Adhyaya 9
Dhruva’s Darśana, Transformative Prayers, and the Boon of the Dhruva-loka (Pole Star)
ဒေဝတাদেরကို သခင်က အားပေးသိမ်းသွင်းပြီးနောက်၊ ဗိဿနုသည် ဂရုဍာကို စီးကာ မဓုဝနသို့ သွား၍ ဓြုဝကို တွေ့ဆုံသည်။ ဓြုဝ၏ သမాధိတွင် အတွင်းမြင်ကွင်း ရုတ်တရက် ပျောက်ကွယ်သွားပြီး သခင်သည် တိုက်ရိုက် ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ဓြုဝသည် အံ့ဩ၍ စကားမထွက်နိုင်သော်လည်း သခင်က သံခွံဖြင့် နဖူးကို ထိကာ ဝေဒဓမ္မကို အဆုံးဖြတ်သိမြင်စေသဖြင့် ဆုတောင်းချက်များကို အားကောင်းစွာ ရွတ်ဆိုနိုင်လာသည်။ သူ၏ ဆုတောင်းများသည် သခင်၏ သက္တိများ၊ အန္တర్యာမီအဖြစ် ဝင်ရောက်နေမှုနှင့် ကမ္ဘာလောက လုပ်ဆောင်ချက်များကို ချီးမွမ်းပြီး နောက်တွင် ပစ္စည်းလိုလားမှုကို ကိုယ်တိုင်ဝေဖန်ကာ ဘက္တိကို ဘြဟ္မာနန္ဒနှင့် စွဝဂ္ဂထက် မြင့်မားကြောင်း ထင်ဟပ်စေသည်။ အဓိကအားဖြင့် သာဓု-သင်္ဂကို တောင်းဆိုကာ ဘက္တိတစ်ခုတည်းသာ သံသာရကို ကူးမြောက်စေကြောင်း သိမြင်သည်။ သခင်သည် မပျက်မယွင်းသော ဓြုဝ-လောက (ပိုးလ်စတား) ကို ပေးအပ်ပြီး အနာဂတ်—အုပ်ချုပ်မှု၊ ယဇ္ဉများ၊ မိသားစုဝမ်းနည်းမှုများနှင့် နောက်ဆုံး သခင်၏ နေရာသို့ တက်ရောက်ခြင်း—ကို ကြိုတင်ဟောကြားသည်။ သခင်ထွက်ခွာပြီးနောက် ဓြုဝသည် ယခင်အာမခံလိုလားမှုကို အရှက်ရကာ အိမ်သို့ ပြန်သည်။ ဝိဒုရက မပျော်ရွှင်ရခြင်းကို မေးရာ မaitreya က ဓြုဝ၏ နောင်တကို ရှင်းပြ၍ ဘက္တ၏ သန့်စင်မှုကို ပြသသည်။ ထို့နောက် ဓြုဝ၏ ရာဇဝင်ကြိုဆိုပွဲနှင့် ဥတ္တာနပါဒက ဓြုဝကို ထီးနန်းတင်ခြင်းသို့ ကူးပြောင်းကာ ဘက္တိမှ ထွက်ပေါ်သော တရားမျှတအုပ်ချုပ်မှုနှင့် အဘိုးဘုရင်၏ နောက်ပိုင်း သက်သာရာယူခြင်းကို အစပြုသည်။
Shlokas
Verse 1
मैत्रेय उवाच त एवमुत्सन्नभया उरुक्रमे कृतावनामा: प्रययुस्त्रिविष्टपम् । सहस्रशीर्षापि ततो गरुत्मता मधोर्वनं भृत्यदिदृक्षया गत: ॥ १ ॥
မိုင်ထရေယ ရှင်က ပြောသည်—ဦရုက్రమ ဘုရား၏ အားပေးနှစ်သိမ့်မှုကြောင့် ဒေဝတာတို့သည် ကြောက်ရွံ့မှုကင်းစင်ကာ ဦးညွှတ်ပူဇော်ပြီး တြိဝိဋ္ဌပ (ကောင်းကင်) သို့ ပြန်သွားကြသည်။ ထို့နောက် သဟஸ္ရရှီရ္ဿ အဝတာရနှင့် မကွာသော ဘုရားသည် ဂရုဍာ၏ ကျောပေါ်တက်စီး၍ မိမိ၏ ဘက္တ-အမှုထမ်း ဒြုဝကို တွေ့မြင်လိုသဖြင့် မဓုဝန သစ်တောသို့ သွားတော်မူ၏။
Verse 2
स वै धिया योगविपाकतीव्रया हृत्पद्मकोशे स्फुरितं तडित्प्रभम् । तिरोहितं सहसैवोपलक्ष्य बहि:स्थितं तदवस्थं ददर्श ॥ २ ॥
ယောဂကျင့်စဉ် အလွန်ရင့်ကျက်သဖြင့် ဓရုဝ မဟာရာဇာ၏ နှလုံးပန်းကန်အတွင်း မိုးလင်းကဲ့သို့ တောက်ပသော ဘုရားသခင်၏ ရုပ်သဏ္ဍာန် ပေါ်လွင်နေခဲ့သည်။ ခဏချင်းပျောက်ကွယ်သဖြင့် ဓရုဝ စိတ်လှုပ်ရှားကာ သမာဓိပျက်သွားသည်။ သို့သော် မျက်စိဖွင့်လိုက်သည်နှင့် နှလုံးထဲတွင်မြင်သကဲ့သို့ အပြင်ဘက်တွင်လည်း အမြင့်ဆုံးပုဂ္ဂိုလ်တော်ကို တိုက်ရိုက်မြင်တွေ့하였다။
Verse 3
तद्दर्शनेनागतसाध्वस: क्षिता- ववन्दताङ्गं विनमय्य दण्डवत् । दृग्भ्यां प्रपश्यन् प्रपिबन्निवार्भक- श्चुम्बन्निवास्येन भुजैरिवाश्लिषन् ॥ ३ ॥
ဘုရားသခင်ကို မျက်နှာချင်းဆိုင်မြင်သော် ဓရုဝ မဟာရာဇာသည် ဘက္တိအာရုံဖြင့် တုန်လှုပ်ကာ မြေပြင်ပေါ်တွင် ဒဏ္ဍဝတ် စာရှ္ဌာင်္ဂပရဏာမ ပြုလေ၏။ အလွန်ပီတိဖြစ်ရာတွင် မျက်စိဖြင့် ဘုရားကို သောက်သုံးသကဲ့သို့၊ ပါးစပ်ဖြင့် ပဒ్మခြေတော်ကို နမ်းသကဲ့သို့၊ လက်မောင်းဖြင့် အလင်းတော်ကို ဖက်သကဲ့သို့ ဖြစ်နေ하였다။
Verse 4
स तं विवक्षन्तमतद्विदं हरि- र्ज्ञात्वास्य सर्वस्य च हृद्यवस्थित: । कृताञ्जलिं ब्रह्ममयेन कम्बुना पस्पर्श बालं कृपया कपोले ॥ ४ ॥
ဓရုဝသည် ကလေးငယ်ဖြစ်သော်လည်း ဘုရားသခင်အား သင့်လျော်သောစကားဖြင့် ဆုတောင်းချင်ခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် အတွေ့အကြုံမရှိသဖြင့် ချက်ချင်း မပြောနိုင်ခဲ့။ အားလုံး၏ နှလုံးတွင် တည်ရှိသော ဟရီသည် သူ၏အခက်အခဲကို သိမြင်၍ လက်အုပ်ချီရပ်နေသော ကလေး၏ နဖူး/ပါးပေါ်သို့ ကရုဏာဖြင့် သန့်ရှင်းသော သင်္ခါကို ထိပေးတော်မူ하였다။
Verse 5
स वै तदैव प्रतिपादितां गिरं दैवीं परिज्ञातपरात्मनिर्णय: । तं भक्तिभावोऽभ्यगृणादसत्वरं परिश्रुतोरुश्रवसं ध्रुवक्षिति: ॥ ५ ॥
ထိုအချိန်တွင်ပင် ဓရုဝ မဟာရာဇာသည် ဒေဝီဝါဏီကို ရရှိကာ ဝေဒ၏ အဆုံးသတ်သဘောတရားနှင့် ပရမတ္ထတရားကို သေချာစွာ နားလည်သွား하였다။ ကမ္ဘာအနှံ့ ကျော်ကြားသော သရီဟရီ၏ ဘက္တိလမ်းစဉ်အတိုင်း၊ နောင်တွင် ပရလယကာလ၌ပင် မပျက်စီးသော ဓရုဝလောကကို ရရှိမည့် ဓရုဝသည် အလျင်မလိုဘဲ တည်ငြိမ်စွာ အဆုံးအဖြတ်ပြုသော ဆုတောင်းများကို အర్పণ하였다။
Verse 6
ध्रुव उवाच योऽन्त: प्रविश्य मम वाचमिमां प्रसुप्तां सञ्जीवयत्यखिलशक्तिधर: स्वधाम्ना । अन्यांश्च हस्तचरणश्रवणत्वगादीन् प्राणान्नमो भगवते पुरुषाय तुभ्यम् ॥ ६ ॥
ဓရုဝက ပြောသည်– အရှင်ဘုရား၊ သင်သည် အလုံးစုံသော အင်အားကို ကိုင်ဆောင်သူ ဖြစ်တော်မူ၏။ သင်သည် ကျွန်ုပ်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ကာ အိပ်ပျော်နေသော ကျွန်ုပ်၏ စကားပြောနိုင်စွမ်းကို အသက်သွင်းတော်မူပြီး၊ လက်၊ ခြေ၊ နားကြားမှု၊ ထိတွေ့မှု စသည့် အင်္ဒြိယအားလုံးနှင့် အသက်ဓာတ်ကိုလည်း သင်၏ စွဝဓာမ တေဇောဖြင့် စန်ဂျီဝိတ ပြုတော်မူ၏။ ဗဂဝန် အမြင့်ဆုံးပုဂ္ဂိုလ်တော်၊ သင့်အား နမസ്കာရ။
Verse 7
एकस्त्वमेव भगवन्निदमात्मशक्त्या मायाख्ययोरुगुणया महदाद्यशेषम् । सृष्ट्वानुविश्य पुरुषस्तदसद्गुणेषु नानेव दारुषु विभावसुवद्विभासि ॥ ७ ॥
အို ဘဂဝန်၊ သင်သည် တစ်ပါးတည်းသော အမြင့်ဆုံးဖြစ်၏။ သင်၏ အတ္တမ-ရှက္တိဖြစ်သော မာယာ (ဂုဏ်ကြီးမားသော အင်အား) ဖြင့် မဟတ္တတ္တဝနှင့် စကြဝဠာအားလုံးကို ဖန်ဆင်းတော်မူ၏။ ဖန်ဆင်းပြီးနောက် ပုရုသအဖြစ် အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ကာ ပရမာတ္မာအဖြစ် တည်ရှိပြီး သဘာဝ၏ ယာယီဂုဏ်များအလိုက် မျိုးစုံပေါ်ထွန်းတော်မူသည်—မီးသည် ပုံသဏ္ဌာန်မတူသော သစ်သားများထဲ ဝင်၍ မျိုးစုံတောက်ပသကဲ့သို့။
Verse 8
त्वद्दत्तया वयुनयेदमचष्ट विश्वं सुप्तप्रबुद्ध इव नाथ भवत्प्रपन्न: । तस्यापवर्ग्यशरणं तव पादमूलं विस्मर्यते कृतविदा कथमार्तबन्धो ॥ ८ ॥
အို နာထ၊ သင်ပေးအပ်သော ဉာဏ်ကြောင့် သင့်ထံ အပြည့်အဝ အပ်နှံထားသော ဘြဟ္မာသည် စကြဝဠာတစ်ခုလုံးကို အိပ်ပျော်ရာမှ နိုးထလာသူက မိမိတာဝန်ကို ချက်ချင်းမြင်သကဲ့သို့ သိမြင်၏။ မောက္ခကိုလိုလားသူတို့၏ တစ်ခုတည်းသော အားကိုးရာမှာ သင်၏ ခြေတော်ရင်းဖြစ်ပြီး သင်သည် ဒုက္ခရောက်သူတို့၏ မိတ်ဆွေဖြစ်၏; ပြည့်စုံသော ဉာဏ်ရှိ ပညာရှိသည် သင့်ကို မည်သို့ မေ့နိုင်မည်နည်း။
Verse 9
नूनं विमुष्टमतयस्तव मायया ते ये त्वां भवाप्ययविमोक्षणमन्यहेतो: । अर्चन्ति कल्पकतरुं कुणपोपभोग्य- मिच्छन्ति यत्स्पर्शजं निरयेऽपि नृणाम् ॥ ९ ॥
ဤ “အရေပြားအိတ်” ကဲ့သို့သော ကိုယ်ခန္ဓာ၏ အာရုံခံပျော်ရွှင်မှုအတွက်သာ သင့်ကို ကိုးကွယ်သူတို့၏ ဉာဏ်သည် သင့်မာယာကြောင့် အမှန်တကယ် လုယူခံရသည်။ သင်သည် ဆန္ဒပြည့်ပင်ကဲ့သို့ဖြစ်ပြီး မွေးဖွား-သေဆုံးမှ လွတ်မြောက်စေသူဖြစ်သော်လည်း၊ သူတို့ (ကျွန်ုပ်ကဲ့သို့ မိုက်မဲသူ) သင့်ထံမှ အာရုံခံပျော်ရွှင်မှုအတွက် အကျိုးတရားများကို တောင်းကြသည်—အရာသည် နరకတွင်နေသူတို့တောင် ရနိုင်သည်။
Verse 10
या निर्वृतिस्तनुभृतां तव पादपद्म ध्यानाद्भवज्जनकथाश्रवणेन वा स्यात् । सा ब्रह्मणि स्वमहिमन्यपि नाथ मा भूत् किं त्वन्तकासिलुलितात्पततां विमानात् ॥ १० ॥
အို နာထ၊ သင်၏ ကြာပန်းခြေတော်ကို သမาธိဖြင့် တရားထိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် သန့်ရှင်းသော ဘက္တများထံမှ သင်၏ ဂုဏ်တော်ကഥာကို နားထောင်ခြင်းကြောင့် ကိုယ်ရှိသတ္တဝါတို့ရသော အလွန်မြင့်သော ပျော်ရွှင်မှုသည် အကန့်အသတ်မရှိ၍၊ ကိုယ်ကို အရုပ်မဲ့ ဘြဟ္မန်တွင် လုံးဝလျော်ဝင်သွားသည်ဟု ထင်မြင်သော ဘြဟ္မာနန္ဒကိုတောင် ကျော်လွန်သည်။ ဘက္တိ၏ အနန္ဒရှေ့တွင် ဘြဟ္မာနန္ဒတောင် ရှုံးနိမ့်လျှင်၊ ကာလ၏ ဓားဖြင့် ဖြတ်တောက်ခံကာ နောက်ဆုံးတွင် ဝိမာနမှ ကျသကဲ့သို့ ပျက်စီးသည့် ကောင်းကင်လောက၏ ယာယီသုခကို ဘာပြောရမည်နည်း။
Verse 11
भक्तिं मुहु: प्रवहतां त्वयि मे प्रसङ्गो भूयादनन्त महताममलाशयानाम् । येनाञ्जसोल्बणमुरुव्यसनं भवाब्धिं नेष्ये भवद्गुणकथामृतपानमत्त: ॥ ११ ॥
ဓြုဝ မဟာရာဇာက ဆို၏—အို အနန္တ प्रभု၊ သင့်ထံသို့ မြစ်လှိုင်းများကဲ့သို့ မပြတ်မတောက် စီးဆင်းသော ပရೇမ-ဘက္တိ၌ တည်နေသော၊ စင်ကြယ်သော စိတ်ရှိ မဟာတ္မာ ဘက္တများနှင့် ဆက်ဆံခွင့်ကို ကျွန်ုပ်အား ကောင်းချီးပေးပါ။ ထိုဘက္တိလမ်းဖြင့် မီးကဲ့သို့ လောင်ကျွမ်းသော အန္တရာယ်လှိုင်းများဖြင့် ပြည့်နေသည့် ဤ ဘဝသမုဒ္ဒရာကို ကျွန်ုပ် သေချာပေါက် ကူးဖြတ်နိုင်မည်; အကြောင်းမှာ သင့်ဂုဏ်တော်နှင့် လီလာတော် အမృతကഥာကို သောက်သုံး၍ ကျွန်ုပ် မူးမော်လာနေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
Verse 12
ते न स्मरन्त्यतितरां प्रियमीश मर्त्यं ये चान्वद: सुतसुहृद्गृहवित्तदारा: । ये त्वब्जनाभ भवदीयपदारविन्द सौगन्ध्यलुब्धहृदयेषु कृतप्रसङ्गा: ॥ १२ ॥
အို ကြာနာဗီရှိသော အရှင်! သင်၏ ကြာပန်းခြေတော်၏ အနံ့သင်းကို အမြဲတမ်းလိုလားသော ဘက္တ၏ အပေါင်းအသင်းကို ရရှိသူသည် ကိုယ်ခန္ဓာနှင့် ကိုယ်ခန္ဓာဆိုင်ရာ သားသမီး၊ မိတ်ဆွေ၊ အိမ်၊ ဥစ္စာ၊ ဇနီးတို့ကို—လောကီလူများအလွန်ချစ်မြတ်နိုးသော်လည်း—မကပ်လှမ်းတော့ပါ။
Verse 13
तिर्यङ्नगद्विजसरीसृपदेवदैत्य मर्त्यादिभि: परिचितं सदसद्विशेषम् । रूपं स्थविष्ठमज ते महदाद्यनेकं नात: परं परम वेद्मि न यत्र वाद: ॥ १३ ॥
အို မမွေးဖွားသော အမြင့်ဆုံးအရှင်! တိရစ္ဆာန်၊ သစ်ပင်၊ ငှက်၊ မြွေမျိုး၊ ဒေဝ၊ ဒೈತ್ಯ နှင့် လူသားတို့ကဲ့သို့ မျိုးစုံသော သတ္တဝါများသည် စုစုပေါင်း မာယာဓာတ်ကြောင့် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်း ပျံ့နှံ့၍ တစ်ခါတစ်ရံ ပေါ်ထွက်၊ တစ်ခါတစ်ရံ မပေါ်ထွက် ဖြစ်ကြသည်ကို ကျွန်ုပ်သိပါသည်။ သို့သော် ယခု သင်၌ မြင်ရသော အမြတ်တရားကြီးမားသည့် ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို မည်သည့်အခါမျှ မတွေ့ကြုံဖူးပါ; ထို့ကြောင့် အယူအဆဆိုင်ရာ အငြင်းပွားမှုအားလုံး အဆုံးသတ်ပြီ။
Verse 14
कल्पान्त एतदखिलं जठरेण गृह्णन् शेते पुमान्स्वदृगनन्तसखस्तदङ्के । यन्नाभिसिन्धुरुहकाञ्चनलोकपद्म- गर्भे द्युमान्भगवते प्रणतोऽस्मि तस्मै ॥ १४ ॥
အို အရှင်! ကလ്പအဆုံးတွင် Garbhodakaśāyī ဗိဿဏုသည် ကမ္ဘာအတွင်း ပေါ်ထွက်နေသမျှအားလုံးကို မိမိ၏ ဝမ်းဗိုက်ထဲသို့ လျှောကျလျက် လီနစေပြီး အနန္တ-ရှေရှနာဂ၏ အင်္ကတွင် လဲလျောင်းတော်မူသည်။ သူ၏ နာဗီမှ ရွှေရောင် ကြာပန်းတစ်ပွင့် ပင်တံပေါ်တွင် ပေါက်ထွက်၍ ထိုကြာပန်းပေါ်တွင် ဘြဟ္မာ ပေါ်ပေါက်သည်။ သင်သည် ထိုအမြင့်ဆုံး ဘုရားတော်တည်းဟု နားလည်သဖြင့် ကျွန်ုပ် ပူဇော်နမസ്കာရ ပြုပါသည်။
Verse 15
त्वं नित्यमुक्तपरिशुद्धविबुद्ध आत्मा कूटस्थ आदिपुरुषो भगवांस्त्र्यधीश: । यद्बुद्ध्यवस्थितिमखण्डितया स्वदृष्टया द्रष्टा स्थितावधिमखो व्यतिरिक्त आस्से ॥ १५ ॥
အရှင်ဘုရား! သင်သည် နిత్యမုက္တ၊ အလွန်သန့်ရှင်း၍ ပြည့်စုံစွာ သိမြင်သော အာတ္မာဖြစ်ပြီး မပြောင်းလဲသော ကူဋಸ್ಥ ပရမာတ္မာ၊ အာဒိပုရုෂ၊ ဩဇာခြောက်ပါးပြည့်ဝသော ဘဂဝန်၊ သုံးဂုဏ်၏ အမြဲတမ်း အရှင်ဖြစ်တော်မူသည်။ မပြတ်တောက်သော သင်၏ အလောကိက မျက်မြင်တော်ဖြင့် ဉာဏ်၏ အဆင့်အားလုံးကို သက်သေခံတော်မူသည်။ ဗိဿဏုအဖြစ် စကြဝဠာရေးရာအားလုံးကို ထိန်းသိမ်းတော်မူသော်လည်း သတ္တဝါများနှင့် ကွဲပြားစွာ နေပြီး ယဇ్ఞဖလကို ခံစားတော်မူသည်။
Verse 16
यस्मिन्विरुद्धगतयो ह्यनिशं पतन्ति विद्यादयो विविधशक्तय आनुपूर्व्यात् । तद्ब्रह्म विश्वभवमेकमनन्तमाद्य- मानन्दमात्रमविकारमहं प्रपद्ये ॥ १६ ॥
အရှင်ဘုရား! သင်၏ နိရ္ဂုဏ ဘြဟ္မန်အဖြစ် ပေါ်ထွက်မှုတွင် ဉာဏ်နှင့် အဝိဇ္ဇာဟူသော ဆန့်ကျင်သည့် အစိတ်အပိုင်းနှစ်ခုသည် အမြဲတမ်း ရှိနေပြီး သင်၏ မျိုးစုံသော အင်အားများလည်း အစဉ်အဆက် အဆင့်လိုက် ပေါ်ထွက်နေပါသည်။ သို့သော် မခွဲမခြား တစ်ခုတည်းသော၊ အာဒိ၊ အနန္တ၊ မပြောင်းလဲ၊ အာနန္ဒသာဖြစ်သော ဘြဟ္မန်သည် ကမ္ဘာပေါ်ထွက်မှု၏ အကြောင်းရင်းဖြစ်သည်။ သင်သည် ထိုဘြဟ္မန်တည်းဟု သိမြင်သဖြင့် ကျွန်ုပ် နမಸ್ಕာရပြု၍ သင့်ထံ အားကိုးပါသည်။
Verse 17
सत्याशिषो हि भगवंस्तव पादपद्म- माशीस्तथानुभजत: पुरुषार्थमूर्ते: । अप्येवमर्य भगवान्परिपाति दीनान् वाश्रेव वत्सकमनुग्रहकातरोऽस्मान् ॥ १७ ॥
အို ဘဂဝန်၊ သင်သည် အမှန်တကယ်သော ကောင်းချီးများ၏ အမြင့်ဆုံး အရင်းအမြစ်နှင့် လူဘဝရည်မှန်းချက်တို့၏ မూర్తိဖြစ်သည်။ အခြားလိုအင်မရှိဘဲ သင်၏ ကြာပန်းတော်ခြေကို ဘက္တိဖြင့် ဆည်းကပ်သူအတွက် မင်းဖြစ်၍ အာဏာခံစားခြင်းထက် ထိုဆည်းကပ်မှုက ပိုမြတ်သည်။ ကျွန်ုပ်ကဲ့သို့ မသိနားမလည်သော ဘက္တများကို သင်သည် အကြောင်းမဲ့ ကရုဏာဖြင့် မိခင်နွားက မွေးကင်းစ နွားကလေးကို နို့ပေးကာ ကာကွယ်သကဲ့သို့ ထိန်းသိမ်းပေးသည်။
Verse 18
मैत्रेय उवाच अथाभिष्टुत एवं वै सत्सङ्कल्पेन धीमता । भृत्यानुरक्तो भगवान् प्रतिनन्द्येदमब्रवीत् ॥ १८ ॥
မૈထရေယာက ပြောသည်—ဗိဒုရာ၊ စိတ်ကောင်းနှင့် ဉာဏ်ပညာရှိသော ဓြုဝ မဟာရာဇာသည် ဆုတောင်းစကားကို အဆုံးသတ်သောအခါ၊ ဘက္တနှင့် အမှုထမ်းတို့ကို ချစ်မြတ်နိုးသော ဘဂဝန်သည် သူ့ကို ချီးမွမ်း၍ ဤသို့ မိန့်တော်မူ하였다။
Verse 19
श्रीभगवानुवाच वेदाहं ते व्यवसितं हृदि राजन्यबालक । तत्प्रयच्छामि भद्रं ते दुरापमपि सुव्रत ॥ १९ ॥
ဘဂဝန် မိန့်တော်မူသည်—အို ဓြုဝ၊ မင်းသားကလေး၊ သင်၏ နှလုံးထဲရှိ ဆုံးဖြတ်ချက်နှင့် ဆန္ဒကို ငါ သိ၏။ ကောင်းချီးမင်္ဂလာရှိပါစေ၊ သစ္စာဝန်ကို တည်ကြည်သူရေ။ ရယူရန် ခက်ခဲသော်လည်း ငါ သင့်အား အောင်မြင်စေမည်။
Verse 20
नान्यैरधिष्ठितं भद्र यद्भ्राजिष्णु ध्रुवक्षिति । यत्र ग्रहर्क्षताराणां ज्योतिषां चक्रमाहितम् ॥ २० ॥ मेढ्यां गोचक्रवत्स्थास्नु परस्तात्कल्पवासिनाम् । धर्मोऽग्नि: कश्यप: शुक्रो मुनयो ये वनौकस: । चरन्ति दक्षिणीकृत्य भ्रमन्तो यत्सतारका: ॥ २१ ॥
ဘဂဝန် ဆက်လက် မိန့်တော်မူသည်—အို ဓြုဝ၊ ငါသည် သင့်အား ကလ္ပအဆုံး ပရလယပြီးနောက်တောင် တည်မြဲနေမည့် တောက်ပသော ဓြုဝလောက (မြောက်ကြယ်) ကို ပေးမည်။ ထိုလောကကို အခြားသူ မည်သူမျှ မအုပ်စိုးဖူး; ၎င်း၏ ပတ်လည်တွင် ဂြိုဟ်များ၊ နက္ခတ်များ၊ ကြယ်များ၏ လှည့်ဝိုင်း တည်ရှိသည်။ ကောင်းကင်ရှိ အလင်းတန်းများသည် စပါးကြိတ်ရန် နွားများက အလယ်တိုင်ကို ပတ်လည်လှည့်သကဲ့သို့ ၎င်းကို ပတ်လည်လှည့်ကြသည်။ ဓြုဝလောကကို ညာဘက်တွင်ထား၍ ဓမ္မ၊ အဂ္နိ၊ ကശ്യပ၊ သုကြ စသော မဟာမုနိများ နေထိုင်ရာ ကြယ်များလည်း ပတ်လည်လှည့်နေကြသည်။
Verse 21
नान्यैरधिष्ठितं भद्र यद्भ्राजिष्णु ध्रुवक्षिति । यत्र ग्रहर्क्षताराणां ज्योतिषां चक्रमाहितम् ॥ २० ॥ मेढ्यां गोचक्रवत्स्थास्नु परस्तात्कल्पवासिनाम् । धर्मोऽग्नि: कश्यप: शुक्रो मुनयो ये वनौकस: । चरन्ति दक्षिणीकृत्य भ्रमन्तो यत्सतारका: ॥ २१ ॥
ဘဂဝန် ဆက်လက် မိန့်တော်မူသည်—အို ဓြုဝ၊ ငါသည် သင့်အား ကလ္ပအဆုံး ပရလယပြီးနောက်တောင် တည်မြဲနေမည့် တောက်ပသော ဓြုဝလောက (မြောက်ကြယ်) ကို ပေးမည်။ ထိုလောကကို အခြားသူ မည်သူမျှ မအုပ်စိုးဖူး; ၎င်း၏ ပတ်လည်တွင် ဂြိုဟ်များ၊ နက္ခတ်များ၊ ကြယ်များ၏ လှည့်ဝိုင်း တည်ရှိသည်။ ကောင်းကင်ရှိ အလင်းတန်းများသည် စပါးကြိတ်ရန် နွားများက အလယ်တိုင်ကို ပတ်လည်လှည့်သကဲ့သို့ ၎င်းကို ပတ်လည်လှည့်ကြသည်။ ဓြုဝလောကကို ညာဘက်တွင်ထား၍ ဓမ္မ၊ အဂ္နိ၊ ကശ്യပ၊ သုကြ စသော မဟာမုနိများ နေထိုင်ရာ ကြယ်များလည်း ပတ်လည်လှည့်နေကြသည်။
Verse 22
प्रस्थिते तु वनं पित्रा दत्त्वा गां धर्मसंश्रय: । षट्-त्रिंशद्वर्षसाहस्रं रक्षिताव्याहतेन्द्रिय: ॥ २२ ॥
သင်၏ဖခင်သည် တောသို့ထွက်ခွာ၍ နိုင်ငံအုပ်ချုပ်ခွင့်ကို သင့်အားပေးအပ်သည့်အခါ၊ သင်သည် ဓမ္မကိုအခြေခံ၍ ကမ္ဘာမြေတစ်လွှားကို သုံးသောင်းခြောက်ထောင်နှစ်တိုင်တိုင် မပြတ်မတောက် အုပ်ချုပ်မည်။ သင့်အင်္ဒြိယများသည် ယခုကဲ့သို့ပင် ခိုင်မာနေပြီး အိုမင်းခြင်းမရှိမည်။
Verse 23
त्वद्भ्रातर्युत्तमे नष्टे मृगयायां तु तन्मना: । अन्वेषन्ती वनं माता दावाग्निं सा प्रवेक्ष्यति ॥ २३ ॥
အနာဂတ်တွင် သင့်ညီ အုတ္တမသည် တောထဲသို့ အမဲလိုက်သွားမည်။ အမဲလိုက်ခြင်းတွင် စိတ်လုံးဝနှစ်မြှုပ်နေစဉ် သူသည် သတ်ဖြတ်ခံရမည်။ သားသေဆုံးမှုကြောင့် ဝမ်းနည်းပူဆွေး၍ မူးမေ့သွားသော သင့်အမေတော်မဟုတ်သော မိခင် ဆုရုချီသည် သူ့ကိုရှာဖွေရန် တောထဲဝင်မည်၊ သို့သော် တောမီးက သူမကို လောင်ကျွမ်းစေလိမ့်မည်။
Verse 24
इष्ट्वा मां यज्ञहृदयं यज्ञै: पुष्कलदक्षिणै: । भुक्त्वा चेहाशिष: सत्या अन्ते मां संस्मरिष्यसि ॥ २४ ॥
ငါသည် ယဇ్ఞအားလုံး၏ နှလုံးသားဖြစ်သည်။ သင်သည် ဒက္ခိဏာအလှူများစွာနှင့်အတူ မဟာယဇ్ఞများစွာကို ပြုလုပ်ကာ ငါ့ကို ပူဇော်မည်။ ထိုနည်းဖြင့် ဤဘဝ၌ အမှန်တကယ်သော ကောင်းချီးမင်္ဂလာ၏ သုခကို ခံစားပြီး၊ အဆုံးချိန်တွင် ငါ့ကို သတိရနိုင်မည်။
Verse 25
ततो गन्तासि मत्स्थानं सर्वलोकनमस्कृतम् । उपरिष्टादृषिभ्यस्त्वं यतो नावर्तते गत: ॥ २५ ॥
ထို့နောက် ဤကိုယ်ခန္ဓာဘဝကို စွန့်ပြီး သင်သည် အခြားလောကများ၏ သတ္တဝါများက အမြဲဦးညွှတ်ကန်တော့သော ငါ့ဓာမသို့ သွားရမည်။ ထိုဓာမသည် စပ္တဋ္ဌရိရှီတို့၏ လောကများထက်ပင် အထက်၌ တည်ရှိပြီး၊ ထိုသို့ ရောက်သွားသူသည် ဤပစ္စည်းလောကသို့ ပြန်မလာတော့။
Verse 26
मैत्रेय उवाच इत्यर्चित: स भगवानतिदिश्यात्मन: पदम् । बालस्य पश्यतो धाम स्वमगाद्गरुडध्वज: ॥ २६ ॥
မૈထရေယက ပြောသည်—ဤသို့ ကလေးဓြုဝ၏ ပူဇော်ဂုဏ်ပြုခြင်းကို လက်ခံပြီး၊ သူ့အား မိမိ၏ ဓာမကို ချီးမြှင့်ကာ၊ ဂရုဍအလံတော်ရှိသော သခင် ဝိෂ္ဏုသည် ဓြုဝကြည့်နေစဉ်ပင် မိမိ၏ သွဝဓာမသို့ ပြန်လည်သွားရောက်တော်မူ၏။
Verse 27
सोऽपि सङ्कल्पजं विष्णो: पादसेवोपसादितम् । प्राप्य सङ्कल्पनिर्वाणं नातिप्रीतोऽभ्यगात्पुरम् ॥ २७ ॥
ဗိဿနု၏ ကြာပန်းတော်ခြေတော်ကို ဘက္တိဖြင့် ဆည်းကပ်ရာမှ မိမိဆုံးဖြတ်ချက်၏ အကျိုးကို ရရှိခဲ့သော်လည်း ဓြုဝ မဟာရာဇာသည် အလွန်မပျော်ရွှင်ခဲ့၍ မိမိမြို့သို့ ပြန်လည်သွား하였다။
Verse 28
विदुर उवाच सुदुर्लभं यत्परमं पदं हरे- र्मायाविनस्तच्चरणार्चनार्जितम् । लब्ध्वाप्यसिद्धार्थमिवैकजन्मना कथं स्वमात्मानममन्यतार्थवित् ॥ २८ ॥
ဝိဒုရက မေးမြန်းသည်—အို ဘြာဟ္မဏ၊ ဟရိ၏ အမြင့်ဆုံး နေရာသည် အလွန်ရခက်၏; သန့်ရှင်းသော ဘက္တိဖြစ်သည့် ကြာပန်းတော်ခြေတော် ပူဇော်ခြင်းဖြင့်သာ ရနိုင်သည်။ ဓြုဝသည် တစ်ဘဝတည်းဖြင့် ရရှိပြီး ပညာရှိလည်း ဖြစ်သည်—အဘယ်ကြောင့် မပျော်ရွှင်သနည်း။
Verse 29
मैत्रेय उवाच मातु: सपत्न्या वाग्बाणैर्हृदि विद्धस्तु तान् स्मरन् । नैच्छन्मुक्तिपतेर्मुक्तिं तस्मात्तापमुपेयिवान् ॥ २९ ॥
မైతတရေယက ဖြေသည်—အမေထပ်၏ ကြမ်းတမ်းသော စကားမြားများက ဓြုဝ၏ နှလုံးကို ထိုးဖောက်ခဲ့၍ ထိုအရာကို မှတ်မိနေသဖြင့် မုက္ခတိ၏ အရှင်ထံမှ မုက္ခတိကိုတောင် မတောင်းခဲ့။ နောက်ဆုံး ဘဂဝန် ပေါ်ထွန်းလာသောအခါ မိမိစိတ်ထဲရှိ လောကီလိုအင်များအပေါ် လ羞ရိပ်မိ하였다။
Verse 30
ध्रुव उवाच समाधिना नैकभवेन यत्पदं विदु: सनन्दादय ऊर्ध्वरेतस: । मासैरहं षड्भिरमुष्य पादयो- श्छायामुपेत्यापगत: पृथङ्मति: ॥ ३० ॥
ဓြုဝက စိတ်တွင်ဆိုသည်—ဘုရား၏ ကြာပန်းတော်ခြေတော် အရိပ်အောက်၌ တည်နေခြင်းသည် သာမန်မဟုတ်; စနန္ဒနတို့ကဲ့သို့ ဥဓ္ဓဝရေတသ ဘြဟ္မစာရီကြီးများသည် သမာဓိဖြင့် များစွာသော ဘဝများနောက်မှသာ ရောက်ကြသည်။ ငါသည် ခြောက်လအတွင်း ရခဲ့သော်လည်း ဘုရားနှင့် မတူသော အတွေးကြောင့် မိမိနေရာမှ ကျဆင်းခဲ့သည်။
Verse 31
अहो बत ममानात्म्यं मन्दभाग्यस्य पश्यत । भवच्छिद: पादमूलं गत्वायाचे यदन्तवत् ॥ ३१ ॥
အိုဟို! မကောင်းကံရှိသော ငါ၏ မိမိမဟုတ်သည့် အလိုလိုက်မှုကို ကြည့်ပါ။ မွေးဖွားသေဆုံးခြင်း၏ ချည်ကြိုးကို ချက်ချင်း ဖြတ်တောက်နိုင်သော ဘုရား၏ ကြာပန်းတော်ခြေတော်ထံ သွားရောက်ပြီးမှပင် ငါသည် မိုက်မဲစွာ ပျက်စီးနိုင်သော အရာများကို တောင်းခဲ့သည်။
Verse 32
मतिर्विदूषिता देवै: पतद्भिरसहिष्णुभि: । यो नारदवचस्तथ्यं नाग्राहिषमसत्तम: ॥ ३२ ॥
အထက်လောကရှိ ဒေဝတားတို့လည်း နောက်တဖန် အောက်သို့ ကျရမည်ဖြစ်သဖြင့် ဘက္တိဖြင့် ငါ့ကို ဝိုင်ကుంఠသို့ မြှောက်တင်ခြင်းကို မနာလိုကြသည်။ မခံနိုင်သော ဒေဝတားတို့က ငါ့ဉာဏ်ကို မလင်းမရှင်း ဖြစ်စေခဲ့၍ နာရဒ ရှင်၏ မှန်ကန်သော အဆုံးအမဖြစ်သော ကောင်းချီးကို ငါ မလက်ခံနိုင်ခဲ့သည်။
Verse 33
दैवीं मायामुपाश्रित्य प्रसुप्त इव भिन्नदृक् । तप्ये द्वितीयेऽप्यसति भ्रातृभ्रातृव्यहृद्रुजा ॥ ३३ ॥
ငါသည် ဒေဝီမာယာ၏ အာဏာအောက်၌ ရှိ၍ အမှန်တရားမသိဘဲ သူမ၏ ပေါင်ပေါ်တွင် အိပ်နေသကဲ့သို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဒွိသဘောမြင်ကွင်းကြောင့် ငါသည် ညီအစ်ကိုကိုပင် ရန်သူဟု မြင်ပြီး “သူတို့က ငါ့ရန်သူများ” ဟု မှားယွင်းစွာ စိတ်ထဲတွင် ဝမ်းနည်းတပင်တပင် ဖြစ်ခဲ့သည်။
Verse 34
मयैतत्प्रार्थितं व्यर्थं चिकित्सेव गतायुषि । प्रसाद्य जगदात्मानं तपसा दुष्प्रसादनम् । भवच्छिदमयाचेऽहं भवं भाग्यविवर्जित: ॥ ३४ ॥
ငါတောင်းဆိုခဲ့သမျှသည် အကျိုးမရှိ—အသက်ကုန်ပြီးသူကို ဆေးကုသသကဲ့သို့ပင်။ တပဿာဖြင့် ပျော်ရွှင်စေဖို့ ခက်ခဲသော ကမ္ဘာအတ္တမန် ပရမေရှဝရကိုပင် ငါ ပျော်ရွှင်စေခဲ့သော်လည်း၊ မွေးဖွားခြင်းနှင့် သေခြင်း၏ ချိတ်ဆက်မှုကို ဖြတ်တောက်နိုင်သော प्रभုကို တွေ့ပြီးတောင် ကံမကောင်းသောငါသည် ထပ်မံ အတူတူသော ဘဝအခြေအနေကိုပဲ တောင်းခဲ့သည်။
Verse 35
वाराज्यं यच्छतो मौढ्यान्मानो मे भिक्षितो बत । ईश्वरात्क्षीणपुण्येन फलीकारानिवाधन: ॥ ३५ ॥
ငါ၏ မိုက်မဲမှုနှင့် ကုသိုလ်နည်းပါးမှုကြောင့်၊ प्रभုက သူ၏ ကိုယ်တိုင်ဆောင်ရွက်ရသော ဝန်ဆောင်မှုကို ပေးမည်ဟု ဆိုသော်လည်း ငါက နာမည်ဂုဏ်၊ ကျော်ကြားမှုနှင့် လောကီစည်းစိမ်ကိုသာ တောင်းခဲ့သည်။ ငါသည် မဟာဘုရင်ကို ပျော်ရွှင်စေပြီးနောက် မသိနားမလည်မှုကြောင့် အခွံချွတ်ဆန်ကွဲ အနည်းငယ်သာ တောင်းယူသော ဆင်းရဲသားနှင့် တူသည်။
Verse 36
मैत्रेय उवाच न वै मुकुन्दस्य पदारविन्दयोरजोजुषस्तात भवादृशा जना: । वाञ्छन्ति तद्दास्यमृतेऽर्थमात्मनोयदृच्छया लब्धमन:समृद्धय: ॥ ३६ ॥
မဟာရိရှီ မૈထရေယက ဆက်ပြောသည်—ဗိဒူရာ၊ မုကുന္ဒ၏ ကြာပန်းခြေတော်ကို သန့်ရှင်းသော ဘက္တများဖြစ်သည့် သင်ကဲ့သို့သူတို့သည် ခြေတော်၏ မধုရသကို အမြဲစွဲလမ်းကာ प्रभု၏ ခြေတော်ဝန်ဆောင်မှု၌ပင် ကျေနပ်နေကြသည်။ ဘဝအခြေအနေ မည်သို့ပင်ရှိစေကာမူ သူတို့သည် စိတ်ကျေနပ်ကြသဖြင့် လောကီစည်းစိမ်ကို प्रभုထံ မတောင်းကြ။
Verse 37
आकर्ण्यात्मजमायान्तं सम्परेत्य यथागतम् । राजा न श्रद्दधे भद्रमभद्रस्य कुतो मम ॥ ३७ ॥
မင်း အုတ္တာနပာဒ သည် သားတော် ဓရုဝ ပြန်လာမည်ဟု ကြားသော်၊ သေပြီးနောက် ပြန်လည်အသက်ရှင်လာသကဲ့သို့ ဖြစ်၍ ထိုသတင်းကို မယုံနိုင်ခဲ့သည်။ မိမိကိုယ်ကို အလွန်ကံမကောင်းသူဟု ထင်ကာ “ငါ့ထံသို့ ဤမျှ မင်္ဂလာကောင်းက ဘယ်လိုရနိုင်မလဲ” ဟု သံသယဖြစ်하였다။
Verse 38
श्रद्धाय वाक्यं देवर्षेर्हर्षवेगेन धर्षित: । वार्ताहर्तुरतिप्रीतो हारं प्रादान्महाधनम् ॥ ३८ ॥
တမန်၏စကားကို မယုံနိုင်သော်လည်း ဒေဝရ္ဓိ နာရဒ၏ ဝచနကိုတော့ အပြည့်အဝ ယုံကြည်ခဲ့သည်။ ထိုမင်္ဂလာသတင်းကြောင့် ဝမ်းမြောက်လှုပ်ရှားကာ သတင်းယူလာသူအား အလွန်တန်ဖိုးကြီးသော လည်ဆွဲကို စိတ်ကျေနပ်စွာ ပေးအပ်하였다။
Verse 39
सदश्वं रथमारुह्य कार्तस्वरपरिष्कृतम् । ब्राह्मणै: कुलवृद्धैश्च पर्यस्तोऽमात्यबन्धुभि: ॥ ३९ ॥ शङ्खदुन्दुभिनादेन ब्रह्मघोषेण वेणुभि: । निश्चक्राम पुरात्तूर्णमात्मजाभीक्षणोत्सुक: ॥ ४० ॥
ထို့နောက် မင်း အုတ္တာနပာဒ သည် အကောင်းဆုံး မြင်းများဖြင့် ဆွဲထားပြီး ရွှေလက်ရာအလှဆင်ထားသော ရထားကို စီးနင်း하였다။ ပညာရှိ ဘြာဟ္မဏများ၊ မိသားစုအိုမင်းများ၊ အမတ်များ၊ ဝန်ကြီးများနှင့် မိတ်ဆွေများကို ခေါ်ဆောင်၍ သင်္ခါသံ၊ ဒုန္ဒုဘီသံ၊ ပုလင်းသံနှင့် ဝေဒမంత్ర မင်္ဂလာသံများကြားတွင် သားတော်ကို တွေ့မြင်လိုစိတ်ပြင်းပြကာ မြို့မှ အလျင်အမြန် ထွက်ခွာ하였다။
Verse 40
सदश्वं रथमारुह्य कार्तस्वरपरिष्कृतम् । ब्राह्मणै: कुलवृद्धैश्च पर्यस्तोऽमात्यबन्धुभि: ॥ ३९ ॥ शङ्खदुन्दुभिनादेन ब्रह्मघोषेण वेणुभि: । निश्चक्राम पुरात्तूर्णमात्मजाभीक्षणोत्सुक: ॥ ४० ॥
ထို့နောက် မင်း အုတ္တာနပာဒ သည် အကောင်းဆုံး မြင်းများဖြင့် ဆွဲထားပြီး ရွှေလက်ရာအလှဆင်ထားသော ရထားကို စီးနင်း하였다။ ပညာရှိ ဘြာဟ္မဏများ၊ မိသားစုအိုမင်းများ၊ အမတ်များ၊ ဝန်ကြီးများနှင့် မိတ်ဆွေများကို ခေါ်ဆောင်၍ သင်္ခါသံ၊ ဒုန္ဒုဘီသံ၊ ပုလင်းသံနှင့် ဝေဒမంత్ర မင်္ဂလာသံများကြားတွင် သားတော်ကို တွေ့မြင်လိုစိတ်ပြင်းပြကာ မြို့မှ အလျင်အမြန် ထွက်ခွာ하였다။
Verse 41
सुनीति: सुरुचिश्चास्य महिष्यौ रुक्मभूषिते । आरुह्य शिबिकां सार्धमुत्तमेनाभिजग्मतु: ॥ ४१ ॥
မင်း၏ မဟေသီနှစ်ပါးဖြစ်သော စုနီတီနှင့် စုရုချီ တို့သည် ရွှေအလှဆင်များ ဝတ်ဆင်ကာ ပလင်ကီပေါ်တက်၍ အခြားသားတော် အုတ္တမ နှင့်အတူ အလှပြခရီးစဉ်တွင် ပါဝင်လာကြသည်။
Verse 42
तं दृष्ट्वोपवनाभ्याश आयान्तं तरसा रथात् । अवरुह्य नृपस्तूर्णमासाद्य प्रेमविह्वल: ॥ ४२ ॥ परिरेभेऽङ्गजं दोर्भ्यां दीर्घोत्कण्ठमना: श्वसन् । विष्वक्सेनाङ्घ्रिसंस्पर्शहताशेषाघबन्धनम् ॥ ४३ ॥
ဓြုဝ မဟာရာဇာသည် အနီးရှိ တောကလေးဘက်သို့ အလျင်အမြန် လာရောက်နေသည်ကို မြင်သော် ရာဇာ ဥတ္တနပာဒ သည် ရထားမှ ချက်ချင်း ဆင်းလာ၏။ အချိန်ကြာမြင့်စွာ သားကို တွေ့လိုစိတ်ပြင်းပြ၍ မေတ္တာဖြင့် မူးမောကာ ရှေ့သို့ သွားပြီး အသက်ရှူပြင်းပြင်းဖြင့် လက်နှစ်ဖက်ဖြင့် သားကို ဖက်လှုပ်ကာ ပွေ့ဖက်하였다။ သို့သော် ဓြုဝသည် ယခင်ကဲ့သို့ မဟုတ်တော့; အမြင့်ဆုံး ဘုရားသခင် ဝိශ්ဝက္စೇန ၏ ကြာပန်းခြေတော်ကို ထိတွေ့ခြင်းကြောင့် အပြစ်ချည်နှောင်မှု အားလုံး ပျက်ကွက်၍ အပြည့်အဝ သန့်စင်သွားခဲ့သည်။
Verse 43
तं दृष्ट्वोपवनाभ्याश आयान्तं तरसा रथात् । अवरुह्य नृपस्तूर्णमासाद्य प्रेमविह्वल: ॥ ४२ ॥ परिरेभेऽङ्गजं दोर्भ्यां दीर्घोत्कण्ठमना: श्वसन् । विष्वक्सेनाङ्घ्रिसंस्पर्शहताशेषाघबन्धनम् ॥ ४३ ॥
ဓြုဝကို မြင်သည်နှင့် ရာဇာ ဥတ္တနပာဒ သည် မေတ္တာဖြင့် မူးမောကာ ရထားမှ ဆင်းပြီး ချက်ချင်း ရှေ့သို့ သွား하였다။ အချိန်ကြာမြင့်စွာ ကာမနာကြောင့် အသက်ရှူပြင်းပြင်းဖြင့် လက်နှစ်ဖက်ဖြင့် သားကို ဖက်လှုပ်하였다။ သို့သော် ဓြုဝသည် ယခင်ကဲ့သို့ မဟုတ်တော့; ဝိශ්ဝက္စೇန ဘုရား၏ ကြာပန်းခြေတော်ကို ထိတွေ့ခြင်းကြောင့် အပြစ်ချည်နှောင်မှု အားလုံး ပျက်စီးကာ ဝိညာဉ်ရေး တိုးတက်မှုဖြင့် အပြည့်အဝ သန့်စင်သွားခဲ့သည်။
Verse 44
अथाजिघ्रन्मुहुर्मूर्ध्नि शीतैर्नयनवारिभि: । स्नापयामास तनयं जातोद्दाममनोरथ: ॥ ४४ ॥
ထို့နောက် ဓြုဝ မဟာရာဇာနှင့် ပြန်လည်တွေ့ဆုံခြင်းကြောင့် ရာဇာ ဥတ္တနပာဒ ၏ အချိန်ကြာမြင့်စွာ ထားရှိခဲ့သော ဆန္ဒ ပြည့်စုံသွားသည်။ ထို့ကြောင့် သူသည် ဓြုဝ၏ ခေါင်းကို မကြာခဏ နမ်းရှိုက်ကာ မျက်စိမှ စီးဆင်းလာသော အလွန်အေးမြသော မျက်ရည်စီးကြောင်းများဖြင့် သားကို ရေချိုးပေးခဲ့သည်။
Verse 45
अभिवन्द्य पितु: पादावाशीर्भिश्चाभिमन्त्रित: । ननाम मातरौ शीर्ष्णा सत्कृत: सज्जनाग्रणी: ॥ ४५ ॥
ထို့နောက် သီလဝါဒင်တို့အနက် အထွဋ်အမြတ်ဖြစ်သော ဓြုဝ မဟာရာဇာသည် အရင်ဆုံး ဖခင်၏ ခြေတော်၌ ဦးညွှတ်ကန်တော့၍ အာရှီဝါဒများကို ရရှိ하였다။ ဖခင်က ဂုဏ်ပြုစကားများဖြင့် စတုကာရပြုပြီးနောက်၊ သူသည် ခေါင်းငုံ့ကာ မိခင်နှစ်ပါး၏ ခြေတော်၌လည်း ကန်တော့하였다။
Verse 46
सुरुचिस्तं समुत्थाप्य पादावनतमर्भकम् । परिष्वज्याह जीवेति बाष्पगद्गदया गिरा ॥ ४६ ॥
ဓြုဝ မဟာရာဇာ၏ မိခင်ငယ် စုရုချီ သည် အပြစ်ကင်းသော ကလေးက သူမ၏ ခြေတော်၌ ဦးညွှတ်လဲကျသည်ကို မြင်သော် ချက်ချင်း ထူထောင်ကာ လက်နှစ်ဖက်ဖြင့် ပွေ့ဖက်ပြီး၊ စိတ်လှုပ်ရှားမှု မျက်ရည်ကြောင့် အသံတုန်တုန်ဖြင့် “သားရေ၊ အသက်ရှည်ရှည် နေပါစေ” ဟု ကောင်းချီးပေး하였다။
Verse 47
यस्य प्रसन्नो भगवान् गुणैर्मैत्र्यादिभिर्हरि: । तस्मै नमन्ति भूतानि निम्नमाप इव स्वयम् ॥ ४७ ॥
မေတ္တာစသည့် ဂုဏ်သတ္တိများကြောင့် ဘဂဝန် ဟရီ ပျော်ရွှင်နှစ်သက်သောသူကို သတ္တဝါအားလုံးက သဘာဝအတိုင်း ဂုဏ်ပြုနမස්ကာရပြုကြသည်၊ ရေသည် သဘာဝအတိုင်း အနိမ့်သို့ စီးဆင်းသကဲ့သို့။
Verse 48
उत्तमश्च ध्रुवश्चोभावन्योन्यं प्रेमविह्वलौ । अङ्गसङ्गादुत्पुलकावस्रौघं मुहुरूहतु: ॥ ४८ ॥
ဥတ္တမနှင့် ဓြုဝ—ညီအစ်ကိုနှစ်ဦး—အပြန်အလှန် ချစ်ခြင်းမေတ္တာအာနന്ദဖြင့် မူးမောသွားကြသည်။ ဖက်လှမ်းချိန်တွင် ကိုယ်ပေါ်အမွှေးများထောင်ကာ မကြာခဏ မျက်ရည်များ စီးကျလာသည်။
Verse 49
सुनीतिरस्य जननी प्राणेभ्योऽपि प्रियं सुतम् । उपगुह्य जहावाधिं तदङ्गस्पर्शनिर्वृता ॥ ४९ ॥
ဓြုဝ မဟာရာဇ၏ အမှန်တကယ် မိခင် စုနီတီသည် မိမိအသက်ထက်ပင် ပိုချစ်သော သားကို ဖက်လှမ်းလိုက်သည်။ သား၏ ကိုယ်ထိလက်ရောက်ထိတွေ့မှုကြောင့် ပီတိဖြစ်ကာ လောကီဝမ်းနည်းမှုအားလုံးကို မေ့လျော့သွားသည်။
Verse 50
पय: स्तनाभ्यां सुस्राव नेत्रजै: सलिलै: शिवै: । तदाभिषिच्यमानाभ्यां वीर वीरसुवो मुहु: ॥ ५० ॥
ဗိဒုရရေ၊ မဟာသူရဲ၏ မိခင် စုနီတီ၏ နို့သားမှ နို့ရည်စီးထွက်ပြီး မျက်လုံးမှလည်း မင်္ဂလာရှိသော မျက်ရည်များကျလာသည်။ ထိုနှစ်မျိုးကြောင့် ဓြုဝ မဟာရာဇ၏ ကိုယ်တစ်လုံးလုံး မကြာခဏ စိုစွတ်သွားသည်—အလွန်ကောင်းသော နိမိတ်ဖြစ်သည်။
Verse 51
तां शशंसुर्जना राज्ञीं दिष्टया ते पुत्र आर्तिहा । प्रतिलब्धश्चिरं नष्टो रक्षिता मण्डलं भुव: ॥ ५१ ॥
နန်းတော်ရှိသူများက မိဖုရားကို ချီးမွမ်းကြသည်– “မိဖုရားရှင်၊ သင်၏ကံကောင်းခြင်းကြီးပါသည်။ သင်၏သားသည် ဒုက္ခကိုဖျောက်ပေးသူဖြစ်သည်။ အချိန်ကြာကြာ ပျောက်ဆုံးနေခဲ့သော်လည်း ယခု ပြန်လည်တွေ့ရှိလာပြီ။ ထို့ကြောင့် သူသည် အချိန်ရှည်ကြာ သင်ကို ကာကွယ်ပေးပြီး သင်၏ လောကီနာကျင်မှုများကို အဆုံးသတ်ပေးမည်ဟု ထင်ရသည်။”
Verse 52
अभ्यर्चितस्त्वया नूनं भगवान्प्रणतार्तिहा । यदनुध्यायिनो धीरा मृत्युं जिग्यु: सुदुर्जयम् ॥ ५२ ॥
မိဖုရားရေ၊ သင်သည် အမှန်တကယ် သရဏဂတဘက္တတို့၏ အန္တရာယ်ဒုက္ခကို ဖယ်ရှားပေးသော ဘဂဝန်ကို ပူဇော်ခဲ့သည်။ ထိုဘုရားကို အမြဲတမ်း သမาธိဖြင့် စဉ်းစားနေသူ ပညာရှိတို့သည် မွေးဖွား–သေဆုံး ဝဋ္ဋကို ကျော်လွန်နိုင်ပြီး ဤပြည့်စုံမှုသည် အလွန်ခက်ခဲသည်။
Verse 53
लाल्यमानं जनैरेवं ध्रुवं सभ्रातरं नृप: । आरोप्य करिणीं हृष्ट: स्तूयमानोऽविशत्पुरम् ॥ ५३ ॥
ဤသို့ လူအများက ဓြုဝမဟာရာဇာကို သူ၏ညီနှင့်အတူ ချီးမွမ်းနေစဉ် ဘုရင်သည် အလွန်ပျော်ရွှင်၍ နှစ်ဦးကို မိန်းမဆင်၏ ကျောပေါ်တွင် ထိုင်စေကာ လူအစုအဖွဲ့အားလုံး၏ ချီးကျူးသံကြားတွင် မြို့တော်သို့ ဝင်ရောက်하였다။
Verse 54
तत्र तत्रोपसंक्लृप्तैर्लसन्मकरतोरणै: । सवृन्दै: कदलीस्तम्भै: पूगपोतैश्च तद्विधै: ॥ ५४ ॥
မြို့အနှံ့အပြားတွင် မကရပုံသဏ္ဍာန် တံခါးတော်အလှဆင်များကို တောက်ပစွာ တည်ဆောက်ထားပြီး၊ အစုအဖွဲ့ပါသော ငှက်ပျောတိုင်များနှင့် အရွက်၊ ကိုင်းခက်ပါသော ကွမ်းသီးပင်များကိုလည်း နေရာနေရာတွင် အလှဆင်ထားသည်။
Verse 55
चूतपल्लववास:स्रङ्मुक्तादामविलम्बिभि: । उपस्कृतं प्रतिद्वारमपां कुम्भै: सदीपकै: ॥ ५५ ॥
တံခါးတိုင်းတွင် မီးအလင်းရောင်တောက်ပသော မီးအိမ်များနှင့် ရေဖြည့်အိုးကြီးများကို ထားရှိပြီး၊ အရောင်စုံအဝတ်အထည်များ၊ ပန်းမော်လီများ၊ ပုလဲကြိုးများ၊ ချိတ်ဆွဲထားသော သရက်ရွက်များဖြင့် တံခါးများကို အလှဆင်ထားသည်။
Verse 56
प्राकारैर्गोपुरागारै: शातकुम्भपरिच्छदै: । सर्वतोऽलड़्क़ृतं श्रीमद्विमानशिखरद्युभि: ॥ ५६ ॥
မြို့တော်တွင် မြို့ရိုး၊ မြို့တံခါးနှင့် နန်းတော်များသည် အလွန်လှပပြီး၊ ဤအခါ၌ အားလုံးကို ရွှေအလှဆင်ပစ္စည်းများဖြင့် အနှံ့အပြား တန်ဆာဆင်ထားသည်။ နန်းတော်အမိုးခေါင်များလည်း တောက်ပသကဲ့သို့ မြို့ပေါ်တွင် လှုပ်ရှားတည်ငြိမ်နေသော ဒိဗ္ဗဝိမာန်များ၏ အမိုးခေါင်များလည်း တောက်ပနေသည်။
Verse 57
मृष्टचत्वररथ्याट्टमार्गं चन्दनचर्चितम् । लाजाक्षतै: पुष्पफलैस्तण्डुलैर्बलिभिर्युतम् ॥ ५७ ॥
မြို့၏ လမ်းဆုံများ၊ လမ်းကြားများ၊ လမ်းမများနှင့် လမ်းဆုံရှိ ထိုင်ခုံမြင့်များကို သန့်ရှင်းစွာ သုတ်သင်ပြီး စန္ဒနရေဖြင့် ဖျန်းခဲ့သည်။ ထို့နောက် မင်္ဂလာဆန်၊ မုန်ညင်းဖြူ၊ ဘာလီ၊ ပန်း၊ သစ်သီးနှင့် မင်္ဂလာပူဇာအလှူများကို မြို့အနှံ့ ဖြန့်ကြဲခဲ့သည်။
Verse 58
ध्रुवाय पथि दृष्टाय तत्र तत्र पुरस्त्रिय: । सिद्धार्थाक्षतदध्यम्बुदूर्वापुष्पफलानि च ॥ ५८ ॥ उपजह्रु: प्रयुञ्जाना वात्सल्यादाशिष: सती: । शृण्वंस्तद्वल्गुगीतानि प्राविशद्भवनं पितु: ॥ ५९ ॥
လမ်းပေါ်တွင် ဓြုဝ မဟာရာဇာကို မြင်သည်နှင့် အနီးအနားရှိ အိမ်ရှင်မများသည် နေရာနေရာမှ မိခင်မေတ္တာဖြင့် စုဝေးလာကာ ကောင်းချီးမင်္ဂလာ ဆုတောင်းပေးရင်း အဖြူမုန်ညင်းစေ့၊ ဘာလီ၊ ဒဟိ၊ ရေ၊ ဒူర్వာမြက်သစ်၊ သစ်သီးနှင့် ပန်းများကို ဖြန့်ကြဲခဲ့သည်။ သူတို့၏ ချိုမြိန်သော သီချင်းများကို နားထောင်ရင်း ဓြုဝသည် ဖခင်၏ နန်းတော်သို့ ဝင်ရောက်하였다။
Verse 59
ध्रुवाय पथि दृष्टाय तत्र तत्र पुरस्त्रिय: । सिद्धार्थाक्षतदध्यम्बुदूर्वापुष्पफलानि च ॥ ५८ ॥ उपजह्रु: प्रयुञ्जाना वात्सल्यादाशिष: सती: । शृण्वंस्तद्वल्गुगीतानि प्राविशद्भवनं पितु: ॥ ५९ ॥
လမ်းပေါ်တွင် ဓြုဝ မဟာရာဇာကို မြင်သည်နှင့် အနီးအနားရှိ အိမ်ရှင်မများသည် နေရာနေရာမှ မိခင်မေတ္တာဖြင့် စုဝေးလာကာ ကောင်းချီးမင်္ဂလာ ဆုတောင်းပေးရင်း အဖြူမုန်ညင်းစေ့၊ ဘာလီ၊ ဒဟိ၊ ရေ၊ ဒူర్వာမြက်သစ်၊ သစ်သီးနှင့် ပန်းများကို ဖြန့်ကြဲခဲ့သည်။ သူတို့၏ ချိုမြိန်သော သီချင်းများကို နားထောင်ရင်း ဓြုဝသည် ဖခင်၏ နန်းတော်သို့ ဝင်ရောက်하였다။
Verse 60
महामणिव्रातमये स तस्मिन्भवनोत्तमे । लालितो नितरां पित्रा न्यवसद्दिवि देववत् ॥ ६० ॥
ထို့နောက် ဓြုဝ မဟာရာဇာသည် အလွန်တန်ဖိုးကြီး မဏိရတနာများဖြင့် အလှဆင်ထားသော ဖခင်၏ အထွတ်အထိပ် နန်းတော်တွင် နေထိုင်하였다။ ချစ်ခင်သော ဖခင်က အထူးဂရုစိုက်လျက် လာလီတော်မူသဖြင့်၊ သူသည် အထက်လောကရှိ ဒေဝတများကဲ့သို့ ထိုအိမ်တော်၌ နေထိုင်하였다။
Verse 61
पय:फेननिभा: शय्या दान्ता रुक्मपरिच्छदा: । आसनानि महार्हाणि यत्र रौक्मा उपस्करा: ॥ ६१ ॥
နန်းတော်အတွင်းရှိ အိပ်ရာခင်းများသည် နို့ဖျော်ဖျားကဲ့သို့ ဖြူစင်၍ အလွန်နူးညံ့하였다။ အိပ်ရာတင်များသည် ဆင်သွားဖြင့် ပြုလုပ်ပြီး ရွှေအလှဆင်များဖြင့် တင့်တယ်ခဲ့သည်။ ထိုင်ခုံ၊ ခုံတန်းနှင့် အခြားပရိဘောဂများလည်း ရွှေဖြင့် ပြုလုပ်ထား၍ အလွန်တန်ဖိုးကြီး하였다။
Verse 62
यत्र स्फटिककुड्येषु महामारकतेषु च । मणिप्रदीपा आभान्ति ललनारत्नसंयुता: ॥ ६२ ॥
အဲဒီနေရာမှာ ကြည်လင်သောကြွေကျောက်နှင့် မဟာမြကတဖြင့် ဆောက်ထားသော နံရံများပေါ်တွင် တန်ဖိုးကြီး ရတနာထုထည်အလှဆင်မှုများရှိပြီး၊ လက်ထဲတွင် ရတနာမီးအိမ်ကိုင်ထားသော လှပသည့် မိန်းမပုံရိပ်များ တောက်ပနေသဖြင့် မင်းရဲ့နန်းတော်သည် အလွန်တင့်တယ်လှပခဲ့သည်။
Verse 63
उद्यानानि च रम्याणि विचित्रैरमरद्रुमै: । कूजद्विहङ्गमिथुनैर्गायन्मत्तमधुव्रतै: ॥ ६३ ॥
မင်း၏နန်းတော်ပတ်ဝန်းကျင်တွင် လှပသောဥယျာဉ်များရှိပြီး၊ ကောင်းကင်လောကမှ ယူဆောင်လာသော အမျိုးမျိုးသော သေဝတပင်များဖြင့် တင့်တယ်လှပနေသည်။ ထိုပင်များပေါ်တွင် ငှက်အတွဲများ ချိုမြိန်စွာ သီဆိုကာ၊ ပျားများသည် ပျားရည်မူး၍ ရသာပြည့်ဝသော ဂုန်ဂုန်သံ ထွက်စေသည်။
Verse 64
वाप्यो वैदूर्यसोपाना: पद्मोत्पलकुमुद्वती: । हंसकारण्डवकुलैर्जुष्टाश्चक्राह्वसारसै: ॥ ६४ ॥
အဲဒီမှာ ဝိုင်ဒူရျမဏိဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော လှေကားများတက်၍ ရောက်နိုင်သည့် ရေကန်များရှိပြီး၊ ကြာပန်း၊ ဥတ္ပလ၊ ကုမုဒ ပန်းများဖြင့် ပြည့်နှက်နေသည်။ ထိုကန်များတွင် ဟင်္သာ၊ ကာရဏ္ဍဝ၊ စက္ကရဝါက၊ စာရသ (ကြိုးကြာ) စသည့် တန်ဖိုးရှိသော ငှက်များကို မြင်တွေ့ရသည်။
Verse 65
उत्तानपादो राजर्षि: प्रभावं तनयस्य तम् । श्रुत्वा दृष्ट्वाद्भुततमं प्रपेदे विस्मयं परम् ॥ ६५ ॥
သန့်ရှင်းသော ရာဇာဋ္ဌိ (ရာဇရိရှီ) ဥတ္တာနပာဒ မင်းသည် သားတော် ဓြုဝ မဟာရာဇ၏ ဂုဏ်တော်ကို ကြားသိပြီး၊ သူ၏ အလွန်အံ့ဩဖွယ် သြဇာအာနုභာဝကို ကိုယ်တိုင်မြင်တွေ့သဖြင့် အမြင့်ဆုံးသော အံ့အားသင့်မှုနှင့် အတွင်းစိတ်အလွန်တရာ ကျေနပ်မှုကို ရရှိ하였다။
Verse 66
वीक्ष्योढवयसं तं च प्रकृतीनां च सम्मतम् । अनुरक्तप्रजं राजा ध्रुवं चक्रे भुव: पतिम् ॥ ६६ ॥
ဥတ္တာနပာဒ မင်းသည် ဓြုဝ မဟာရာဇသည် နိုင်ငံရေးတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ရန် လုံလောက်စွာ ရင့်ကျက်ပြီး၊ အမတ်များလည်း သဘောတူကာ၊ ပြည်သူများလည်း သူ့ကို ချစ်ခင်လေးစားကြသည်ကို မြင်သောအခါ၊ ဓြုဝကို ဤကမ္ဘာမြေ၏ အရှင်အဖြစ် တင်မြှောက်하였다။
Verse 67
आत्मानं च प्रवयसमाकलय्य विशाम्पति: । वनं विरक्त: प्रातिष्ठद्विमृशन्नात्मनो गतिम् ॥ ६७ ॥
မိမိ၏အိုမင်းလာသောအသက်အရွယ်ကို စဉ်းစား၍ အတ္တမင်္ဂလာကို သုံးသပ်ကာ၊ ဘုရင် ဥတ္တာနပာဒ သည် လောကရေးရာများမှ ဝိရာဂဖြင့် ခွာကာ တောသို့ ထွက်ခွာသွားသည်။
Frequently Asked Questions
The conchshell touch signifies divine empowerment (anugraha) whereby the Lord removes incapacity and grants siddhi of expression aligned with siddhānta. Dhruva, though a child, becomes able to offer conclusive prayers because the Lord, as antaryāmī (indwelling Supersoul), activates his speech and reveals Vedic conclusion—illustrating that bhakti is not dependent on age or scholarship but on mercy.
Dhruva’s dissatisfaction is the symptom of purification: upon seeing the Supreme Lord, he recognizes the smallness of his earlier motive (revenge and prestige) compared to the Lord’s gift—service and liberation from saṁsāra. His remorse reflects the bhakta’s dawning vairāgya: material boons, even extraordinary ones like Dhruva-loka, appear insignificant beside unalloyed devotion and the Lord’s personal service.
Dhruva explicitly ranks the bliss of hearing and meditating on the Lord’s lotus feet above brahmānanda (impersonal absorption) and far above svarga, which ends under kāla (time). The teaching is that devotional bliss is unlimited because it is relationship-based (sevā and prema) with Bhagavān, whereas impersonal and heavenly attainments remain finite or reversible.
The chapter states that luminaries and star systems, including those associated with great sages (e.g., Dharma, Agni, Kaśyapa, Śukra), circumambulate the polestar, keeping it to their right. This depicts Dhruva-loka as a stable cosmic pivot and also symbolizes the devotee’s fixedness: Dhruva becomes a cosmic reference point due to steadfast devotion.