Adhyakshaprachara Adhyaya 14 Sutra 53 - Arthashastra | Burmese | Vedapath

Kautilya

Sutra 53

Devanagari script

अवक्षेपः प्रतिमानमग्निर्गण्डिका भण्डिकाधिकरणी पिञ्छः सूत्रं चेल्लं बोल्लनं शिर उत्सङ्गो मक्षिका स्वकायेक्षा दृतिरुदकशरावमग्निष्ठमिति काचं विद्यात् ॥ कZ_०२.१४.५३ ॥

Transliteration

avakṣepaḥ pratimānam agnir gaṇḍikā bhaṇḍikādhikaraṇī piñchaḥ sūtraṃ cellaṃ bollanaṃ śira utsaṅgo makṣikā svakāyekṣā dṛtir udakaśarāvam agniṣṭham iti kācaṃ vidyāt

Translation

ချို့ယွင်းသော ဖန် (kāca) ကို ခွဲခြားသိရန် အောက်ပါ လက္ခဏာ/စမ်းသပ်ချက်များကို သိထားရမည်—အောက်ကျခြင်း/အနှစ်ကျခြင်း, စံချိန်မီ အလေးချိန်/အတိုင်းအတာ မပြည့်မီခြင်း, မီးဖြင့်စမ်းသပ်ရာတွင် ဖြစ်ပေါ်သည့် တုံ့ပြန်မှုများ, အဖုအထစ်/အလုံးများ, ကြွပ်ဆတ်၍ အစိတ်အပိုင်းများကွဲခြင်း, အမွှေးတောင်ကဲ့သို့ အကြောင်းကြောင်းစင်းများ, ချည်ကြိုးကဲ့သို့ မျဉ်းတန်းများ, အထည်ကဲ့သို့ အလွှာပါး, ပူဖောင်းကဲ့သို့ ဖောင်းထွားခြင်း, ခေါင်းပုံစံကဲ့သို့ ထွက်ပေါ်ခြင်း, လျော့ကျ၍ ယိုကျခြင်း, ယင်ကောင်စက်ကဲ့သို့ အစက်အပြောက်များ, ကိုယ်ထည်ကို မျက်စိဖြင့် ကိုယ်တိုင်စစ်ဆေးခြင်း, အဖုဖောင်း/အရေပြားကဲ့သို့ အလွှာခွာခြင်း, ရေခွက်/ရေဇလုံ စမ်းသပ်ချက်, နှင့် မီးစမ်းသပ်ပြီးနောက် ကျန်ရစ်သော အကျန်/slag—ဤသို့ဖြင့် ဖန်ကို ခွဲခြားသိရမည်။

Word by Word

अवक्षेपःavakṣepa (a specific item/term connected with glass)

प्रतिमानम्standard, measure, model

अग्निःfire

गण्डिकाgaṇḍikā (a technical item; lit. small ball/lump)

भण्डिकाbhaṇḍikā (a technical item/container)

अधिकरणीsupport, base, stand

पिञ्छःfeather; brush-like implement

सूत्रम्thread, string

चेल्लम्cella (a technical item/term)

बोल्लनम्bollana (a technical item/term)

शिरःhead, top

उत्सङ्गःlap, recess, ledge

मक्षिकाfly; a speck/defect termed ‘makṣikā’

स्वकाय-ईक्षा‘seeing one’s own body’ (self-reflection/appearance)

दृतिःleather bag, skin container

उदक-शरावम्water-bowl, dish of water

अग्निष्ठम्placed in fire; fire-set

इतिthus

काचम्glass

विद्यात्one should know/understand

Entities Mentioned

kośa (treasury) [implicit]

state storekeepers/inspectors [implicit]

FAQs

What is the administrative intent of listing so many defect-signs for glass?

To give inspectors a standardized checklist so procurement and storage decisions are evidence-based, reducing supplier fraud and protecting state revenue.

Why are fire and water tests mentioned in a governance text?

Because the state’s economic administration relied on practical verification methods; physical tests were part of enforceable quality standards.