Adhyaya 254
VyavaharaAdhyaya 25450 Verses

Adhyaya 254

Divya-pramāṇa-kathana (Explanation of Divine Proofs / Ordeals and Evidentiary Procedure)

အဂ္နိဘုရားသည် ဗျဝဟာရ (တရားရေးဥပဒေ) ကို ဆက်လက်သင်ကြား၍ ယုံကြည်ရသော သက်သေများကို သတ်မှတ်ကာ မသင့်လျော်သူ အမျိုးအစားများကို ဖယ်ရှားသည်။ သို့ရာတွင် ခိုးမှု၊ အကြမ်းဖက်မှုကဲ့သို့ အရေးပေါ်ပြစ်မှုများတွင် သက်သေခံမှုကို ပိုမိုကျယ်ပြန့်စွာ လက်ခံခွင့်ပြုသည်။ ထို့နောက် သက်သေခံခြင်း၏ သီလအလေးချိန်ကို ထင်ရှားစေ၍ အမှန်တရားကို ဖုံးကွယ်ခြင်း သို့မဟုတ် မုသားပြောခြင်းသည် ကုသိုလ်ကို ဖျက်စီးကာ အပြစ်ကြီးမားစေကြောင်း၊ မင်းသည် အဆင့်လိုက် ဒဏ်ခတ်မှုဖြင့် လိုက်နာစေခွင့်ရှိကြောင်း ဆိုသည်။ သံသယဖြေရှင်းရာတွင် အများ၏ အဆို၊ သီလရှိသူ၊ အရည်အချင်းမြင့်သူကို ဦးစားပေးရန်နှင့် အပြောအဆိုမတူညီမှု၊ မုသားသက်သေတို့ကို အဆင့်လိုက် အပြစ်ပေးခြင်း (အချို့ကို နယ်နှင်ဒဏ်အပါအဝင်) ကို ဖော်ပြသည်။ ထို့နောက် ပါးစပ်သက်သေမှ စာရွက်စာတမ်းအထောက်အထားသို့ ပြောင်း၍ အကြွေးစာချုပ်၊ သဘောတူညီချက်စာတမ်းများကို ရေးသားပုံ၊ သက်သေထိုးပုံ၊ ပြင်ဆင်ပုံ၊ ပျက်စီးလျှင် အစားထိုးပုံနှင့် လက်ခံပြေစာဖြင့် အတည်ပြုရေးသားပုံကို ရှင်းလင်းသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ပြင်းထန်သော စွပ်စွဲချက်များအတွက် ဒိဗ္ယ-ပရမာဏ (စမ်းသပ်အမိန့်) များဖြစ်သော ချိန်တန်း၊ မီး၊ ရေ၊ အဆိပ်နှင့် ကိုဿ ကို လုပ်ထုံးလုပ်နည်း၊ မန္တရားများ၊ လူမှုအဆင့်နှင့် ကိုယ်ခန္ဓာစွမ်းအားအလိုက် သင့်တော်မှုတို့နှင့်တကွ ဖော်ပြပြီး သံသယနည်းပါးလျှင် ဘုရားများ၊ ဂုရု၏ ခြေတော်နှင့် iṣṭa–pūrta ကုသိုလ်တို့ကို အမည်တင်၍ ပေါ့ပါးသော ကျိန်ဆိုမှုဖြင့် အဆုံးသတ်သည်။

Shlokas

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे व्यवहारो नाम त्रिपञ्चाशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ चतुःपञ्चाशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः दिव्यप्रमाणकथनं अग्निर् उवाच तपस्विनो दानशीलाः कुलीनाः सत्यवादिनः धर्मप्रधाना ऋजवः पुत्रवन्तो धनान्विताः

ဤသို့ဖြင့် အဂ္နိ မဟာပုရာဏ၌ «ဗျဝဟာရ» (ဥပဒေစီရင်ရေး) ဟု အမည်ရသော အခန်း ၂၅၃ ပြီးဆုံး၏။ ယခု အခန်း ၂၅၄ စတင်သည်— «ဒိဗ္ဗျ-ပရမာဏ» (ဘုရားသက်သေ/သဘာဝလွန် သက်သေများ) ကို ရှင်းလင်းဖော်ပြခြင်း။ အဂ္နိက မိန့်တော်မူသည်— «ယုံကြည်အားထားထိုက်သူတို့မှာ တပသီများ၊ လှူဒါန်းသဘောရှိသူများ၊ မျိုးရိုးကောင်းသူများ၊ အမှန်စကားပြောသူများ၊ ဓမ္မကို ဦးစားပေးသူများ၊ ဖြောင့်မတ်သူများ၊ သားသမီးရှိသူများနှင့် ဥစ္စာပြည့်စုံသူများ ဖြစ်ကြသည်»။

Verse 2

पञ्चयज्ञक्रियायुक्ताः साक्षिणः पञ्च वा त्रयः यथाजाति यथावर्ण सर्वे सर्वेषु वा स्मृताः

သက်သေများသည် ပဉ္စယဇ္ဈ (ငါးမျိုးသော ယဇ္ဈတာဝန်) ကို ဆောင်ရွက်နေသူများ ဖြစ်ရမည်။ အရေအတွက်မှာ ငါးဦး သို့မဟုတ် သုံးဦး ဖြစ်စေ။ ရွေးချယ်ရာတွင် ဇာတိ (jāti) နှင့် ဝဏ္ဏ (varṇa) အလိုက် ရွေးနိုင်သကဲ့သို့၊ အရည်အချင်းပြည့်စုံသူများကို အုပ်စုအားလုံးမှလည်း အမှုအရာအားလုံးတွင် လက်ခံနိုင်ကြောင်း သင်ကြားထားသည်။

Verse 3

स्त्रीवृद्धबालकितवमत्तोन्मत्ताभिशस्तकाः रङ्गावतारिपाषण्डिकूटकृद्विकलेन्द्रियाः

မိန်းမများ၊ အလွန်အိုမင်းသူများ၊ ကလေးများ၊ လောင်းကစားသမားများ၊ မူးယစ်သူများ၊ စိတ်မမှန်သူများ၊ စွပ်စွဲခံရသူ သို့မဟုတ် ပြစ်တင်ခံရသူများ၊ ဇာတ်ရုံ/စင်မြင့်ဖျော်ဖြေသူများ၊ ပာရှဏ္ဍ (အယူမှား) သမားများ၊ လိမ်လည်တုလုပ်သူများနှင့် အင်္ဒြိယချို့ယွင်းသူများကို တရားရေးကိစ္စများတွင် အရည်အချင်းမပြည့်သူ (သက်သေမဖြစ်နိုင်သူ) ဟု သတ်မှတ်သည်။

Verse 4

पतिताप्तान्नसम्बन्धिसहायरिपुतस्कराः अमाक्षिणः सर्वसाक्षी चौर्यपारुष्यसाहसे

ပတိတ (သီလပျက်ကျ) သူများ၊ ကိုယ်နှင့်နီးစပ်သူများ၊ ကိုယ့်အစာဖြင့် ထောက်ပံ့ထားသူများ (မှီခိုသူများ)၊ ဆွေမျိုးများ၊ မဟာမိတ်/အကူအညီပေးသူများ၊ ရန်သူများနှင့် သူခိုးများကို သက်သေအဖြစ် မလက်ခံရ။ သို့သော် ခိုးမှု၊ အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်မှုနှင့် အင်အားသုံးကျူးလွန်မှုတို့တွင် မည်သူမဆို သက်သေဖြစ်နိုင်သည်။

Verse 5

उभयानुमतः साक्षी भवत्येकोपि धर्मवित् अब्रुवन् हि नरः साक्ष्यमृणं सदशबन्धकम्

နှစ်ဖက်စလုံးက လက်ခံသဘောတူပြီး ဓမ္မ/ဥပဒေကို သိသူဖြစ်လျှင် သက်သေတစ်ဦးတည်းပင် သက်သေအဖြစ် ဖြစ်နိုင်သည်။ သက်သေပြောရန်ရှိသော်လည်း မပြောဘဲ ထိန်းသိမ်းထားသူ၏ သက်သေမပြောမှုသည် အကြွေးကဲ့သို့ ဖြစ်လာပြီး ချည်နှောင်ချက် ဆယ်ခုကဲ့သို့ အမြဲတမ်း ချည်နှောင်ထားသည်။

Verse 6

राज्ञा सर्वं प्रदाप्यः स्यात् षट्चत्वारिंशके ऽह्ननि न ददाति हि यः साक्ष्यं जानन्नपि नराधमः

၄၆ ရက်မြောက်နေ့တွင် ဘုရင်က သူ့အား အရာအားလုံးကို လက်လွှတ်ပေးစေ (ပိုင်ဆိုင်မှုအားလုံးကို သိမ်းယူစေ) ရမည်။ အကြောင်းမှာ အဖြစ်အပျက်ကို သိနေသော်လည်း သက်သေမပေးသော ထိုလူယုတ်မာသည် ထိုသို့ အပြစ်ထိုက်သောသူ ဖြစ်သည်။

Verse 7

स कूटसाक्षिणां पापैस्तुल्यो दण्डेन चैव हि साक्षिणः श्रावयेद्वादिप्रतिवादिसमीपगान्

သူသည် မမှန်သက်သေများနှင့် အပြစ်တူ၍ ဒဏ်ခတ်ခြင်းလည်း တူ၏။ ထို့ကြောင့် အနီးရှိ တရားလိုနှင့် တရားခံ၏ မျက်မှောက်တွင် သက်သေများကို စစ်ဆေး၍ ထွက်ဆိုစေသင့်သည်။

Verse 8

ये पातककृतां लोका महापातकिनां तथा अग्निदानाञ्च ये लोका ये च स्त्रीबालघातिनां

သာမန်အပြစ်ကျူးလွန်သူတို့၏ လောကများနှင့် မဟာအပြစ်ကျူးလွန်သူတို့၏ လောကများ၊ မီးရှို့သူတို့၏ လောကများနှင့် မိန်းမနှင့်ကလေးကို သတ်သူတို့၏ လောကများ—ဤအရာတို့ကို ဖော်ပြထားသည်။

Verse 9

तान् सर्वान् समवाप्नोति यः साक्ष्यमनृतं वदेत् सुकृतं यत्त्वया किञ्चिज्जन्मान्तरशतैः कृतम्

သက်သေအဖြစ် မမှန်ကန်သောစကားကို ပြောသူသည် ထိုအပြစ်နှင့်အကျိုးဆက်အားလုံးကို ခံယူရ၏။ ထို့ပြင် သင်သည် မွေးဖွားမှုရာချီအတွင်း စုဆောင်းခဲ့သမျှ ကုသိုလ်—even အနည်းငယ်ပင်—လည်း ပျက်စီးဆုံးရှုံးသွားသည်။

Verse 10

तत्सर्वं तस्य जानीहि यं पराजयसे मृषा द्वैधे बहूनां वचनं समेषु गुणिनान्तथा

မုသာဖြင့် သင်က အနိုင်ယူသောသူထံသို့ ထိုအရာအားလုံး သက်ဆိုင်ကြောင်း သိထားလော့။ သံသယရှိလျှင် လူအများ၏ ပြောဆိုချက်ကို လက်ခံရမည်; ထို့အတူ တန်းတူသူတို့အကြားတွင်လည်း သီလဂုဏ်ရှိသူ၏ စကားကို လက်ခံရမည်။

Verse 11

गुणिद्वैधे तु वचनं ग्राह्यं ये गुणवत्तराः यस्योचुः साक्षिणः सत्यां प्रतिज्ञां स जयी भवेत्

တရားလိုတရားခံတို့၏ ယုံကြည်ထိုက်မှု (ဂုဏ်ရည်) အပေါ် သံသယရှိလျှင် ဂုဏ်ရည်ပိုမိုမြင့်သောသူတို့၏ ပြောဆိုချက်ကို လက်ခံရမည်။ သက်သေများက သူ၏ ကတိ/အဆိုကို အမှန်ဟု ကြေညာပေးသောသူသည် အမှုတွင် အနိုင်ရမည်။

Verse 12

अन्यथा वादिनो यस्य ध्रूवस्तस्य पराजयः उक्ते ऽपि साक्षिभिः साक्ष्ये यद्यन्ये गुणवत्तराः

တည်ရှိပြီးသားအချက်အလက်ကို ဆန့်ကျင်၍ အငြင်းပွားသူက အခြားသို့ဆိုလျှင် သူ၏ရှုံးနိမ့်မှုသည် သေချာသည်။ သက်သေများက သက်သေခံချက်ကို ပြောပြီးသားဖြစ်သော်လည်း ယုံကြည်ရမှုနှင့် ဂုဏ်သတ္တိပိုမိုမြင့်သော အခြားသက်သေများရှိလျှင် ထိုသူတို့၏ သက်သေခံချက်က အသာစီးရသည်။

Verse 13

द्विगुणा वान्यथा ब्रूयुः कूटाः स्युःपूर्वसाक्षिणः पृथक् पृथग्दण्डनीयाः कूटकृत्साक्षिणस् तथा

အရင်သက်သေများက (မိမိတို့၏ ယခင်သက်သေခံချက်ကို) ဆန့်ကျင်၍ ပြောလျှင် မုသားသက်သေဟု သတ်မှတ်ရမည်။ မုသားကို ဖန်တီးသူနှင့် ထိုမုသားကို ထောက်ခံသက်သေခံသူတို့ကို မိမိအပြစ်အလိုက် သီးခြားစီ အပြစ်ပေးရမည်။

Verse 14

विवादाद्द्विगुणं दण्डं विवास्यो ब्राह्मणः स्मृतः यः साक्ष्यं श्रावितो ऽन्येभ्यो निह्नुते तत्तमोवृतः

အငြင်းပွားမှုတွင် ငြင်းဆိုခြင်းအတွက် ဒဏ်ကြေးကို နှစ်ဆ ချမှတ်ရမည်ဟု ဆိုထားသည်။ ထိုအပြစ်ကို ကျူးလွန်သော ဗြာဟ္မဏကိုတော့ နယ်နှင်ဒဏ်ပေးရမည်။ မိမိသက်သေခံချက်ကို အခြားသူများကြားသိအောင် ပြောပြီးနောက် ပြန်လည်ငြင်းဆိုသူသည် တမောစ်(အမှောင်)ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းနေသူဟု ဆိုသည်။

Verse 15

स दाप्यो ऽष्टगुणम् दण्डं ब्राह्मणन्तु विवासयेत् वर्णिनां हि बधो यत्र तत्र साक्ष्यअनृतं वदेत्

သူကို ဒဏ်ကြေးကို ရှစ်ဆ ပေးဆောင်စေရမည်။ သို့သော် ဗြာဟ္မဏကိုတော့ ဒဏ်ကြေးမဟုတ်ဘဲ နယ်နှင်ရမည်။ (သုံး)ဝဏ္ဏများ၏ အဖွဲ့ဝင်များကို သတ်ဖြတ်ခြင်း ဖြစ်ပေါ်လာမည့်နေရာတွင်တော့ သက်သေခံရာ၌ မမှန်ကန်သောစကားကို ပြောသင့်သည်ဟု ဆိုသည်။

Verse 16

यः कश्चिदर्थो ऽभिमतः स्वरुच्या तु परस्परं लेख्यं तु साक्षिमत् कार्यं तस्मिन् धनिकपूर्वकम्

မည်သည့်အရောင်းအဝယ်/စာချုပ်မဆို မိမိတို့စိတ်ကြိုက်အလိုအလျောက် အပြန်အလှန် သဘောတူထားသည့်အတိုင်း ဖြစ်လျှင် သက်သေများပါဝင်သော စာရေးစာချုပ်ကို ပြုလုပ်ရမည်။ ထိုစာချုပ်ကို ချေးရှင်(အကြွေးရှင်)၏ ရှေ့မှောက်တွင် ပြင်ဆင်ရေးသားရမည်။

Verse 17

समामासतदर्हाहर् नामजातिस्वगोत्रजैः सब्रह्मचारिकात्मीयपितृनामादिचिह्नितम्

နှစ်၊ လ နှင့် သင့်လျော်သော နေ့ရက်တို့ဖြင့် မှတ်သားထားရမည်။ ထို့ပြင် လူ၏ အမည်၊ ဇာတိ(အမျိုးအစား)၊ မိမိ၏ ဂိုတြာကို ဖော်ပြ၍၊ အတူတကွ သင်ယူသော ဘြဟ္မစာရိန်တို့၏ အမည်များနှင့် မိမိ၏ ဖခင်အမည် စသည့် အခြား အမှတ်အသားများပါ ထည့်သွင်းသတ်မှတ်ရမည်။

Verse 18

समाप्ते ऽर्थे ऋणी नाम स्वहस्तेन निवेशयेत् मतं मे ऽमुकपुत्रस्य यदत्रोपरिलेखितं

အလုပ်အကိုင်/စာချုပ်ကိစ္စ ပြီးဆုံးသည့်အခါ၊ အကြွေးခံသူသည် မိမိလက်ဖြင့် မိမိအမည်ကို (အတည်ပြုအဖြစ်) ထည့်ရေးရမည်။ ထို့ပြင် “ဤသည်မှာ ငါ၏ သဘောတူညီချက်—အမုက၏ သား အမုက၏—ဤစာတမ်းအပေါ်ပိုင်းတွင် ရေးသားထားသကဲ့သို့” ဟု ဖော်ပြရမည်။

Verse 19

साक्षिणश् च स्वहस्तेन पितृनामकपूर्वकम् अत्राहममुकः साक्षी लिखेयुरिति ते समाः

ထို့ပြင် သက်သေများသည် မိမိတို့လက်ဖြင့်၊ ဖခင်အမည်ကို အရှေ့တွင် ထည့်၍ စာတမ်းအတွင်း “ဤနေရာတွင် ငါ အမုက သက်သေဖြစ်သည်” ဟု ရေးသားရမည်။ ထိုသို့သော အတည်ပြုချက်များကို ထိုနည်းအတိုင်း ပြုလုပ်ရမည်။

Verse 20

अलिपिज्ञ ऋणी यः स्यालेकयेत् स्वमतन्तु सः साक्षी वा साक्षिणान्येन सर्वसाक्षिसमीपतः

အကြွေးခံသူသည် စာမတတ်သူဖြစ်လျှင် မိမိ၏ ထုတ်ပြန်ချက်ကို ရေးမှတ်ပေးရမည်။ ထို့နောက် အကြွေးခံသူကိုယ်တိုင် သက်သေဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် အခြား သင့်လျော်သူတစ်ဦးက သက်သေဖြစ်စေ၊ သက်သေများအားလုံး၏ ရှေ့မှောက်တွင် ပြုလုပ်ရမည်။

Verse 21

उभयाभ्यर्थितेनैतन्मया ह्य् अमुकसूनुना लिखितं ह्य् अमुकेनेति लेखको ऽथान्ततो लिखेत्

ထို့နောက် အဆုံးတွင် စာရေးသူသည် “ဤစာတမ်းကို ငါ—အမုက၏ သား အမုက—နှစ်ဖက်စလုံး၏ တောင်းဆိုချက်အရ (နှင့်) အမုကအတွက် ရေးသားခဲ့သည်” ဟု ရေးသားရမည်။

Verse 22

विनापि साक्षिभिर् लेख्यं स्वहस्तलिखितञ्च यत् तत् प्रमाणं स्मृतं सर्वं बलोपधिकृतादृते

သက်သေမရှိသော်လည်း စာဖြင့်ရေးသားထားသောစာချုပ်နှင့် ကိုယ်တိုင်လက်ရေးဖြင့်ရေးထားသမျှတို့ကို အထောက်အထားမှန်ကန်သဖြင့် မှတ်ယူကြသည်။ သို့ရာတွင် အင်အားသုံးအကြပ်အတည်း သို့မဟုတ် လိမ်လည်မှုဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည်ကို မပါဝင်စေ။

Verse 23

ऋणं लेख्यकृतं देयं पुरुषैस्त्रिभिरेव तु आधिस्तु भुज्यते तावद्यावत्तन्न प्रदीयते

စာချုပ်ဖြင့်ရေးသားထားသော အကြွေးကို လူသုံးဦး၏ သက်သေခံချက်အပေါ် မူတည်၍ (သတ်မှတ်ထားသကဲ့သို့) ပြန်လည်ပေးဆပ်ရမည်။ သို့သော် အာဓိ (ပေါင်နှံထားသောပစ္စည်း) ကို အကြွေးရှင်သည် အကြွေးမပေးဆပ်သေးသရွေ့သာ အသုံးခံစားနိုင်သည်။

Verse 24

देशान्तरस्थे दुर्लेख्ये नष्टोन्मृष्टे हृते तथा भिन्ने च्छिन्ने तथा दग्धे लेख्यमन्यत्तु कारयेत्

စာချုပ်စာတမ်းကို နိုင်ငံခြားတွင်ထားရှိ၍ ဖတ်ရှုရန်ခက်ခဲခြင်း၊ ပျောက်ဆုံးခြင်း၊ ဖျက်သိမ်း/ပွတ်ဖျက်ခြင်း၊ ခိုးယူခံရခြင်း၊ ခွဲကွဲ/စုတ်ပြဲခြင်း၊ ဖြတ်တောက်ခြင်း သို့မဟုတ် မီးလောင်ခြင်းတို့ ဖြစ်ပါက အစားထိုးစာတမ်းအသစ်တစ်စောင်ကို ပြန်လည်ရေးဆွဲစေသင့်သည်။

Verse 25

सन्दिग्धार्थविशुद्ध्यर्थं स्वहस्तलिखितन्तु यत् युक्तिप्राप्तिक्रियाचिह्नसम्बन्धागमहेतुभिः

အဓိပ္ပါယ်မရှင်းသည့်အရာကို သန့်စင်ရှင်းလင်းရန်အတွက် ကိုယ်တိုင်လက်ရေးဖြင့်ရေးထားသမျှကို အားထားရမည်။ ထို့နောက် ယുക്തိ (အကြောင်းပြချက်)၊ အတည်ပြုရရှိမှု (စိစစ်အတည်ပြုခြင်း)၊ လက်တွေ့လုပ်ထုံးလုပ်နည်း၊ အမှတ်အသားများ၊ အကြောင်းအရာဆက်စပ်မှုနှင့် အာဂမ (အာဏာပိုင်သင်ကြားချက်/အစဉ်အလာ) တို့ဖြင့် ဆုံးဖြတ်ရမည်။

Verse 26

लेख्यस्य पृष्ठे ऽभिलिखेत् प्रविष्टमधमर्णिनः धनी चोपगतं दद्यात् स्वहस्तपरिचिह्नितम्

စာချုပ်၏ နောက်ဘက်တွင် အကြွေးရှင်မဟုတ်သော အကြွေးပေးသူ (debtor) က ပေးချေ/ရှင်းလင်းပြီးကြောင်း မှတ်တမ်းရေးသွင်းရမည်။ ထို့ပြင် အကြွေးရှင်သည် ပေးချေမှုကို လက်ခံပြီးနောက် ကိုယ်တိုင်လက်ရေးအမှတ်အသား (လက်မှတ်/လက်ရေးအမှတ်) ပါသော လက်ခံစာကို ပေးရမည်။

Verse 27

दत्वर्णं पाटयेल्लेख्यं शुद्ध्यै चान्यत्तु कारयेत् साक्षिमच्च भवेद्यत्तु तद्दातव्यं ससाक्षिकं

ပျောက်နေသော သို့မဟုတ် ပြင်ဆင်ရမည့် အက္ခရာများကို ဖြည့်ပြီးနောက်၊ ရေးသားထားသော စာတမ်းကို ဖတ်ကြားစေကာ၊ ပြန်လည်သန့်စင်ပြင်ဆင်ရန်အတွက် စာတမ်းအသစ်တစ်စောင်ကို ထပ်မံရေးဆွဲစေသင့်သည်။ သက်သေများဖြင့် အတည်ပြုရမည့် အရာအားလုံးကို သက်သေများနှင့်အတူ ဆောင်ရွက်၍ ပေးအပ်ရမည်။

Verse 28

तुलाग्न्यापो विषं कोषो दिव्यानीह विशुद्धये महाभियोगेष्वेतानि शीर्षकस्थे ऽभियोक्तरि

ဤနေရာတွင် အပြစ်မရှိကြောင်း သန့်စင်မှုကို သက်သေပြရန် သုံးသော ဒိဗ္ဗယ (ordeal) များမှာ—ချိန်ခွင် (တူလာ)၊ မီး၊ ရေ၊ အဆိပ်၊ နှင့် ကိုဿ (koṣa) စမ်းသပ်မှုတို့ ဖြစ်သည်။ ဤတို့ကို အလွန်ကြီးမားသော စွပ်စွဲချက်များတွင်၊ စွပ်စွဲသူက အထက်တန်းအဆင့်ရှိသူဖြစ်သည့်အခါ အသုံးပြုသည်။

Verse 29

रुच्या वान्यतरः कुर्यादितरो वर्तयेच्छिरः विनापि शीर्षकात् कुर्यान्नृपद्रोहे ऽथ पातके

မိမိစိတ်ကြိုက်အတိုင်း တစ်ဦးက လုပ်ဆောင်စေပြီး အခြားတစ်ဦးက ခေါင်းကို လှည့်ကာ မကြည့်စေသည်။ သို့မဟုတ် ခေါင်းဖြတ်တိုင် (beheading-block) မရှိသော်လည်း မင်းကို သစ္စာဖောက်ခြင်းနှင့် အခြားကြီးလေးသော အပြစ်များတွင် ထိုလုပ်ရပ်ကို ဆောင်ရွက်ရမည်။

Verse 30

नासहस्राद्धरेत् फालं न तुलान्न विषन्तथा नृपार्थेष्वभियोगेषु वहेयुः शुचयः सदा

တန်ဖိုး တစ်ထောင်ရှိသော်လည်း လယ်ထွန်သံ (ploughshare) ကို မယူသင့်၊ ချိန်ခွင် (တူလာ) ကိုလည်း မယူသင့်၊ အဆိပ်ကိုလည်း ထိုနည်းတူ မယူသင့်။ မင်း၏ အကျိုးစီးပွားနှင့် ဆိုင်သော စွပ်စွဲမှုနှင့် အမှုအခင်းများတွင် သန့်ရှင်းသူတို့သည် အမြဲတမ်း သမာဓိဖြင့် မိမိတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ရမည်။

Verse 31

सहस्रार्थे तुलादीनि कोषमल्पे ऽपि दापयेत् शतार्धं दापयेच्छुद्धमशुद्धो दण्डभाग् भवेत्

တန်ဖိုး တစ်ထောင်ပါဝင်သော အမှုတွင် ချိန်ခွင်စမ်းသပ်မှုနှင့် အလေးချိန်တို့ကဲ့သို့သော အရာများအရ၊ ကိုဿ (koṣa) ကို အနည်းငယ်သာဖြစ်စေ ပေးဆောင်စေသင့်သည်။ တိုင်းတာမှု/အရောင်းအဝယ်သည် သန့်ရှင်းမှန်ကန်လျှင် တစ်ရာ၏ တစ်ဝက်ကို ပေးဆောင်စေမည်။ မသန့်ရှင်း (လိမ်လည်/ချို့ယွင်း) လျှင် ဒဏ်ခတ်အပြစ်ပေးခြင်းကို ခံရမည်။

Verse 32

सचेलस्नातमाहूय सूर्योदय उपोषितम् कारयेत्दर्वदिव्यानि नृपब्राह्मणसन्निधौ

နေထွက်ချိန်တွင် အစာရှောင်၍ အဝတ်အစားမချွတ်ဘဲ ရေချိုးပြီးသောသူကို ခေါ်ယူကာ၊ မင်းနှင့် ဗြာဟ္မဏတို့၏ ရှေ့မှောက်၌ ဒರ್ಭမြက်ဖြင့် စမ်းသပ်ပွဲများကို ပြုလုပ်စေသင့်သည်။

Verse 33

तुला स्त्रीबालवृद्धान्धपङ्गुब्राह्मणरोगिणां अग्निर्ज्वलं वा शूद्रस्य यवाः सप्त विषस्य वा

မိန်းမ၊ ကလေး၊ အိုမင်းသူ၊ မျက်မမြင်၊ ခြေမသန်၊ ဗြာဟ္မဏ၊ နာမကျန်းသူတို့အတွက် စမ်းသပ်ပွဲမှာ တူလာဖြင့် ချိန်တွယ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ရှူဒြအတွက်မူ မီးတောက်လောင်သော မီးဖြင့်လည်းကောင်း၊ သို့မဟုတ် အဆိပ်ကို ယဝါ (မုယော) စေ့ ၇ စေ့အတိုင်းအတာဖြင့်လည်းကောင်း စမ်းသပ်နိုင်သည်။

Verse 34

तुलाधारणविद्वद्भिरभियुक्तस्तुलाश्रितः प्रतिमानसमीभूतो रेखां कृत्वावतारितः

ထို့နောက် ချိန်တွယ်ပွဲကို ကျွမ်းကျင်သိရှိသော ပညာရှင်တို့၏ ညွှန်ကြားမှုဖြင့် စစ်ဆေးခံသူသည် တူလာပေါ်သို့ တက်ရောက်သည်။ စံအလေးချိန်နှင့် တူညီအောင် ချိန်ညှိပြီးနောက် အမှတ်လိုင်းတစ်ကြောင်း ဆွဲကာ သူကို ဆင်းချစေသည်။

Verse 35

आदित्यचन्द्रावनिलो ऽनलश् च द्यौर्भूमिरापोहृदयं यमश् च अहश् च रात्रिश् च उभे च सन्ध्ये धर्मश् च जानाति नरस्य वृत्तम्

နေ၊ လ၊ လေ၊ မီး၊ ကောင်းကင်၊ မြေ၊ ရေ၊ ကိုယ်ပိုင်နှလုံးသားနှင့် ယမမင်း၊ ထို့ပြင် နေ့နှင့်ည၊ မနက်ဆည်းဆာနှင့် ညနေဆည်းဆာ နှစ်ပါး၊ နှင့် ဓမ္မတရားတော်ကိုယ်တိုင်—ဤအရာအားလုံးသည် လူ၏ အပြုအမူကို သိမြင်ကြသည်။

Verse 36

त्वं तुले सत्यधामासि पुरा देवैर् विनिर्मिता सत्यं वदस्व कल्याणि संशयान्मां विमोचय

အို တူလာ (ချိန်ခွင်) ရေ၊ သင်သည် သစ္စာ၏ နေရာတော်ဖြစ်၍ ရှေးကာလက နတ်တို့က ဖန်ဆင်းထားသည်။ အို မင်္ဂလာရှိသူရေ၊ သစ္စာကို ပြောကြား၍ ကျွန်ုပ်ကို သံသယအားလုံးမှ လွတ်မြောက်စေပါ။

Verse 37

यद्यस्मि पापकृन्मातस्ततो मां त्वमधो नय शुद्धश्चेद्गमयोर्ध्वम्मां तुलामित्यभिमन्त्रयेत्

«အကျွန်ုပ်သည် အပြစ်ပြုသူဖြစ်လျှင် မိခင်ရေ၊ အကျွန်ုပ်ကို အောက်သို့ ခေါ်ဆောင်ပါ; သန့်ရှင်းပါက အထက်သို့ ခေါ်ဆောင်ပါ» ဟု—တူလာ (tulā) ချိန်တင်ပွဲတွင် ဤမန္တရားကို ရွတ်ဆိုရမည်။

Verse 38

करौ विमृदितव्रीहेर्लक्षयित्वा ततो न्यसेत् सप्ताश्वप्त्यस्य पत्राणि तावत् सूत्रेण वेष्टयेत्

ကြိတ်ဖျက်ထားသော ဆန်စေ့များဖြင့် လက်နှစ်ဖက်ကို အမှတ်အသားပြု၍ ထို့နောက် နျာသ (nyāsa) ကို ထားရမည်။ ထို့နောက် အရှွပ်တီ (aśvaptī) ရွက် ခုနစ်ရွက်ကို ကြိုးဖြင့် ပတ်ရမည်။

Verse 39

त्वमेव सर्वभूतानामन्तश् चरसि पावक साक्षिवत् पुण्यपापेभ्यो ब्रूहि सत्यङ्गरे मम

ပာဝက (မီး) ရေ၊ သတ္တဝါအားလုံး၏ နှလုံးအတွင်း၌ သက်သေကဲ့သို့ သင်တစ်ပါးတည်း လှုပ်ရှားနေသည်။ ကုသိုလ်နှင့် အပြစ်အကြောင်းကို အကျွန်ုပ်၏ ကိုယ်အင်္ဂါများထံ သစ္စာဖြင့် ပြောကြားပါ၊ မီးတောက်ရေ။

Verse 40

तस्येत्युक्तवतो लौहं पञ्चाशत्पलिकं समम् अग्निर्वर्णं न्यसेत् पिण्डं हस्तयोरुभयोरपि

ဤသို့ ညွှန်ကြားခံရသူအတွက် မီးရောင်ကဲ့သို့ အရောင်ရှိသော အလေးချိန် ပလာ ငါးဆယ်ရှိ သံတုံးတစ်တုံးကို လက်နှစ်ဖက်စလုံးပေါ်တွင် တင်ထားရမည်။

Verse 41

स तमादाय सप्तैव मण्डलानि शतैर् व्रजेत् षोडशाङ्गुलकं ज्ञेयं मण्डलं तावदन्तरम्

ထိုစံနှုန်းကို အခြေခံ၍ ရာနှုန်းများအလိုက် သွားကာ မဏ္ဍလ ခုနစ်ခုအထိ ရောက်စေရမည်။ မဏ္ဍလတစ်ခုသည် အင်္ဂုလ (aṅgula) ဆယ့်ခြောက် ဖြစ်ကြောင်း သိရမည်၊ မဏ္ဍလများကြား အကွာအဝေးလည်း ထိုပမာဏတူရမည်။

Verse 42

मुक्त्वाग्निं मृदितव्रीहिरदग्धः शुद्धिमाप्नुयात् अन्तरा पतिते पिण्डे सन्देहे वा पुनर्हरेत्

If the fire has been set aside, the (rice-grain) offering—made from crushed rice and not scorched—brings about purification. But if the rice-ball (piṇḍa) falls in the middle (of the rite), or if there is any doubt (about its correctness), it should be taken/removed again and repeated.

Verse 43

पवित्राणां पवित्र त्वं शोध्यं शोधय पावन सत्येन माभिरक्षस्व वरुणेत्यभिशस्तकम्

O Varuṇa—purest among the pure—O purifier, purify what is to be purified. By truth, protect me; thus is the (mantra) called the Abhiśastaka.

Verse 44

नाभिदघ्नोदकस्थस्य गृहीत्वोरू जलं विशेत् समकालमिषुं मुक्तमानीयान्यो जवो नरः

Standing in water up to the navel, he should grasp his thighs and plunge into the water; another man—swift—should, in the same time, release an arrow and bring it back (retrieve it).

Verse 45

यदि तस्मिन्निमग्नाङ्गं पश्येच्च शुद्धिमाप्नुयात् त्वं विष ब्रह्मणः पुत्र सत्यधर्मे व्यवस्थित

If one sees a body (or limb) sunk in that (water), he would obtain purification. You, O Viṣa, son of Brahmā, are established in the dharma of truth.

Verse 46

त्रायस्वास्मादभीशापात् सत्येन भव मे ऽमृतम् एवमुक्त्वा विषं सार्ङ्गं भक्षयेद्धिमशैलजं

“Protect me from this dreadful curse; by the power of truth, become nectar (deathless) for me.” Having said thus, one should ingest the poison called Sārṅga, the kind that arises from the Himālaya.

Verse 47

यस्य वेगैर् विना जीर्णं शुद्धिं तस्य विनिर्दिशेत् देवानुग्रान् समभ्यर्च्य तत्स्नानोदकमाहरेत्

ကိုယ်ခန္ဓာ၏ သဘာဝအရေးတော်ပုံများ မထွက်ပေါ်ဘဲ အစာချေပြီးသွားသူအတွက် သတ်မှတ်ထားသော သန့်စင်ပူဇော်နည်းကို ဖော်ပြရမည်။ ကရုဏာပေးသော ဒေဝတားတို့ကို စနစ်တကျ ပူဇော်ပြီးနောက် ထိုသန့်စင်ရေချိုး၏ ရေကို ယူဆောင်ရမည်။

Verse 48

संश्राव्य पापयेत्तस्माज्जलात्तु प्रसृतित्रयम् आचतुर्दशमादह्नो यस्य नो राजदैविकम्

ကြားသိအောင် (အများရှေ့တွင် ကြေညာ/ဝန်ခံအောင်) ပြုလုပ်ပြီးနောက်၊ သူသည် အပြစ်ဖြေကာယကံကို ဆောင်ရွက်ရမည်။ ထို့ကြောင့် ရာဇာဆိုင်ရာအပြစ်မဟုတ်၊ ဒေဝတားဆိုင်ရာအပြစ်မဟုတ်သောကိစ္စတွင် ဆယ့်လေးရက်တိုင်အောင် ရေကို ပရသရတိ (prasṛti) သုံးဆ ပမာဏ သောက်ရမည်။

Verse 49

व्यसनं जायते घोरं स शुद्धः स्यादसंशयम् सत्यवाहनशस्त्राणि गोवीजकनकानि च

ကြောက်မက်ဖွယ် ဘေးအန္တရာယ်တစ်ရပ် (စမ်းသပ်ခံ/ပါဝင်သူအပေါ်) ကျရောက်လာပါက၊ သူသည် သန့်စင်ပြီးဟု မသံသယဘဲ မှတ်ယူရမည်။ (အသုံးပြုသော စမ်းသပ်ပစ္စည်းများတွင်) သစ္စာကို သယ်ဆောင်သော ယာဉ်နှင့် လက်နက်များ၊ ထို့ပြင် နွား၊ မျိုးစေ့နှင့် ရွှေတို့ ပါဝင်သည်။

Verse 50

देवतागुरुपादाश् च इष्टापूर्तकृतानि च इत्येते सुकराः प्रोक्ताः शपथाः स्वल्पसंशये

ဒေဝတားတို့အားဖြင့်၊ ဂုရု၏ ခြေတော်အားဖြင့်၊ မိမိပြုခဲ့သော iṣṭa နှင့် pūrta ကုသိုလ်ကံများအားဖြင့် ကျိန်ဆိုခြင်း—ဤတို့ကို သံသယနည်းပါးသည့်အခါ အသုံးပြုရန် လွယ်ကူသော ကျိန်စာများဟု ဆိုထားသည်။

Frequently Asked Questions

Qualified witnesses are described as ascetic, charitable, well-born, truthful, dharma-oriented, straightforward, possessing sons, and financially established; additionally, they should be engaged in the pañca-yajña duties, typically in groups of three or five.

Women, the very old, children, gamblers, intoxicated or deranged persons, censured/accused persons, performers, sectarians, forgers, and impaired persons are listed as disqualified; however, in cases like theft, violence/assault, and forcible outrage, broader testimony is allowed.

Withholding known testimony is treated as a serious offense: the king may impose severe forfeiture, and the person is equated with false witnesses in sin and punishment.

In doubt, the statement of the many is preferred; among equals, the virtuous; and when credibility differs, the testimony of those with superior qualifications prevails—even over earlier testimony if later witnesses are more reliable.

The chapter prescribes written instruments marked with date and identity details (name, jāti/varṇa markers, gotra, father’s name), debtor acknowledgment in his own hand, witness attestations, scribe’s colophon, and validity of self-written documents—except those produced by force or fraud.

The ordeals are balance (tulā), fire (agni), water (āpaḥ), poison (viṣa), and koṣa; they are applied in grave accusations, particularly when the accuser is of high standing, with procedural constraints and suitability rules.