Adhyaya 11
Indra Slays Namuci—The Limits of Power and the Triumph of Divine Strategy
အမృతဖြစ်ရပ်ပြီးနောက် သီဟရီ၏ကရုဏာကြောင့် ဒေဝတားများ ပြန်လည်အသက်ရှင်လာသဖြင့် စစ်မြေပြင်သည် ပြောင်းလဲသွားသည်။ ယခင်ကရှုံးနိမ့်ခဲ့သော ဒေဝတားများက အဆုရများကို ပြန်လည်ဖိအားပေးလာသည်။ အင်ဒြာသည် ဒေါသထွက်ကာ ဘလီကို သတ်လိုသော်လည်း ဘလီက အေးဆေးသော ဒဿနဖြင့် “အောင်မြင်မှု၊ရှုံးနိမ့်မှုသည် ကာလ၏အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ဖြစ်ပေါ်သည်၊ အတ္တမဟုတ်” ဟုဆိုပြီး ပညာရှိသည် မပျော်မရွှင် မငိုမကြွေဟု သတိပေးသည်။ တိုက်ပွဲပြင်းထန်လာရာ ဘလီက အင်ဒြာကို ထိုးနှက်ပြီး၊ ဂျမ္ဘာဆုရ ဝင်ကူသော်လည်း ဝဇ္ရဖြင့် သတ်ခံရသည်။ နမုစိ၊ ဘလ၊ ပါကာတို့က ထူးကဲသော မြားပစ်မှုဖြင့် အင်ဒြာကို ခဏတာဖုံးကွယ်စေသည်။ အင်ဒြာ ပြန်ပေါ်လာကာ ဘလနှင့် ပါကာကို သတ်သော်လည်း နမုစိကို ဝဇ္ရမထိုးဖောက်နိုင်။ ကောင်းကင်အသံက နမုစိ၏အပေးအယူကို ဖော်ပြသည်—“ခြောက်သွေ့သောအရာ၊ စိုစွတ်သောအရာ” ဖြင့် မသတ်နိုင်။ အင်ဒြာ သမาธိဝင်ကာ မခြောက်မစိုသော ဖိုမ်ကို တွေ့ပြီး ထိုဖိုမ်ဖြင့် နမုစိ၏ခေါင်းကို ဖြတ်သည်။ ဒေဝတားများ အောင်ပွဲခံပြီးနောက် ဘြဟ္မာက နာရဒကို စေလွှတ်၍ သတ်ဖြတ်မှုကို ရပ်စေသဖြင့် ဒေဝတားများ စွန့်လွှတ်ကာ ကောင်းကင်သို့ ပြန်သွားသည်။ ကျန်အဆုရများက ဘလီကို အဋ္ဌဂိရိသို့ ကယ်တင်ယူသွားပြီး၊ သုကြာစာရျာက စံဇီဝနီမန္တရဖြင့် ကျဆုံးသူများကို ပြန်လည်အသက်သွင်းသည်။ ဘလီသည် မညည်းမညူဘဲ တည်ငြိမ်နေကာ သခင်၏အစီအစဉ်အောက်ရှိ နောက်လာမည့်ကံကြမ္မာအတွက် အခြေခံဖြစ်သည်။
Shlokas
Verse 1
श्रीशुक उवाच अथो सुरा: प्रत्युपलब्धचेतस: परस्य पुंस: परयानुकम्पया । जघ्नुर्भृशं शक्रसमीरणादय- स्तांस्तान्रणे यैरभिसंहता: पुरा ॥ १ ॥
သီရိရှုကဒေဝက ပြောသည်—ထို့နောက် သီရိဟရီ၏ အမြင့်မြတ်ဆုံး ကရုဏာကြောင့် အင်ဒြာနှင့် ဝါယုတို့အပါအဝင် ဒေဝတော်များသည် ပြန်လည် သတိနှင့် အသက်အား ရရှိ하였다။ အသက်ပြန်ဝင်လာသောအခါ ယခင်က မိမိတို့ကို အနိုင်ယူခဲ့သော အဆုရများကို စစ်မြေပြင်တွင် ပြင်းထန်စွာ တိုက်ခိုက်နှိမ်နင်းကြ하였다။
Verse 2
वैरोचनाय संरब्धो भगवान्पाकशासन: । उदयच्छद् यदा वज्रं प्रजा हा हेति चुक्रुशु: ॥ २ ॥
တန်ခိုးအကြီးဆုံး သိကြားမင်းသည် အမျက်ထွက်၍ ဗာလိမင်းကို သတ်ရန် ဝရဇိန်လက်နက်ကို ကိုင်လိုက်သောအခါ၊ အသူရာတို့သည် 'အို၊ အို' ဟု မြည်တမ်းကြလေသည်။
Verse 3
वज्रपाणिस्तमाहेदं तिरस्कृत्य पुर:स्थितम् । मनस्विनं सुसम्पन्नं विचरन्तं महामृधे ॥ ३ ॥
တည်ငြိမ်၍ သည်းခံခြင်းရှိပြီး စစ်တိုက်ရန် အသင့်ပြင်ဆင်ထားသော ဗာလိမင်းသည် စစ်မြေပြင်တွင် သိကြားမင်းရှေ့သို့ ရောက်လာ၏။ လက်ထဲတွင် ဝရဇိန်ကို အမြဲကိုင်ဆောင်ထားသော သိကြားမင်းသည် ဗာလိမင်းကို ဤသို့ ပြစ်တင်ပြောဆိုလေသည်။
Verse 4
नटवन्मूढ मायाभिर्मायेशान् नो जिगीषसि । जित्वा बालान् निबद्धाक्षान् नटो हरति तद्धनम् ॥ ४ ॥
သိကြားမင်းက ဆိုသည်ကား - အို လူမိုက်၊ မျက်လှည့်ဆရာသည် ကလေး၏မျက်စိကို ပိတ်၍ ပစ္စည်းများကို ယူငင်သကဲ့သို့၊ သင်သည် ငါတို့က တန်ခိုးအဖြာဖြာကို ပိုင်စိုးသည်ကို သိလျက်နှင့် မာယာဖြင့် ငါတို့ကို နိုင်ရန် ကြိုးစားနေသည်။
Verse 5
आरुरुक्षन्ति मायाभिरुत्सिसृप्सन्ति ये दिवम् । तान्दस्यून्विधुनोम्यज्ञान्पूर्वस्माच्च पदादध: ॥ ५ ॥
တန်ခိုးဖြင့် အထက်ဘုံသို့ တက်လိုသော၊ သို့မဟုတ် ဝိညာဉ်လောကသို့ ရောက်လိုသော လူမိုက်တို့ကို စကြဝဠာ၏ အနိမ့်ဆုံး အရပ်သို့ ငါ ပို့လိုက်မည်။
Verse 6
सोऽहं दुर्मायिनस्तेऽद्य वज्रेण शतपर्वणा । शिरो हरिष्ये मन्दात्मन्घटस्व ज्ञातिभि: सह ॥ ६ ॥
အနားစွန်းပေါင်း ရာချီရှိသော ငါ၏ ဝရဇိန်လက်နက်ဖြင့် သင့်ခေါင်းကို ငါဖြတ်မည်။ သင်သည် မာယာများစွာ ပြနိုင်သော်လည်း ပညာနည်းပါးသူ ဖြစ်သည်။ ယခု သင့်ဆွေမျိုးများနှင့်အတူ ဤစစ်မြေပြင်တွင် အသက်ရှင်ရန် ကြိုးစားလော့။
Verse 7
श्रीबलिरुवाच सङ्ग्रामे वर्तमानानां कालचोदितकर्मणाम् । कीर्तिर्जयोऽजयो मृत्यु: सर्वेषां स्युरनुक्रमात् ॥ ७ ॥
ဘလီမဟာရာဇာ မိန့်တော်မူသည်—စစ်မြေပြင်၌ ရှိသူအားလုံးသည် အနန္တကာလ၏ သက်ရောက်မှုနှင့် မိမိတို့၏ သတ်မှတ်ကမ္မအတိုင်း အလှည့်ကျ ဂုဏ်သတင်း၊ အောင်ပွဲ၊ ရှုံးနိမ့်မှုနှင့် သေခြင်းကို ရရှိကြသည်။
Verse 8
तदिदं कालरशनं जगत् पश्यन्ति सूरय: । न हृष्यन्ति न शोचन्ति तत्र यूयमपण्डिता: ॥ ८ ॥
ကာလ၏ လှုပ်ရှားမှုကို မြင်၍ ဤလောကသည် ကာလကြိုးဖြင့် ချည်နှောင်ထားသည်ဟု သိမြင်သော ပညာရှိတို့သည် မပျော်မဝမ်းနည်း; ထို့ကြောင့် အောင်ပွဲကြောင့် ပျော်ရွှင်နေသော သင်တို့သည် မသိပညာနည်းပါးသူများ ဖြစ်သည်။
Verse 9
न वयं मन्यमानानामात्मानं तत्र साधनम् । गिरो व: साधुशोच्यानां गृह्णीमो मर्मताडना: ॥ ९ ॥
သင်တို့ ဒေဝတားတို့သည် ဂုဏ်သတင်းနှင့် အောင်ပွဲကို မိမိတို့ကြောင့်ဟု ထင်မြင်ကြသည်။ ထိုမသိမှုကြောင့် သာဓုသူတော်ကောင်းတို့က သင်တို့ကို သနားကြသည်။ ထို့ကြောင့် နှလုံးကို ထိခိုက်စေသော သင်တို့စကားကို ကျွန်ုပ်တို့ မလက်ခံပါ။
Verse 10
श्रीशुक उवाच इत्याक्षिप्य विभुं वीरो नाराचैर्वीरमर्दन: । आकर्णपूर्णैरहनदाक्षेपैराहतं पुन: ॥ १० ॥
ရှုကဒေဝ ဂိုಸ್ವာမီ မိန့်တော်မူသည်—ဤသို့ စူးရှသောစကားဖြင့် ကောင်းကင်ဘုရင် အိန္ဒြကို ပြစ်တင်ပြီးနောက်၊ သူရဲကောင်းတို့ကို နှိမ်နင်းနိုင်သော ဘလီမဟာရာဇာသည် နားထိအောင် ဆွဲတင်ထားသော နာရာချ မြားများဖြင့် အိန္ဒြကို တိုက်ခိုက်ကာ၊ ထပ်မံ၍ ခိုင်မာသောစကားဖြင့် ဆုံးမပြန်သည်။
Verse 11
एवं निराकृतो देवो वैरिणा तथ्यवादिना । नामृष्यत् तदधिक्षेपं तोत्राहत इव द्विप: ॥ ११ ॥
ဤသို့ အမှန်တရားပြောသော ရန်သူက ပြစ်တင်သော်လည်း ဒေဝဘုရင် အိန္ဒြသည် ထိုကဲ့ရဲ့မှုကို မစိတ်ဆိုးခဲ့၊ မောင်းတံ(အင်ကူရှ်)ဖြင့် ထိုးနှက်ခံရသော ဆင်က မလှုပ်မရှား ဖြစ်သကဲ့သို့ပင်။
Verse 12
प्राहरत् कुलिशं तस्मा अमोघं परमर्दन: । सयानो न्यपतद् भूमौ छिन्नपक्ष इवाचल: ॥ १२ ॥
ထိုအခါ ရန်သူနှိမ်နင်းသူ အိန္ဒြာသည် ဘလီမဟာရာဇာကို သတ်လိုသောစိတ်ဖြင့် မလွဲမသွေ ဝဇ္ဇရကို ပစ်ချလိုက်သည်။ ဘလီမဟာရာဇာသည် မိမိ၏ ဝိမာန်နှင့်အတူ မြေပြင်သို့ ကျသွားပြီး အတောင်ဖြတ်ခံရသော တောင်တန်းကဲ့သို့ ဖြစ်၏။
Verse 13
सखायं पतितं दृष्ट्वा जम्भो बलिसख: सुहृत् । अभ्ययात् सौहृदं सख्युर्हतस्यापि समाचरन् ॥ १३ ॥
မိတ်ဆွေ ဘလီ ကျဆုံးနေသည်ကို မြင်သော် ဘလီ၏ မိတ်ဆွေ၊ အကျိုးလိုလားသူ ဂျံဘ္ဟာသူရသည် ရန်သူ အိန္ဒြာ၏ရှေ့သို့ တိုးဝင်သွားကာ ကျဆုံးပြီးသား မိတ်ဆွေအပေါ်၌ပင် မိတ်သဟာယသဘောကို ထမ်းဆောင်လိုက်သည်။
Verse 14
स सिंहवाह आसाद्य गदामुद्यम्य रंहसा । जत्रावताडयच्छक्रं गजं च सुमहाबल: ॥ १४ ॥
စင်္ဟာစီးသော အလွန်အားကြီးသည့် ဂျံဘ္ဟာသူရသည် အိန္ဒြာထံသို့ အလျင်အမြန် ချဉ်းကပ်ကာ ဂဒါကို မြှောက်၍ သူ၏ ပခုံးပေါ်သို့ ပြင်းထန်စွာ ထိုးနှက်하였다။ အိန္ဒြာ၏ ဆင်ကိုလည်း ထိုးနှက်하였다။
Verse 15
गदाप्रहारव्यथितो भृशं विह्वलितो गज: । जानुभ्यां धरणीं स्पृष्ट्वा कश्मलं परमं ययौ ॥ १५ ॥
ဂျံဘ္ဟာသူရ၏ ဂဒါထိုးနှက်မှုကြောင့် အိန္ဒြာ၏ ဆင်သည် အလွန်နာကျင်၍ စိတ်ရှုပ်ထွေးသွားသည်။ ထို့ကြောင့် ဒူးထောက်၍ မြေကိုထိကာ အလွန်အမင်း မူးလဲသွားသည်။
Verse 16
ततो रथो मातलिना हरिभिर्दशशतैर्वृत: । आनीतो द्विपमुत्सृज्य रथमारुरुहे विभु: ॥ १६ ॥
ထို့နောက် အိန္ဒြာ၏ ရထားမောင်း မာတလီသည် မြင်းတစ်ထောင်ဆွဲသော အိန္ဒြာ၏ ရထားကို ယူဆောင်လာသည်။ အိန္ဒြာသည် ဆင်ကို စွန့်၍ ထိုရထားပေါ်သို့ တက်ရောက်하였다။
Verse 17
तस्य तत् पूजयन् कर्म यन्तुर्दानवसत्तम: । शूलेन ज्वलता तं तु स्मयमानोऽहनन्मृधे ॥ १७ ॥
မာတလီ၏ အမှုတော်ကို ချီးမွမ်းကာ အာသူရတို့အထဲမှ အကောင်းဆုံး ဂျမ္ဘာသူရသည် ပြုံးနေသော်လည်း၊ စစ်မြေပြင်တွင် မီးလောင်တောက်ပသော တြိရှူးလ်ဖြင့် မာတလီကို ထိုးနှက်하였다။
Verse 18
सेहे रुजं सुदुर्मर्षां सत्त्वमालम्ब्य मातलि: । इन्द्रो जम्भस्य सङ्क्रुद्धो वज्रेणापाहरच्छिर: ॥ १८ ॥
အလွန်ပြင်းထန်သော နာကျင်မှုကို မာတလီသည် စိတ်ဓာတ်ခိုင်မာစွာ ခံနိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် အိန္ဒြာသည် ဂျမ္ဘာသူရအပေါ် အလွန်ဒေါသထွက်၍ ဝဇ္ရဖြင့် ထိုးနှက်ကာ သူ၏ခေါင်းကို ကိုယ်ခန္ဓာမှ ဖြတ်တောက်လိုက်သည်။
Verse 19
जम्भं श्रुत्वा हतं तस्य ज्ञातयो नारदादृषे: । नमुचिश्च बल: पाकस्तत्रापेतुस्त्वरान्विता: ॥ १९ ॥
နာရဒ ရှိသည် ဂျမ္ဘာသူရ သေဆုံးသွားကြောင်း သူ၏ မိတ်ဆွေ၊ ဆွေမျိုးများအား ပြောကြားသည့်အခါ၊ နမုချိ၊ ဘလ၊ ပါက ဟူသော အာသူရ သုံးဦးသည် အလွန်အမြန် စစ်မြေပြင်သို့ ရောက်လာကြသည်။
Verse 20
वचोभि: परुषैरिन्द्रमर्दयन्तोऽस्य मर्मसु । शरैरवाकिरन् मेघा धाराभिरिव पर्वतम् ॥ २० ॥
နှလုံးသားကို ထိုးဖောက်သည့် ကြမ်းတမ်းသော စကားများဖြင့် အိန္ဒြာကို ရိုက်နှက်သကဲ့သို့ ပြစ်တင်ကာ၊ အာသူရတို့သည် မိုးတိမ်များက တောင်တန်းပေါ်သို့ မိုးရေတန်းများဖြင့် သွန်ချသကဲ့သို့ မြားမိုးကို လောင်းချ하였다။
Verse 21
हरीन्दशशतान्याजौ हर्यश्वस्य बल: शरै: । तावद्भिरर्दयामास युगपल्लघुहस्तवान् ॥ २१ ॥
စစ်မြေပြင်တွင် လက်မြန်သော အာသူရ ဘလသည် အိန္ဒြာ၏ မြင်းတစ်ထောင်ကို မြားတစ်ထောင်ဖြင့် တပြိုင်နက်တည်း ထိုးဖောက်ကာ အလွန်ဒုက္ခရောက်စေ하였다။
Verse 22
शताभ्यां मातलिं पाको रथं सावयवं पृथक् । सकृत्सन्धानमोक्षेण तदद्भुतमभूद् रणे ॥ २२ ॥
ပာကာ အမည်ရှိ အဆုရသည် လေးပေါ်သို့ မြားနှစ်ရာကို တပြိုင်နက်တည်း တင်ကာ တစ်ကြိမ်တည်းဖြင့် ပစ်လွှတ်၍ ရထားကို အစိတ်အပိုင်းအပြည့်အစုံနှင့်တကွ၊ ရထားမောင်း မာတလီကိုလည်း သီးခြားသီးခြား ထိခိုက်စေ하였다။ စစ်မြေပြင်၌ အံ့ဩဖွယ် လုပ်ရပ်တစ်ရပ် ဖြစ်၏။
Verse 23
नमुचि: पञ्चदशभि: स्वर्णपुङ्खैर्महेषुभि: । आहत्य व्यनदत्सङ्ख्ये सतोय इव तोयद: ॥ २३ ॥
ထို့နောက် နမုချိ အမည်ရှိ အဆုရသည် ရွှေရောင်အမွှေးပါသော အင်အားကြီး မြား ၁၅ စင်းဖြင့် သက္ကရ (အိန္ဒြာ) ကို ထိုးနှက်၍ ဒဏ်ရာရစေကာ၊ စစ်ပွဲတွင် ရေပြည့်မိုးတိမ်ကဲ့သို့ ဟိန်းမြည်하였다။
Verse 24
सर्वत: शरकूटेन शक्रं सरथसारथिम् । छादयामासुरसुरा: प्रावृट्सूर्यमिवाम्बुदा: ॥ २४ ॥
အခြားအဆုရများသည် အရပ်ရပ်မှ မြားမိုးကို မပြတ်မတောက် ချ၍ ရထားနှင့် ရထားမောင်းပါသော သက္ကရကို ဖုံးလွှမ်းလိုက်ကြသည်။ မိုးရာသီတွင် မိုးတိမ်များက နေကို ဖုံးကွယ်သကဲ့သို့ပင်။
Verse 25
अलक्षयन्तस्तमतीव विह्वला विचुक्रुशुर्देवगणा: सहानुगा: । अनायका: शत्रुबलेन निर्जिता वणिक्पथा भिन्ननवो यथार्णवे ॥ २५ ॥
စစ်မြေပြင်၌ အိန္ဒြာကို မမြင်နိုင်သဖြင့် ဒေဝတော်များသည် အလိုက်အပါများနှင့်တကွ အလွန်စိတ်လှုပ်ရှား၍ ငိုကြွေးကြသည်။ ရန်သူအင်အားကြောင့် ရှုံးနိမ့်ကာ ခေါင်းဆောင်မရှိသဖြင့် ပင်လယ်အလယ်တွင် သင်္ဘောပျက်သွားသော ကုန်သည်များကဲ့သို့ ဝမ်းနည်းညည်းတွားကြသည်။
Verse 26
ततस्तुराषाडिषुबद्धपञ्जराद् विनिर्गत: साश्वरथध्वजाग्रणी: । बभौ दिश: खं पृथिवीं च रोचयन् स्वतेजसा सूर्य इव क्षपात्यये ॥ २६ ॥
ထို့နောက် အိန္ဒြာသည် မြားကွန်ယက်ဖြင့် ချည်နှောင်ထားသော “အကာအကွယ်” မှ လွတ်မြောက်၍ ထွက်ပေါ်လာသည်။ မြင်းများ၊ ရထား၊ အလံနှင့် ရထားမောင်းတို့နှင့်တကွ ပေါ်ထွန်းကာ မိုးကောင်းကင်၊ မြေပြင်နှင့် အရပ်ရပ်ကို မိမိ၏ တేజဖြင့် တောက်ပစေ၍ ညအဆုံး၌ နေထွက်သကဲ့သို့ ထင်ရှားလှပစွာ တောက်လျှောက်ပေါ်လွင်하였다။
Verse 27
निरीक्ष्य पृतनां देव: परैरभ्यर्दितां रणे । उदयच्छद् रिपुं हन्तुं वज्रं वज्रधरो रुषा ॥ २७ ॥
မိုးကြိုးလက်နက်ကို ကိုင်ဆောင်သော သိကြားမင်းသည် စစ်မြေပြင်တွင် မိမိ၏စစ်သည်များ ရန်သူတို့၏ နှိပ်စက်ခြင်းကို ခံရသည်ကို မြင်သောအခါ အလွန်အမျက်ထွက်လေ၏။ ထို့ကြောင့် ရန်သူတို့ကို သတ်ရန် သူ၏ မိုးကြိုးလက်နက်ကို မြှောက်လိုက်သည်။
Verse 28
स तेनैवाष्टधारेण शिरसी बलपाकयो: । ज्ञातीनां पश्यतां राजञ्जहार जनयन्भयम् ॥ २८ ॥
အို ပရိတ်သတ်မင်းကြီး၊ သိကြားမင်းသည် သူ၏ မိုးကြိုးလက်နက်ကို အသုံးပြု၍ ဗလ နှင့် ပါက တို့၏ ဦးခေါင်းများကို ၎င်းတို့၏ ဆွေမျိုးများနှင့် နောက်လိုက်များရှေ့တွင် ဖြတ်တောက်လိုက်သည်။ ဤနည်းအားဖြင့် သူသည် စစ်မြေပြင်တွင် အလွန်ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော အခြေအနေကို ဖန်တီးခဲ့သည်။
Verse 29
नमुचिस्तद्वधं दृष्ट्वा शोकामर्षरुषान्वित: । जिघांसुरिन्द्रं नृपते चकार परमोद्यमम् ॥ २९ ॥
အို မင်းကြီး၊ အခြားသော နတ်ဆိုးတစ်ပါးဖြစ်သည့် နမုစိသည် ဗလ နှင့် ပါက တို့ အသတ်ခံရသည်ကို မြင်သောအခါ ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှုတို့ဖြင့် ပြည့်နှက်နေလေသည်။ ထို့ကြောင့် သူသည် အမျက်ဒေါသထွက်ကာ သိကြားမင်းကို သတ်ရန် ကြီးစွာသော ကြိုးပမ်းမှုကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
Verse 30
अश्मसारमयं शूलं घण्टावद्धेमभूषणम् । प्रगृह्याभ्यद्रवत् क्रुद्धो हतोऽसीति वितर्जयन् । प्राहिणोद् देवराजाय निनदन् मृगराडिव ॥ ३० ॥
အမျက်ဒေါသထွက်၍ ခြင်္သေ့ကဲ့သို့ ဟိန်းဟောက်လျက် နတ်ဆိုး နမုစိသည် ခေါင်းလောင်းများ တပ်ဆင်ထားပြီး ရွှေတန်ဆာများဖြင့် အလှဆင်ထားသော သံမဏိလှံကို ကိုင်ဆောင်လိုက်သည်။ သူက 'အခု မင်းသေပြီ' ဟု ကျယ်လောင်စွာ အော်ဟစ်လိုက်သည်။ ဤသို့ဖြင့် သိကြားမင်းကို သတ်ရန် ရှေ့သို့ထွက်လာပြီး နမုစိသည် သူ၏လက်နက်ကို ပစ်လွှတ်လိုက်သည်။
Verse 31
तदापतद् गगनतले महाजवंविचिच्छिदे हरिरिषुभि: सहस्रधा । तमाहनन्नृप कुलिशेन कन्धरेरुषान्वितस्त्रिदशपति: शिरो हरन् ॥ ३१ ॥
အို မင်းကြီး၊ နတ်ပြည်၏ဘုရင် သိကြားမင်းသည် အလွန်အစွမ်းထက်သော ဤလှံသည် မီးတောက်နေသော ဥက္ကာပျံကဲ့သို့ မြေပြင်သို့ ကျဆင်းလာသည်ကို မြင်သောအခါ သူ၏ မြှားများဖြင့် ချက်ချင်း အပိုင်းပိုင်း ဖြတ်လိုက်သည်။ ထို့နောက် အလွန်အမျက်ထွက်ကာ နမုစိ၏ ဦးခေါင်းကို ဖြတ်ရန် သူ၏ မိုးကြိုးလက်နက်ဖြင့် နမုစိ၏ ပခုံးကို ရိုက်နှက်လိုက်သည်။
Verse 32
न तस्य हि त्वचमपि वज्र ऊर्जितो बिभेद य: सुरपतिनौजसेरित: । तदद्भुतं परमतिवीर्यवृत्रभित् तिरस्कृतो नमुचिशिरोधरत्वचा ॥ ३२ ॥
ဒေဝရာဇ အိန္ဒြာက နမုချိပေါ်သို့ အင်အားကြီးစွာဖြင့် ဝဇ္ဇရကို ပစ်ချသော်လည်း သူ၏ အသားအရေကိုတောင် မဖောက်နိုင်ခဲ့။ ဝෘထ္ရာသူရ၏ ကိုယ်ခန္ဓာကို ခွဲဖောက်ခဲ့သော နာမည်ကြီး ဝဇ္ဇရသည် နမုချိ၏ လည်ပင်းအသားအရေကိုတောင် အနည်းငယ်မျှ မထိခိုက်စေနိုင်ခြင်းမှာ အလွန်အံ့ဩဖွယ် ဖြစ်သည်။
Verse 33
तस्मादिन्द्रोऽबिभेच्छत्रोर्वज्र: प्रतिहतो यत: । किमिदं दैवयोगेन भूतं लोकविमोहनम् ॥ ३३ ॥
ရန်သူက ဝဇ္ဇရကို တားဆီးပြီး ပြန်လှန်လာသည်ကို မြင်သောအခါ အိန္ဒြာသည် အလွန်ကြောက်ရွံ့သွားသည်။ “ဤအရာသည် ဒေဝယောဂတစ်ရပ်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သလော၊ လောကကို မောဟဖြစ်စေသော အံ့ဩဖွယ်တစ်ခုလော” ဟု စဉ်းစား하였다။
Verse 34
येन मे पूर्वमद्रीणां पक्षच्छेद: प्रजात्यये । कृतो निविशतां भारै: पतत्त्रै: पततां भुवि ॥ ३४ ॥
အိန္ဒြာက စဉ်းစားသည်—“အရင်က ပရလယကာလတွင် ဒီတူညီသော ဝဇ္ဇရနဲ့ မိုးကောင်းကင်မှာ ပျံသန်းနေသော တောင်တန်းများ၏ အတောင်များကို ငါ ဖြတ်တောက်ခဲ့သည်။ သူတို့သည် အလေးချိန်ကြောင့် မြေပြင်သို့ ကျပြီး လူများကို သေစေခဲ့သည်။”
Verse 35
तप:सारमयं त्वाष्ट्रं वृत्रो येन विपाटित: । अन्ये चापि बलोपेता: सर्वास्त्रैरक्षतत्वच: ॥ ३५ ॥
ဒီတူညီသော ဝဇ္ဇရဖြင့် တ்வෂ္ဌာ၏ တပဿာအနှစ်သာရဖြစ်သော ဝෘထ္ရကို ခွဲဖောက်သတ်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် အမျိုးမျိုးသော လက်နက်များဖြင့်တောင် အသားအရေမထိခိုက်နိုင်သော အင်အားကြီးသူရဲကောင်းများစွာလည်း ဒီဝဇ္ဇရတည်းဟူသော လက်နက်ဖြင့်ပင် သေဆုံးခဲ့ကြသည်။
Verse 36
सोऽयं प्रतिहतो वज्रो मया मुक्तोऽसुरेऽल्पके । नाहं तदाददे दण्डं ब्रह्मतेजोऽप्यकारणम् ॥ ३६ ॥
ယခုတော့ ဒီတူညီသော ဝဇ္ဇရကို အရေးမကြီးသော အသူရတစ်ယောက်ပေါ်သို့ ပစ်လွှတ်ရာ၌ တားဆီးခံရပြီး အကျိုးမရှိဖြစ်သွားသည်။ ထို့ကြောင့် ဘြဟ္မာစတြာနှင့်တူသော်လည်း ယခုတော့ သာမန်တုတ်တံကဲ့သို့ အကျိုးမဲ့ဖြစ်ပြီ; ငါ မထိန်းထားတော့။
Verse 37
इति शक्रं विषीदन्तमाह वागशरीरिणी । नायं शुष्कैरथो नार्द्रैर्वधमर्हति दानव: ॥ ३७ ॥
ဤသို့ ဝမ်းနည်းနေသော အိန္ဒြာ မျက်ရည်ကျနေစဉ် ကောင်းကင်မှ ကိုယ်မဲ့အသံတစ်ခုက “နမုချိ အဆုရကို ခြောက်သွေ့သောအရာဖြင့်လည်း မစိုသောအရာဖြင့်လည်း သတ်မရ” ဟုဆို၏။
Verse 38
मयास्मै यद् वरो दत्तो मृत्युर्नैवार्द्रशुष्कयो: । अतोऽन्यश्चिन्तनीयस्ते उपायो मघवन् रिपो: ॥ ३८ ॥
အသံက ထပ်မံဆိုသည်—“မဃဝန် အိန္ဒြာ၊ ငါသည် ဤအဆုရအား ခြောက်သွေ့သော်လည်း မစိုသော်လည်း မည်သည့်လက်နက်ဖြင့်မျှ မသေစေရဟု वर ပေးထားသည်။ ထို့ကြောင့် ရန်သူကိုသတ်ရန် အခြားနည်းလမ်းကို စဉ်းစားလော့။”
Verse 39
तां दैवीं गिरमाकर्ण्य मघवान्सुसमाहित: । ध्यायन् फेनमथापश्यदुपायमुभयात्मकम् ॥ ३९ ॥
ထိုသို့သော ဒေဝီအသံကို ကြားပြီး မဃဝန် အိန္ဒြာသည် စိတ်တည်ငြိမ်၍ အာရုံစိုက်ကာ နည်းလမ်းကို တွေးတောသည့်အခါ “ဖောင်း” သည် အဖြေဖြစ်ကြောင်း မြင်လိုက်သည်။ ဖောင်းသည် မစိုလည်းမခြောက်လည်း ဖြစ်၏။
Verse 40
न शुष्केण न चार्द्रेण जहार नमुचे: शिर: । तं तुष्टुवुर्मुनिगणा माल्यैश्चावाकिरन्विभुम् ॥ ४० ॥
ထို့နောက် အိန္ဒြာသည် ခြောက်သွေ့သောအရာဖြင့်လည်း မစိုသောအရာဖြင့်လည်း မဟုတ်ဘဲ ဖောင်းဖြင့်သာ နမုချိ၏ ခေါင်းကို ဖြတ်တောက်လိုက်သည်။ ထိုအခါ ရှင်မုနိများသည် ပျော်ရွှင်စွာ ချီးမွမ်းကာ ပန်းနှင့် ပန်းကုံးများကို မိုးကဲ့သို့ချ၍ မြတ်သောအိန္ဒြာကို လုံးဝနီးပါးဖုံးလွှမ်းလိုက်ကြသည်။
Verse 41
गन्धर्वमुख्यौ जगतुर्विश्वावसुपरावसू । देवदुन्दुभयो नेदुर्नर्तक्यो ननृतुर्मुदा ॥ ४१ ॥
ဂန္ဓဗ္ဗခေါင်းဆောင် နှစ်ဦးဖြစ်သော ဝိශ්ဝာဝಸು နှင့် ပရာဝಸು တို့သည် ပျော်ရွှင်စွာ သီဆိုကြသည်။ ဒေဝဒုန္ဒုဘီများ မြည်ဟည်း၍ အပ္စရာများလည်း ဝမ်းမြောက်စွာ ကပြကြသည်။
Verse 42
अन्येऽप्येवं प्रतिद्वन्द्वान्वाय्वग्निवरुणादय: । सूदयामासुरसुरान् मृगान्केसरिणो यथा ॥ ४२ ॥
ဝါယု၊ အဂ္နိ၊ ဝရုဏ နှင့် အခြားဒေဝတားတို့သည် မိမိတို့ကို ဆန့်ကျင်သော အဆုရများကို သတ်ဖြတ်လျက်ရှိကြပြီး တောထဲ၌ ခြင်္သေ့က သမင်ကို သတ်သကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။
Verse 43
ब्रह्मणा प्रेषितो देवान्देवर्षिर्नारदो नृप । वारयामास विबुधान्दृष्ट्वा दानवसङ्क्षयम् ॥ ४३ ॥
အရှင်မင်းကြီး၊ အဆုရများ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမည့်အခြေအနေ နီးကပ်လာသည်ကို ဘြဟ္မာမြင်သဖြင့် ဒေဝရိသီ နာရဒကို စေလွှတ်၍ သတင်းပို့စေ하였다; နာရဒသည် ဒေဝတားများထံသို့ သွားကာ တိုက်ပွဲကို ရပ်စေ하였다။
Verse 44
श्रीनारद उवाच भवद्भिरमृतं प्राप्तं नारायणभुजाश्रयै: । श्रिया समेधिता: सर्व उपारमत विग्रहात् ॥ ४४ ॥
သီရိ နာရဒ မိန့်ကြားသည်—နာရာယဏ၏ လက်မောင်းအကာအကွယ်ကို ခိုလှုံသဖြင့် သင်တို့သည် အမృతကို ရရှိခဲ့သည်။ သီရိ (လက္ခမီ) မယ်တော်၏ ကရုဏာကြောင့် သင်တို့အားလုံး ဂုဏ်ရောင်တောက်ပ၍ စုံလင်ကြသည်; ထို့ကြောင့် ဤတိုက်ခိုက်မှုကို ရပ်ကြလော့။
Verse 45
श्रीशुक उवाच संयम्य मन्युसंरम्भं मानयन्तो मुनेर्वच: । उपगीयमानानुचरैर्ययु: सर्वे त्रिविष्टपम् ॥ ४५ ॥
သီရိ ရှုကဒေဝ မိန့်ကြားသည်—နာရဒ မုနိ၏ စကားကို လေးစားလိုက်နာ၍ ဒေဝတားတို့သည် ဒေါသနှင့် အလွန်အကျွံစိတ်ကို ထိန်းချုပ်ကာ တိုက်ပွဲကို ရပ်တန့်하였다။ အနောက်လိုက်များ၏ ချီးမွမ်းသီချင်းများကြားတွင် သူတို့အားလုံး သုဝဏ္ဏဘုံသို့ ပြန်သွားကြသည်။
Verse 46
येऽवशिष्टा रणे तस्मिन् नारदानुमतेन ते । बलिं विपन्नमादाय अस्तं गिरिमुपागमन् ॥ ४६ ॥
နာရဒ မုနိ၏ အမိန့်အတိုင်း စစ်မြေပြင်တွင် ကျန်ရှိသော အဆုရများသည် အန္တရာယ်ကျပ်တည်းနေသော ဘလီ မဟာရာဇာကို ခေါ်ဆောင်၍ အစတဂိရိ ဟုခေါ်သော တောင်သို့ သွားကြသည်။
Verse 47
तत्राविनष्टावयवान् विद्यमानशिरोधरान् । उशना जीवयामास संजीवन्या स्वविद्यया ॥ ४७ ॥
အဲဒီတောင်ပေါ်မှာ ဦးခေါင်း၊ ကိုယ်ခန္ဓာနဲ့ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းတွေ မပျက်စီးသေးတဲ့ အဆူရစစ်သည်သေများကို သုကြာချာရျာက မိမိ၏ ‘သံဇီဝနီ’ မန္တရဝိဒ္ဓာဖြင့် ပြန်လည်အသက်သွင်းခဲ့သည်။
Verse 48
बलिश्चोशनसा स्पृष्ट: प्रत्यापन्नेन्द्रियस्मृति: । पराजितोऽपि नाखिद्यल्लोकतत्त्वविचक्षण: ॥ ४८ ॥
သုကြာချာရျာ၏ ထိတွေ့မှုကြောင့် ဘလီ၏ အာရုံနှင့် မှတ်ဉာဏ် ပြန်လည်ရရှိလာသည်။ လောကရေးရာတရားကို နားလည်ကျွမ်းကျင်သဖြင့် ဖြစ်ပျက်သမျှကို သိမြင်ကာ ရှုံးနိမ့်သော်လည်း မဝမ်းနည်းခဲ့။
Frequently Asked Questions
Namuci was protected by a boon that he would not be killed by anything “dry or moist.” The vajra, though famed for killing Vṛtrāsura and other invulnerable beings, is still subordinate to the higher law created by boons, karma, and divine sanction. The episode teaches that raw power is constrained by providence and by the precise terms of destiny.
After an ākāśa-vāṇī disclosed the condition of Namuci’s boon, Indra meditated and realized that foam is neither dry nor moist; using foam as a weapon, he severed Namuci’s head. Symbolically, victory comes through buddhi guided by higher revelation—not merely through force—and shows that dharma can require intelligent compliance with cosmic law rather than impulsive aggression.
Bali states that all combatants are under kāla, receiving fame, victory, defeat, and death according to prescribed action (karma). Therefore, the wise do not become elated or depressed by outcomes. His critique targets Indra’s pride—assuming personal agency as the sole cause of success—presenting a Bhagavata view of humility and metaphysical realism.
Lord Brahmā, seeing the danger of total asura annihilation, sent Nārada to instruct the devas to stop. The reason is cosmic balance and dharmic restraint: even justified victory should not become uncontrolled slaughter. Nārada reminds the devas that their success came by Nārāyaṇa’s protection and Lakṣmī’s grace, not by independent might.
Śukrācārya revived dead asura soldiers who had not lost heads, trunks, or limbs by using his mantra called Saṁjīvanī. In-context, Saṁjīvanī demonstrates the asuras’ access to powerful brāhmaṇa-śakti (mantric potency) and keeps the narrative tension alive—showing that conflict persists until the Lord’s broader plan (including Bali’s later surrender to Vāmana) unfolds.