Mantra 6
Sukta 6
Sanskrit (Devanagari)
अनुजिघ्रं प्रमृशन्तं क्रव्यादमुत रेरिहम्। अरायांछ्वकिष्किणो बजः पिङ्गो अनीनशत्
IAST Transliteration
anujighráṃ pramṛśántaṃ kravyā́dam utá réríham | arā́yāṃ chvakiṣkíṇo bajáḥ piṅgó anīnaśat ||
English Translation (Griffith/Whitney)
Him that sniffs along, that gropes to grasp, the flesh-devourer, yea the licker—hostile, dog-marked—Baja the tawny hath chased away to naught.
Word by Word
अनुजिघ्रम्smell after/track (it)!
अनुजिघ्रम्:
(वाक्ये) क्रियापदं; कर्तृ-आदेशः (त्वम्/यः)
TypeVerb
Rootअनु + √घ्रा (जिघ्र- : घ्राणे)
प्रमृशन्तम्touching/feeling (about)
प्रमृशन्तम्:
कर्म (विशेष्य-रूपेण) — ‘क्रव्यादम्’ इत्यस्य विशेषणम्
TypeVerb (participle)
Rootप्र + √मृश् (स्पर्शने)
क्रव्यादम्the flesh-eater (carnivorous being/demon)
क्रव्यादम्:
कर्म (अनुजिघ्रम्/रेरिहम् इत्यादि क्रियाणाम्)
TypeNoun
Rootक्रवि + आद (प्रातिपदिकम्: क्रव्याद- ‘कच्चिद् मांसभक्षी’)
उतand/also
उत:
समुच्चय/अन्वय
TypeIndeclinable
Rootउत
रेरिहम्licking/gnawing
रेरिहम्:
कर्म (विशेष्य-रूपेण) — ‘क्रव्यादम्’ इत्यस्य विशेषणम्
TypeVerb (participle)
Root√रिह् (लेहने) — रेरिह- (देशिदेरिवेटिव/इंटेन्सिव्-स्टेम)
अरायान्enemies/harmful beings
अरायान्:
कर्म (अनीनशत् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootअराय (प्रातिपदिकम्: अराय- ‘शत्रु/हानिकर’)
श्वकिष्किणःthe dog-like/‘śva-kiskin’ being (a named/epithetic creature)
श्वकिष्किणः:
कर्तृ (अनीनशत् इत्यस्य)
TypeNoun/Adjective
Rootश्वकिष्किन् (प्रातिपदिकम्; बहुव्रीहिः/तत्पुरुष-समासः; ‘श्व-’ + ‘किष्किन्’)
बजःBaja (name/epithet)
बजः:
कर्तृ (अनीनशत् इत्यस्य) — श्वकिष्किणः इत्यस्य सहाप्पोजिशन्/विशेषणम्
TypeNoun
Rootबज (प्रातिपदिकम्: बज-)
पिङ्गःthe tawny one
पिङ्गः:
कर्तृ (अनीनशत् इत्यस्य) — बजः इत्यस्य विशेषणम्
TypeAdjective
Rootपिङ्ग (प्रातिपदिकम्: पिङ्ग- ‘tawny/reddish-brown’)
अनीनशत्destroyed/overcame
अनीनशत्:
क्रिया; कर्ता = श्वकिष्किणः/बजः/पिङ्गः; कर्म = अरायान्
TypeVerb
Root√नश् (नाशने) — निनश/नीनश (caus./intensive-like perfect stem in Vedic usage)
Attribution
Rishi: Atharvanic tradition (generic attribution)
Devata: Baja (protective power) / Rakṣas-expulsion
Chandas: Anuṣṭubh
Mantra Rasa
{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"raudra","emotional_arc":"Threat described → protector appears → threat is chased to nothing.","listener_experience":"Courage and relief; sense of a strong ally present.","intensity":7}