Adhyaya 10
Dhruva’s War with the Yakṣas and the Protection of the Holy Name
ဓရုဝမင်းသားသည် အိမ်ထောင်ပြုပြီးနောက် ညီတော် ဥတ္တမကို ယက္ခတစ်ပါးက သတ်ဖြတ်ခဲ့သဖြင့် အလွန်ဝမ်းနည်းဒေါသထွက်ခဲ့သည်။ ဓရုဝသည် အလကာပူရီမြို့သို့ ချီတက်ပြီး ယက္ခတပ်ကို တိုက်ခိုက်ချေမှုန်းသည်။ ယက္ခတို့က မာယာ (မျက်လှည့်ပညာ) သုံး၍ တိုက်ခိုက်သောအခါ ရသေ့များက ဝင်ရောက်ကူညီပြီး ဗိဿနိုးမြတ်စွာဘုရား (Śārṅgadhanvā) ၏ မွန်မြတ်သော နာမတော်ကို ရွတ်ဆိုရန် အကြံပေးခဲ့သည်။ ဤနည်းဖြင့် ဓရုဝသည် မာယာကို အနိုင်ယူနိုင်ခဲ့သည်။
Shlokas
Verse 1
मैत्रेय उवाच प्रजापतेर्दुहितरं शिशुमारस्य वै ध्रुव: । उपयेमे भ्रमिं नाम तत्सुतौ कल्पवत्सरौ ॥ १ ॥
မૈထရေယက ပြောသည်—ဗိဒုရရေ၊ ထို့နောက် ဓြုဝ မဟာရာဇာသည် ပရဇာပတိ ရှိရှုမာရ၏ သမီး ဘ္ရမီ နှင့် လက်ထပ်၍၊ သူမမှ ကလ္ပ နှင့် ဝတ္စရ အမည်ရှိ သားနှစ်ယောက် မွေးဖွား하였다။
Verse 2
इलायामपि भार्यायां वायो: पुत्र्यां महाबल: । पुत्रमुत्कलनामानं योषिद्रत्नमजीजनत् ॥ २ ॥
အင်အားကြီးသော ဓြုဝ မဟာရာဇာတွင် ဝါယုဒေဝ၏ သမီး အီလာ အမည်ရှိ အခြားဇနီးတစ်ဦးလည်းရှိသည်။ သူမမှ ဥတ္ကလ အမည်ရှိ သားတစ်ယောက်နှင့် အလွန်လှပသော သမီးတစ်ယောက် မွေးဖွား하였다။
Verse 3
उत्तमस्त्वकृतोद्वाहो मृगयायां बलीयसा । हत: पुण्यजनेनाद्रौ तन्मातास्य गतिं गता ॥ ३ ॥
ဓြုဝ မဟာရာဇာ၏ ညီ အုတ္တမ သည် မင်္ဂလာမဆောင်ရသေးဘဲ တစ်ခါတရံ အမဲလိုက်သွားရာ ဟိမဝန္တ पर्वတ၌ အင်အားကြီး ယက္ခတစ်ဦးက သတ်ဖြတ်하였다။ သူ၏မိခင် စုရုချီလည်း သား၏လမ်းကိုလိုက်၍ ကွယ်လွန်하였다။
Verse 4
ध्रुवो भ्रातृवधं श्रुत्वा कोपामर्षशुचार्पित: । जैत्रं स्यन्दनमास्थाय गत: पुण्यजनालयम् ॥ ४ ॥
ညီ အုတ္တမ သတ်ဖြတ်ခံရသည့်သတင်းကို ကြားသော် ဓြုဝ မဟာရာဇာသည် ဝမ်းနည်းမှုနှင့် ဒေါသဖြင့် ပြည့်နှက်သွားသည်။ အောင်ပွဲရထားကို စီးနင်းကာ ယက္ခတို့၏ မြို့ အလကာပူရီ သို့ အောင်မြင်ရန် ထွက်ခွာ하였다။
Verse 5
गत्वोदीचीं दिशं राजा रुद्रानुचरसेविताम् । ददर्श हिमवद्द्रोण्यां पुरीं गुह्यकसङ्कुलाम् ॥ ५ ॥
ဓရုဝ မဟာရာဇာသည် မြောက်ဘက်သို့ ဟိမဝန္တ တောင်တန်းဒေသ၊ ရုဒ္ဒရ၏ အနုချာများ စေဝာသော အရပ်သို့ သွား၍ ဟိမဝတ္ ချိုင့်ဝှမ်း၌ ဂုဟျကများ ပြည့်နှက်သော မြို့တစ်မြို့ကို မြင်တော်မူ၏။
Verse 6
दध्मौ शङ्खं बृहद्बाहु: खं दिशश्चानुनादयन् । येनोद्विग्नदृश: क्षत्तरुपदेव्योऽत्रसन्भृशम् ॥ ६ ॥
မૈထရေယ ကဆိုသည်—ဗိဒုရရေ၊ ဓရုဝ မဟာရာဇာသည် အလကာပူရီသို့ ရောက်သည်နှင့်တပြိုင်နက် သင်္ခကို မှုတ်လေ၏။ ထိုအသံသည် ကောင်းကင်နှင့် အရပ်ရပ်သို့ ပြန်လည်မြည်ဟည်းသွားရာ ယက္ခတို့၏ မယားများ အလွန်ကြောက်ရွံ့ကာ မျက်စိထဲတွင် စိုးရိမ်ပူပန်မှု ထင်ရှားနေ၏။
Verse 7
ततो निष्क्रम्य बलिन उपदेवमहाभटा: । असहन्तस्तन्निनादमभिपेतुरुदायुधा: ॥ ७ ॥
အို ဗိဒုရ သူရဲကောင်း၊ ထို့နောက် ယက္ခတို့၏ အလွန်အားကြီးသော သူရဲကောင်းများ—အုပ်ဒေဝ ဟုခေါ်သော မဟာဗဋ္ဌများ—ထိုနင်နာဒကို မခံနိုင်သဖြင့် မြို့မှ ထွက်လာကာ လက်နက်ကိုင်၍ ဓရုဝကို တိုက်ခိုက်ကြ၏။
Verse 8
स तानापततो वीर उग्रधन्वा महारथ: । एकैकं युगपत्सर्वानहन् बाणैस्त्रिभिस्त्रिभि: ॥ ८ ॥
မဟာရഥစီးသူ၊ ကြမ်းတမ်းသော မြားတံကိုင် ဓရုဝ မဟာရာဇာသည် တိုက်ခိုက်လာသူတို့ကို တပြိုင်နက် သုံးမြားသုံးမြား ပစ်လွှတ်၍ တစ်ယောက်ချင်းစီ အားလုံးကို ချက်ချင်း လဲကျစေ하였다။
Verse 9
ते वै ललाटलग्नैस्तैरिषुभि: सर्व एव हि । मत्वा निरस्तमात्मानमाशंसन् कर्म तस्य तत् ॥ ९ ॥
ယက္ခသူရဲကောင်းများသည် ဓရုဝ မဟာရာဇာ၏ မြားများက မိမိတို့၏ နဖူးတွင်ပင် တိုက်ရိုက်ထိကပ်နေသည်ကို မြင်သဖြင့် မိမိတို့ ရှုံးနိမ့်မည်ဟု နားလည်ကြ၏။ သို့သော် သူရဲကောင်းဓမ္မအရ ဓရုဝ၏ ထိုလုပ်ရပ်ကို ချီးမွမ်းကြသည်။
Verse 10
तेऽपि चामुममृष्यन्त: पादस्पर्शमिवोरगा: । शरैरविध्यन् युगपद् द्विगुणं प्रचिकीर्षव: ॥ १० ॥
မြွေတို့သည် ခြေဖြင့်နင်းခြင်းကို မခံနိုင်သကဲ့သို့၊ ယက္ခများသည် ဓြုဝမဟာရာဇာ၏ အံ့ဖွယ်သတ္တိကို မခံနိုင်၍ တစ်ပြိုင်နက် နှစ်ဆမြှားများ ပစ်လွှတ်ကာ မိမိတို့၏ ရဲရင့်မှုကို ပြသ하였다။
Verse 11
तत: परिघनिस्त्रिंशै: प्रासशूलपरश्वधै: । शक्त्यृष्टिभिर्भुशुण्डीभिश्चित्रवाजै: शरैरपि ॥ ११ ॥ अभ्यवर्षन् प्रकुपिता: सरथं सहसारथिम् । इच्छन्तस्तत्प्रतीकर्तुमयुतानां त्रयोदश ॥ १२ ॥
ထို့နောက် ဒေါသထွက်နေသော ယက္ခများသည် ဓြုဝမဟာရာဇာကို—ရထားနှင့် ရထားမောင်းသူအပါအဝင်—အမွှေးပါသော မြားမျိုးစုံ၊ ပရိဃ၊ နိစ္စတြိံၑ၊ ပရာသ-ရှူလ၊ ပရရှွဓ၊ ရှက္တိ၊ ဣဋ္ဌိနှင့် ဘုရှုဏ္ဍီ စသော လက်နက်များဖြင့် မိုးကဲ့သို့ ပစ်ချခဲ့သည်။
Verse 12
तत: परिघनिस्त्रिंशै: प्रासशूलपरश्वधै: । शक्त्यृष्टिभिर्भुशुण्डीभिश्चित्रवाजै: शरैरपि ॥ ११ ॥ अभ्यवर्षन् प्रकुपिता: सरथं सहसारथिम् । इच्छन्तस्तत्प्रतीकर्तुमयुतानां त्रयोदश ॥ १२ ॥
ယက္ခစစ်သည် တစ်သိန်းသုံးသောင်း (၁၃၀,၀၀၀) လုံးလုံး ဒေါသထွက်ကာ ဓြုဝမဟာရာဇာ၏ အံ့ဖွယ်လုပ်ရပ်များကို တားဆီးလိုကြသဖြင့်၊ အင်အားအပြည့်ဖြင့် ရထားနှင့် ရထားမောင်းသူအပါအဝင် သူ့အပေါ် လက်နက်နှင့် မြားများကို မိုးကဲ့သို့ ပစ်ချခဲ့သည်။
Verse 13
औत्तानपादि: स तदा शस्त्रवर्षेण भूरिणा । न एवादृश्यताच्छन्न आसारेण यथा गिरि: ॥ १३ ॥
ထိုအခါ ဥတ္တာနပာဒ၏ သား ဓြုဝမဟာရာဇာသည် လက်နက်မိုးအလွန်ထူထပ်စွာ ဖုံးလွှမ်းခံရ၍ မမြင်ရတော့ဘဲ၊ မိုးသည်းထန်စွာရွာသွန်းရာတွင် တောင်တန်းဖုံးကွယ်သကဲ့သို့ ဖြစ်하였다။
Verse 14
हाहाकारस्तदैवासीत्सिद्धानां दिवि पश्यताम् । हतोऽयं मानव: सूर्यो मग्न: पुण्यजनार्णवे ॥ १४ ॥
ထိုအခါ ကောင်းကင်မှ တိုက်ပွဲကို ကြည့်နေသော စိဒ္ဓများအကြား ဟာဟာကာရ် ဖြစ်ပွား၍ “မနု၏ မြေး ဓြုဝသည် နေမင်းကဲ့သို့ပင်; ယခု ယက္ခတို့၏ သမုဒ္ဒရာထဲတွင် နစ်မြုပ်၍ နေလုံးအလား အစ့်တမသွားပြီ” ဟု အော်ဟစ်ကြသည်။
Verse 15
नदत्सु यातुधानेषु जयकाशिष्वथो मृधे । उदतिष्ठद्रथस्तस्य नीहारादिव भास्कर: ॥ १५ ॥
တိုက်ပွဲတွင် ယက္ခများက “ငါတို့အနိုင်ရပြီ” ဟု အော်ဟစ်နေစဉ်၊ ထိုခဏမှာပင် ဓြုဝ မဟာရာဇ၏ ရထားတော်သည် ရုတ်တရက် ပေါ်ထွက်လာ၍ မြူခိုးထဲမှ နေမင်း ထွက်ပေါ်သကဲ့သို့ ဖြစ်၏။
Verse 16
धनुर्विस्फूर्जयन्दिव्यं द्विषतां खेदमुद्वहन् । अस्त्रौघं व्यधमद्बाणैर्घनानीकमिवानिल: ॥ १६ ॥
ဓြုဝ မဟာရာဇသည် ဒိဗ္ဗယဉ်ကျေးသော လေးတော်ကို တုန်ခါအော်မြည်စေ၍ ရန်သူတို့၏ နှလုံးသား၌ ဝမ်းနည်းခြင်းကို ဖြစ်စေ၏။ ထို့နောက် မရပ်မနား မြားများ ပစ်လွှတ်ကာ သူတို့၏ လက်နက်အစုအဝေးကို ချိုးဖျက်သကဲ့သို့၊ ပြင်းထန်သော လေက မိုးတိမ်အစုကို ဖြန့်ကျက်သကဲ့သို့ ဖြစ်၏။
Verse 17
तस्य ते चापनिर्मुक्ता भित्त्वा वर्माणि रक्षसाम् । कायानाविविशुस्तिग्मा गिरीनशनयो यथा ॥ १७ ॥
ဓြုဝ မဟာရာဇ၏ လေးတော်မှ လွှတ်သော ထက်မြက်သည့် မြားများသည် ရက္ခသတို့၏ ကာကွယ်ကဝတ်ကို ဖောက်ထွင်း၍ ကိုယ်ခန္ဓာထဲသို့ ဝင်ရောက်သွားသည်—အင်ဒြာ၏ ဝဇ္ဇရက မိုးတောင်ကိုယ်ကို ချိုးဖျက်သကဲ့သို့။
Verse 18
भल्लै: सञ्छिद्यमानानां शिरोभिश्चारुकुण्डलै: । ऊरुभिर्हेमतालाभैर्दोर्भिर्वलयवल्गुभि: ॥ १८ ॥ हारकेयूरमुकुटैरुष्णीषैश्च महाधनै: । आस्तृतास्ता रणभुवो रेजुर्वीरमनोहरा: ॥ १९ ॥
မૈထရေယ ရှင်တော်က ဆက်လက်ဆိုသည်—ဗိဒုရာ၊ ဓြုဝ မဟာရာဇ၏ ဘ္ဟလ္လ မြားများကြောင့် ခွဲဖြတ်ခံရသောသူတို့၏ ခေါင်းများသည် နားကပ်နှင့် ခေါင်းပတ်အလှဆင်များဖြင့် လှပနေ၏။ သူတို့၏ ပေါင်များသည် ရွှေတံပင်ကဲ့သို့၊ လက်မောင်းများသည် ရွှေလက်ကောက်နှင့် ကေယူးရများဖြင့် တင့်တယ်၍၊ ခေါင်းပေါ်တွင်လည်း ရွှေတန်ဖိုးကြီး မကူဋ်နှင့် သံခမောက်များ ရှိ၏။ ဤအလှတန်ဆာများဖြင့် ပြန့်ကျဲနေသော စစ်မြေပြင်သည် သူရဲကောင်း၏ စိတ်ကိုပင် မောဟစေနိုင်လောက်အောင် ဆွဲဆောင်လှ၏။
Verse 19
भल्लै: सञ्छिद्यमानानां शिरोभिश्चारुकुण्डलै: । ऊरुभिर्हेमतालाभैर्दोर्भिर्वलयवल्गुभि: ॥ १८ ॥ हारकेयूरमुकुटैरुष्णीषैश्च महाधनै: । आस्तृतास्ता रणभुवो रेजुर्वीरमनोहरा: ॥ १९ ॥
မૈထရေယ ရှင်တော်က ဆက်လက်ဆိုသည်—ဗိဒုရာ၊ ဓြုဝ မဟာရာဇ၏ ဘ္ဟလ္လ မြားများကြောင့် ခွဲဖြတ်ခံရသောသူတို့၏ ခေါင်းများသည် နားကပ်နှင့် ခေါင်းပတ်အလှဆင်များဖြင့် လှပနေ၏။ သူတို့၏ ပေါင်များသည် ရွှေတံပင်ကဲ့သို့၊ လက်မောင်းများသည် ရွှေလက်ကောက်နှင့် ကေယူးရများဖြင့် တင့်တယ်၍၊ ခေါင်းပေါ်တွင်လည်း ရွှေတန်ဖိုးကြီး မကူဋ်နှင့် သံခမောက်များ ရှိ၏။ ဤအလှတန်ဆာများဖြင့် ပြန့်ကျဲနေသော စစ်မြေပြင်သည် သူရဲကောင်း၏ စိတ်ကိုပင် မောဟစေနိုင်လောက်အောင် ဆွဲဆောင်လှ၏။
Verse 20
हतावशिष्टा इतरे रणाजिराद् रक्षोगणा: क्षत्रियवर्यसायकै: । प्रायो विवृक्णावयवा विदुद्रुवु- र्मृगेन्द्रविक्रीडितयूथपा इव ॥ २० ॥
အသက်မသေဘဲ ကျန်ရစ်သော ယက္ခတို့သည် ဓြုဝမင်းကြီး၏ မြှားဒဏ်ကြောင့် ခြေလက်အင်္ဂါများ ပြတ်တောက်ကုန်ကြ၏။ ခြင်္သေ့ကို ကြောက်၍ ပြေးသော ဆင်အုပ်ကဲ့သို့ စစ်မြေပြင်မှ ထွက်ပြေးကြလေသည်။
Verse 21
अपश्यमान: स तदाततायिनं महामृधे कञ्चन मानवोत्तम: । पुरीं दिदृक्षन्नपि नाविशद्द्विषां न मायिनां वेद चिकीर्षितं जन: ॥ २१ ॥
လူတို့တွင် အမြတ်ဆုံးဖြစ်သော ဓြုဝမင်းကြီးသည် စစ်မြေပြင်၌ ရန်သူစစ်သည် တစ်ဦးတစ်ယောက်မျှ လက်နက်ကိုင်ဆောင်လျက် မကျန်ရစ်တော့သည်ကို မြင်လေ၏။ အလကာပူရီမြို့ကို ကြည့်ရှုလိုသော်လည်း “တန်ခိုးရှင် ယက္ခတို့၏ အကြံအစည်ကို မည်သူမျှ မသိနိုင်” ဟု တွေးတောကာ မြို့ထဲသို့ မဝင်ဘဲ နေလေသည်။
Verse 22
इति ब्रुवंश्चित्ररथ: स्वसारथिं यत्त: परेषां प्रतियोगशङ्कित: । शुश्राव शब्दं जलधेरिवेरितं नभस्वतो दिक्षु रजोऽन्वदृश्यत ॥ २२ ॥
ထိုအချိန်တွင် ဓြုဝမင်းကြီးသည် ရထားထိန်းနှင့် စကားပြောဆိုနေစဉ် ရန်သူတို့၏ တန်ခိုးအစွမ်းကို သံသယရှိသဖြင့် သမုဒ္ဒရာကဲ့သို့ ကျယ်လောင်သော အသံကြီးကို ကြားလိုက်ရပြီး အရပ်ရပ်မှ ဖုန်မုန်တိုင်းကြီး ကျရောက်လာသည်ကို တွေ့မြင်လိုက်ရလေသည်။
Verse 23
क्षणेनाच्छादितं व्योम घनानीकेन सर्वत: । विस्फुरत्तडिता दिक्षु त्रासयत्स्तनयित्नुना ॥ २३ ॥
ခဏချင်းတွင် ကောင်းကင်တစ်ပြင်လုံး တိမ်တိုက်များ ဖုံးလွှမ်းသွားပြီး ပြင်းထန်သော မိုးချုန်းသံများ ကြားရလေသည်။ လျှပ်စီးများ လက်ကာ သည်းထန်စွာ မိုးရွာသွန်းလေတော့သည်။
Verse 24
ववृषू रुधिरौघासृक्पूयविण्मूत्रमेदस: । निपेतुर्गगनादस्य कबन्धान्यग्रतोऽनघ ॥ २४ ॥
အပြစ်ကင်းသော ဝိဒုရ၊ ထိုမိုးရေထဲတွင် သွေး၊ သလိပ်၊ ပြည်၊ မစင်၊ ဆီးနှင့် ခြင်ဆီတို့သည် ဓြုဝမင်းကြီး၏ ရှေ့မှောက်၌ သည်းထန်စွာ ကျဆင်းလာပြီး ခေါင်းပြတ်နေသော ကိုယ်ခန္ဓာများသည်လည်း ကောင်းကင်မှ ကျလာလေသည်။
Verse 25
तत: खेऽदृश्यत गिरिर्निपेतु: सर्वतोदिशम् । गदापरिघनिस्त्रिंशमुसला: साश्मवर्षिण: ॥ २५ ॥
ထို့နောက် ကောင်းကင်၌ တောင်ကြီးတစ်လုံး ပေါ်လာပြီး၊ အရပ်ရပ်မှ မိုးခဲများနှင့်အတူ လှံ၊ ဂဒါ၊ သံတုတ်၊ ဓား၊ မုဆလနှင့် ကျောက်တုံးကြီးများ ကျလာ하였다။
Verse 26
अहयोऽशनिनि:श्वासा वमन्तोऽग्निं रुषाक्षिभि: । अभ्यधावन् गजा मत्ता: सिंहव्याघ्राश्च यूथश: ॥ २६ ॥
ဓြုဝ မဟာရာဇာသည် မျက်လုံးက怒ဖြစ်သော မြွေကြီးများကိုလည်း မြင်ရပြီး၊ မိုးကြိုးကဲ့သို့ ဖူးဆွတ်သံထွက်ကာ မီးကို အန်ထုတ်၍ သူ့ကို မျိုချရန် ပြေးလာကြသည်။ ထို့ပြင် မူးမတ်ဆင်အုပ်စုများနှင့် ခြင်္သေ့၊ ကျားအုပ်စုများလည်း ရှိသည်။
Verse 27
समुद्र ऊर्मिभिर्भीम: प्लावयन् सर्वतो भुवम् । आससाद महाह्राद: कल्पान्त इव भीषण: ॥ २७ ॥
ထို့နောက် ကမ္ဘာပျက်ကာလကဲ့သို့ ကြောက်မက်ဖွယ်၊ ဖောင်းဖောင်းလှိုင်းများနှင့် အော်ဟစ်သံကြီးသော ပင်လယ်သည် အရပ်ရပ်သို့ မြေပြင်ကို ရေလွှမ်းမိုးကာ သူ့ရှေ့သို့ တိုးလာ하였다။
Verse 28
एवंविधान्यनेकानि त्रासनान्यमनस्विनाम् । ससृजुस्तिग्मगतय आसुर्या माययासुरा: ॥ २८ ॥
ဤသို့ ဉာဏ်နည်းသူတို့ကို ကြောက်လန့်စေရန်၊ လျင်မြန်သည့် အာသူရ ယက္ခများသည် မာယာအင်အားဖြင့် ထူးဆန်း၍ ကြောက်မက်ဖွယ် အဖြစ်အပျက်များစွာကို ဖန်တီးကြသည်။ သူတို့သည် သဘာဝအားဖြင့်ပင် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သည်။
Verse 29
ध्रुवे प्रयुक्तामसुरैस्तां मायामतिदुस्तराम् । निशम्य तस्य मुनय: शमाशंसन् समागता: ॥ २९ ॥
အဆုရများက အသုံးပြုသော အလွန်ကျော်လွှားခက်သည့် မာယာကြောင့် ဓြုဝ မဟာရာဇာ ဖိနှိပ်ခံရသည်ဟု မဟာရသီများ ကြားသိသည်နှင့်၊ ချက်ချင်း စုဝေးလာကာ မင်္ဂလာရှိသော အားပေးစကားများနှင့် စိတ်ငြိမ်သက်မှုကို ပေးကြသည်။
Verse 30
मुनय ऊचु: औत्तानपाद भगवांस्तव शार्ङ्गधन्वा देव: क्षिणोत्ववनतार्तिहरो विपक्षान् । यन्नामधेयमभिधाय निशम्य चाद्धा लोकोऽञ्जसा तरति दुस्तरमङ्ग मृत्युम् ॥ ३० ॥
ရသေ့များက ပြောကြသည်—“အုတ္တာနပာဒ မင်း၏သား ဒြုဝာရေ၊ ဘက္တတို့၏ဒုက္ခကို ဖယ်ရှားပေးသော ရှာရင်္ဂဓန္ဝာ ဘဂဝန်သည် သင့်ရန်သူတို့ကို ဖျက်ဆီးပါစေ။ ဘုရား၏ သန့်ရှင်းသော နာမတော်သည် ဘုရားတော်ကိုယ်တိုင်ကဲ့သို့ အင်အားကြီးသည်; နာမတော်ကို ရွတ်ဆို၍ နားထောင်ခြင်းဖြင့် လူတို့သည် ခက်ခဲသော မရဏကို လွယ်ကူစွာ ကျော်လွှားကာ ကာကွယ်ခံရသည်။”
Frequently Asked Questions
Dhruva attacks because his brother Uttama is killed by a Yakṣa during a Himalayan hunt, and Dhruva becomes overwhelmed by lamentation and anger. The narrative presents a realistic kṣatriya response to perceived injustice, while simultaneously setting up the Bhāgavata’s corrective theme: power and retaliation must be checked by devotion and saintly guidance so that duty does not degrade into adharma.
Yakṣas are a class of powerful beings often associated with wealth, guardianship, and in some contexts fierce or demoniac conduct. In this episode they function as formidable opponents skilled in mystic deception. Alakāpurī is their city in the Himalayan region, depicted as a stronghold populated by ghostly persons and followers linked with Lord Śiva’s sphere, emphasizing the atmosphere of occult power and illusion.
When direct combat fails, the Yakṣas project terrifying illusory phenomena: dust storms, thunderclouds, unnatural rainfall containing blood and impurities, falling body parts, hail and weapons from the sky, fire-breathing serpents, predatory beasts, and an ocean-like deluge resembling cosmic dissolution. The purpose is to destabilize Dhruva’s mind and frighten a less intelligent opponent, showing māyā as a weapon that targets perception and courage.
The sages’ counsel frames the decisive protection (rakṣā) not as mere martial superiority but as surrender to Bhagavān through nāma. They affirm that the Lord’s name is non-different from the Lord in potency, and that chanting and hearing can protect devotees even in life-threatening conditions. Theologically, this reinforces poṣaṇa—the Lord’s special care for His devotee—and redirects Dhruva’s crisis from anger-driven action to bhakti-centered refuge.
Śārṅgadhanvā is a name of Lord Viṣṇu, “He who holds the Śārṅga bow.” The sages invoke Him because Dhruva is facing both physical assault and illusionary threats; Viṣṇu is celebrated as the reliever of devotee distress and the ultimate protector. The epithet also resonates with the battlefield context—divine sovereignty over all weapons and all forms of fear.