समाहर्तृप्रदिष्टाश्च गृहपतिकव्यञ्जना येषु ग्रामेषु प्रणिहितास्तेषां ग्रामाणां क्षेत्रगृहकुलाग्रं विद्युः मानसंजाताभ्यां क्षेत्राणि भोगपरिहाराभ्यां गृहाणि वर्णकर्मभ्यां कुलानि च ॥ कZ_०२.३५.०८ ॥
samāhartṛpradiṣṭāś ca gṛhapatika-vyañjanā yeṣu grāmeṣu praṇihitās teṣāṃ grāmāṇāṃ kṣetra-gṛha-kulāgraṃ vidyuḥ; māna-saṃjātābhyāṃ kṣetrāṇi, bhoga-parihārābhyāṃ gṛhāṇi, varṇa-karmabhyāṃ kulāni ca
စုဆောင်းရေးအကြီးအကဲ စမာဟာရ္တೃ (samāhartṛ) ၏ညွှန်ကြားချက်အတိုင်း အိမ်ထောင်ရှင်နှင့် ကုန်သည်အဖြစ် အယောင်ဆောင်ကာ ရွာများတွင် ထည့်သွင်းထားသော အေးဂျင့်များသည် ထိုရွာများ၏ လယ်ယာမြေ၊ အိမ်များနှင့် အိမ်ထောင်စုစုစုပေါင်းကို သိထားရမည်။ လယ်ယာမြေကို တိုင်းတာမှုနှင့် ထွက်ကုန်အရ; အိမ်များကို နေထိုင်အသုံးချမှုနှင့် လျှော့ပေါ့/လွတ်ငြိမ်းမှုအရ; အိမ်ထောင်စုများကို လူမှုအတန်းအစား (ဝဏ္ဏ) နှင့် အလုပ်အကိုင်အရ သိထားရမည်။
Area alone can be manipulated; yield cross-validates productivity and helps detect underreporting, crop concealment, or fraudulent classification.
Occupancy/use reveals real economic status, while exemptions/remissions are common leakage points; pairing them enables audit of privilege claims.