Adhyaya 20
Bali Mahārāja Upholds Truth; Vāmana Reveals the Universal Form and Takes the Two Steps
Śukrācārya ၏ မဟာဗျူဟာအကြံအရာအတိုင်း ကတိပေးထားသော ဒါနကို ပြန်ရုပ်သိမ်းရန်ဆိုသော်လည်း ဘလီမဟာရာဇာသည် ခဏရပ်တန့်စဉ်းစားပြီး အကျိုးအမြတ်ထက် “သစ္စာ” ကိုရွေးချယ်သည်။ မုသာပြောခြင်းသည် အကြီးဆုံးအပြစ်ဖြစ်ပြီး သေချိန်တွင် ဥစ္စာဓန မလွဲမသွေဆုံးရှုံးရသဖြင့် အမှန်တကယ်ကျန်ရစ်သည့်အရာမှာ သီလအပေါ်တည်သော ကီရတိ (ဂုဏ်သတင်း) ဖြစ်ကြောင်း Dadhīci နှင့် Śibi တို့ကဲ့သို့သော နမူနာများဖြင့်ဆိုသည်။ Vāmana သည် Viṣṇu ဖြစ်ပြီး အာသူရတို့၏ “ရန်သူ” ဖြစ်ကြောင်းသိသော်လည်း ဘလီသည် ဘြာဟ္မဏ၏ တောင်းဆိုချက်ကို ပြန်လည်မတုံ့ပြန်ဘဲ လေးစားကာ ဖြည့်ဆည်းမည်ဟုဆုံးဖြတ်သည်။ ဘုရား၏အစီအစဉ်ကြောင့် Śukrācārya သည် ဘလီကို ဂုဏ်အာဏာဆုံးရှုံးစေမည့် အပစ်တင်ကာလည်း ဘလီသည် တည်ငြိမ်စွာ ရေချ၍ တရားဝင် မြေကိုလှူဒါန်းပြီး Vindhyāvalī ၏ ပူဇော်ကူညီမှုဖြင့် ဒါနကို ပြီးစီးစေသည်။ ဒေဝတများနှင့် ကောင်းကင်ဘုံသားများက မလှည့်မကွေ့သော ဒါနကို ချီးကျူးအောင်ပွဲခံကြသည်။ ထို့နောက် Vāmana သည် viśvarūpa အဖြစ် ကြီးမားလာကာ လောကအားလုံးကို ကိုယ်ထဲတွင် ထည့်သွင်းပြသပြီး ပထမခြေလှမ်းဖြင့် မြေကြီးကို ဖုံးလွှမ်း၊ ဒုတိယခြေလှမ်းဖြင့် ကောင်းကင်ဘုံများကို ဖုံးလွှမ်းသဖြင့် တတိယခြေလှမ်းအတွက် နေရာမကျန်တော့ဘဲ နောက်အခန်းတွင် နောက်ဆုံးခြေလှမ်းကို ဘယ်မှာထားမည်နှင့် ဘလီ၏ အလျှော့ပေးအပ်နှံမှု မည်သို့ပြီးမြောက်မည်ကို စိတ်လှုပ်ရှားစေသည်။
Shlokas
Verse 1
श्रीशुक उवाच बलिरेवं गृहपति: कुलाचार्येण भाषित: । तूष्णीं भूत्वा क्षणं राजन्नुवाचावहितो गुरुम् ॥ १ ॥
သီရိရှုကဒေဝ ဂိုစွာမီက မိန့်ကြားသည်– အို မင်းကြီး ပရိက္ခစ်! မိသားစုပုရောဟိတ်လည်းဖြစ်သော ဂုရု ရှုကရာချာရျက ဤသို့ အကြံပေးသောအခါ ဘလီမဟာရာဇာသည် ခဏတိတ်ဆိတ်နေပြီး၊ စေ့စေ့စပ်စပ် စဉ်းစားပြီးနောက် ဂုရုအား အောက်ပါအတိုင်း ပြန်လည်ဖြေကြား하였다။
Verse 2
श्रीबलिरुवाच सत्यं भगवता प्रोक्तं धर्मोऽयं गृहमेधिनाम् । अर्थं कामं यशो वृत्तिं यो न बाधेत कर्हिचित् ॥ २ ॥
ဘလီမဟာရာဇာက ပြောသည်– အို ဘဂဝန်၊ သင်ပြောထားသကဲ့သို့ ဂೃಹಸ್ಥတို့၏ အမှန်တရားသော ဓမ္မဟူသည် ငွေကြေးတိုးတက်မှု၊ အာရုံခံစားမှု၊ ဂုဏ်သတင်းနှင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းကို မည်သည့်အခါမျှ မတားဆီးသော ဓမ္မဖြစ်သည်။ ဤဓမ္မသဘောတရားသည် မှန်ကန်သည်ဟု ကျွန်ုပ်လည်း ယုံကြည်သည်။
Verse 3
स चाहं वित्तलोभेन प्रत्याचक्षे कथं द्विजम् । प्रतिश्रुत्य ददामीति प्राह्रादि: कितवो यथा ॥ ३ ॥
ကျွန်ုပ်သည် မဟာရာဇ ပရဟ္လာဒ၏ မြေးဖြစ်သည်။ ငွေကြေးလောဘကြောင့် ဘရာဟ္မဏတစ်ဦးအား ပေးထားသော ကတိကို ကျွန်ုပ် ဘယ်လိုပြန်ရုပ်သိမ်းနိုင်မည်နည်း? “ပေးမည်” ဟု ကတိပြုပြီးနောက် ဤမြေကို ဘယ်လိုပြန်ယူနိုင်မည်နည်း? အထူးသဖြင့် ဘရာဟ္မဏအပေါ် သာမန်လိမ်လည်သူကဲ့သို့ ကျွန်ုပ် ဘယ်လိုပြုမူနိုင်မည်နည်း?
Verse 4
न ह्यसत्यात् परोऽधर्म इति होवाच भूरियम् । सर्वं सोढुमलं मन्ये ऋतेऽलीकपरं नरम् ॥ ४ ॥
မုသားထက် ကြီးမားသော အဓမ္မမရှိဟု မြေမိခင်က ဆို၏။ ငါသည် အရာအားလုံးကို ခံနိုင်သော်လည်း မုသားပြောသူကို မခံနိုင်။
Verse 5
नाहं बिभेमि निरयान्नाधन्यादसुखार्णवात् । न स्थानच्यवनान्मृत्योर्यथा विप्रप्रलम्भनात् ॥ ५ ॥
ငါသည် နရက၊ ဆင်းရဲမှု၊ ဒုက္ခပင်လယ်၊ အဆင့်ကျခြင်း သို့မဟုတ် သေခြင်းကိုတောင် မကြောက်သလောက်၊ ဘြာဟ္မဏကို လှည့်စားခြင်းကို အလွန်ကြောက်၏။
Verse 6
यद् यद्धास्यति लोकेऽस्मिन्सम्परेतं धनादिकम् । तस्य त्यागे निमित्तं किं विप्रस्तुष्येन्न तेन चेत् ॥ ६ ॥
အရှင်ဘုရား၊ သေဆုံးချိန်တွင် ဓနနှင့် အလှအပအာဏာတို့သည် ပိုင်ရှင်ထံမှ မလွဲမသွေ ခွာသွားသည်ကို သင်လည်း မြင်တော်မူ၏။ ထို့ကြောင့် ဘြာဟ္မဏ ဝာမနဒೇವသည် ပေးပြီးသော လှူဒါန်းမှုဖြင့် မတော်တဆ မကျေနပ်သေးလျှင်၊ သေချိန်တွင် စွန့်ရမည့် ဓနဖြင့်ပင် အရှင်ကို အဘယ်ကြောင့် မပျော်ရွှင်စေသနည်း။
Verse 7
श्रेय: कुर्वन्ति भूतानां साधवो दुस्त्यजासुभि: । दध्यङ्शिबिप्रभृतय: को विकल्पो धरादिषु ॥ ७ ॥
သဒ္ဓုများသည် သတ္တဝါတို့၏ အကျိုးအတွက် စွန့်လွှတ်ရန်ခက်သော အသက်ကိုတောင် စွန့်ကြသည်။ ဒဓီချီ၊ ရှိဘိ စသည့်သူများက သက်သေ; ထို့ကြောင့် ဤအရေးမကြီးသော မြေကို စွန့်ရန် ဘာအကြောင်းပြချက်ရှိသနည်း။
Verse 8
यैरियं बुभुजे ब्रह्मन्दैत्येन्द्रैरनिवर्तिभि: । तेषां कालोऽग्रसील्लोकान् न यशोऽधिगतं भुवि ॥ ८ ॥
အို ဘြာဟ္မဏအမြတ်၊ စစ်ပွဲတွင် မလျော့မရဲသော အဆူရာဘုရင်ကြီးများသည် ဤလောကကို ခံစားခဲ့သော်လည်း အချိန်ကာလသည် သူတို့၏ လောကအားလုံးကို မျိုသွား၏။ မြေပေါ်တွင် ကျန်ရစ်သည်မှာ သူတို့၏ ကောင်းသောဂုဏ်သတင်းသာ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အခြားအရာအားလုံးထက် ကောင်းမြတ်သော နာမကောင်းကို ရယူရန် ကြိုးစားသင့်သည်။
Verse 9
सुलभा युधि विप्रर्षे ह्यनिवृत्तास्तनुत्यज: । न तथा तीर्थ आयाते श्रद्धया ये धनत्यज: ॥ ९ ॥
အို ဗြာဟ္မဏအမြတ်တော်၊ စစ်မြေပြင်၌ မကြောက်မရွံ့ တိုက်ခိုက်၍ အသက်စွန့်သူများ များစွာရှိသော်လည်း၊ သဒ္ဓါဖြင့် စုဆောင်းထားသော ဥစ္စာကို သန့်ရှင်းသူတော်စင်—သန့်မြတ်ရာနေရာများကို ဖြစ်စေသူ—ထံ လှူဒါန်းခွင့်ရခြင်းမှာ ရှားပါးလှသည်။
Verse 10
मनस्विन: कारुणिकस्य शोभनं यदर्थिकामोपनयेन दुर्गति: । कुत: पुनर्ब्रह्मविदां भवादृशां ततो वटोरस्य ददामि वाञ्छितम् ॥ १० ॥
လှူဒါန်းခြင်းကြောင့် စိတ်မြင့်မြတ်၍ ကရုဏာရှိသူ၏ မင်္ဂလာတင့်တယ်မှု ပိုမိုတိုးပွားသည်၊ အထူးသဖြင့် သင်ကဲ့သို့ ဗြဟ္မဗိဒ်ထံ လှူလျှင်။ ထို့ကြောင့် ဤငယ်ရွယ်သော ဗြဟ္မစာရီ မည်သို့တောင်းဆိုသော်လည်း ငါပေးမည်။
Verse 11
यजन्ति यज्ञंक्रतुभिर्यमादृता भवन्त आम्नायविधानकोविदा: । स एव विष्णुर्वरदोऽस्तु वा परो दास्याम्यमुष्मै क्षितिमीप्सितां मुने ॥ ११ ॥
အို မဟာမုနိ၊ သင်ကဲ့သို့ ဝေဒဗిధానကို ကျွမ်းကျင်သိမြင်သော သန့်ရှင်းသူတော်စင်တို့သည် ယဇ్ఞနှင့် ကရတုများဖြင့် အမြဲတမ်း သရီဝိရှ္ဏုကို ပူဇော်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ထိုဝိရှ္ဏုတော်သည် ကောင်းချီးပေးရန်လာသော်လည်း၊ ရန်သူကဲ့သို့ အပြစ်ပေးရန်လာသော်လည်း၊ ငါသည် အမိန့်ကို လိုက်နာ၍ တောင်းဆိုသော မြေကွက်ကို မลังလျက် ပေးအပ်မည်။
Verse 12
यद्यप्यसावधर्मेण मां बध्नीयादनागसम् । तथाप्येनं न हिंसिष्ये भीतं ब्रह्मतनुं रिपुम् ॥ १२ ॥
သူသည် ဝိရှ္ဏုတော်ကိုယ်တိုင်ဖြစ်သော်လည်း ကြောက်ရွံ့မှုကြောင့် ဗြာဟ္မဏရုပ်ကို ဖုံးကွယ်၍ လှူတောင်းရန် ငါ့ထံလာသည်။ ထို့ကြောင့် ဗြာဟ္မဏကိုယ်ကို ခံယူထားသဖြင့်၊ သူသည် အဓမ္မဖြင့် ငါ့ကို ဖမ်းဆီးသော်လည်း သတ်သော်လည်း၊ ရန်သူဖြစ်စေကာမူ ငါ မပြန်လည်ထိခိုက်မည်မဟုတ်။
Verse 13
एष वा उत्तमश्लोको न जिहासति यद् यश: । हत्वा मैनां हरेद् युद्धे शयीत निहतो मया ॥ १३ ॥
ဤဗြာဟ္မဏသည် ဝေဒသီချင်းများဖြင့် ပူဇော်ခံရသော အုတ္တမရှ္လိုက ဝိရှ္ဏုတော် အမှန်တကယ်ဖြစ်လျှင်၊ သူ၏ ကျော်ကြားသော ယశကို မစွန့်လွှတ်မည်။ ထို့ကြောင့် စစ်ပွဲ၌ သူသည် ငါ့ကို သတ်မည်၊ သို့မဟုတ် ငါ့လက်ဖြင့် ဟတဖြစ်ကာ လဲလျောင်းနေရမည်။
Verse 14
श्रीशुक उवाच एवमश्रद्धितं शिष्यमनादेशकरं गुरु: । शशाप दैवप्रहित: सत्यसन्धं मनस्विनम् ॥ १४ ॥
သီရိရှုကဒေဝ ဂိုစွာမီ မိန့်တော်မူသည်—ဤသို့ ဂုရု၏ အမိန့်ကို မယုံကြည်ဘဲ လိုက်နာခြင်းမရှိသော၊ သစ္စာတည်ကြည်၍ စိတ်ဓာတ်မြင့်မားသော ဘလီ မဟာရာဇာကို အမြင့်ဆုံးဘုရား၏ အလိုတော်ကြောင့် ရှုကရာချာရျာက ကျိန်စာချခဲ့သည်။
Verse 15
दृढं पण्डितमान्यज्ञ: स्तब्धोऽस्यस्मदुपेक्षया । मच्छासनातिगो यस्त्वमचिराद्भ्रश्यसे श्रिय: ॥ १५ ॥
သင်သည် ဗဟုသုတမရှိဘဲ ပညာရှိဟု ထင်ကာ ကျွန်ုပ်ကို မလေးစားသဖြင့် မာန်တက်နေသည်။ ကျွန်ုပ်၏ အမိန့်ကို ကျော်လွန်သဖြင့် မကြာမီ သင်၏ အလုံးစုံသော ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် စည်းစိမ်ကို ဆုံးရှုံးရလိမ့်မည်။
Verse 16
एवं शप्त: स्वगुरुणा सत्यान्न चलितो महान् । वामनाय ददावेनामर्चित्वोदकपूर्वकम् ॥ १६ ॥
ကိုယ်ပိုင်ဂုရုက ဤသို့ ကျိန်စာချသော်လည်း မဟာပုဂ္ဂိုလ် ဘလီ မဟာရာဇာသည် သစ္စာမှ မလှုပ်ရှားခဲ့။ ထုံးတမ်းအတိုင်း ပထမဦးစွာ ဝါမနဒေဝကို ရေဖြင့် ပူဇော်ကာ၊ ထို့နောက် ကတိပြုထားသော မြေဒാനംကို ပေးအပ်하였다။
Verse 17
विन्ध्यावलिस्तदागत्य पत्नी जालकमालिनी । आनिन्ये कलशं हैममवनेजन्यपां भृतम् ॥ १७ ॥
ထိုအခါ ပုလဲလည်ဆွဲဖြင့် အလှဆင်ထားသော ဘလီ မဟာရာဇာ၏ မိဖုရား ဝိန္ဓျာဝလီ သည် ချက်ချင်း ရောက်လာပြီး၊ ဘုရား၏ ခြေတော်ကို ဆေးကြောပူဇော်ရန် ရေပြည့်သော ရွှေကလပ်ကြီးကို ယူဆောင်လာစေ하였다။
Verse 18
यजमान: स्वयं तस्य श्रीमत् पादयुगं मुदा । अवनिज्यावहन्मूर्ध्नि तदपो विश्वपावनी: ॥ १८ ॥
ယဇမာန ဘလီ မဟာရာဇာသည် ဝါမနဒေဝ၏ သန့်ရှင်းသော ခြေတော်နှစ်ဖက်ကို ဝမ်းမြောက်စွာ ဆေးကြောပြီး၊ ကမ္ဘာလောကတစ်ခုလုံးကို သန့်စင်စေသော ထိုပാദာမృతရေကို မိမိခေါင်းပေါ်တွင် ခံယူ하였다။
Verse 19
तदासुरेन्द्रं दिवि देवतागणा गन्धर्वविद्याधरसिद्धचारणा: । तत्कर्म सर्वेऽपि गृणन्त आर्जवं प्रसूनवर्षैर्ववृषुर्मुदान्विता: ॥ १९ ॥
ထိုအခါ အထက်လောကရှိ ဒေဝတားများ၊ ဂန္ဓဗ္ဗများ၊ ဝိဒ္ယာဓရများ၊ စိဒ္ဓများနှင့် ချာရဏများသည် ဘလီမဟာရာဇာ၏ ရိုးသား၍ လှည့်ကွက်မရှိသော လုပ်ရပ်ကို အလွန်နှစ်သက်ကာ ချီးမွမ်းသီဆိုပြီး ပန်းများကို များစွာ မိုးကဲ့သို့ ကြဲချခဲ့ကြသည်။
Verse 20
नेदुर्मुहुर्दुन्दुभय: सहस्रशो गन्धर्वकिम्पूरुषकिन्नरा जगु: । मनस्विनानेन कृतं सुदुष्करं विद्वानदाद् यद् रिपवे जगत्त्रयम् ॥ २० ॥
ဂန္ဓဗ္ဗ၊ ကിംပုရုရှ၊ ကိန္နရတို့သည် ထောင်ချီသော ဒုန္ဒုဘီနှင့် တူရိယာများကို မကြာခဏ ထပ်တလဲလဲ တီးခတ်ကာ ပျော်ရွှင်စွာ သီဆိုကြသည်—“ဘလီမဟာရာဇာသည် မည်မျှ မြင့်မြတ်သနည်း! အလွန်ခက်ခဲသော အမှုကို ပြုခဲ့သည်; ဗိဿဏုသည် ရန်သူဘက်တွင်ရှိကြောင်း သိလျက်ပင် သုံးလောကလုံးကို သခင်ထံ သဒ္ဒါဖြင့် လှူဒါန်းခဲ့သည်။”
Verse 21
तद् वामनं रूपमवर्धताद्भुतं हरेरनन्तस्य गुणत्रयात्मकम् । भू: खं दिशो द्यौर्विवरा: पयोधय- स्तिर्यङ्नृदेवा ऋषयो यदासत ॥ २१ ॥
ထို့နောက် ဝါမနရုပ်ကို ခံယူထားသော အနန္တ ဟရီသည် သုံးဂုဏ်မယ မာယာဓာတ်အတိုင်း အံ့ဩဖွယ် ကြီးထွားလာ၍ ကမ္ဘာမြေ၊ မိုးကောင်းကင်၊ အရပ်ဒిశများ၊ ကောင်းကင်လောက၊ စကြဝဠာအတွင်း အပေါက်အဟောင်းများ၊ သမုဒ္ဒရာများ၊ ငှက်တိရစ္ဆာန်များ၊ လူသားများ၊ ဒေဝတားများနှင့် မဟာရိရှီများ အားလုံးသည် သူ၏ ကိုယ်တော်အတွင်း ပါဝင်သွားကြသည်။
Verse 22
काये बलिस्तस्य महाविभूते: सहर्त्विगाचार्यसदस्य एतत् । ददर्श विश्वं त्रिगुणं गुणात्मके भूतेन्द्रियार्थाशयजीवयुक्तम् ॥ २२ ॥
ဘလီမဟာရာဇာသည် ယဇ်ပုရောဟိတ်များ၊ အာချာရျများနှင့် အစည်းအဝေးအဖွဲ့ဝင်များနှင့်အတူ မဟာဗိဘူတိများဖြင့် ပြည့်ဝသော သခင်၏ ဗိශ්ဝရုပ် (ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ကိုယ်တော်) ကို မြင်တွေ့하였다။ ထိုကိုယ်တော်အတွင်း သုံးဂုဏ်မယ လောက၏ အရာအားလုံး—ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းများ၊ အင်္ဒြိယများ၊ အာရုံဝတ္ထုများ၊ စိတ်-ဉာဏ်-အဟင်ကာရ၊ မျိုးစုံသော ဇီဝများနှင့် ကမ္မ-အကျိုးအပြစ်—အားလုံး ပါဝင်နေသည်။
Verse 23
रसामचष्टाङ्घ्रितलेऽथ पादयो- र्महीं महीध्रान्पुरुषस्य जङ्घयो: । पतत्त्रिणो जानुनि विश्वमूर्ते- रूर्वोर्गणं मारुतमिन्द्रसेन: ॥ २३ ॥
ထို့နောက် အင်္ဒြာ၏ ထီးနန်းကို ထိုင်နေသော ဘလီမဟာရာဇာသည် သခင်၏ ဗိශ්ဝမూర్తိ ကိုယ်တော်၏ ခြေဖဝါးပေါ်တွင် ရသာတလ အစရှိသော အောက်လောကများကို မြင်သည်။ ခြေတော်ပေါ်တွင် မြေပြင်မျက်နှာပြင်ကို၊ ခြေထောက်အောက်ပိုင်းတွင် တောင်တန်းများကို၊ ဒူးတွင် ငှက်မျိုးစုံကို၊ နှင့် ပေါင်တွင် လေဓာတ်၏ မျိုးစုံသော လှုပ်ရှားမှုများကို တွေ့မြင်하였다။
Verse 24
सन्ध्यां विभोर्वाससि गुह्य ऐक्षत् प्रजापतीञ्जघने आत्ममुख्यान् । नाभ्यां नभ: कुक्षिषु सप्तसिन्धू- नुरुक्रमस्योरसि चर्क्षमालाम् ॥ २४ ॥
အံ့ဖွယ်ကောင်းသော လုပ်ရပ်များကို ပြုတော်မူသော ဘုရားသခင်၏ ဝတ်ရုံအောက်တွင် ဘလီမဟာရာဇာသည် ဆန္ဓ്യာအချိန်ကို မြင်하였다။ အလျှို့ဝှက်အင်္ဂါများတွင် ပ္ရဇာပတိများကို၊ တင်ပါးပိုင်းတွင် မိမိကို မိမိ၏ နီးကပ်သော အဖော်များနှင့်အတူ၊ နာဘီတွင် ကောင်းကင်ကို၊ ခါးတွင် သမုဒ္ဒရာ ခုနစ်စင်းကို၊ ရင်ဘတ်တွင် ကြယ်စုများကို မြင်하였다။
Verse 25
हृद्यङ्ग धर्मं स्तनयोर्मुरारे- र्ऋतं च सत्यं च मनस्यथेन्दुम् । श्रियं च वक्षस्यरविन्दहस्तां कण्ठे च सामानि समस्तरेफान् ॥ २५ ॥ इन्द्रप्रधानानमरान्भुजेषु तत्कर्णयो: ककुभो द्यौश्च मूर्ध्नि । केशेषु मेघाञ्छ्वसनं नासिकाया- मक्ष्णोश्च सूर्यं वदने च वह्निम् ॥ २६ ॥ वाण्यां च छन्दांसि रसे जलेशं भ्रुवोर्निषेधं च विधिं च पक्ष्मसु । अहश्च रात्रिं च परस्य पुंसो मन्युं ललाटेऽधर एव लोभम् ॥ २७ ॥ स्पर्शे च कामं नृप रेतसाम्भ: पृष्ठे त्वधर्मं क्रमणेषु यज्ञम् । छायासु मृत्युं हसिते च मायां तनूरुहेष्वोषधिजातयश्च ॥ २८ ॥ नदीश्च नाडीषु शिला नखेषु बुद्धावजं देवगणानृषींश्च । प्राणेषु गात्रे स्थिरजङ्गमानि सर्वाणि भूतानि ददर्श वीर: ॥ २९ ॥
အို မင်းကြီး၊ ဘလီသည် မုရာရီဘုရား၏ နှလုံး၌ ဓမ္မကို၊ ရင်ဘတ်၌ ဣတ (ṛta) နှင့် သစ္စာကို၊ စိတ်၌ လကို; ရင်အုံ၌ ကြာပန်းကိုင်သော သရီလက္ရှမီကို; လည်ပင်း၌ ဝေဒအားလုံးနှင့် အသံတုန်ခါမှုအားလုံးကို; လက်မောင်း၌ အင်ဒြာဦးဆောင်သော ဒေဝတားများကို; နားနှစ်ဖက်၌ အရပ်မျက်နှာများကို; ခေါင်းပေါ်၌ အထက်လောကများကို; ဆံပင်၌ မိုးတိမ်များကို; နှာခေါင်း၌ လေကို; မျက်စိ၌ နေကို; ပါးစပ်၌ မီးကို မြင်하였다။
Verse 26
हृद्यङ्ग धर्मं स्तनयोर्मुरारे- र्ऋतं च सत्यं च मनस्यथेन्दुम् । श्रियं च वक्षस्यरविन्दहस्तां कण्ठे च सामानि समस्तरेफान् ॥ २५ ॥ इन्द्रप्रधानानमरान्भुजेषु तत्कर्णयो: ककुभो द्यौश्च मूर्ध्नि । केशेषु मेघाञ्छ्वसनं नासिकाया- मक्ष्णोश्च सूर्यं वदने च वह्निम् ॥ २६ ॥ वाण्यां च छन्दांसि रसे जलेशं भ्रुवोर्निषेधं च विधिं च पक्ष्मसु । अहश्च रात्रिं च परस्य पुंसो मन्युं ललाटेऽधर एव लोभम् ॥ २७ ॥ स्पर्शे च कामं नृप रेतसाम्भ: पृष्ठे त्वधर्मं क्रमणेषु यज्ञम् । छायासु मृत्युं हसिते च मायां तनूरुहेष्वोषधिजातयश्च ॥ २८ ॥ नदीश्च नाडीषु शिला नखेषु बुद्धावजं देवगणानृषींश्च । प्राणेषु गात्रे स्थिरजङ्गमानि सर्वाणि भूतानि ददर्श वीर: ॥ २९ ॥
အို မင်းကြီး၊ ဘုရား၏ ဝါစကားမှ ချန္ဒနှင့် ဝေဒမန်တရားများ ပေါ်ထွက်၍၊ လျှာ၏ အရသာ၌ ရေ၏ အရှင် ဝရုဏရှိသည်။ မျက်ခုံး၌ တားမြစ်ခြင်းနှင့် ချမှတ်ခြင်း၏ စည်းကမ်းများ၊ မျက်တောင်ပေါ်၌ နေ့နှင့် ညရှိသည်။ နဖူး၌ ဒေါသ၊ နှုတ်ခမ်း၌ လောဘ; ထိတွေ့မှု၌ ကာမ; မျိုးရည်၌ ရေအားလုံး; ကျော၌ အဓမ္မ; ခြေလှမ်းများ၌ ယဇ္ဉမီး; အရိပ်၌ သေခြင်း; အပြုံး၌ မာယာ; ကိုယ်ရောမ၌ ဆေးဘက်ဝင် အပင်များအားလုံးကို ဘလီမြင်하였다။
Verse 27
हृद्यङ्ग धर्मं स्तनयोर्मुरारे- र्ऋतं च सत्यं च मनस्यथेन्दुम् । श्रियं च वक्षस्यरविन्दहस्तां कण्ठे च सामानि समस्तरेफान् ॥ २५ ॥ इन्द्रप्रधानानमरान्भुजेषु तत्कर्णयो: ककुभो द्यौश्च मूर्ध्नि । केशेषु मेघाञ्छ्वसनं नासिकाया- मक्ष्णोश्च सूर्यं वदने च वह्निम् ॥ २६ ॥ वाण्यां च छन्दांसि रसे जलेशं भ्रुवोर्निषेधं च विधिं च पक्ष्मसु । अहश्च रात्रिं च परस्य पुंसो मन्युं ललाटेऽधर एव लोभम् ॥ २७ ॥ स्पर्शे च कामं नृप रेतसाम्भ: पृष्ठे त्वधर्मं क्रमणेषु यज्ञम् । छायासु मृत्युं हसिते च मायां तनूरुहेष्वोषधिजातयश्च ॥ २८ ॥ नदीश्च नाडीषु शिला नखेषु बुद्धावजं देवगणानृषींश्च । प्राणेषु गात्रे स्थिरजङ्गमानि सर्वाणि भूतानि ददर्श वीर: ॥ २९ ॥
သူသည် သွေးကြောများတွင် မြစ်များကို၊ လက်သည်းများတွင် ကျောက်တုံးများကို မြင်하였다။ ဉာဏ်၌ အဇ ဘြဟ္မာ၊ ဒေဝတားအစုနှင့် မဟာရိရှီများကို မြင်၍၊ အသက်ရှု (ပရာဏ)၊ အင်္ဒြိယများနှင့် ကိုယ်တော်တစ်လျှောက်လုံးတွင် လှုပ်ရှားသည့်နှင့် မလှုပ်ရှားသည့် သတ္တဝါအားလုံးကို မြင်하였다။ ထို့ကြောင့် ဘလီသည် ဘုရား၏ ဝိရာဋ်ကိုယ်တော်၌ စကြဝဠာတစ်ခုလုံးကို မြင်ခဲ့သည်။
Verse 28
हृद्यङ्ग धर्मं स्तनयोर्मुरारे- र्ऋतं च सत्यं च मनस्यथेन्दुम् । श्रियं च वक्षस्यरविन्दहस्तां कण्ठे च सामानि समस्तरेफान् ॥ २५ ॥ इन्द्रप्रधानानमरान्भुजेषु तत्कर्णयो: ककुभो द्यौश्च मूर्ध्नि । केशेषु मेघाञ्छ्वसनं नासिकाया- मक्ष्णोश्च सूर्यं वदने च वह्निम् ॥ २६ ॥ वाण्यां च छन्दांसि रसे जलेशं भ्रुवोर्निषेधं च विधिं च पक्ष्मसु । अहश्च रात्रिं च परस्य पुंसो मन्युं ललाटेऽधर एव लोभम् ॥ २७ ॥ स्पर्शे च कामं नृप रेतसाम्भ: पृष्ठे त्वधर्मं क्रमणेषु यज्ञम् । छायासु मृत्युं हसिते च मायां तनूरुहेष्वोषधिजातयश्च ॥ २८ ॥ नदीश्च नाडीषु शिला नखेषु बुद्धावजं देवगणानृषींश्च । प्राणेषु गात्रे स्थिरजङ्गमानि सर्वाणि भूतानि ददर्श वीर: ॥ २९ ॥
ဤသို့ ဘလီမဟာရာဇာသည် ဘုရား၏ ဝိရာဋ်ကိုယ်တော်၌ နှလုံးမှ အင်္ဒြိယများတိုင်အောင် ဓမ္မစသော တတ္တဝါများကို၊ ဝါစကား၌ ချန္ဒနှင့် မန်တရားများကို၊ သွေးကြော၌ မြစ်များကို၊ ဉာဏ်၌ ဘြဟ္မာစသော အမြင့်တော်များကို၊ ထို့ပြင် ပရာဏနှင့်အတူ ကိုယ်တော်တစ်လျှောက်လုံးတွင် လှုပ်ရှားသည့်နှင့် မလှုပ်ရှားသည့် သတ္တဝါအားလုံးကို တပြိုင်နက် မြင်ခဲ့သည်—စကြဝဠာတစ်ခုလုံး ပုရုရှೋတ္တမ၌ စုဝေးသကဲ့သို့။
Verse 29
हृद्यङ्ग धर्मं स्तनयोर्मुरारे- र्ऋतं च सत्यं च मनस्यथेन्दुम् । श्रियं च वक्षस्यरविन्दहस्तां कण्ठे च सामानि समस्तरेफान् ॥ २५ ॥ इन्द्रप्रधानानमरान्भुजेषु तत्कर्णयो: ककुभो द्यौश्च मूर्ध्नि । केशेषु मेघाञ्छ्वसनं नासिकाया- मक्ष्णोश्च सूर्यं वदने च वह्निम् ॥ २६ ॥ वाण्यां च छन्दांसि रसे जलेशं भ्रुवोर्निषेधं च विधिं च पक्ष्मसु । अहश्च रात्रिं च परस्य पुंसो मन्युं ललाटेऽधर एव लोभम् ॥ २७ ॥ स्पर्शे च कामं नृप रेतसाम्भ: पृष्ठे त्वधर्मं क्रमणेषु यज्ञम् । छायासु मृत्युं हसिते च मायां तनूरुहेष्वोषधिजातयश्च ॥ २८ ॥ नदीश्च नाडीषु शिला नखेषु बुद्धावजं देवगणानृषींश्च । प्राणेषु गात्रे स्थिरजङ्गमानि सर्वाणि भूतानि ददर्श वीर: ॥ २९ ॥
အို မင်းကြီး၊ ဘလိမဟာရာဇာသည် မုရာရီဘုရား၏ ဗိရာဋ်ကိုယ်တော်အတွင်း၌ နှလုံး၌ ဓမ္မ၊ ရင်ဘတ်၌ ဣတနှင့် သစ္စာ၊ စိတ်၌ လ၊ ရင်အုံ၌ ကြာပန်းကိုင်သော သရီလက္ရှမီ၊ လည်ပင်း၌ ဝေဒသံတော်များ၊ လက်မောင်းများ၌ အိန္ဒြာဦးဆောင်သော ဒေဝတাগణ၊ နားနှစ်ဖက်၌ ဒిశများ၊ ခေါင်းပေါ်၌ အထက်လောကများ၊ ဆံပင်၌ မိုးတိမ်၊ နှာခေါင်း၌ လေ၊ မျက်စိ၌ နေ၊ ပါးစပ်၌ မီးကို မြင်၏။ ဝါဏီ၌ ဝေဒမန္တရားများ၊ လျှာရသာ၌ ဝရုဏ၊ မျက်ခုံး၌ စည်းကမ်းနည်းလမ်း၊ မျက်တောင်၌ နေ့နှင့်ည၊ နဖူး၌ ဒေါသ၊ နှုတ်ခမ်း၌ လောဘ။ ထိတွေ့မှု၌ ကာမ၊ သုက်၌ ရေအားလုံး၊ ကျော၌ အဓမ္မ၊ ခြေလှမ်း၌ ယဇ్ఞမီး။ အရိပ်၌ မရဏ၊ အပြုံး၌ မာယာ၊ ကိုယ်ရောမ၌ ဆေးဖက်ဝင်အပင်များ။ သွေးကြော၌ မြစ်များ၊ လက်သည်း၌ ကျောက်တုံးများ၊ ဉာဏ်၌ ဗြဟ္မာ၊ ဒေဝများနှင့် ရှင်ရသီများ၊ ကိုယ်တော်တစ်လျှောက်၌ လှုပ်ရှားသတ္တဝါနှင့် မလှုပ်ရှားသတ္တဝါအားလုံး—ဤသို့ ဘလိသည် ဘုရား၏ ဗိရာဋ်ရূপ၌ စကြဝဠာအားလုံးကို မြင်တော်မူ၏။
Verse 30
सर्वात्मनीदं भुवनं निरीक्ष्य सर्वेऽसुरा: कश्मलमापुरङ्ग । सुदर्शनं चक्रमसह्यतेजो धनुश्च शार्ङ्गं स्तनयित्नुघोषम् ॥ ३० ॥
အို မင်းကြီး၊ ဘလိ၏နောက်လိုက် အဆုရာတို့သည် စကြဝဠာအားလုံးကို ကိုယ်တော်အတွင်း ထိန်းသိမ်းထားသော စర్వာတ္မာ ဘုရား၏ ဗိရာဋ်ရূপကို မြင်ကြပြီး၊ လက်တော်၌ မခံနိုင်လောက်အောင် တောက်လောင်သော စုဒർശနချက္ကရကို မြင်ကာ၊ ရှာရင်္ဂ ဓနု၏ မိုးကြိုးသံကဲ့သို့သော ဂုဏ်သံကို ကြားသဖြင့်၊ သူတို့၏နှလုံးသား၌ ဝမ်းနည်းကြောက်ရွံ့မှု ဖြစ်ပေါ်လာ하였다။
Verse 31
पर्जन्यघोषो जलज: पाञ्चजन्य: कौमोदकी विष्णुगदा तरस्विनी । विद्याधरोऽसि: शतचन्द्रयुक्त- स्तूणोत्तमावक्षयसायकौ च ॥ ३१ ॥
မိုးတိမ်ဂုဏ်သံကဲ့သို့ မြည်ဟည်းသော ပန်္စဇန్య သင်္ခ၊ အလွန်တန်ခိုးကြီးသော ကೌမೋದကီ ဂဒါ၊ ဝိဒ္ယာဓရ အမည်ရှိ ဓားနှင့် လကဲ့သို့ အမှတ်အသား ရာချီဖြင့် အလှဆင်ထားသော ကာကွယ်က盾၊ ထို့ပြင် အက்ஷယသာယက အမည်ရှိ အကောင်းဆုံး မြားအုံ—ဤအရာအားလုံးသည် တစ်ပြိုင်နက် ပေါ်ထွန်းလာ၍ ဘုရားကို ချီးမွမ်းဆုတောင်းကြ၏။
Verse 32
सुनन्दमुख्या उपतस्थुरीशं पार्षदमुख्या: सहलोकपाला: । स्फुरत्किरीटाङ्गदमीनकुण्डल: श्रीवत्सरत्नोत्तममेखलाम्बरै: ॥ ३२ ॥ मधुव्रतस्रग्वनमालयावृतो रराज राजन्भगवानुरुक्रम: । क्षितिं पदैकेन बलेर्विचक्रमे नभ: शरीरेण दिशश्च बाहुभि: ॥ ३३ ॥
စုနန္ဒကို ဦးဆောင်သော အဓိက ပါရ်ရှဒများနှင့် လောကပာလများသည် အီရှဝရ၏ရှေ့သို့ လာရောက်၍ ချီးမွမ်းဆုတောင်းကြ၏။ ဘုရားသည် တောက်ပသော မကူဋ၊ လက်မောင်းအလှဆင်၊ ငါးကဲ့သို့ မင်္ဂလာတောက်ပသော နားကပ်များကို ဆင်မြန်းပြီး၊ ရင်ဘတ်၌ ශ්රීဝత్స အမှတ်နှင့် ကೌஸ্তুභ ရတနာ တောက်လက်နေ၏။ ပီတာမ္ဗရ အဝါဝတ်ကို မေခလာဖြင့် ချည်ကာ၊ ပျားများဝိုင်းရံသော ပန်းမാലာဖြင့် အလှဆင်ထားသဖြင့်၊ ဥရုက్రమ ဘဂဝန်သည် အလွန်တင့်တယ်စွာ ရောင်ပြန်တောက်ပနေ하였다။
Verse 33
सुनन्दमुख्या उपतस्थुरीशं पार्षदमुख्या: सहलोकपाला: । स्फुरत्किरीटाङ्गदमीनकुण्डल: श्रीवत्सरत्नोत्तममेखलाम्बरै: ॥ ३२ ॥ मधुव्रतस्रग्वनमालयावृतो रराज राजन्भगवानुरुक्रम: । क्षितिं पदैकेन बलेर्विचक्रमे नभ: शरीरेण दिशश्च बाहुभि: ॥ ३३ ॥
အို မင်းကြီး၊ ဤသို့ ဒိဗ္ဗတောက်ပစွာ ပေါ်ထွန်းသော ဥရုက్రమ ဘဂဝန်သည် ဘလိ၏ရှေ့တွင် တစ်ခြေလှမ်းတည်းဖြင့် မြေပြင်အားလုံးကို တိုင်းတာကာ၊ ကိုယ်တော်ဖြင့် ကောင်းကင်ကို ဖုံးလွှမ်းပြီး၊ လက်မောင်းများဖြင့် အရပ်အနှံ့ကို ပြန့်နှံ့စေ하였다။
Verse 34
पदं द्वितीयं क्रमतस्त्रिविष्टपं न वै तृतीयाय तदीयमण्वपि । उरुक्रमस्याङ्घ्रिरुपर्युपर्यथो महर्जनाभ्यां तपस: परं गत: ॥ ३४ ॥
ဘုရားရှင်သည် ဒုတိယခြေလှမ်းဖြင့် ကောင်းကင်လောကများကို ဖုံးလွှမ်းခဲ့ပြီး တတိယခြေလှမ်းအတွက် အမှုန်တစ်စက်မျှ နေရာမကျန်တော့။ ဥရုက్రమ၏ ခြေတော်သည် အထက်သို့ အထက်သို့ တိုးမြင့်ကာ မဟာရလောက၊ ဇနလောက၊ တပောလောကတို့ကိုလည်း ကျော်လွန်သွားသည်။
Frequently Asked Questions
Bali judged that retracting a pledged gift to a brāhmaṇa would be adharma rooted in greed, violating satya and dāna. In Bhāgavata ethics, a guru’s instruction that contradicts core dharma and devotion is not upheld; Bali accepts personal loss to preserve truthfulness and surrender to Viṣṇu’s arrangement.
The chapter frames material opulence as temporary and detachable at death, while devotion, integrity, and the Lord’s favor are permanent. By giving everything to Vāmana, Bali is purified of possessiveness and positioned for the Lord’s direct guardianship—protection that may appear externally as dispossession.
Devas and higher beings—Gandharvas, Vidyādharas, Siddhas, Cāraṇas, Kinnaras, and Kimpuruṣas—celebrate him because he performs an exceptionally difficult act: gifting the three worlds to Viṣṇu even while knowing the Lord supports Bali’s adversaries, demonstrating rare nonduplicitous dharma.
The viśvarūpa discloses Viṣṇu as the totality of cosmic order (sthāna) and the indwelling basis of all elements, beings, and principles. It transforms a ‘small brāhmaṇa beggar’ into the absolute sovereign, establishing that the transaction is not ordinary charity but a revelation of the Lord’s ownership of all worlds.
The two steps symbolically and literally encompass the entire cosmic domain—earth and heavens—demonstrating the Lord’s complete proprietorship. The narrative then forces the ethical-theological question of surrender: if nothing remains outside God’s claim, the final offering must be the self (or one’s head), which the next chapter develops.