Sutra 16

Devanagari script

अरिसम्पद्युक्तः सामन्तः शत्रुः व्यसनी यातव्यः अनपाश्रयो दुर्बलाश्रयो वोच्छेदनीयः विपर्यये पीडनीयः कर्शनीयो वा ॥ कZ_०६.२.१६ ॥

Transliteration

arisampadyuktaḥ sāmantaḥ śatruḥ vyasanī yātavyaḥ anapāśrayo durbalāśrayo vocchedanīyaḥ viparyaye pīḍanīyaḥ karśanīyo vā

Translation

ရန်သူ၏ အရင်းအမြစ်များကို ပိုင်ဆိုင်ထားသော နယ်စပ်အုပ်ချုပ်သူ/အိမ်နီးချင်း (sāmanta) သည် ရန်ဘက်အင်အား ဖြစ်သည်။ အကျင့်ဆိုးများ သို့မဟုတ် ကံဆိုးမှုများကြောင့် ဒုက္ခရောက်နေသူကို စစ်ချီသွားရမည်။ အထောက်အပံ့မရှိသူ၊ သို့မဟုတ် အားနည်းသူများ၏ အထောက်အပံ့သာရှိသူကို ဖျက်သိမ်းရမည်; အခြေအနေပြောင်းပြန်ဖြစ်လျှင် သူ့ကို နှောင့်ယှက် သို့မဟုတ် အားကုန်အောင် ချေမှုန်းရမည်။

Word by Word

अरि-सम्पद्-युक्तःendowed with the enemy’s resources/advantages

सामन्तःthe sāmantha (feudatory/neighboring chief)

शत्रुःenemy

व्यसनीafflicted (by calamity/vices)

यातव्यःshould be approached/treated (i.e., dealt with)

अनपाश्रयःhaving no support

दुर्बल-आश्रयःhaving weak support

वाor

उच्छेदनीयःshould be uprooted/destroyed

विपर्ययेin the contrary case

पीडनीयःshould be oppressed/harassed

कर्शनीयःshould be weakened/worn down

वाor

Entities Mentioned

sāmanta

śatru

ari

FAQs

What is the decision rule embedded in this sutra?

Exploit enemy vulnerability: attack when the adversary is internally weakened (vyasanī) or isolated (anapāśraya/durbalāśraya); if not feasible, apply pressure and attrition.

What does 'ucchedanīya' imply in political terms?

Removal of the hostile power as a recurring threat—through annexation, regime replacement, or dismantling its capacity to re-emerge.