတ်လည် အရေပြားအလွှာများ လှုပ်ရှားသည်။ ဗြာဟ္မဏအထွတ်အမြတ်သည် အံ့ဩသွားသည်—ကလေးငယ်က နူးညံ့သော လက်ချောင်းများဖြင့် မိမိ၏ ကြာပန်းခြေကို မြှောက်၍ ခြေချောင်းကို ပါးစပ်ထဲထည့်ကာ စုပ်နေသည်ကို မြင်၍။
Verse 23
महामरकतश्यामं श्रीमद्वदनपङ्कजम् । कम्बुग्रीवं महोरस्कं सुनसं सुन्दरभ्रुवम् ॥ २२ ॥ श्वासैजदलकाभातं कम्बुश्रीकर्णदाडिमम् । विद्रुमाधरभासेषच्छोणायितसुधास्मितम् ॥ २३ ॥ पद्मगर्भारुणापाङ्गं हृद्यहासावलोकनम् । श्वासैजद्वलिसंविग्ननिम्ननाभिदलोदरम् ॥ २४ ॥ चार्वङ्गुलिभ्यां पाणिभ्यामुन्नीय चरणाम्बुजम् । मुखे निधाय विप्रेन्द्रो धयन्तं वीक्ष्य विस्मित: ॥ २५ ॥
ထိုကလေးငယ်သည် အပြစ်ကင်းသော မြကတကဲ့သို့ နီလာညိုရောင်ဖြစ်ပြီး၊ ကြာပန်းမျက်နှာသည် အလှတရားဖြင့် တောက်ပကာ လည်ပင်းတွင် ခရုခွံလိုင်းများကဲ့သို့ အမှတ်အသားများရှိသည်။ ရင်ဘတ်ကျယ်၊ နှာတံလှ၊ မျက်ခုံးလှ; နားရွက်သည် သလဲပန်းကဲ့သို့ လှပြီး အတွင်းတွင် ခရုလိမ်ကဲ့သို့ အလိမ်အကွေ့များရှိသည်။ မျက်စောင်းများသည် ကြာပန်းအလယ်ကဲ့သို့ နီမြန်း၍၊ ပုလဲရည်လို အပြုံးကို ပုလဲပင်ကဲ့သို့ နီညိုသော နှုတ်ခမ်းရောင်က နူးညံ့စွာ တင်ဆက်သည်။ အသက်ရှူသံနှင့်အတူ ဆံပင်လှုပ်ခတ်ကာ၊ ဗန်ယန်ရွက်ကဲ့သို့သော ဝမ်းဗိုက်ပေါ်တွင် နက်ရှိုင်းသော နာဗီပတ်လည် အရေပြားအလွှာများ လှုပ်ရှားသည်။ ဗြာဟ္မဏအထွတ်အမြတ်သည် အံ့ဩသွားသည်—ကလေးငယ်က နူးညံ့သော လက်ချောင်းများဖြင့် မိမိ၏ ကြာပန်းခြေကို မြှောက်၍ ခြေချောင်းကို ပါးစပ်ထဲထည့်ကာ စုပ်နေသည်ကို မြင်၍။
Verse 24
महामरकतश्यामं श्रीमद्वदनपङ्कजम् । कम्बुग्रीवं महोरस्कं सुनसं सुन्दरभ्रुवम् ॥ २२ ॥ श्वासैजदलकाभातं कम्बुश्रीकर्णदाडिमम् । विद्रुमाधरभासेषच्छोणायितसुधास्मितम् ॥ २३ ॥ पद्मगर्भारुणापाङ्गं हृद्यहासावलोकनम् । श्वासैजद्वलिसंविग्ननिम्ननाभिदलोदरम् ॥ २४ ॥ चार्वङ्गुलिभ्यां पाणिभ्यामुन्नीय चरणाम्बुजम् । मुखे निधाय विप्रेन्द्रो धयन्तं वीक्ष्य विस्मित: ॥ २५ ॥
ထိုကလေးငယ်သည် အပြစ်ကင်းသော မြကတကဲ့သို့ နီလာညိုရောင်ဖြစ်ပြီး၊ ကြာပန်းမျက်နှာသည် အလှတရားဖြင့် တောက်ပကာ လည်ပင်းတွင် ခရုခွံလိုင်းများကဲ့သို့ အမှတ်အသားများရှိသည်။ ရင်ဘတ်ကျယ်၊ နှာတံလှ၊ မျက်ခုံးလှ; နားရွက်သည် သလဲပန်းကဲ့သို့ လှပြီး အတွင်းတွင် ခရုလိမ်ကဲ့သို့ အလိမ်အကွေ့များရှိသည်။ မျက်စောင်းများသည် ကြာပန်းအလယ်ကဲ့သို့ နီမြန်း၍၊ ပုလဲရည်လို အပြုံးကို ပုလဲပင်ကဲ့သို့ နီညိုသော နှုတ်ခမ်းရောင်က နူးညံ့စွာ တင်ဆက်သည်။ အသက်ရှူသံနှင့်အတူ ဆံပင်လှုပ်ခတ်ကာ၊ ဗန်ယန်ရွက်ကဲ့သို့သော ဝမ်းဗိုက်ပေါ်တွင် နက်ရှိုင်းသော နာဗီပတ်လည် အရေပြားအလွှာများ လှုပ်ရှားသည်။ ဗြာဟ္မဏအထွတ်အမြတ်သည် အံ့ဩသွားသည်—ကလေးငယ်က နူးညံ့သော လက်ချောင်းများဖြင့် မိမိ၏ ကြာပန်းခြေကို မြှောက်၍ ခြေချောင်းကို ပါးစပ်ထဲထည့်ကာ စုပ်နေသည်ကို မြင်၍။
Verse 25
महामरकतश्यामं श्रीमद्वदनपङ्कजम् । कम्बुग्रीवं महोरस्कं सुनसं सुन्दरभ्रुवम् ॥ २२ ॥ श्वासैजदलकाभातं कम्बुश्रीकर्णदाडिमम् । विद्रुमाधरभासेषच्छोणायितसुधास्मितम् ॥ २३ ॥ पद्मगर्भारुणापाङ्गं हृद्यहासावलोकनम् । श्वासैजद्वलिसंविग्ननिम्ननाभिदलोदरम् ॥ २४ ॥ चार्वङ्गुलिभ्यां पाणिभ्यामुन्नीय चरणाम्बुजम् । मुखे निधाय विप्रेन्द्रो धयन्तं वीक्ष्य विस्मित: ॥ २५ ॥
ကလေး၏အရောင်သည် အပြစ်ကင်းသော မြကတကဲ့သို့ နီလာမဲရောင်ဖြစ်၍၊ မျက်နှာသည် ကြာပန်းကဲ့သို့ တောက်ပလှသည်။ လည်ပင်းတွင် ခရုခွံလိုင်းများကဲ့သို့ အမှတ်အသားရှိပြီး၊ ရင်ဘတ်ကျယ်၊ နှာတံလှ၊ မျက်ခုံးလှသည်။ နားသည် သလဲပန်းကဲ့သို့ဖြစ်ကာ အတွင်းတွင် ခရုလိမ်ကဲ့သို့ အလိမ်အကွေ့များရှိသည်။ မျက်စိထောင့်များသည် ကြာပန်းအူတိုင်ကဲ့သို့ နီမြန်း၍၊ ပုလဲနီကဲ့သို့ နှုတ်ခမ်းရောင်တောက်ပမှုက အမృతတူသော မောဟနအပြုံးကို အနည်းငယ်နီစေသည်။ အသက်ရှူသံနှင့်အတူ ဆံပင်လှုပ်ကာ၊ ဗန်ညန်ရွက်ကဲ့သို့ ဝမ်းဗိုက်အလိမ်အကွေ့များလှုပ်သဖြင့် နက်ရှိုင်းသော နာဗီလည်း လှုပ်ရှားသည်။ ထိုအခါ မြတ်သော ဗြာဟ္မဏသည် အံ့ဩစွာ—ကလေးက မိမိ၏ ကြာပန်းခြေကို နူးညံ့သော လက်ချောင်းများဖြင့် မြှောက်၍ ပါးစပ်ထဲထည့်ကာ ခြေချောင်းကို စုပ်နေသည်ကို မြင်သည်။
Verse 26
तद्दर्शनाद् वीतपरिश्रमो मुदा प्रोत्फुल्लहृत्पद्मविलोचनाम्बुज: । प्रहृष्टरोमाद्भुतभावशङ्कित: प्रष्टुं पुरस्तं प्रससार बालकम् ॥ २६ ॥
ကလေးကို မြင်လိုက်သည်နှင့် မာရ္ကဏ္ဍေယ၏ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုအားလုံး ပျောက်ကွယ်သွားသည်။ ဝမ်းမြောက်ပီတိကြောင့် နှလုံးကြာပန်းနှင့် မျက်စိကြာပန်းတို့ ပြည့်ဝစွာ ပွင့်လန်းကာ ကိုယ်အမွှေးများ ထောင်လျက် ရိုမန့်ချ ဖြစ်လာသည်။ ထိုအံ့ဖွယ်ကလေး၏ အတ္တလက္ခဏာကို မသိသဖြင့် အံ့ဩသံသယဖြစ်ကာ ရှိန်သည် မေးမြန်းရန် အရှေ့သို့ ချဉ်းကပ်သွားသည်။
Verse 27
तावच्छिशोर्वै श्वसितेन भार्गव: सोऽन्त: शरीरं मशको यथाविशत् । तत्राप्यदो न्यस्तमचष्ट कृत्स्नशो यथा पुरामुह्यदतीव विस्मित: ॥ २७ ॥
ထိုခဏမှာ ကလေးက အသက်ရှူဝင်လိုက်သဖြင့် ဘာရ္ဂဝ မာရ္ကဏ္ဍေယသည် ခြင်တစ်ကောင်လို သူ၏ကိုယ်အတွင်းသို့ ဆွဲယူခံရသည်။ အတွင်း၌လည်း ပရလယမတိုင်မီကကဲ့သို့ စကြဝဠာတစ်ခုလုံး အပြည့်အစုံ စီရင်ထားသည်ကို သူမြင်ရသည်။ ထိုကိုမြင်၍ သူသည် အလွန်အံ့ဩကာ စိတ်ရှုပ်ထွေးသွားသည်။
Verse 28
खं रोदसी भागणानद्रिसागरान् द्वीपान् सवर्षान् ककुभ: सुरासुरान् । वनानि देशान् सरित: पुराकरान् खेटान् व्रजानाश्रमवर्णवृत्तय: ॥ २८ ॥ महान्ति भूतान्यथ भौतिकान्यसौ कालं च नानायुगकल्पकल्पनम् । यत् किञ्चिदन्यद् व्यवहारकारणं ददर्श विश्वं सदिवावभासितम् ॥ २९ ॥
ရှင်သည် စကြဝဠာတစ်ခုလုံးကို မြင်ခဲ့သည်—ကောင်းကင်၊ ကမ္ဘာနှင့် အမြင့်လောကများ၊ ကြယ်စုများ၊ တောင်တန်းများနှင့် သမုဒ္ဒရာများ၊ ကြီးမားသော ကျွန်းများနှင့် တိုက်ကြီးများ၊ အရပ်လေးမျက်နှာ၏ ကျယ်ပြန့်မှု၊ ဒေဝနှင့် အသူရတို့။ သစ်တောများ၊ နိုင်ငံဒေသများ၊ မြစ်များ၊ မြို့များနှင့် သတ္တုတွင်းများ၊ လယ်ယာရွာများနှင့် နွားကျက်ဝရဇများ၊ ထို့ပြင် ဝර්ဏ-အာශ්ရမ၏ အလုပ်အကိုင်နှင့် ဓမ္မကျင့်စဉ်များကိုလည်း မြင်သည်။ ထို့အပြင် မဟာဘူတများနှင့် ၎င်းတို့၏ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကျိုးဆက်များ၊ ဘြဟ္မာ၏ နေ့များအတွင်း မရေတွက်နိုင်သော ယုဂနှင့် ကလ္ပတို့၏ လှုပ်ရှားမှုကို ထိန်းညှိသော ကာလကိုပါ မြင်သည်။ ပစ္စည်းလောကအသုံးအတွက် ဖန်ဆင်းထားသမျှ အခြားအရာအားလုံးလည်း သူ့ရှေ့တွင် အမှန်တကယ်ပေါ်ထွန်းသကဲ့သို့ ထင်ရှားခဲ့သည်။
Verse 29
खं रोदसी भागणानद्रिसागरान् द्वीपान् सवर्षान् ककुभ: सुरासुरान् । वनानि देशान् सरित: पुराकरान् खेटान् व्रजानाश्रमवर्णवृत्तय: ॥ २८ ॥ महान्ति भूतान्यथ भौतिकान्यसौ कालं च नानायुगकल्पकल्पनम् । यत् किञ्चिदन्यद् व्यवहारकारणं ददर्श विश्वं सदिवावभासितम् ॥ २९ ॥
ရှင်သည် စကြဝဠာတစ်ခုလုံးကို မြင်ခဲ့သည်—ကောင်းကင်၊ ကမ္ဘာနှင့် အမြင့်လောကများ၊ ကြယ်စုများ၊ တောင်တန်းများနှင့် သမုဒ္ဒရာများ၊ ကြီးမားသော ကျွန်းများနှင့် တိုက်ကြီးများ၊ အရပ်လေးမျက်နှာ၏ ကျယ်ပြန့်မှု၊ ဒေဝနှင့် အသူရတို့။ သစ်တောများ၊ နိုင်ငံဒေသများ၊ မြစ်များ၊ မြို့များနှင့် သတ္တုတွင်းများ၊ လယ်ယာရွာများနှင့် နွားကျက်ဝရဇများ၊ ထို့ပြင် ဝර්ဏ-အာශ්ရမ၏ အလုပ်အကိုင်နှင့် ဓမ္မကျင့်စဉ်များကိုလည်း မြင်သည်။ ထို့အပြင် မဟာဘူတများနှင့် ၎င်းတို့၏ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကျိုးဆက်များ၊ ဘြဟ္မာ၏ နေ့များအတွင်း မရေတွက်နိုင်သော ယုဂနှင့် ကလ္ပတို့၏ လှုပ်ရှားမှုကို ထိန်းညှိသော ကာလကိုပါ မြင်သည်။ ပစ္စည်းလောကအသုံးအတွက် ဖန်ဆင်းထားသမျှ အခြားအရာအားလုံးလည်း သူ့ရှေ့တွင် အမှန်တကယ်ပေါ်ထွန်းသကဲ့သို့ ထင်ရှားခဲ့သည်။
Verse 30
हिमालयं पुष्पवहां च तां नदीं निजाश्रमं यत्र ऋषी अपश्यत । विश्वं विपश्यञ्छ्वसिताच्छिशोर्वै बहिर्निरस्तो न्यपतल्लयाब्धौ ॥ ३० ॥
သူသည် ဟိမဝန္တတောင်တန်း၊ ပုဿပဘဒြာမြစ်နှင့် နရ-နာရာယဏ ရှိများကို တွေ့မြင်ခဲ့သော မိမိအာရှရမ်ကို မြင်တွေ့하였다။ ထို့နောက် မာရကဏ္ဍေယသည် စကြဝဠာတစ်ခုလုံးကို မြင်နေစဉ်၊ ကလေး၏ အသက်ရှူထွက်သံကြောင့် သူသည် အပြင်သို့ ထုတ်ပစ်ခံရကာ ပရလယသမုဒ္ဒရာထဲသို့ ပြန်လည်ကျရောက်하였다။
Verse 31
तस्मिन् पृथिव्या: ककुदि प्ररूढं वटं च तत्पर्णपुटे शयानम् । तोकं च तत्प्रेमसुधास्मितेन निरीक्षितोऽपाङ्गनिरीक्षणेन ॥ ३१ ॥ अथ तं बालकं वीक्ष्य नेत्राभ्यां धिष्ठितं हृदि । अभ्ययादतिसङ्क्लिष्ट: परिष्वक्तुमधोक्षजम् ॥ ३२ ॥
အဲဒီကျယ်ဝန်းသော သမုဒ္ဒရာထဲတွင် သူသည် သေးငယ်သော ကျွန်းပေါ်တွင် ပေါက်နေသော ဗဿပင်နှင့် အရွက်အတွင်း၌ လဲလျောင်းနေသော ကလေးကို ထပ်မံမြင်တွေ့하였다။ ကလေးသည် ချစ်ခြင်းအမృతပြည့်ဝသော အပြုံးဖြင့် မျက်စိထောင့်မှ သူ့ကိုကြည့်ရာ မာရကဏ္ဍေယသည် ထိုမြင်ကွင်းဖြင့်ပင် သူ့ကို နှလုံးထဲသို့ ထားရှိ하였다။ အလွန်တုန်လှုပ်၍ သူသည် အဓိုက္ၐဇ ဘုရားကို ဖက်ရန် ပြေးသွား하였다။
Verse 32
तस्मिन् पृथिव्या: ककुदि प्ररूढं वटं च तत्पर्णपुटे शयानम् । तोकं च तत्प्रेमसुधास्मितेन निरीक्षितोऽपाङ्गनिरीक्षणेन ॥ ३१ ॥ अथ तं बालकं वीक्ष्य नेत्राभ्यां धिष्ठितं हृदि । अभ्ययादतिसङ्क्लिष्ट: परिष्वक्तुमधोक्षजम् ॥ ३२ ॥
အဲဒီကျယ်ဝန်းသော သမုဒ္ဒရာထဲတွင် သူသည် သေးငယ်သော ကျွန်းပေါ်တွင် ပေါက်နေသော ဗဿပင်နှင့် အရွက်အတွင်း၌ လဲလျောင်းနေသော ကလေးကို ထပ်မံမြင်တွေ့하였다။ ကလေးသည် ချစ်ခြင်းအမృతပြည့်ဝသော အပြုံးဖြင့် မျက်စိထောင့်မှ သူ့ကိုကြည့်ရာ မာရကဏ္ဍေယသည် ထိုမြင်ကွင်းဖြင့်ပင် သူ့ကို နှလုံးထဲသို့ ထားရှိ하였다။ အလွန်တုန်လှုပ်၍ သူသည် အဓိုက္ၐဇ ဘုရားကို ဖက်ရန် ပြေးသွား하였다။
Verse 33
तावत् स भगवान् साक्षाद् योगाधीशो गुहाशय: । अन्तर्दध ऋषे: सद्यो यथेहानीशनिर्मिता ॥ ३३ ॥
အဲဒီအခိုက်အတန့်မှာပင် ယောဂ၏ အဓိပတိဖြစ်ပြီး လူတိုင်း၏ နှလုံးဂူအတွင်း၌ လျှို့ဝှက်နေသော အမြင့်မြတ်ဆုံး ဘုရားသခင်သည် ရှိ၏ မျက်စိရှေ့မှ ချက်ချင်း ပျောက်ကွယ်သွား하였다။ မစွမ်းမသန်သူ၏ အောင်မြင်မှုများ အလျင်အမြန် ပျောက်သကဲ့သို့ပင်။
Verse 34
तमन्वथ वटो ब्रह्मन् सलिलं लोकसम्प्लव: । तिरोधायि क्षणादस्य स्वाश्रमे पूर्ववत्स्थित: ॥ ३४ ॥
ဘုရားသခင် ပျောက်ကွယ်သွားပြီးနောက်၊ အို ဘြာဟ္မဏ၊ ဗဿပင်၊ မဟာရေထုနှင့် လောကပရလယလည်း ခဏချင်း ပျောက်ကွယ်သွား하였다။ ထိုခဏတည်းမှာပင် မာရကဏ္ဍေယသည် မူလအတိုင်း မိမိအာရှရမ်တွင် ပြန်လည်ရှိနေသည်ကို တွေ့ရ하였다။
Frequently Asked Questions
His request is not for entertainment or skepticism but for tattva-jijñāsā: to understand how the Lord’s śakti makes the one reality appear as many and binds conditioned beings (including rulers of the cosmos) to mistaken notions of material variegation as ultimate. The episode teaches that māyā is apprehended correctly only when seen as Bhagavān’s controlled potency, not as an independent principle.
Śāstric narration presents pralaya as a real cosmic process governed by kāla and the Lord’s will (nirodha), while also functioning pedagogically: it dramatizes the fragility of all worlds and identities under time. The double function is central to Purāṇic method—cosmology that simultaneously instructs vairāgya (detachment) and directs the mind to āśraya, the only stable refuge.
The child is Bhagavān Himself in the vatapatra-śāyī manifestation, revealing that the cosmos rests within Him even when it seems dissolved. By inhaling Mārkaṇḍeya and showing him the complete universe inside His body, the Lord demonstrates that creation, maintenance, and dissolution occur within His sovereignty; the sage’s “external” experience of chaos is thus reframed as māyā under divine control.
The disappearance underscores that mystical experience cannot be seized by personal effort alone; Bhagavān remains svatantra (fully independent). The point is not denial of intimacy, but instruction: the Lord reveals and withdraws visions to deepen surrender, preventing the devotee from mistaking extraordinary experiences for final attainment and directing him instead to steady bhakti anchored in the Lord as āśraya.