Adhyaya 86
Vastu-Pratishtha & Isana-kalpaAdhyaya 8621 Verses

Adhyaya 86

Vidyā-viśodhana-vidhāna (Procedure for Purifying Mantra-Vidyā)

အဂ္နိဘုရား (ဣශ්ဝရ) သည် ယခင်က အဘိသေက-ကလသ သန့်စင်ခြင်းမှ Nirvāṇa-dīkṣā အတွင်း မန္တရ-ဗိဒ္ယာ သန့်စင်ခြင်းသို့ ကူးပြောင်းဖော်ပြသည်။ သတ်မှတ် bīja အမှတ်အသားများဖြင့် sandhāna (ချိတ်ဆက်ပူဇော်နည်း) ကိုညွှန်ပြပြီး rāga၊ śuddhavidyā၊ niyati (kalā နှင့်အတူ)၊ kāla၊ māyā၊ avidyā စသည့် tattva ၇ ပါးကို ရေတွက်ကာ နည်းလမ်းသာမက မေတ္တာဗေဒမြေပုံအဖြစ် အခြေခံထားသည်။ ထို့နောက် praṇava မှစသော အက္ခရာအစုများနှင့် သန့်ရှင်းသော padāni (ဝေါဟာရ) အရေအတွက်ကို ဖော်ပြပြီး စာမူကွဲများမှ ရွတ်ဆိုစဉ်ဆက်များ မျိုးစုံကို ထိန်းသိမ်းထားကြောင်း ပြသည်။ ထို့ပြင် Rudra-ကောစမော်လောဂျီကို ရှင်းလင်း၍ Vāmadeva ကို ပထမ Rudra ဟုဆိုကာ အမည်စဉ်များကို ၂၅ အထိ ပြည့်စုံစေသည်။ ပူဇော်နည်းပညာပိုမိုတင်းကျပ်လာပြီး bīja ၂ ခု၊ nāḍī များ၊ vāyu များကို အမည်တပ်ကာ အာရုံခံအရာဝတ္ထု/guṇa များကို သိမြင်မှုနှင့် ချိတ်ဆက်ဖော်ပြသည်။ အကျင့်ပြုသူသည် နှလုံးဒေသမှ tāḍana (ထိုးနှက်)၊ chedana (ဖြတ်တောက်)၊ praveśa (ထည့်သွင်း)၊ yojana (ချည်ကပ်)၊ ākarṣaṇa-grahaṇa (ဆွဲယူဖမ်းဆီး) ကို ပြုလုပ်ပြီး kalā ကို kuṇḍa ထဲသို့ ထည့်ကာ Rudra ကို kāraṇa အဖြစ် ဖိတ်ခေါ်၍ ဒိက္ခာခံ (ကလေး) ထဲသို့ တည်စေသည်။ အဆုံးတွင် အပြစ်ဖြေ homa ၁၀၀ အာဟုတိ၊ Rudrāṇī ပူဇော်ခြင်း၊ pāśa-sūtra ထဲသို့ စိတ်ဓာတ်တည်စေခြင်း၊ pūrṇāhuti နှင့် ဗိဒ္ယာသန့်စင်ခြင်းကို မိမိ၏ bīja ဖြင့်သာ ပြုရမည်ဟူသော စည်းကမ်းတို့ဖြင့် vidyā-śodhana ကို ပြီးစီးစေသည်။

Shlokas

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये निर्वाणदीक्षायां प्रतिष्ठाकलाशोधनं नाम पञ्चाशीतितमो ऽध्यायः अथ षडशीतितमो ऽध्यायः विद्याविशोधनविधानं ईश्वर उवाच सन्धानमथ विद्यायाः प्राचीनकलया सह कुर्वीत पूर्ववत् कृत्वा तत्त्वं वर्णय तद्यथा

ဤသို့ အဂ္နိပုရာဏ၌ နိဗ္ဗာဏ-ဒီက္ခာ အပိုင်းအတွင်း “ပရတိဋ္ဌာအတွက် ကလသ (kalaśa) သန့်စင်ခြင်း” ဟု အမည်ရသော ၈၅ မြောက် အခန်း ပြီးဆုံး၏။ ယခု ၈၆ မြောက် အခန်း “(မန္တရ-)ဝိဒ္ယာ သန့်စင်နည်း” စတင်သည်။ အရှင်က မိန့်တော်မူသည်—“ထို့နောက် အရင်ကကဲ့သို့ ပုရောဟိတ်ကလား (ကလာ) နှင့်အတူ ဝိဒ္ယာ၏ စန္ဓာန (ဆက်စပ်ခြင်း) ကို ပြုလုပ်ရမည်။ ထိုသို့ ပြုလုပ်ပြီးလျှင် ၎င်း၏ တတ္တဝ (အမှန်တရား) ကို အောက်ပါအတိုင်း ရှင်းပြလော့။”

Verse 2

ॐ हों क्षीमिति सन्धानं राग्श् च शुद्धविद्या च नियतिः कलया सह कालो मया तथाविद्या तत्त्वानामिति सप्तकं

“အိုံ ဟိုံ က္ရှီံ” ဟူသည်တို့သည် စန္ဓာန (sandhāna) အတွက် မန္တရအမည်များ ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ရာဂ (Rāga) နှင့် သုဒ္ဓဝိဒ္ယာ (Śuddhavidyā)၊ နိယတိ (Niyati) ကို ကလာ (Kalā) နှင့်အတူ၊ ကာလ (Kāla)၊ မာယာ (Māyā)၊ ထို့အတူ အဝိဒ္ယာ (Avidyā) — ဤသည်တို့သည် တတ္တဝ ခုနစ်ပါး၏ အစု ဖြစ်သည်။

Verse 3

रलवाः शषसाः वर्णाः षड् विद्यायां प्रकीर्तिताः पदानि प्रणवादीनि एकविंशतिसङ्ख्यया

ခြောက်မျိုးသော ဝိဒ္ယာ (ṣaḍ-vidyā) စနစ်တွင် ရ၊ လ၊ ဝ အစရှိသော အက္ခရာများနှင့် śa–ṣa–sa အုပ်စုအက္ခရာများကို ကြေညာထားသည်။ ထို့ပြင် ပ္ရဏဝ (Oṃ) မှ စသော သန့်ရှင်းသော ပဒ (စကားလုံး) များသည် အရေအတွက် ၂၁ ဟု ဆိုထားသည်။

Verse 4

पूर्ववत् धृत्वेति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः इं शिवाय इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः वचोगुह्याय इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः सद्योजाताय मूर्तये इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः अथ निधाय सर्वाधिपतय इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः ॐ रुद्राणां भुवनानाञ्च स्वरूपमथ कश्यपे प्रथमो वामदेवः स्यात्ततः सर्वभवोद्भवः

«ယခင်ကဲ့သို့ ထားပြီး»—ဟု အမှတ်အသားပါ လက်ရေးမူက ဖတ်သည်; «(ဆို) iṃ śivāya»—ဟု ဖတ်သည်; «(ဆို) vaco-guhyāya»—ဟု ဖတ်သည်; «(ဆို) sadyojātāya mūrtaye»—ဟု ဖတ်သည်; ထို့နောက် «ထားချပြီး (ဆို) sarvādhipataye»—ဟု ဖတ်သည်။ ယခု ကশ্যပာရေ၊ ရုဒ္ဒရတို့နှင့် လောကတို့၏ အမှန်တကယ်သော သဘောရုပ်ကို ငါဆိုမည်—ပထမမှာ ဝာမဒေဝ ဖြစ်၍၊ ထိုသူမှ အရှိအဖြစ်အားလုံး၏ မူလက ထွက်ပေါ်သည်။

Verse 5

वज्रदेहः प्रभुर्धाता क्रविक्रमसुप्रभाः वटुः प्रशान्तनामा च परमाक्षरसञ्ज्ञकः

သူသည် ဝဇ္ရကဲ့သို့ မဖျက်နိုင်သော ကိုယ်ခန္ဓာရှိ၏; အရှင်တော်; ဓာတೃ (ထိန်းသိမ်းသူ/ဖန်ဆင်းသူ); ခြေလှမ်းပြင်းထန်၍ တောက်ပမှုလှပသောသူ; ဝဋု (နတ်ယောကျာ်းငယ်) ဖြစ်၏; «ပရရှာန္တ» (အပြည့်အဝ တည်ငြိမ်) ဟု အမည်ရ၏; ထို့ပြင် အမြင့်ဆုံး မဖျက်နိုင်သော အက္ခရာ «ပရမာက္ṣရ» ဖြင့် ခေါ်ဆိုခံရသူလည်း ဖြစ်၏။

Verse 6

शिवश् च सशिवो बभ्रुरक्षयः शम्भुरेव च अदृष्टरूपनामानौ तथान्यो रूपवर्धनः

ထို့ပြင် (သူသည်) «ရှီဝ»; «စရှီဝ»; «ဘဗ္ဘရု»; «အက္ခယ» (မပျက်မယွင်း); နှင့် အမှန်တကယ် «ရှမ္ဘု» ဖြစ်၏။ (သူသည်) ရုပ်သဏ္ဌာန်နှင့် အမည် မမြင်ရသောသူ («အဒೃဋ္ဌရူပ-နာမာ») ဖြစ်ပြီး၊ ထို့ပြင် အခြားအမည် «ရူပဝර්ဓန» ဟူသည်—ရုပ်ရည်တင့်တယ်မှု/တောက်ပမှုကို တိုးပွားစေသူ ဖြစ်၏။

Verse 7

मनोन्मनो महावीर्यश्चित्राङ्गस्तदनन्तरं कल्याण इति विज्ञेयाः पञ्चविंशतिसङ्ख्यया

«မနောန်မနော», «မဟာဝီရျ», «စိတ္ရာင်္ဂ», ထို့နောက် «ကလျာဏ»—ဤတို့ကို နောက်ထပ်အမည်များအဖြစ် သိမှတ်ရမည်၊ အရေအတွက်အားဖြင့် နှစ်ဆယ့်ငါး (၂၅) ပြည့်စုံစေသည်။

Verse 8

मन्त्रो घोरामरौ वीजे नाड्यौ द्वे तत्र ते यथा पूषा च हस्तिजिह्वा च व्याननागौ प्रभञ्जनौ

ထိုစနစ်၌ မန္တရတွင် မျိုးစေ့အက္ခရာ (ဘီဇ) နှစ်လုံး «ghora» နှင့် «amara» ရှိသည်; ထို့ပြင် ထိုနေရာ၌ နာဍီ နှစ်ကြောင်းရှိ၍ «Pūṣā» နှင့် «Hastijihvā» ဟူသည်; ထိုနည်းတူ (ဝါယုများ) «Vyāna», «Nāga», နှင့် «Prabhañjana» လည်း ရှိသည်။

Verse 9

विषयो रूपमेवैकमिन्द्रिये पादचक्षुषी शब्दः स्पर्शश् च रूपञ्च त्रय एते गुणाः स्मृताः

ခြေ နှင့် မျက်စိ ဟူသော အင်ဒြိယနှစ်ပါးအတွက် အရာဝတ္ထုမှာ “ရုပ်သဏ္ဌာန်” တစ်မျိုးတည်း ဖြစ်သည်။ အသံ၊ ထိတွေ့မှု၊ ရုပ်သဏ္ဌာန်—ဤသုံးပါးကို အင်ဒြိယတို့ သိမြင်သော ဂုဏ်များဟု မှတ်ယူကြသည်။

Verse 10

अवस्थात्र षुप्तिश् च रुद्रो देवस्तु कारणं विद्यामध्यगतं सर्वं भावयेद्भवनादिकं

အိပ်စက်ခြင်းဟု ခေါ်သော အခြေအနေ၌ပင် ရုဒြ (Rudra) သည် ဒေဝတော်အဖြစ် အကြောင်းရင်းသဘောတရား ဖြစ်၏။ ဗိဒ္ယာ (vidyā) အတွင်း၌ တည်ရှိသော အရာအားလုံးကို ကိုယ်ခန္ဓာမှ စ၍ ပေါ်ထွန်းလာသော လောကအဖြစ် သဘောပေါက်အောင် စိတ်တွင် ဆင်ခြင်ရမည်။

Verse 11

ताडनं छेदनं तत्र प्रवेशञ्चापि योजनं आकृष्य ग्रहणं कुर्याद्विद्यया हृत्प्रदेशतः

ထိုနေရာ၌ ဗိဒ္ယာ (Vidyā) အားဖြင့် ထိုးနှက်ခြင်းနှင့် ဖြတ်တောက်ခြင်းကို ပြုလုပ်ရမည်။ ထို့ပြင် ထည့်သွင်းခြင်းနှင့် တပ်ဆင်တည်ငြိမ်စေခြင်းကိုလည်း ပြုရမည်။ ထို့နောက် ပစ်မှတ်ကို ကိုယ်ထံသို့ ဆွဲယူကာ ဖမ်းဆီးယူရမည်—နှလုံးဒေသမှ ဦးတည်၍ ဆောင်ရွက်ရသည်။

Verse 12

आत्मन्यारोप्य सङ्गृह्य कलां कुण्डे निवेशयेत् रुद्रं कारणमावाह्य विज्ञाप्य च शिशुं प्रति

အရင်ဆုံး ကိုယ်ပေါ်သို့ တင်မြှောက်၍ (superimpose) ပူဇော်ရေး kalā ကို စုစည်းကာ ကုဏ္ဍ (kuṇḍa) မီးအိုး/မီးကန်ထဲသို့ ထည့်ရမည်။ ထို့နောက် ရုဒြကို အကြောင်းရင်းသဘော (kāraṇa) အဖြစ် အာဝါဟန (invocation) ပြု၍ ကလေး (śiśu) ထံသို့ တရားဝင် ကြေညာညွှန်ကြားရမည်။

Verse 13

पित्रोरावहनं कृत्वा हृदये ताडयेच्छिशुं प्रविश्य पूर्वमन्त्रेण तदात्मनि नियोजयेत्

မိဘနှစ်ပါး (ဖခင်နှင့် မိခင်) ကို အာဝါဟန ပြုလုပ်ပြီးနောက် ကလေးကို နှလုံးဒေသ၌ တို့ထိ/တီးခတ်ရမည်။ ထို့နောက် အရင်မန်တရ (preceding mantra) အားဖြင့် (အာဝါဟနထားသော အင်အားနှင့်) ဝင်ရောက်တစ်သားတည်းဖြစ်ကာ ထိုအရာကို ကလေး၏ အတ္တမန်အတွင်း တပ်ဆင်ရမည်။

Verse 14

आकृष्यादाय पूर्वोक्तविधिनाअत्मनि योजयेत् वामया योजयेत् योनौ गृहीत्वा द्वादशान्ततः

ထုတ်ယူ၍ ကိုင်ယူပြီးနောက်၊ အရင်ကဆိုထားသော နည်းလမ်းအတိုင်း မိမိအတွင်းသို့ ပေါင်းစည်း (ထား) ရမည်။ ဘယ်ဘက် (လက်/နာဍီ) ဖြင့် ယောနီ (အရင်းအမြစ်/အာသန) ပေါ်သို့ တင်ရမည်၊ ခေါင်းထိပ်အထက် ‘လက်ချောင်း ၁၂’ အဆုံးမှတ် ဒွာဒသာန္တမှ စီးကြောင်းကို ဖမ်းယူထားပြီး။

Verse 15

बुद्ध इति घ, ङ, चिह्नितपुस्तकपाठः आवाहनं कुर्यादिति ग, घ, चिह्नितपुस्तकपाठः कुर्वीत देहसम्पत्तिं जन्माधिकारमेव च भोगं लयन्तथा श्रोतःशुद्धितत्त्वविशोधनं

ဤနေရာတွင် အမှတ်အသားပါ လက်ရေးမူကွဲများ မတူကြသည်—အချို့မှာ “buddha” ဟုဖတ်ပြီး အချို့မှာ “āvāhana (ဖိတ်ခေါ်ခြင်း) ကို ပြုရမည်” ဟုဖတ်သည်။ ဤကိရိယာတွင် ကိုယ်ခန္ဓာကောင်းမွန်မှုကို ဖြစ်စေ၍ မွေးဖွားခြင်းအရ အခွင့်အရေးကို အတည်ပြုကာ၊ ခံစားမှု (bhoga) နှင့် လယ (laya) ကို ရရှိစေပြီး၊ śrotas (ချန်နယ်များ) ကို သန့်စင်ကာ tattva များကိုလည်း စိစစ်သန့်ရှင်းရမည်။

Verse 16

निःशेषमलकर्मादिपाशबन्धनिवृत्तये निष्कृत्यैव विधानेन यजेत शतमाहुतीः

မသန့်ရှင်းသော ကర్మတို့နှင့် အခြားအရာများကြောင့် ဖြစ်သော ချည်နှောင်မှုကို အပြည့်အဝ ရပ်စဲစေရန်၊ သတ်မှတ်ထားသော နည်းလမ်းအတိုင်း အပြစ်ဖြေ (niṣkṛti) ကိရိယာကို ဆောင်ရွက်၍ မီးထဲသို့ အာဟုတိ တစ်ရာ ပူဇော်ရမည်။

Verse 17

अस्त्रेण पाशशैथिल्यं मलशक्तिं तिरोहितां छेदनं मर्दनं तेषां वर्तुलीकरणं तथा

အက်စတြာ (astra) ဖြင့် ချည်နှောင်မှုကို လျော့ပါးစေသည်။ ရန်သူ၏ အညစ်အကြေးစွမ်းအားကို အလုပ်မလုပ်အောင် လျှို့ဝှက်ဖုံးကွယ်စေသည်။ ထို့ပြင် ၎င်းတို့ကို ဖြတ်တောက်ခြင်း၊ ကြိတ်နှိပ်ခြင်းနှင့် ဝိုင်းလည်လှည့်ပတ်စေခြင်း (မူးဝေစေခြင်း) ကိုလည်း ဖြစ်စေသည်။

Verse 18

दाहं तदक्षराभावं प्रायश्चित्तमथोदितं रुद्राण्यावाहनं पूजा रूपगन्धसमर्पणं

ထို့နောက် အပြစ်ဖြေကိရိယာကို ညွှန်ကြားထားသည်—အက္ခရာ (မန္တရ) ပျက်ကွက်မှုအတွက် အတုန့်အပြန်အဖြစ် ဒါဟ (မီးပူဇော်/ဟိုးမ) ကို ပြုလုပ်ရမည်။ ထို့နောက် ရုဒြာဏီ (Rudrāṇī) ကို āvāhana ဖြင့် ဖိတ်ခေါ်၍ ပူဇော်ကာ ရုပ်သဏ္ဍာန် (ရုပ်ပုံ/အင်ကာ) နှင့် အနံ့သာကို ဆက်ကပ်ရမည်။

Verse 19

ॐ ह्रीं रूपगन्धौ शुल्कं रुद्र गृहाण स्वाहा संश्राव्य शाम्भवीमाज्ञां रुद्रं विसृज्य कारणं विधायात्मनि चैतन्यं पाशसूत्रे निवेशयेत्

«အိုṁ၊ ဟရီṁ—ရုပ်သဏ္ဍာန်နှင့် အနံ့ကို အခကြေးအဖြစ် ပူဇော်၏; အို ရုဒြ၊ လက်ခံပါ; စွာဟာ»။ ထို့နောက် Śāmbhavī ၏ အမိန့်ကို ကြေညာပြီး ရုဒြကို ပြန်လွှတ်ကာ မိမိအတွင်း၌ ကာရဏ (အကြောင်းရင်းသဘော) ကို တည်စေပြီး စိတ်သိမြင်မှု (caitanya) ကို pāśa-sūtra (ပူဇော်ကြိုး/ချည်ကြိုး) ထဲသို့ ထည့်သွင်းတည်စေသည်။

Verse 20

विन्दुं शिरसि विन्यस्य विसृजेत् पितरौ ततः दद्यात् पूर्णां विधानेन समस्तविधिपूरणीं

ဘိန္ဒု (ပူဇော်အမှတ်) ကို ခေါင်းပေါ်၌ တင်ထားပြီးနောက် «ဖခင်နှစ်ပါး» (ဘိုးဘွားဝိညာဉ်) ကို ပြန်လွှတ်ရမည်။ ထို့နောက် သတ်မှတ်ထားသော နည်းလမ်းအတိုင်း အခမ်းအနားအားလုံးကို ပြည့်စုံစေသော pūrṇā (အပြီးသတ်ပြည့်စုံသော အာဟုတိ) ကို ပူဇော်ရမည်။

Verse 21

पूर्वोक्तविधिना कार्यं विद्यायां ताडनादिकं स्ववीजन्तु विशेषः स्यादिति विद्या विशोधिता

အရင်ဖော်ပြခဲ့သော နည်းလမ်းအတိုင်း vidyā (မန္တရ) အပေါ်၌ တာဍန (ထိုးနှက်ခြင်း) စသည့် လုပ်ဆောင်ချက်များကို ပြုလုပ်ရမည်။ သို့ရာတွင် ထူးခြားချက်မှာ မိမိ၏ bīja (မျိုးစေ့သံလုံး) နှင့်အတူ ပြုလုပ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် vidyā သန့်စင်လာသည်။

Frequently Asked Questions

The chapter emphasizes vidyā-śodhana as a precise ritual-technology: sandhāna with bīja-markers, tattva-enumeration, heart-centered operations (tāḍana/chedana/praveśa/yojana/ākarṣaṇa/grahaṇa), kuṇḍa deposition, and a structured expiation (100 oblations) culminating in pūrṇāhuti and caitanya installation into the pāśa-sūtra.

By treating mantra as a living vidyā requiring purification, the chapter links ritual correctness to inner transformation: loosening pāśa-bonds, cleansing mala-based impediments, aligning tattvas, and establishing consciousness (caitanya) in a controlled rite—so technical mastery becomes a vehicle for dharmic eligibility (adhikāra) and movement toward liberation-oriented discipline.