Mantra 3

Sukta 24

Sanskrit (Devanagari)

द्यावापृथिवी दातॄणामधिपत्नि ते मावताम् । अस्मिन् ब्रह्मण्यस्मिन् कर्मण्यस्यृं पुरोधायामस्यां प्रतिष्ठायामस्यां चित्त्यामस्यामाकूत्यामस्यामाशिष्यस्यां देवहूत्यां स्वाहा

IAST Transliteration

dyā́vā-pṛthivī́ dātṝṇā́m ádhipatnī té mā́ avatām | asmín bráhmaṇy asmín kármaṇy asyā́m purodhā́yām asyā́m pratíṣṭhāyām asyā́m cittiyā́m asyā́m ākū́tyām asyā́m āśíṣy asyā́m devahū́tyāṁ svā́hā

English Translation (Griffith/Whitney)

Heaven and Earth, the two Over-ladies of the givers, let them protect me. In this holy utterance, in this operation; in this fore-setting, in this establishment; in this ordered piling, in this intent; in this blessing, in this calling of the Gods—Svāhā!

Word by Word

• द्यावा: heaven (the two heavens / heaven as a pair with earth)
• द्यावा: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: द्याव् (प्रातिपदिक: द्यौ/द्याव्)

• पृथिवी: earth
• पृथिवी: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)

• दातॄणाम्: of the givers / donors
• दातॄणाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: दातृ (कृदन्त-प्रातिपदिक; √दा ‘देने’)

• अधिपत्नि: over-lady, mistress, sovereign
• अधिपत्नि: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अधिपत्नी (प्रातिपदिक)

• ते: of you / thy
• ते: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• मावताम्: of the mighty/possessors (of power/wealth)
• मावताम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: मावत् (प्रातिपदिक)

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: अधिकरण
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम)

• ब्रह्मण्ये: in the sacred formulation / brahmanic (rite)
• ब्रह्मण्ये: अधिकरण
• Type: Noun/Adjective
• Root: ब्रह्मण्य (प्रातिपदिक)

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: अधिकरण
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम)

• कर्मण्ये: in the act/ritual action
• कर्मण्ये: अधिकरण
• Type: Noun/Adjective
• Root: कर्मण्य (प्रातिपदिक)

• अस्याम्: in this (f.)
• अस्याम्: अधिकरण
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम)

• पुरोधायाम्: in the placing-in-front / in the priestly ‘purodhā’ (fore-setting)
• पुरोधायाम्: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: पुरोधा (प्रातिपदिक)

• अस्याम्: in this
• अस्याम्: अधिकरण
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम)

• प्रतिष्ठायाम्: in the establishment / firm standing
• प्रतिष्ठायाम्: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: प्रतिष्ठा (प्रातिपदिक)

• अस्याम्: in this
• अस्याम्: अधिकरण
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम)

• चित्त्याम्: in the intention / thought / resolve
• चित्त्याम्: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: चित्ति (प्रातिपदिक)

• अस्याम्: in this
• अस्याम्: अधिकरण
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम)

• आकूत्याम्: in the purpose/plan, intention
• आकूत्याम्: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: आकूति (प्रातिपदिक)

• अस्याम्: in this
• अस्याम्: अधिकरण
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम)

• आशिषि: in the blessing
• आशिषि: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: आशिष् (प्रातिपदिक)

• अस्याम्: in this
• अस्याम्: अधिकरण
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम)

• देवहूत्याम्: in the invocation/calling of the gods
• देवहूत्याम्: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: देवहूति (प्रातिपदिक)

• स्वाहा: svāhā (ritual exclamation at offering)
• स्वाहा: —
• Type: Indeclinable
• Root: स्वाहा (निपात/अव्यय)

Attribution

Rishi: Atharvanic/Aṅgirasa tradition (not securely determinable from the isolated verse)

Devata: Dyāvā-Pṛthivī

Chandas: Enumerative litany with Anuṣṭubh-like opening

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From seeking shelter to feeling upheld: request → vast support → consecration.","listener_experience":"A wide, calm stability; sense of belonging within a larger order.","intensity":3}