Adhyaya 376

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे समाधिर्नाम पञ्चसप्तत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथ षट्सप्तत्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः ब्रह्मज्ञानं अग्निर् उवाच ब्रह्मज्ञानं प्रवक्ष्यामि संसाराज्ञानमुक्तये अयमात्मा पर्ं ब्रह्म अहमस्मीति मुच्यते

ဤသို့ဖြင့် အဂ္နိမဟာပုရာဏ၌ “သမာဓိ” ဟု အမည်ရသော အခန်း ၃၇၅ ပြီးဆုံးသည်။ ယခု အခန်း ၃၇၆ “ဗြဟ္မသိဒ္ဓိ (Brahma-jñāna)” စတင်သည်။ အဂ္နိက မိန့်တော်မူသည်– “လောကသံသရာကို ချည်နှောင်သော အဝိဇ္ဇာမှ လွတ်မြောက်ရန် ဗြဟ္မန်၏ ဉာဏ်ကို ငါဟောပြမည်။ ‘ဤအတ္တသည် အမြင့်ဆုံး ဗြဟ္မန် ဖြစ်၏; ငါသည် ထိုအရာ’ ဟု သိလျှင် လွတ်မြောက်သည်။”

Verse 2

देह आत्मा न भवति दृस्यत्वाच्च घटादिवत् प्रसप्ते मरणे देहादात्मान्यो ज्ञायते ध्रुवं

ကိုယ်ခန္ဓာသည် အတ္တမဟုတ်၊ အကြောင်းမှာ ၎င်းသည် မြင်နိုင်သိနိုင်သော အရာဖြစ်၍ အိုးစသည်တို့ကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ သေဆုံးမှု ဖြစ်ပွားသည့်အခါ အတ္တသည် ကိုယ်ခန္ဓာနှင့် ကွဲပြားကြောင်း အမှန်တကယ် သိမြင်ရသည်။

Verse 3

देहः स चेदव्यवहरेद्विकार्यादिसन्निभः चक्षुरादीनीन्द्रियाणि नात्मा वै करणं त्वतः

ကိုယ်ခန္ဓာသည် လှုပ်ရှားလုပ်ဆောင်ရန် ကိရိယာမဟုတ်လျှင် ပြောင်းလဲနိုင်သော အင်နတ်ပစ္စည်းတို့ကဲ့သို့သာ ဖြစ်မည်။ ထို့ကြောင့် မျက်စိစသည် အင်္ဒြိယများသည် ကိရိယာများဖြစ်ပြီး အတ္တသည် ကိရိယာမဟုတ်။

Verse 4

मनो धीरपि आत्मा न दीपवत् करणं त्वतः प्राणो ऽप्यात्मा न भवति सुषुप्ते चित्प्रभावतः

စိတ်သည် တည်ငြိမ်နိုင်သော်လည်း အတ္တမဟုတ်၊ မီးခွက်ကဲ့သို့ ကိရိယာသာ ဖြစ်သည်။ ထို့အတူ ပရာဏ (prāṇa) လည်း အတ္တမဟုတ်၊ အနက်အိပ် (suṣupti) တွင် အသိဉာဏ်၏ အာနိသင်ကြောင့် အတ္တသည် သီးခြားတည်ရှိနေသည်ဟု ထင်ရှားသည်။

Verse 5

जाग्रत्स्वप्ने च चैतन्यं सङ्कीर्णत्वान्न बुध्यते विज्ञानरहितः प्राणः सुषुप्ते ज्ञायते यतः

နိုးနေခြင်းနှင့် အိပ်မက်အခြေအနေတို့တွင် အသိဉာဏ်သည် အရာဝတ္ထုများနှင့် စိတ်ပြောင်းလဲမှုများနှင့် ရောနှောနေသဖြင့် သီးသန့်မသိမြင်ရ။ သို့သော် အနက်အိပ် (suṣupti) တွင် ပရာဏ (prāṇa) သည် ခွဲခြားသိမြင်မှုမရှိသောအဖြစ် သိမြင်ရသဖြင့် ထိုအခြေအနေကို သတ်မှတ်နိုင်သည်။

Verse 6

अतो नात्मेन्द्रियं तस्मादिन्त्रियादिकमात्मनः अहङ्कारो ऽपि नैवात्मा देहवद्व्यभिचारतः

ထို့ကြောင့် အင်ဒြိယ (အာရုံအင်္ဂါ) သည် အတ္တမဟုတ်၊ ထို့ကြောင့် အင်ဒြိယတို့နှင့် အခြား စိတ်-ကိုယ် အစိတ်အပိုင်းများလည်း အတ္တ၏ သဘာဝမဟုတ်။ “ငါ” ကိုဖန်တီးသော အဟင်္ကာရ (ahaṅkāra) ပင်လျှင် အတ္တမဟုတ်၊ ကိုယ်ခန္ဓာကဲ့သို့ မတည်မြဲဘဲ ပြောင်းလဲသဖြင့် ဖြစ်သည်။

Verse 7

उक्तेभ्यो व्यतिरिक्तो ऽयमात्मा सर्वहृदि स्थितः सर्वद्रष्टा च भोक्ता च नक्तमुज्ज्वलदीपवत्

ဖော်ပြခဲ့သမျှတို့မှ သီးခြားကွာခြားသော ဤအတ္တသည် သတ္တဝါအားလုံး၏ နှလုံးတွင် တည်ရှိသည်။ ၎င်းသည် အလုံးစုံကို မြင်သိသော သက်သေ (စাক্ষီ) ဖြစ်ပြီး အတွေ့အကြုံခံစားသူလည်း ဖြစ်ကာ ညအတွင်း တောက်ပသော မီးခွက်ကဲ့သို့ ထွန်းလင်းသည်။

Verse 8

समाध्यारम्भकाले च एवं सञ्चिन्तयेन्मुनिः यतो ब्रह्मण आकाशं खाद्वायुर्वायुतो ऽनलः

သမာဓိ စတင်ချိန်တွင် မုနိသည် ဤသို့ ဆင်ခြင်သင့်သည်— ဘြဟ္မန် (Brahman) မှ အာကာသ (ākāśa) ပေါ်ထွန်း၍၊ အာကာသမှ ဝါယု (vāyu) ဖြစ်ပေါ်ကာ၊ ဝါယုမှ အနလ (anala) မီး ဖြစ်ပေါ်သည်။

Verse 9

अग्नेरापो जलात्पृथ्वी ततः सूक्ष्मं शरीरकं अपञ्चीकृतभूतेभ्य आसन् पञ्चीकृतान्यतः

မီးမှ ရေ ပေါ်ထွန်း၍၊ ရေမှ မြေ ပေါ်ထွန်းသည်။ ထို့နောက် အပဉ္စီကృత (မပေါင်းစည်းသေးသော) ဓာတ်များမှ သုက္ခမ ကိုယ်ခန္ဓာ ဖြစ်ပေါ်ပြီး၊ ထိုဓာတ်များမှပင် ပဉ္စီကృత (ပေါင်းစည်းပြီးသော) သတ္တဝါဓာတ်ကြီးများ ပေါ်ထွန်းလာသည်။

Verse 10

स्थूलं शरीरं ध्यात्वास्माल्लयं ब्रह्मणि चिन्तयेत् पञ्चीकृतानि भूतानि तत्कार्यञ्च विराट्स्मृतम्

ကိုယ်ခန္ဓာကြီး (သ္ထူလ) ကို ဓ్యာနပြု၍၊ ထို၏ လယ (ပျော်ဝင်ခြင်း) ကို ဗြဟ္မန်၌ စဉ်းစားသင့်သည်။ ပဉ္စီကృత ဓာတ်ငါးပါးနှင့် ထိုတို့၏ စုပေါင်းဖြစ်ပေါ်မှုကို ‘ဝိရာဋ်’ (Virāṭ) ဟု မှတ်ယူကြသည်။

Verse 11

एतत् स्थूलं शरीरं हि आत्मनो ज्ञानकल्पितं इन्द्रियैर् अथ विज्ञानं धीरा जागरितं विदुः

ဤ သ္ထူလ ကိုယ်ခန္ဓာသည် အတ္တမန်ပေါ်၌ ဉာဏ်က စိတ်ကူးဖြင့် တင်ဆက်ထားသော တည်ဆောက်မှုသာ ဖြစ်သည်။ ပညာရှိတို့သည် အာရုံအင်္ဒြိယများနှင့် ဆက်နွယ်၍ လုပ်ဆောင်နေသော သိမြင်မှုကို နိုးကြားအခြေအနေဟု သိကြသည်။

Verse 12

विश्वस्तदभिमानी स्यात् त्रयमेतदकारकं अपञ्चीकृतभूतानि तत्कार्यं लिङ्गमुच्यते

ကမ္ဘာလောကတစ်လုံးလုံးနှင့် ကိုယ်ကို တစ်သားတည်းဟု ခံယူသူကို ‘ဝိශ්ဝ’ (viśva) ဟု ခေါ်သည်။ ဤ သုံးပါးသည် အကာရက (မလုပ်ဆောင်သူ) ဖြစ်သည်။ အပဉ္စီကृत ဓာတ်များနှင့် ထိုတို့မှ ဖြစ်ပေါ်သော အရာကို ‘လိင်္ဂ’ ဟူသော သုက္ခမ ကိုယ်ခန္ဓာဟု ဆိုကြသည်။

Verse 13

संयुक्तं सप्तदशभिर्हिरण्यगर्भसंज्ञितं शरीरमात्मनः सूक्ष्मं लिङ्गमित्यभिधीयते

ဆယ်ခုနှင့် ခုနစ်ခု ပေါင်းသော အစိတ်အပိုင်း ၁၇ ပါးနှင့် ပေါင်းစည်းနေသည့် အတ္တမန်၏ သုက္ခမ ကိုယ်ခန္ဓာကို ‘ဟိရဏ္ယဂರ್ಭ’ (Hiraṇyagarbha) ဟု ခေါ်ကြပြီး၊ ထိုကိုယ်ခန္ဓာကိုပင် ‘လိင်္ဂ’ (liṅga) ဟု အမည်ပေးကြသည်။

Verse 14

जाग्रत्संस्कारजः स्वप्नः प्रत्ययो विषयात्मकः आत्मा तदुपमानी स्त्यात्तैजसो ह्य् अप्रपञ्चतः

အိပ်မက်သည် နိုးနေသည့်အခြေအနေမှ ကျန်ရစ်သော သံစ్కာရ (အတွင်းစွဲမှတ်မှု) များကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ၎င်းသည် အရာဝတ္ထုများကို အကြောင်းအရာအဖြစ်ထားသော သိမြင်မှုဖြစ်သည်။ ထိုနေရာ၌ အတ္တမန်သည် အိပ်မက်ကို သိမြင်သူနှင့် နှိုင်းယှဉ်နိုင်ပြီး တိုင်ဇသ (Taijasa) ဟု ခေါ်ကြသည်၊ အကြောင်းမှာ ထိုအခြေအနေ၌ ပြင်ပအမျိုးမျိုးမှု မရှိသကဲ့သို့ ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။

Verse 15

स्थूलसूक्ष्मशरीराख्यद्वयस्यैकं हि कारणं आत्मा ज्ञानञ्च साभासं तदध्याहृतमुच्यते

ကြမ်းခန္ဓာ (sthūla) နှင့် နူးညံ့ခန္ဓာ (sūkṣma) ဟု ခေါ်သော နှစ်မျိုးအတွက် အကြောင်းရင်းတစ်ခုတည်းမှာ အတ္တမန်ပင် ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် အလင်းရောင်တင်ပြမှု (ābhāsa/ပြန်လှန်ပုံရိပ်) နှင့်အတူရှိသော သိမြင်မှုကို ၎င်းအပေါ် အထပ်တင်ထားခြင်း (adhyāsa) ဟု ဆိုကြသည်။

Verse 16

न सन्नासन्न सदसदेतत्सावयवं न तत् निर्गतावयवं नेति नाभिन्नं भिन्नमेव च

ဤတတ္တဝါ (အမှန်တရား) သည် ရှိသည်လည်း မဟုတ်၊ မရှိသည်လည်း မဟုတ်; ရှိခြင်းနှင့် မရှိခြင်း နှစ်မျိုးလုံးဟုလည်း မဖော်ပြနိုင်။ ၎င်းတွင် အစိတ်အပိုင်းများ မရှိသကဲ့သို့ အစိတ်အပိုင်းများမှ ဖြစ်လာသော အစုတစ်စုလည်း မဟုတ်။ «ဤမဟုတ်» (neti) ဟု ဆိုကြသည်; ၎င်းသည် မခွဲမခြားတစ်ခုတည်းဟုလည်း မဟုတ်၊ သို့သော် ပေါ်ထွန်းမှုအဖြစ်သာ ကွဲပြားသကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။

Verse 17

भिन्नाभिन्नं ह्य् अनिर्वाच्यं बन्धसंसारकारकं एकं स ब्रह्म विज्ञानात् प्राप्तं नैव च कर्मभिः

တစ်ပါးတည်းသော ဘြဟ္မန် (Brahman) သည် ကွဲသကဲ့သို့လည်း မကွဲသကဲ့သို့လည်း ပေါ်ထွန်းပြီး၊ အပြောမရ အညွှန်းမရ ဖြစ်သည်။ မှန်ကန်စွာ မသိသရွေ့ ၎င်းသည် ချည်နှောင်မှုနှင့် သံသရာလှည့်လည်မှု၏ အကြောင်းရင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ရရှိခြင်းမှာ ဗိဇ္ဈာန (vijñāna) အဖြစ် သဘောပေါက်သိမြင်မှုဖြင့် ဖြစ်ပြီး၊ ကမ္မ (karma) ပူဇော်ပွဲလုပ်ရပ်များဖြင့် မဟုတ်။

Verse 18

सर्वात्मना हीन्द्रियाणां संहारः कारणात्मनां बुद्धेः स्थानं सुषुप्तं स्यात्तद्द्वयस्याभिमानवान्

အကြောင်းရင်းသဘောရှိသော အင်ဒြိယများ (အာရုံခံစွမ်းရည်များ) သည် အပြည့်အဝ ဆုတ်ခွာပျောက်ကွယ်သွားခြင်း ရှိသည်။ ဗုဒ္ဓိ (buddhi) ၏ တည်နေရာကို စုသုပတိ (suṣupti) အနက်အိပ်ခြင်းဟု ဆိုကြပြီး၊ ထိုနှစ်ခု (ဗုဒ္ဓိနှင့် ၎င်း၏ အကြောင်းရင်းအခြေအနေ) နှင့် ကိုယ်တိုင်ကို တူညီဟု ယူဆသူသည် အဘိမာန (abhimāna) အဟင်ကာရ သဘောကို ပိုင်ဆိုင်သူ ဖြစ်သည်။

Verse 19

प्राज्ञ आत्मा त्रयञ्चैतत् मकारः प्रणवः स्मृतः अकारश् च उकारो ऽसौ मकारो ह्य् अयमेव च

ပရာဇ္ဉာသည် အတ္တမန်ဖြစ်၏၊ ထို့ပြင် (အိုမ်) သည် သုံးပိုင်းပါသည်။ «မ» သံကို ပ္ရဏဝဟု မှတ်ယူကြပြီး၊ အမှန်တကယ် «အ», «ဥ», «မ» တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။

Verse 20

अहं साक्षी च चिन्मात्रो जाग्रत्स्वप्नादिकस्य च नाज्ञानञ्चैव तत्कार्यं संसारादिकबन्धनं

ငါသည် သက်သေဖြစ်သော အတ္တမန်၊ သန့်ရှင်းသော အသိဉာဏ်သာဖြစ်၍ နိုးခြင်း၊ အိပ်မက်ခြင်း စသည့် အခြေအနေများ၏ သက်သေဖြစ်သည်။ အဝိဇ္ဇာနှင့် ၎င်း၏ အကျိုးဖြစ်သော သံသရာစသည့် ချည်နှောင်မှုတို့သည် ငါနှင့် မသက်ဆိုင်။

Verse 21

नित्यशुद्धबन्धमुक्तसत्यमानन्दमद्वयं ब्रह्माहमस्म्यहं ब्रह्म परं ज्योतिर्विमुक्त ॐ

ငါသည် ဘြဟ္မန်ဖြစ်၏—အမြဲသန့်ရှင်း၍ ချည်နှောင်မှုမှ လွတ်ကင်း၊ အမှန်တရား၊ အာနန္ဒဖြစ်၍ အဒွိတ။ ငါသည် ဘြဟ္မန်၊ အမြင့်ဆုံးသော အလင်းတော်၊ အပြည့်အဝ လွတ်မြောက်သူ—အိုမ်။

Verse 22

अहं ब्रह्म परं ज्ञानं समाधिर्बन्धघातकः चिरमानन्दकं ब्रह्म सत्यं ज्ञानमनन्तकं

ငါသည် ဘြဟ္မန်—အမြင့်ဆုံးသော ဉာဏ်ပညာဖြစ်၏။ သမာဓိသည် ချည်နှောင်မှုကို ဖျက်ဆီးသူဖြစ်သည်။ ဘြဟ္မန်သည် ရေရှည်တည်မြဲသော အာနန္ဒဖြစ်၍ အမှန်တရား၊ ဉာဏ်ပညာနှင့် အနန္တဖြစ်သည်။

Verse 23

अयमात्मा परम्ब्रह्म तद् ब्रह्म त्वमसीति च गुरुणा बोधितो जीवो ह्य् अहं ब्रह्मास्मि वाह्यतः

ဂုရု၏ သင်ကြားမှုဖြင့်—«ဤအတ္တမန်သည် အမြင့်ဆုံး ဘြဟ္မန်» နှင့် «အဲဒါသည် ဘြဟ္မန်၊ သင်သည် အဲဒါ» ဟူ၍—ဇီဝသည် အသိပညာရပြီး၊ အမှန်တကယ် «ငါသည် ဘြဟ္မန်» ဟု (အပြင်ပန်း အပြုအမူတွင်ပါ) ယုံကြည်သိမြင်လာသည်။

Verse 24

सो ऽसावादित्यपुरुषः सो ऽसावहमखण्ड ॐ मुच्यते ऽसारसंसाराद्ब्रह्मज्ञो ब्रह्म तद्भवेत्

ထိုသည် အာဒိတျယ-ပုရုရှ (Āditya-Puruṣa) ဖြစ်၏။ ငါလည်း ထိုအတူ—မခွဲမခြား (အဒွိတ) —«အိုမ်» ဖြစ်၏။ ဗြဟ္မန် (Brahman) ကို သိသူသည် အဓိပ္ပါယ်မဲ့သော သံသရာဝန်းမှ လွတ်မြောက်၍ ဗြဟ္မန်ဖြစ်လာသည်—ထိုအရာဖြစ်လာသည်။