Sutra 8
Devanagari script
साहसानुप्रवेशकलहविवाहराजनियोगयुक्ताः पूर्वरात्रव्यवहारिणां च रात्रिकृताः सिध्येयुः ॥ कZ_०३.१.०८ ॥
Transliteration
sāhasānupraveśa-kalaha-vivāha-rājaniyoga-yuktāḥ pūrvarātra-vyavahāriṇāṃ ca rātrikṛtāḥ sidhyeyuḥ
Translation
အကြမ်းဖက်မှု၊ အတင်းအဓမ္မဝင်ရောက်မှု၊ ရန်ဖြစ်မှု၊ လက်ထပ်ရေးစီစဉ်မှု သို့မဟုတ် မင်းအမိန့်ဖြင့် ခန့်အပ်/သတ်မှတ်မှုတို့ ပါဝင်သော ကိစ္စများသည်—ညအချိန်တွင် ပြုလုပ်လျှင်၊ အထူးသဖြင့် ညအစပိုင်းတွင် အလုပ်အကိုင်/အရောင်းအဝယ်လုပ်တတ်သူများက ဆောင်ရွက်လျှင်—အမှောင်အကာအကွယ်အောက်တွင် အဆုံးသတ်လေ့ရှိသဖြင့် သံသယထားရပြီး တင်းကျပ်သော သက်သေပြချက်ကို လိုအပ်သည်။
Word by Word
साहसviolence; forcible act; assault (as an offence)
साहस:
TypeNoun
Rootसाहस
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (समासपूर्वपद)
अनुप्रवेशunauthorized entry; trespass; intrusion
अनुप्रवेश:
TypeNoun
Rootअनु-√प्रविश्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (समासपूर्वपद)
कलहquarrel; brawl; affray
कलह:
TypeNoun
Rootकलह
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (समासपूर्वपद)
विवाहmarriage; marriage-related matter
विवाह:
TypeNoun
Rootविवाह
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (समासपूर्वपद)
राजनियोगroyal commission; king’s order/appointment; state assignment
राजनियोग:
TypeNoun
Rootराजन् + नियोग
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (समासपूर्वपद)
युक्ताःconnected with; involving; accompanied by
युक्ताः:
TypeParticiple
Root√युज् (युजिर् योगे)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण—(उक्त समाससमूह) से सम्बद्ध
पूर्वरात्रthe earlier part of the night
पूर्वरात्र:
TypeNoun
Rootपूर्व + रात्र
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन (पूर्वरात्र-व्यवहारिणाम् में पूर्वपद)
व्यवहारिणाम्of those engaged in a legal dispute/transaction; of litigants
व्यवहारिणाम्:
TypeNoun
Rootवि-√हृ (व्यवहरति) / व्यवहारिन्
Formव्यवहारिन्-शब्द, पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
रात्रिकृताःdone at night; committed during the night
रात्रिकृताः:
TypeParticiple
Rootरात्रि + √कृ (कृत)
Formक्त-प्रत्ययान्त विशेषण; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; अर्थः ‘रात्रौ कृताः’
सिध्येयुःshould be established/proved; should be decided (as valid)
सिध्येयुः:
TypeVerb
Root√सिध्
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
Entities Mentioned
T
trespassersV
violent actorsP
parties to marriageO
officials claiming royal ordersFAQs
Night reduces witnesses and visibility, increasing the risk of coercion, fabricated authority, and tampering; hence the court should demand stronger corroboration.