Previous Sutra
Next Sutra

Sutra 11

कापटिकश्चात्र पूर्वावरुद्धस्तेषामर्थमानावक्षिप्तमेकैकममात्यमुपजपेत् असत्प्रवृत्तो अयं राजा साध्वेनं हत्वान्यं प्रतिपादयामः सर्वेषामेतद् रोचते कथं वा तव इति ॥ कZ_०१.१०.११ ॥

kāpaṭikaścātra pūrvāvaruddhas teṣām arthamānāvakṣiptam ekaikam amātyam upajapet: asatpravṛtto ’yaṃ rājā; sādhv enaṃ hatvā anyaṃ pratipādayāmaḥ; sarveṣām etad rocate—kathaṃ vā tava? iti.

ဤနေရာတွင် သစ္စာရှိသကဲ့သို့ ဟန်ဆောင်သော လှုံ့ဆော်သူတစ်ဦးကို အရင်ကတည်းက ထိန်းချုပ်ထားပြီးဖြစ်လျှင်၊ သူသည် ဝန်ကြီးတစ်ဦးချင်းစီကို လျှို့ဝှက်စွာ စမ်းသပ်မေးမြန်းရမည်။ «ဤဘုရင်သည် မတရားစွာ ပြုမူနေသည်။ ငါတို့သည် တရားသဖြင့် သူ့ကို သတ်ပြီး အခြားသူတစ်ဦးကို တင်မြှောက်ကြစို့။ ဤအရာကို လူတိုင်း သဘောကျသည်—မင်းက ဘာပြောမလဲ?» ဟု ဆို၍။

कापटिकःa deceitful (agent/person)
कापटिकः:
TypeNoun (adjectival)
Rootकापटिक
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; विशेषणम्
and
:
TypeParticle
Root
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
अत्रhere; in this context
अत्र:
TypeIndeclinable (adverb)
Rootअत्र
Formदेश/प्रसङ्गवाचक-अव्ययम्
पूर्व-अवरुद्धःpreviously restrained/kept under control
पूर्व-अवरुद्धः:
TypeNoun (past participle used adjectivally)
Rootअवरुध्
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; क्त-प्रत्ययान्त (अवरुद्ध) ; ‘पूर्व’ इति उपपद-विशेषणम्
तेषाम्of them
तेषाम्:
TypePronoun
Rootतद्
Formषष्ठी-बहुवचनम्
अर्थम्wealth; gain; purpose (here: money/benefit)
अर्थम्:
TypeNoun
Rootअर्थ
Formद्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्गः
आमानम्bait; inducement (lit. raw/uncooked; here: lure)
आमानम्:
TypeNoun
Rootआमान
Formद्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गः (पाठानुसारम्)
अवक्षिप्तम्thrown down/placed (as a lure)
अवक्षिप्तम्:
TypeNoun (past participle)
Rootअव-क्षिप्
Formद्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गः; क्त-प्रत्ययान्त
एक-एकम्one by one; each individually
एक-एकम्:
TypeIndeclinable (distributive)
Rootएक
Formवितरणार्थक-अव्ययप्रयोगः (प्रत्येकम्)
अमात्यम्a minister; high official
अमात्यम्:
TypeNoun
Rootअमात्य
Formद्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्गः
उपजपेत्should privately instigate/whisper to
उपजपेत्:
TypeVerb
Rootउप-√जप्
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; लोट्-अर्थे विधिः (कर्तव्यता)
असत्-प्रवृत्तःengaged in wrongful conduct
असत्-प्रवृत्तः:
TypeNoun (past participle used adjectivally)
Rootप्र-√वृत्
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; क्त-प्रत्ययान्त (प्रवृत्त) ; ‘असत्’ उपपद-विशेषणम्
अयम्this
अयम्:
TypePronoun
Rootइदम्
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः
राजाking
राजा:
TypeNoun
Rootराजन्
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः
साधुproperly; rightly; indeed
साधु:
TypeIndeclinable (adverb)
Rootसाधु
Formप्रशंसार्थक/रीत्यर्थक-अव्ययम्
एनम्him
एनम्:
TypePronoun
Rootइदम्
Formद्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्गः
हत्वाhaving killed
हत्वा:
TypeVerbal indeclinable (gerund)
Root√हन्
Formक्त्वान्त (absolutive)
अन्यम्another (person)
अन्यम्:
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य
Formद्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्गः
प्रतिपादयामःwe shall install/establish (another)
प्रतिपादयामः:
TypeVerb
Rootप्रति-√पद् (caus.)
Formलट्, उत्तमपुरुषः, बहुवचनम्, परस्मैपदम्; णिच्-प्रयोगः (प्रतिपादयति)
सर्वेषाम्of all (of them)
सर्वेषाम्:
TypePronoun/Adjective
Rootसर्व
Formषष्ठी-बहुवचनम् (सर्व-शब्दः)
एतत्this (proposal/idea)
एतत्:
TypePronoun
Rootएतद्
Formप्रथमा/द्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गः (अत्र: विषयवाचकं)
रोचतेis pleasing; appeals
रोचते:
TypeVerb
Root√रुच्
Formलट्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, आत्मनेपदम्; कर्तरि प्रयोगः (अथवा भावे)
कथम्how?
कथम्:
TypeIndeclinable (interrogative)
Rootकथम्
Formप्रश्नार्थक-अव्ययम्
वाor; alternatively
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक/उपपद-अव्ययम्
तवof you; to you (your)
तव:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Formषष्ठी-एकवचनम्
इतिthus; saying
इति:
TypeQuotative particle
Rootइति
Formवाक्य-समाप्ति/उद्धरणसूचक-अव्ययम्
R
rājā
A
amātya
K
kāpaṭika (agent-provocateur)

FAQs

It is a controlled provocation to identify officials who are receptive to regicide/treason, enabling the state to isolate conspirators before they organize.

To keep the operation deniable and contained: the agent is already under state control, limiting independent action and preventing real escalation.