Adhyaya 19
Chaturtha SkandhaAdhyaya 1942 Verses

Adhyaya 19

Indra’s Envy at Pṛthu’s Aśvamedha and Brahmā’s Intervention (False Renunciation Exposed)

ပೃထု-ചരിത ဆက်လက်တွင် မైతရေယက ပൃထုမင်းသည် စရஸဝတီမြစ်ကမ်း ဘြဟ္မာဝර්တ၌ အශ්ဝမေဓ ယဇ్ఞများ ပြုလုပ်ရာ ဗိෂ္ဏုဘဂဝန်နှင့် ဒေဝတား၊ ရှိ၊ စിദ്ധ၊ ဂန္ဓర్వတို့အပြင် နန္ဒ၊ စုနန္ဒတို့ပါ စုဝေးလာကြသည်ဟု ဖော်ပြသည်။ ယဇ్ఞ၏ သာသနာတရားနှင့် ကိုက်ညီမှုကြောင့် မြစ်များ၊ သစ်ပင်များ၊ နွားများ၊ သမုဒ္ဒရာနှင့် တောင်တန်းများက အပေါများကို ထုတ်ပေးသဖြင့် စည်းစိမ်တိုးတက်မှုကို မျက်မြင်ပြသသည်။ အင်ဒြာသည် ပൃထု၏ ဂုဏ်သတင်းနှင့် ပုဏ္ဏာတိုးမည်ကို မနာလို၍ ယဇ్ఞမြင်းကို ထပ်ခါထပ်ခါ ခိုးယူကာ “သံဃာတော်/စန്യാസီ” ပုံစံမျိုးစုံဖြင့် လိမ်လည်ဝတ်ဆင်သဖြင့် နောက်ကာလတွင် လူမှုကို လမ်းလွဲစေမည့် စန്യാസအတုအယောင်များ ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ပൃထု၏ သားက အင်ဒြာကို လိုက်ဖမ်းသော်လည်း ဘာသာရေးပုံစံကြောင့် မသတ်ရဲဘဲ သူ၏ စွမ်းရည်ကြောင့် “ဝိဇိတာශ්ဝ” ဟု ချီးမြှင့်ခံရသည်။ ပൃထုကိုယ်တိုင် အင်ဒြာကို အပြစ်ပေးမည်ဟု ပြင်ဆင်ချိန်တွင် ပုရောဟိတ်များက မန္တရဖြင့် ဖျက်ဆီးလိုသော်လည်း ဘြဟ္မာဘုရား ရောက်လာ၍ အကြမ်းဖက်မှုကို တားမြစ်ကာ ဆက်လက်ပဋိပက္ခဖြစ်လျှင် အဓမ္မစနစ်များ ပိုမိုပွားမည်ဟု သတိပေးသည်။ ဘြဟ္မာက ပૃထုအား ယဇ్ఞ ၉၉ ခုတွင် ရပ်တန့်ပြီး ပြိုင်ဆိုင်မှုထက် မုက္ခတရားကို ဦးစားပေးရန် အကြံပေးသည်။ ပൃထုက လက်ခံကာ အင်ဒြာနှင့် ပြန်လည်သင့်မြတ်ပြီး ပွဲတော်ကို ပြီးစီးစေကာ ရေချိုးသန့်စင်၍ ဗြာဟ္မဏများကို ဆုလာဘ်ပေးကာ စကြဝဠာတစ်လျှောက် ကောင်းချီးများကို ရရှိသည်။

Shlokas

Verse 1

मैत्रेय उवाच अथादीक्षत राजा तु हयमेधशतेन स: । ब्रह्मावर्ते मनो: क्षेत्रे यत्र प्राची सरस्वती ॥ १ ॥

မૈထရေယာက ပြောသည်—ဗိဒုရာရေ! ထို့နောက် ဘုရင် ဝိုင်နျ ပෘထုသည် ဘြဟ္မာဝရ္တ၌ မနု၏ နယ်မြေတွင်၊ ဆရஸဝတီမြစ် အရှေ့ဘက်သို့ စီးဆင်းရာ အရပ်၌၊ အရှွမေဓ ယဇ్ఞ တစ်ရာ ပြုလုပ်ရန် ဒိက္ခာကို ခံယူ하였다။

Verse 2

तदभिप्रेत्य भगवान् कर्मातिशयमात्मन: । शतक्रतुर्न ममृषे पृथोर्यज्ञमहोत्सवम् ॥ २ ॥

ဤအရာကိုမြင်သော် ကောင်းကင်ဘုရင် အိန္ဒြာသည် မင်းပೃထုက ကမ္မဖလ၏ဂုဏ်သိက္ခာ၌ မိမိကို ကျော်လွန်မည်ဟု တွေးကာ ပൃထု၏ မဟာယဇ္ဉပွဲတော်ကို မခံနိုင်ခဲ့။

Verse 3

यत्र यज्ञपति: साक्षाद्भगवान् हरिरीश्वर: । अन्वभूयत सर्वात्मा सर्वलोकगुरु: प्रभु: ॥ ३ ॥

ယဇ္ဉ၏အရှင် စာක්ෂာတ် ဘဂဝန် ဟရီ—အလုံးစုံ၏အတ္တမ၊ လောကအားလုံး၏ဆရာနှင့် အရှင်—သည် မင်းပೃထု၏ ယဇ္ဉများတွင် ကိုယ်တိုင် ပေါ်ထွန်း၍ တက်ရောက်တော်မူ하였다။

Verse 4

अन्वितो ब्रह्मशर्वाभ्यां लोकपालै: सहानुगै: । उपगीयमानो गन्धर्वैर्मुनिभिश्चाप्सरोगणै: ॥ ४ ॥

ဗိဿနုဘုရား ယဇ္ဉမဏ္ဍပ၌ ပေါ်ထွန်းလာသော် ဗြဟ္မာ၊ ရှိဝနှင့် လောကပာလတို့သည် ကိုယ်ပိုင်အနုချရများနှင့်အတူ လိုက်ပါလာကြ၏။ ဂန္ဓဗ္ဗ၊ မုနိများနှင့် အပ္စရာအုပ်စုတို့ကလည်း သီချင်းဖြင့် ချီးမွမ်းကြ၏။

Verse 5

सिद्धा विद्याधरा दैत्या दानवा गुह्यकादय: । सुनन्दनन्दप्रमुखा: पार्षदप्रवरा हरे: ॥ ५ ॥

သူနှင့်အတူ စိဒ္ဓ၊ ဝိဒ္ဓျာဓရ၊ ဒိတိဝంశသားများ၊ ဒာနဝ၊ ဂုဟျကတို့လည်း ပါဝင်လာကြပြီး၊ ဟရီ၏ အထူးပါရ္ဍသများဖြစ်သော စုနန္ဒ၊ နန္ဒတို့ဦးဆောင်၍ လိုက်ပါလာကြသည်။

Verse 6

कपिलो नारदो दत्तो योगेशा: सनकादय: । तमन्वीयुर्भागवता ये च तत्सेवनोत्सुका: ॥ ६ ॥

ကပိလ၊ နာရဒ၊ ဒတ္တာတရေယ၊ စနကာတို့ဦးဆောင်သော ယောဂအရှင်များနှင့် ဘဂဝန်၏ ဝန်ဆောင်မှု၌ အမြဲတမ်း စိတ်အားထက်သန်သော ဘာဂဝတဘက်တများအားလုံးသည် သူနှင့်အတူ ထိုမဟာယဇ္ဉသို့ တက်ရောက်ကြသည်။

Verse 7

यत्र धर्मदुघा भूमि: सर्वकामदुघा सती । दोग्धि स्माभीप्सितानर्थान् यजमानस्य भारत ॥ ७ ॥

ဗိဒုရရေ၊ ထိုမဟာယဇ္ဉ၌ မြေတစ်ပြင်လုံးသည် ဓမ္မကိုနို့ထုတ်သော ကာမဓေနုကဲ့သို့ ဖြစ်လာ၍ ယဇ္ဉပြုသူ၏ နေ့စဉ်လိုအပ်ချက်များကို ပြည့်စုံစေ하였다။

Verse 8

ऊहु: सर्वरसान्नद्य: क्षीरदध्यन्नगोरसान् । तरवो भूरिवर्ष्माण: प्रासूयन्त मधुच्युत: ॥ ८ ॥

မြစ်များသည် ချို၊ စပ်၊ ချဉ် စသည့် အရသာမျိုးစုံကို စီးဆင်းပေး၍၊ သစ်ပင်ကြီးများသည် ပျားရည်ကျ၍ အသီးများစွာ ထွက်ပေါ်စေကာ၊ မြက်စိမ်းလုံလောက်စွာ စားသောက်သော နွားများသည် နို့၊ ဒဟိ၊ ဂျီ(နွားနို့ဆီ) စသည်တို့ကို အလွန်ပေါများစွာ ပေး하였다။

Verse 9

सिन्धवो रत्ननिकरान् गिरयोऽन्नं चतुर्विधम् । उपायनमुपाजह्रु: सर्वे लोका: सपालका: ॥ ९ ॥

သမုဒ္ဒရာများသည် တန်ဖိုးကြီး ရတနာနှင့် ပုလဲများကို ပေးအပ်ကာ၊ တောင်တန်းများသည် အစားအစာ လေးမျိုးနှင့် သတ္တုဓာတ်/မြေဩဇာများကို ထုတ်ပေး하였다။ လောကအသီးသီး၏ လူထုနှင့် အုပ်စိုးဒေဝတားတို့သည် ပൃထုမဟာရာဇာထံ လက်ဆောင်များ ဆက်ကပ်하였다။

Verse 10

इति चाधोक्षजेशस्य पृथोस्तु परमोदयम् । असूयन् भगवानिन्द्र: प्रतिघातमचीकरत् ॥ १० ॥

အဓောက္ṣဇ ဘုရားသခင်ကို အားကိုးသော ပൃထု၏ အမြင့်မားဆုံး တိုးတက်မှုကို မြင်၍ ကောင်းကင်ဘုရင် အိန္ဒြာသည် မနာလိုစိတ်ဖြင့် သူ၏ ဂုဏ်သိက္ခာတိုးတက်မှုကို တားဆီးရန် ကြံစည်하였다။

Verse 11

चरमेणाश्वमेधेन यजमाने यजुष्पतिम् । वैन्ये यज्ञपशुं स्पर्धन्नपोवाह तिरोहित: ॥ ११ ॥

ဝိုင်ည ပൃထုမဟာရာဇာသည် နောက်ဆုံး အရှွမేఓဓ ယဇ္ဉကို ပြုလုပ်နေစဉ်၊ မနာလိုသော အိန္ဒြာသည် မမြင်ရအောင် ပျောက်ကွယ်၍ ယဇ္ဉအတွက် သတ်မှတ်ထားသော မြင်းကို ခိုးယူသွား하였다။

Verse 12

तमत्रिर्भगवानैक्षत्त्वरमाणं विहायसा । आमुक्तमिव पाखण्डं योऽधर्मे धर्मविभ्रम: ॥ १२ ॥

မိုးကောင်းကင်ထဲတွင် အလျင်အမြန် ထွက်ပြေးသွားသော အိန္ဒြာကို အထရီ မုနိကြီးက မြင်သိ하였다။ လွတ်မြောက်သူကဲ့သို့ ဝတ်ဆင်သော်လည်း အမှန်မှာ လှည့်စားမှုဖြစ်၍ အဓမ္မထဲတွင် ဓမ္မဟန်ဆောင်မှုကို ဖန်တီးခဲ့သည်။

Verse 13

अत्रिणा चोदितो हन्तुं पृथुपुत्रो महारथ: । अन्वधावत सङ्‍कुद्धस्तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ १३ ॥

အထရီ မုနိ၏ ပြောကြားချက်ကြောင့် ပೃထု၏ သား မဟာရഥသည် အိန္ဒြာ၏ လှည့်ကွက်ကို သိ၍ အလွန်ဒေါသထွက်ကာ သတ်ရန် လိုက်ပြေးပြီး “ရပ်! ရပ်!” ဟု အော်ဟစ်하였다။

Verse 14

तं ताद‍ृशाकृतिं वीक्ष्य मेने धर्मं शरीरिणम् । जटिलं भस्मनाच्छन्नं तस्मै बाणं न मुञ्चति ॥ १४ ॥

ဆံပင်ကို ဂျဋာကဲ့သို့ ချည်ကာ ကိုယ်တစ်လုံးလုံး အမှုန့်ပြာလိမ်းထားသော အဝတ်အစားကို မြင်၍ ပೃထု၏ သားသည် အိန္ဒြာကို ဓမ္မ၏ ရုပ်သဏ္ဍာန်၊ သန့်ရှင်းသော စန္န്യാസီဟု ထင်ကာ မြားမပစ်하였다။

Verse 15

वधान्निवृत्तं तं भूयो हन्तवेऽत्रिरचोदयत् । जहि यज्ञहनं तात महेन्द्रं विबुधाधमम् ॥ १५ ॥

ပૃထု၏ သားသည် လှည့်စားခံရ၍ အိန္ဒြာကို မသတ်ဘဲ ပြန်လာသည်ကို အထရီ မုနိကြီး မြင်သဖြင့် ထပ်မံ အမိန့်ပေး하였다—“သားရေ၊ ယဇ్ఞကို ဖျက်ဆီးသော မဟိန္ဒြာကို သတ်လော့; သူသည် ဒေဝတို့အတွင်း အနိမ့်ဆုံးဖြစ်သွားပြီ။”

Verse 16

एवं वैन्यसुत: प्रोक्तस्त्वरमाणं विहायसा । अन्वद्रवदभिक्रुद्धो रावणं गृध्रराडिव ॥ १६ ॥

ဤသို့ ပြောကြားခံရသဖြင့် ဝေန၏ မြေးသည် မိုးကောင်းကင်တွင် အလျင်အမြန် ထွက်ပြေးနေသော အိန္ဒြာကို အလွန်ဒေါသဖြင့် လိုက်ပြေး하였다—ဂဓ္ဓရာဇာက ရာဝဏကို လိုက်သကဲ့သို့။

Verse 17

सोऽश्वं रूपं च तद्धित्वा तस्मा अन्तर्हित: स्वराट् । वीर: स्वपशुमादाय पितुर्यज्ञमुपेयिवान् ॥ १७ ॥

ပೃထု၏ သားတော်က မိမိကို လိုက်လံဖမ်းဆီးနေသည်ကို အိန္ဒြာမြင်သော် ချက်ချင်း လိမ်လည်ဝတ်စုံနှင့် ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို စွန့်ပစ်ကာ မြင်းကို ထားခဲ့ပြီး ထိုနေရာမှပင် မျက်ကွယ်ပျောက်ကွယ်သွားသည်။ ထို့နောက် ပృထုသားတော်သည် မြင်းကိုယူ၍ ဖခင်၏ ယဇ္ဉာမဏ္ဍပသို့ ပြန်လည်ရောက်လာ하였다။

Verse 18

तत्तस्य चाद्भुतं कर्म विचक्ष्य परमर्षय: । नामधेयं ददुस्तस्मै विजिताश्व इति प्रभो ॥ १८ ॥

အရှင်ဗိဒုရာ၊ မဟာရိရှီတို့သည် ပൃထုမင်း၏ သားတော်၏ အံ့ဖွယ် သတ္တိပြုမှုကို မြင်ကြသောအခါ အားလုံးညီညွတ်စွာ ‘ဝိဇိတာရှွ’ ဟူသော နာမကို ပေးအပ်하였다။

Verse 19

उपसृज्य तमस्तीव्रं जहाराश्वं पुनर्हरि: । चषालयूपतश्छन्नो हिरण्यरशनं विभु: ॥ १९ ॥

ဗိဒုရာ၊ ကောင်းကင်ဘုံ၏ အရှင် အင်အားကြီးသော အိန္ဒြာသည် ယဇ္ဉာမဏ္ဍပပေါ်သို့ ထူထဲသော အမှောင်ကို ချက်ချင်း ဖန်ဆင်း하였다။ ထိုသို့ အရာအားလုံးကို ဖုံးကွယ်ပြီးနောက်၊ တိရစ္ဆာန်ပူဇော်ရာ ယူပတိုင်အနီး ရွှေချည်ကြိုးများဖြင့် ချည်ထားသော မြင်းကို ထပ်မံ လုယူသွား하였다။

Verse 20

अत्रि: सन्दर्शयामास त्वरमाणं विहायसा । कपालखट्‍वाङ्गधरं वीरो नैनमबाधत ॥ २० ॥

မဟာရိရှီ အတြရီသည် ကောင်းကင်လမ်းကြောင်းဖြင့် အလျင်အမြန် ထွက်ပြေးနေသော အိန္ဒြာကို ပൃထု၏ သားတော်အား ထပ်မံ ပြသ하였다။ ထိုဗီရသူရဲက ထပ်မံ လိုက်လံ追赶하였다။ သို့သော် အိန္ဒြာသည် ခေါင်းခွံတင်တံ杖ကို ကိုင်ဆောင်ပြီး စန္န്യാസီဝတ်စုံကို ထပ်မံ ဝတ်ဆင်ထားသည်ကို မြင်သဖြင့် သူ့ကို မသတ်ခဲ့။

Verse 21

अत्रिणा चोदितस्तस्मै सन्दधे विशिखं रुषा । सोऽश्वं रूपं च तद्धित्वा तस्थावन्तर्हित: स्वराट् ॥ २१ ॥

အတြရီ၏ ထပ်မံညွှန်ကြားမှုကြောင့် ပൃထု၏ သားတော်သည် ဒေါသထွက်ကာ မြားကို လေးပေါ်တင်하였다။ ထိုအရာကို မြင်သော် အိန္ဒြာသည် စန္န്യാസီ၏ လိမ်လည်ဝတ်စုံကို ချက်ချင်း စွန့်ပစ်၍ မြင်းကိုလည်း ထားခဲ့ပြီး ကောင်းကင်ဘုံ၏ အရှင်သည် မျက်ကွယ်ပျောက်ကွယ်သွား하였다။

Verse 22

वीरश्चाश्वमुपादाय पितृयज्ञमथाव्रजत् । तदवद्यं हरे रूपं जगृहुर्ज्ञानदुर्बला: ॥ २२ ॥

သူရဲကောင်း ဝိဇိတားရှွာသည် မြင်းကို ပြန်ယူကာ ဖခင်၏ ယဇ္ဈနာပွဲကွင်းသို့ ပြန်သွား하였다။ ထိုအချိန်မှစ၍ ဉာဏ်နည်းသူအချို့က မိစ္ဆာ သံန്യാസီ၏ ဝတ်စုံကို လက်ခံလိုက်ကြပြီး၊ ဤအလေ့ကို အင်ဒြာက စတင်ခဲ့သည်။

Verse 23

यानि रूपाणि जगृहे इन्द्रो हयजिहीर्षया । तानि पापस्य खण्डानि लिङ्गं खण्डमिहोच्यते ॥ २३ ॥

မြင်းကို လုယူလိုသော ဆန္ဒကြောင့် အင်ဒြာက ဆင်းရဲသားဘုန်းတော်ကြီးပုံစံမျိုးစုံကို ယူခဲ့သော်လည်း၊ ထိုပုံစံများသည် အပြစ်၏ အစိတ်အပိုင်းများသာ ဖြစ်ပြီး၊ ဤနေရာတွင် ပાખဏ္ဍ၏ လက္ခဏာများဟု ဆိုထားသည်။

Verse 24

एवमिन्द्रे हरत्यश्वं वैन्ययज्ञजिघांसया । तद्गृहीतविसृष्टेषु पाखण्डेषु मतिर्नृणाम् ॥ २४ ॥ धर्म इत्युपधर्मेषु नग्नरक्तपटादिषु । प्रायेण सज्जते भ्रान्त्या पेशलेषु च वाग्मिषु ॥ २५ ॥

ဤသို့ အင်ဒြာသည် ဝိုင်နျ (ပೃထု) ၏ ယဇ္ဈနာကို ဖျက်ဆီးလိုသော ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် မြင်းကို ခိုးယူခဲ့ပြီး၊ သူက လက်ခံကာ ဖြန့်ဝေသော ပाखဏ္ဍများတွင် လူတို့၏ စိတ်ဉာဏ်က ပိတ်မိသွား하였다။

Verse 25

एवमिन्द्रे हरत्यश्वं वैन्ययज्ञजिघांसया । तद्गृहीतविसृष्टेषु पाखण्डेषु मतिर्नृणाम् ॥ २४ ॥ धर्म इत्युपधर्मेषु नग्नरक्तपटादिषु । प्रायेण सज्जते भ्रान्त्या पेशलेषु च वाग्मिषु ॥ २५ ॥

အဝတ်မဝတ်ခြင်း၊ အနီရောင်ဝတ်စုံ စသည်တို့ကို ‘ဓမ္မ’ ဟု ထင်မှတ်ကာ၊ မ भ्रमကြောင့် လူများသည် စကားချောပြီး အငြင်းအခုံကျွမ်းကျင်သော ပાખဏ္ဍများထံ မကြာခဏ ဆွဲဆောင်ခံရသည်။

Verse 26

तदभिज्ञाय भगवान्पृथु: पृथुपराक्रम: । इन्द्राय कुपितो बाणमादत्तोद्यतकार्मुक: ॥ २६ ॥

ဤအကြောင်းကို သိသွားသော အလွန်တန်ခိုးကြီးသော ဘဂဝန် ပೃထုသည် အင်ဒြာအပေါ် ဒေါသထွက်၍ လေးကို မြှောက်ကာ မြားကို ကိုင်ယူပြီး သူ့ကို သတ်ရန် အဆင်သင့်ဖြစ်하였다။

Verse 27

तमृत्विज: शक्रवधाभिसन्धितंविचक्ष्य दुष्प्रेक्ष्यमसह्यरंहसम् । निवारयामासुरहो महामतेन युज्यतेऽत्रान्यवध: प्रचोदितात् ॥ २७ ॥

ယဇ္ဉကို ဆောင်ရွက်သော ရိတ്വစ်များနှင့် အခြားသူများက မဟာရာဇ ပೃထု သည် အင်ဒြာကို သတ်ရန် အလွန်ဒေါသထွက်၍ ပြင်ဆင်နေသည်ကို မြင်သဖြင့် တောင်းပန်ကြသည်—အို မဟာစိတ်ဝိညာဉ်၊ သူ့ကို မသတ်ပါနှင့်; ယဇ္ဉတွင် သာသ္တရအမိန့်အရ ယဇ္ဉတိရစ္ဆာန်သာ သတ်ခွင့်ရှိသည်။

Verse 28

वयं मरुत्वन्तमिहार्थनाशनंह्वयामहे त्वच्छ्रवसा हतत्विषम् । अयातयामोपहवैरनन्तरंप्रसह्य राजन् जुहवाम तेऽहितम् ॥ २८ ॥

အို ဘုရင်ကြီး၊ သင်၏ ယဇ္ဉကို တားဆီးရန် ကြိုးစားသဖြင့် အင်ဒြာ၏ အာနုභာဝသည် ယခင်ကတည်းက လျော့နည်းသွားပြီ။ မသုံးဖူးသေးသော ဝేదမന്ത്രများဖြင့် သူ့ကို ခေါ်မည်; သူ မလွဲမသွေ လာမည်၊ ထို့နောက် မంత్రအင်အားဖြင့် သင်၏ ရန်သူကို မီးထဲသို့ ဟောမအဖြစ် ပစ်ချမည်။

Verse 29

इत्यामन्‍त्र्‍य क्रतुपतिं विदुरास्यर्त्विजो रुषा । स्रुग्घस्ताञ्जुह्वतोऽभ्येत्य स्वयम्भू: प्रत्यषेधत ॥ २९ ॥

ဗိဒုရရေ၊ ဘုရင်ကို ထိုသို့ အကြံပေးပြီးနောက် ရိတ്വစ်များသည် ဒေါသဖြင့် အင်ဒြာကို ခေါ်ယူကြသည်။ သူတို့က ဟောမဇွန်းကို ကိုင်၍ အာဟုတီ ထည့်မည့်အချိန်တွင်ပင် ကိုယ်တိုင်ပေါ်ထွန်းသော ဘြဟ္မာသည် ပေါ်လာ၍ တားမြစ်하였다။

Verse 30

न वध्यो भवतामिन्द्रो यद्यज्ञो भगवत्तनु: । यं जिघांसथ यज्ञेन यस्येष्टास्तनव: सुरा: ॥ ३० ॥

ဘြဟ္မာက မိန့်တော်မူသည်—ယဇ္ဉကို ဆောင်ရွက်သော ဒွိဇတို့၊ အင်ဒြာကို သတ်မရ; ယဇ္ဉသည် ဘဂဝန်၏ ကိုယ်တော်ပင် ဖြစ်သည်။ သင်တို့ ယဇ္ဉဖြင့် တೃप्तစေလိုသော ဒေဝတားများသည် အင်ဒြာ၏ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများဖြစ်ရာ၊ ဤမဟာယဇ္ဉတွင် သူ့ကို မည်သို့ သတ်နိုင်မည်နည်း။

Verse 31

तदिदं पश्यत महद्धर्मव्यतिकरं द्विजा: । इन्द्रेणानुष्ठितं राज्ञ: कर्मैतद्विजिघांसता ॥ ३१ ॥

ဒွိဇတို့၊ ကြည့်ကြပါ—ဘုရင်၏ ယဇ္ဉကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေရန် အင်ဒြာက လုပ်ဆောင်သော ဤနည်းလမ်းသည် နောင်တွင် ဓမ္မ၏ သန့်ရှင်းသော လမ်းကြောင်းကို ကြီးစွာ ချိုးဖောက်ပျက်စီးစေလိမ့်မည်။ သင်တို့က ထပ်မံ ဆန့်ကျင်လျှင် သူသည် အာဏာကို မမှန်ကန်စွာ သုံးပြီး အဓမ္မစနစ်များစွာကို ထပ်မံ ထည့်သွင်းလိမ့်မည်။

Verse 32

पृथुकीर्ते: पृथोर्भूयात्तर्ह्येकोनशतक्रतु: । अलं ते क्रतुभि: स्विष्टैर्यद्भवान्मोक्षधर्मवित् ॥ ३२ ॥

ဗြဟ္မာမင်းက မိန့်တော်မူသည်—“မဟာရာဇာ ပൃထုအတွက် ယဇ္ဈ ၉၉ ကြိမ်သာ လုံလောက်သည်။ သင်သည် မောက္ခဓမ္မကို သိမြင်သူဖြစ်ရာ ထပ်မံယဇ္ဈလုပ်ခြင်း အဘယ်အကျိုးရှိမည်နည်း။”

Verse 33

नैवात्मने महेन्द्राय रोषमाहर्तुमर्हसि । उभावपि हि भद्रं ते उत्तमश्लोकविग्रहौ ॥ ३३ ॥

ဗြဟ္မာမင်းက ဆက်မိန့်တော်မူသည်—“အို မင်းကြီး၊ မဟိန္ဒြ (အိန္ဒြ) အပေါ် ဒေါသထုတ်ရန် မသင့်။ သင်တို့နှစ်ဦးလုံး မင်္ဂလာရှိပါစေ။ သင်နှင့် အိန္ဒြတို့သည် ‘အုတ်တမ-ရှ္လိုက’ ဘဂဝန်၏ အစိတ်အပိုင်းများပင် ဖြစ်ကြသည်။”

Verse 34

मास्मिन्महाराज कृथा: स्म चिन्तांनिशामयास्मद्वच आद‍ृतात्मा । यद्ध्यायतो दैवहतं नु कर्तुंमनोऽतिरुष्टं विशते तमोऽन्धम् ॥ ३४ ॥

အို မဟာရာဇာ၊ ကံတရား၏ စီမံချက်ကြောင့် ယဇ္ဈများ မပြည့်စုံသွားသည်ဟု စိတ်လှုပ်ရှား၍ စိုးရိမ်မနေပါနှင့်။ ကျွန်ုပ်၏စကားကို လေးစားစွာ နားထောင်ပါ—ကောင်းကင်စီမံချက်အရ ဖြစ်လာသည့်အရာကို အလွန်အမင်း ဝမ်းနည်းမနေသင့်။ ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရန် အလွန်အကျွံ ကြိုးစားလေလေ စိတ်သည် အမှောင်ထုထဲသို့ ပိုမိုဝင်ရောက်လေလေ ဖြစ်သည်။

Verse 35

क्रतुर्विरमतामेष देवेषु दुरवग्रह: । धर्मव्यतिकरो यत्र पाखण्डैरिन्द्रनिर्मितै: ॥ ३५ ॥

ဗြဟ္မာမင်းက ဆက်မိန့်တော်မူသည်—“ဤယဇ္ဈများကို ရပ်တန့်ပါ။ ထိုကြောင့် အိန္ဒြက ပાખဏ္ဍနှင့် အဓမ္မအချက်များ များစွာကို ထည့်သွင်းလာခဲ့သည်။ ဒေဝတားတို့အတွင်း၌ပင် မလိုလားအပ်သော ဆန္ဒများ ရှိတတ်သည်ကို သိထားပါ။”

Verse 36

एभिरिन्द्रोपसंसृष्टै: पाखण्डैर्हारिभिर्जनम् । ह्रियमाणं विचक्ष्वैनं यस्ते यज्ञध्रुगश्वमुट् ॥ ३६ ॥

ကြည့်ပါ၊ ကောင်းကင်ဘုရင် အိန္ဒြသည် ယဇ္ဈအလယ်တွင် အနှောင့်အယှက် ဖြစ်စေပြီး ယဇ္ဈမြင်းကို ခိုးယူသွားသည်။ သူက စတင်ထည့်သွင်းသော ဆွဲဆောင်မှုရှိသော်လည်း အပြစ်ပါသော ပಾಖဏ္ဍအကျင့်များကို နောင်တွင် လူအများကလည်း လိုက်နာကြလိမ့်မည်။

Verse 37

भवान् परित्रातुमिहावतीर्णो धर्मं जनानां समयानुरूपम् । वेनापचारादवलुप्तमद्य तद्देहतो विष्णुकलासि वैन्य ॥ ३७ ॥

အို ဝေန၏သား ပృထုမင်းကြီး၊ သင်သည် ဗိဿနုဘုရား၏ ကလာ(အစိတ်အပိုင်း) အဝတားဖြစ်သည်။ ဝေနမင်း၏ မကောင်းမှုကြောင့် ဓမ္မသည် လုလင်လုလင် ပျောက်ကွယ်လုနီးပါးဖြစ်ရာ၊ သင့်သည် သင့်တော်သောအချိန်၌ ဓမ္မကာကွယ်ရန် ဝေန၏ကိုယ်မှပင် အဝတားအဖြစ် ပေါ်ထွန်းလာခဲ့သည်။

Verse 38

स त्वं विमृश्यास्य भवं प्रजापते सङ्कल्पनं विश्वसृजां पिपीपृहि । ऐन्द्रीं च मायामुपधर्ममातरं प्रचण्डपाखण्डपथं प्रभो जहि ॥ ३८ ॥

အို ပရဇာပတိ၊ လူထုကိုကာကွယ်သူ၊ သင်၏ အဝတားဖြစ်လာရခြင်း၏ ရည်ရွယ်ချက်ကို စဉ်းစား၍ ကမ္ဘာဖန်ဆင်းသူတို့၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ပြည့်စုံစေပါ။ အင်ဒြာ၏ မာယာသည် အတုဓမ္မများ၏ မိခင်ဖြစ်ပြီး ပြင်းထန်သော ပခဏ္ဍလမ်းကြောင်း ဖြစ်သည်; အရှင်၊ ထိုအရာကို စွန့်၍ ချက်ချင်း တားဆီးပါ။

Verse 39

मैत्रेय उवाच इत्थं स लोकगुरुणा समादिष्टो विशाम्पति: । तथा च कृत्वा वात्सल्यं मघोनापि च सन्दधे ॥ ३९ ॥

မૈထရေယက ပြောသည်—လောကဂုရု ဘြဟ္မာ၏ အကြံပေးချက်ကို ရပြီးနောက် ပൃထုမင်းကြီးသည် ယဇ్ఞပြုရန် အလွန်အမင်း အားထုတ်လိုစိတ်ကို စွန့်လွှတ်ကာ၊ မဃဝါ အင်ဒြာနှင့် မေတ္တာဖြင့် ငြိမ်းချမ်းရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆို하였다။

Verse 40

कृतावभृथस्‍नानाय पृथवे भूरिकर्मणे । वरान्ददुस्ते वरदा ये तद्बर्हिषि तर्पिता: ॥ ४० ॥

ထို့နောက် ကုသိုလ်ကောင်းများစွာရှိသော ပൃထုမင်းကြီးသည် ယဇ్ఞပြီးနောက် ထုံးစံအတိုင်း ပြုလုပ်သော အဝဘෘထသနာန် (ရေချိုးပွဲ) ကို ပြုလုပ်하였다။ ယဇ్ఞဗေဒိ၌ ပူဇော်မှုကြောင့် စိတ်ကျေနပ်သော ဒေဝတားများက ပျော်ရွှင်စွာ သူ့အား ကောင်းချီးနှင့် မင်္ဂလာပေးတော်မူ하였다။

Verse 41

विप्रा: सत्याशिषस्तुष्टा: श्रद्धया लब्धदक्षिणा: । आशिषो युयुजु: क्षत्तरादिराजाय सत्कृता: ॥ ४१ ॥

ယဇ్ఞတွင်ရှိသော ဗြာဟ္မဏများသည် ရှရဓာဖြင့် ဒက္ခိဏာကို ရရှိ၍ စစ်မှန်သော ကောင်းချီးများကြောင့် စိတ်ကျေနပ်ပျော်ရွှင်ကြသည်။ ဂုဏ်ပြုဆက်ကပ်ခံရပြီးနောက် သူတို့သည် အဓိကဘုရင် ပൃထုအား နှလုံးသားမှ ကောင်းချီးပေးကြသည်။

Verse 42

त्वयाहूता महाबाहो सर्व एव समागता: । पूजिता दानमानाभ्यां पितृदेवर्षिमानवा: ॥ ४२ ॥

အို လက်တံကြီးမားသော မင်းကြီး၊ သင်၏ဖိတ်ခေါ်မှုကြောင့် အမျိုးအစားအားလုံး ဤအစည်းအဝေးသို့ ရောက်လာကြသည်။ ပိတၱရလောက၊ နတ်လောကမှလည်းကောင်း၊ ရှင်ရသီများနှင့် သာမန်လူများလည်းကောင်း—သင်၏ဧည့်ခံမှုနှင့် လှူဒါန်းမှုကြောင့် အားလုံးကျေနပ်ကြသည်။

Frequently Asked Questions

Indra stole the horse out of envy and fear that Pṛthu’s accumulating sacrificial merit and fame would eclipse his own status. The Bhāgavata highlights that even devas, though powerful administrators, remain within the modes of nature and can be afflicted by mātsarya (competitive jealousy). This incident teaches that ritual success without humility can trigger rivalry, and that true dharma requires freedom from egoistic comparison.

Indra repeatedly adopted external renunciant symbols—ashes, matted hair, skull-topped staff, nakedness, red garments—using them as camouflage to commit theft. The chapter states these forms became “symbols of atheistic philosophy” when later imitated by people lacking discernment, who equated costume with spirituality. The warning is shastric: genuine sannyāsa is defined by inner detachment and devotion, whereas imitation renunciation becomes a vehicle for adharma and social confusion.

Vijitāśva is the honorific name bestowed upon Pṛthu’s son by the sages after he successfully recovered the sacrificial horse from Indra. The name emphasizes his heroic capacity to ‘conquer the horse’ (i.e., retrieve and protect the yajña’s integrity), while also showing that his restraint—hesitating to kill a seemingly religious figure—was rooted in respect for dharma, even though it was exploited by Indra.

Brahmā forbade killing Indra because Indra is a principal deva-administrator and an empowered assistant within the Lord’s cosmic governance; disrupting him would destabilize the sacrificial purpose meant to satisfy devas. More importantly, Brahmā warns that opposition would provoke Indra to further innovate counterfeit religious systems, increasing adharma in society. He instructs Pṛthu—already knowledgeable in liberation—that rivalry-driven completion of ‘one hundred’ is unnecessary; spiritual success is measured by detachment and devotion, not numerical triumph.

Viṣṇu’s presence confirms the theological principle that He is the antaryāmī (Supersoul) and the proprietor and enjoyer of all yajña results. The cosmic assembly accompanying Him indicates that all divine functions culminate in the Supreme Lord. In narrative terms, it validates Pṛthu’s dharmic rule and frames the later conflict as a test: even in a sanctified arena, envy can arise, and only surrender to higher counsel (Brahmā) preserves dharma.