चरकपांसुधावकाः सारत्रिभागं द्वौ राजा रत्नं च ॥ कZ_०४.१.४९ ॥
carakapāṃsudhāvakāḥ sāratribhāgaṃ dvau rājā ratnaṃ ca
လမ်းလျှောက်လှည့်လည်၍ တွေ့ရှိသူများနှင့် မြေမှုန့်/မြေကို ဆေးကြောသူများ (တန်ဖိုးရှိပစ္စည်းတွေ့ရှိသူများ) အတွက် ထုတ်ယူရရှိသော «အနှစ်သာရ» ၏ သုံးပုံနှစ်ပုံကို ခွဲဝေပေးနိုင်သည်။ ကျန်သုံးပုံတစ်ပုံကို ဘုရင်ယူပြီး၊ အဖိုးတန်ပစ္စည်း (ရတနာ) ကိုလည်း ဘုရင်၏ ပိုင်ဆိုင်မှုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။
The state asserts regalian rights over ‘ratna’ while using revenue-sharing to incentivize discovery and reporting rather than concealment.
To align private incentives with state revenue: high rewards reduce black-market concealment and improve reporting compliance.