Sutra 30
Devanagari script
कुटुम्बर्द्धिलोपे वा सुखावस्थैर्विमुक्ता यथेष्टं विन्देत जीवितार्थमापद्गता वा ॥ कZ_०३.४.३० ॥
Transliteration
kuṭumbarddhilope vā sukhāvasthaiḥ vimuktā yatheṣṭaṃ vindeta jīvitārtham āpadgatā vā
Translation
သို့မဟုတ် မိသားစု၏ စီးပွားချမ်းသာမှု ပျက်စီးဆုံးရှုံးသွားလျှင်၊ သို့မဟုတ် အဆင်ပြေချမ်းသာသောသူများက လွတ်လပ်ခွင့်ပေးလျှင်၊ နားလည်သဘောတရားအရ နေထိုင်စားဝတ်နေရေးအတွက် မိမိနှစ်သက်သလို အထောက်အပံ့ကို ရှာဖွေနိုင်သည်။ ထို့အတူ အကျပ်အတည်းကျရောက်လျှင်လည်း အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းအတွက် ထိုသို့ပြုနိုင်သည်။
Word by Word
कुटुम्बhousehold, family establishment
कुटुम्ब:
TypeNoun
Rootकुटुम्ब
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (सन्दर्भे ‘कुटुम्ब-’ इति समासपूर्वपद/विषयपद)
ऋद्धिprosperity, increase
ऋद्धि:
TypeNoun
Rootऋद्धि
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन (समासपूर्वपद)
लोपेin the loss (state), upon loss
लोपे:
TypeNoun
Rootलोप
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी एकवचन; ‘…-लोपे’ = ‘…-loss/privation’ (अधिकरण)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
सुखावस्थैःby/with comfortable conditions
सुखावस्थैः:
TypeNoun
Rootसुखावस्था
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया बहुवचन; समासः ‘सुख + अवस्था’ (कर्मधारय/तत्पुरुष-प्राय)
विमुक्ताःfreed, released
विमुक्ताः:
TypeParticiple
Rootवि√मुच्
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; कर्तरि/कर्मणि प्रयोगसामर्थ्ये ‘released/freed’
यथेष्टम्as one wishes, at will
यथेष्टम्:
TypeAdverb
Rootयथा + इष्ट
Formअव्ययीभावः; क्रियाविशेषण
विन्देतshould obtain, should find
विन्देत:
TypeVerb
Root√विद् (लभे/विन्दति)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष एकवचन; ‘he/she should obtain/find’
जीवितार्थम्means for living, livelihood
जीवितार्थम्:
TypeNoun
Rootजीवित + अर्थ
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘जीवितस्य अर्थः’ = ‘means for living’ (कर्म)
आपद्गताhaving fallen into distress
आपद्गता:
TypeParticiple
Rootआपद् + √गम्
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; समासः ‘आपदि गता’ (सप्तमी-तत्पुरुष); भूतकृदन्त (क्त) ‘gone into calamity’
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
Entities Mentioned
K
kuṭumba (household/family)FAQs
Distress (āpad) is recognized as a ground to relax constraints and enable livelihood-seeking, reflecting a pragmatic state interest in preventing destitution and disorder.